Инфоурок / Технология / Конспекты / 5 сыйныф, әдәбият ( 5 класс, татарская литература), Г.Сабитовның “Ярсулы яз” хикәясендә табигатьне бала күңеле аша тасвирлау.
Обращаем Ваше внимание: Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы образовательные события, приуроченные к году экологии (2017 год объявлен годом экологии в Российской Федерации).

Учителям 1-11 классов и воспитателям рекомендуем принять участие в Международном конкурсе «Я люблю природу», приуроченном к году экологии. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

СЕГОДНЯ (15 ДЕКАБРЯ) ПОСЛЕДНИЙ ДЕНЬ ПРИЁМА ЗАЯВОК!

Конкурс "Я люблю природу"

5 сыйныф, әдәбият ( 5 класс, татарская литература), Г.Сабитовның “Ярсулы яз” хикәясендә табигатьне бала күңеле аша тасвирлау.



Московские документы для аттестации!

124 курса профессиональной переподготовки от 4 795 руб.
274 курса повышения квалификации от 1 225 руб.

Для выбора курса воспользуйтесь поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВА).

ДИПЛОМ от Столичного учебного центра: KURSY.ORG


библиотека
материалов

hello_html_190e626f.gifДәреснең темасы: Ярсулы яз һәм йөрәк кичерешләре.

Өйрәнелә торган әсәр: Гәбделхәй Сабитов «Ярсулы яз» хикәясе.

Дәреснең максаты:

1.Әсәрне уку,эчтәлеген белү,язучы телендә мәкаль һәм әйтемнәрнең кулланылышын күзәтү.

2. Укучыларның игътибарын, иҗади фикерләү сәләтен үстерү.

3. Әсәрнең темасын, идеясен табарга өйрәтү.

 

Җиһазлау: Биремле карточкалар, тактада һәр укучының исеме язылган, дәреслек.


п/п

Дәрес этабы.

Вакыт
(мин.)

Укытучы эшчәнлеге

Укучы эшчәнлеге

1.

Оештыру моменты.
Максат кую.

2

Дәреснең темасы һәм максатлары белән таныштыра.

Үзе теләгән нәтиҗәгә ирешү максатыннан чыгып, эш күләмен билгели.

2.

Дәреслек белән эшләү.

 

Сораулар язылган карточкалар тарата, билгеләнгән җавапларны тикшерә.

Дәреслектән җавапларны таба һәм дәфтәрләргә яза.

3.

Сорауларга язма җавап бирү.

 25

Биремнәрнең дөреслеген тикшерә.

Үзе уйлап,нәтиҗә чыгарып җаваплар яза

4.

Иҗади эш.

 

Җавапларны тикшерә.

Иҗади эшли

5.

Семинар.

 15

Сораулар бирә (карточкалардагы сораулар)

Әңгәмәдә катнаша, үз фикерен дәлилли.

6.

Рефлексия.

 3

Дәрескә йомгак ясый, һәркемнең эш нәтиҗәсен анализлый.

Тактадагы үз эшенең нәтиҗәләрен алдан билгеләнгән нәтиҗәләр белән чагыштыра.

7.

Өйгә эш (теләк буенча )

 

Иҗади эш. Яз күренешләрен күзәтүдән чыгып,кечкенә хикәя язып карагыз.

Үзара әңгәмәгә материал әзерләп килергә

 

1 нче өлеш
Бу биремнәрне үтәгәндә,(1-10 нчы биремнәр) үзең дөрес дип санаган җавапларны китаптан табып,бер сүз яки сүзтезмә белән язып ал.
1. Хикәядә вакыйгалар барган авылның исеме ничек?
2. Кайсы тау кардан арчылып килә?
3. Хикәяләүче малайның исеме ничек?
4. Укытучының исеме ничек?
5. Хикәяләүченең партадашы кем?Ул нинди фәнне бик үк яхшы белми?
6. Парта утыргычында нәрсә шытырдап куя?
7. Хикәядә нинди йорт хайваннары телгә алына?
8. Төп герой нинди усаллык эшләргә тели?
9. Урамда да, өйдә дә нәрсә күзләрне камаштыра?
10. Ике тәрәзә арасында кыш буе нәрсә ята?

2 нче өлеш
Бу биремнәрне үтәгәндә,(11-14 нче биремнәр) кыска гына итеп җавапларыңны дәлилләп яз 
11. Гамилнең нинди сыйфатлары әйбәт,ә кайсы сыйфатлары белән килешмисез?  
12. Галләм абыйның кайсы сыйфатларын югары бәялисез? Ни өчен?
13. Гамил белән Гөлүсә мөнәсәбәте сездә нинди уй-фикерләр уята?Ул мөнәсәбәтләрнең җылылыгы нәрсәдә? 
14. Язучы телендә нинди мәкаль һәм әйтемнәр куллана?
3 нче өлеш
Ярсулы яз белән йөрәк кичерешләре арасында нинди уртаклык бар?Үз уйларыгызны кушып,кыска гына хикәя төзеп карагыз.



















































САБИТОВ ГАБДЕЛХӘЙ

(1931–1995)

Габделхәй Вәли улы Сабитов 1931 елның 28 июнендә Татарстанның Минзәлә районы Югары Тәкермән авылында колхозчы гаиләсендә туа. 1949 елда шул ук райондагы Күзкәй авылы урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, Иске Мәлкән җидееллык мәктәбендә укытучы булып эшли башлый, ике елдан Түбән Тәкермән авылы мәктәбенә күчә, анда укытучы, соңыннан уку-укыту эшләре буенча мөдир була.

1956 елның мартыннан октябренә кадәр Минзәлә район газетасы «Ленин байрагы» редакциясендә эшләп алгач, Г.Сабитов М.Горький исемендәге Мәскәү әдәбият институтына китә һәм драматургия бүлегендә укый башлый. 1960 елда, дүртенче курста чакта, сәламәтлеге начараеп, укуын ташларга мәҗбүр була.

1960–1965 елларда Г.Сабитов Казан телевидение студиясендә әдәби-драматик тапшырулар буенча өлкән мөхәррир, аннан республика балалар журналы «Ялкын» редакциясендә әдәби бүлек мөдире булып эшли. 1965 елда «Чаян» журналы редакциясенә күчә, анда башта – фельетончы, соңыннан, 1968–1970 еллар арасында, журналның җаваплы секретаре вазифасын башкара. 1970 елдан ул әдәби иҗат эше белән генә шөгыльләнә.









Иҗатының башлангыч чорында Г.Сабитов әдәбиятның төрле жанрларында көчен сынап карый. Илленче еллар башында район газетасы битләрендә, аннан яшь авторларның «Үсү юлы» альманахында аның беренче иҗат тәҗрибәләре – шигырьләре басылып чыга. 1954 елда язылган «Мәхәббәт һәм нәфрәт» комедиясе исә үзешчән сәнгать коллективлары сәхнәләрендә уйнала, ә соңыннан, 1956 елда, Әдәбият институтына имтихан тапшырганда, авторга иҗади конкурс материалы булып хезмәт итә.

Шулай да Г.Сабитовның язучы буларак иҗат йөзен ачкан һәм аны оста хикәяче, өметле драматург итеп таныткан әсәрләре илленче елларның ахырына һәм алтмышынчы елларга туры килә. Бу чорда ул республика көндәлек матбугатында «Туган җир туфрагы», «Агач аяклы кеше», «Өч күңел», «Корбан ашы», «Сәйлүн чәе», «Урман кызы», «Үлемсез Акылгали» кебек, халыкчан матур тел белән, кызыклы, табигый сюжетларга корып язылган хикәяләрен, әкиятләрен бастыра, «Кичерелмәс гөнаһ» исемле драмасы белән профессиональ театр сәхнәсенә менә (Минзәлә дәүләт театры, 1959). 1963–1964 елларда исә хикәяләре һәм әкиятләре тупланган ике җыентыгы дөнья күрә («Туган җир туфрагы», «Үлемсез Акылгали»).

Җитмешенче еллар дәвамында да Г.Сабитов, үз иҗатының төп юнәлеше булган хикәя жанрына хыянәт итмәстән, курчак театры өчен «Гөлстан балалары» («Ай сукмагы») исемле драма-әкият (1973) һәм 1912 елгы Лена вакыйгаларына багышланган, төрле милләт эшчеләренең шушы канлы бәрелешкә кадәрге тормышын, көрәшен тасвирлаган «Гарасат» («Чулпан таңны уята») исемле социаль-тарихи драма иҗат итә, соңгысы Татарстан Культура министрлыгы оештырган әдәбият-сәнгать әсәрләре конкурсында (1973) бүләккә лаек була һәм Минзәлә дәүләт театры репертуарына кертелеп, сәхнәдә уйнала.

Г.Сабитовның әсәрләре, бигрәк тә хикәяләре, сәнгатьчә эшләнеше һәм идея-эстетик хасиятләре җәһәтеннән югары сыйфатлы булулары белән аерылып тора.

Г.Сабитов көндәлек матбугатта, шулай ук аерым җыентыкларда басылган үзенчәлекле очерклары һәм әдәби тәрҗемәләре белән дә укучыларга таныш. Эрих Распеның мәшһүр «Барон фон Мюнхаузен маҗаралары»н, П.Трэверсның «Мэри Попинс», Ф.Златенның «Бемби» («Урман әкияте») повестьларын татар укучылары Г.Сабитов тәрҗемәсендә укыйлар.

Әдипнең иң уңышлы әсәрләре 1981 елда Татарстан китап нәшрияты тарафыннан чыгарылган «Тармаклы яшен» исемле җыентыгына туплана.

Ул 1995 елда Казан шәһәрендә вафат була, туган авылы зиратында җирләнә.

Г.Сабитов – 1976 елдан СССР (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.













ТӨП БАСМА КИТАПЛАРЫ

Туган җир туфрагы: хикәяләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1963. – 79 б. – 10000 д.
Үлемсез Акылгали: хикәяләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1964. – 31 б. – 15000 д.
Карурманның күзләре бар: хикәяләр, очерклар. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1975. – 126 б. – 10000 д.
Чулпан таңны уята (Гарасат): драма. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1979. – 86 б. – 12000 д.
Тармаклы яшен: хикәяләр, пьесалар / кереш сүз авт. Л.Ихсанова. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1981. – 240 б. – 6000 д.
Айбаш: хикәя. – Казан: Татар. кит. нәшр., 1982. – 11 б. – 30000 д.
Кайнар туфрак: хикәяләр. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2001. – 160 б. – 5000 д.
Ярсулы яз: хикәяләр. – Казан: Мәгариф, 2003. – 164 б. – 3000 д.

* * *
Айбаш: рассказ / пер. с татар. Р.Кутуя. – Казань: Татар. кн. изд-во, 1982. – 12 с. – 300000 экз.

ИҖАТЫ ТУРЫНДА

Фәттах Н. Язган каләм шомара // Соц. Татарстан. – 1964. – 22 май.
Камалов Б. Карурман күзләрен кем күргән // Татарстан яшьләре. – 1976. – 10 февр.
Ихсанова Л. Безнең сафка // Казан утлары. – 1977. – № 8. – 177 б.
Зәйнашева Г. Чулпан нурлары // Татарстан яшьләре. – 1978. – 10 авг.
Гәрәй Р. Габделхәй Сабитовка 50 яшь // Казан утлары. – 1981. – № 6. – 188–190 б.
Камалов Б. Каләм тылсымы // Соц. Татарстан. – 1981. – 27 дек.
Зиннәтуллина Ә. Кызыклы да, гыйбрәтле дә // Казан утлары. – 1983. – № 3. – 162–163 б.
Шабай М. Ихлас җанлы авылдашым // Казан утлары. – 2001. – № 6. – 85–86 б.









Габделхәй Сабитов



Габделхәй Вәли улы Сабитов



(1931-1995)














1931 елның 28 июнендә Татарстанның Минзәлә районы Югары Тәкермән авылында колхозчы гаиләсендә туган. 1949 елда шул ук райондагы Күзкәй авылы урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, Иске Мәлкән җидееллык мәктәбендә укытучы булып эшли башлый, ике елдан Түбән Тәкермән авылы мәктәбенә күчә, анда укытучы, соңыннан уку-укыту эшләре буенча мөдир була.
1956 елның мартыннан октябренә кадәр Минзәлә район газетасы «Ленин байрагы» редакциясендә эшләп алгач, Г. Сабитов М. Горький исемендәге Мәскәү әдәбият институтына китә һәм драматургия бүлегендә укый башлый. Ләкин 1960 елда, дүртенче курста чакта, сәламәтлеге начараеп, укуын ташларга мәҗбүр була.
1960—1965 елларда Г. Сабитов Казан телевидение студиясендә әдәби-драматик тапшырулар буенча өлкән редактор, аннан республика балалар журналы «Ялкын» редакциясендә әдәби бүлек мөдире булып эшли. 1965 елда «Чаян» журналы редакциясенә күчә, анда башта фельетончы, соңыннан, 1968—1970 еллар арасында, журналның җаваплы секретаре вазифасын башкара. 1970 елдан ул әдәби иҗат эше белән генә шөгыльләнә.
Иҗатының башлангыч чорында Г. Сабитов әдәбиятның төрле жанрларында көчен сынап карый. Илленче еллар башында район газетасы битләрендә, аннан яшь авторларның «Үсү юлы» альманахында аның беренче иҗат тәҗрибәләре — шигырьләре басылып чыга. 1954 елда язылган «Мәхәббәт һәм нәфрәт» комедиясе исә үзешчән сәнгать коллективлары сәхнәләрендә уйнала, ә соңыннан, 1956 елда, әдәбият институтына имтихан тапшырганда; авторга иҗади конкурс материалы булып хезмәт итә.
Шулай да Г. Сабитовның язучы буларак иҗат йөзен ачкан һәм аны оста хикәяче, өметле драматург итеп таныткан әсәрләре илленче елларның ахырына һәм алтмышынчы елларга туры килә. Бу чорда ул республика көндәлек матбугатында «Туган җир туфрагы», «Агач аяклы кеше», «Өч күңел», «Корбан ашы», «Сәйлүн чәе», «Урман кызы», «Үлемсез Акылгали» кебек, халыкчан матур тел белән, кызыклы, табигый сюжетларга корып язылган хикәяләрен, әкиятләрен бастыра, «Кичерелмәс гөнаһ» исемле драмасы белән профессиональ театр сәхнәсенә менә (Минзәлә дәүләт театры, 1959). 1963 һәм 1964 елларда исә хикәяләре һәм әкиятләре тупланган ике җыентыгы дөнья күрә («Туган җир туфрагы», «Үлемсез Акылгали»).
Җитмешенче еллар дәвамында да Г. Сабитов, үз иҗатының төп юнәлеше булган хикәя жанрына хыянәт итмәстән, курчак театры өчен «Гөлстан балалары» («Ай сукмагы») исемле драма-әкият (1973) )әм 1912 елгы Лена вакыйгаларына багышланган, төрле милләт эшчеләренең шушы канлы бәрелешкә кадәрге тормышын, көрәшен тасвирлаган «Гарасат» (яки «Чулпан таңны уята») исемле социаль-тарихи драма иҗат итә. Соңгысы СССРның 50 еллык юбилее уңае белән Татарстан Культура министрлыгы оештырган әдәбият-сәнгать әсәрләре конкурсында (1973) бүләккә лаек була һәм Минзәлә дәүләт театры репертуарына кертелеп, сәхнәдә уйнала.
Г. Сабитовның әсәрләре, бигрәк тә хикәяләре, сәнгатьчә эшләнеше һәм идея-эстетик хасиятләре җәһәтеннән югары сыйфатлы булулары белән аерылып тора.
Г. Сабитов көндәлек матбугатта, шулай ук аерым җыентыкларда басылган үзенчәлекле очерклары һәм әдәби тәрҗемәләре белән дә укучыларга таныш. Эрих Распеның мәшһүр «Барон фон Мюнхаузен маҗаралары»н, П. Л. Трэверсның «Мэри Попинс», Феликс Залтенның «Бемби» («Урман әкияте») повестьларын татар укучылары Г. Сабитов тәрҗемәсендә укыйлар.
Әдипнең иң уңышлы әсәрләре 1981 елда Татарстан китап нәшрияты тарафыннан чыгарылган «Тармаклы яшен» исемле җыентыгына тупланган.
Г. Сабитов—1976 елдан СССР Язучылар союзы члены.


©"Совет Татарстаны язучылары" китабыннан файдаланылды (Даутов Р.Н., Нуруллина Н.Б. Совет Татарстаны язучылары. – Казан, Татарстан китап нәшрияты, 1986)

Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 65% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG


Краткое описание документа:

 

5 сыйныф, әдәбият                                        

Тема: Г.Сабитовның “Ярсулы яз” хикәясендә табигатьне бала күңеле аша тасвирлау.

Максат: укучыларны проза әсәрләрен анализларга өйрәтү;  әсәрнең телен, язылу үзенчәлеген тикшерү; балаларның фикерләү сәләтен, танып-белү осталыгын үстерү; аларда үзара чын дуслык, бер-беренә хөрмәт хисләре тәрбияләү.

Дәрес тибы: әдәби әсәрне анализлау.

Ысуллар: тикшерү, эзләнү.

Җиһазлау: презентация, язучы портреты, җыентыклары, “Яз” картинасы.

 

Дәрес планы.

I. Оештыру. (Укучыларны дәреснең темасы, максаты белән таныштыру, аларда уңай психологик халәт тудыру).

II. Актуальләштерү.

1. Хикәянең эчтәлеген кыскача сөйләү.

2. Сүзлек эше.

3. Образларны билгеләү.

III. Яңа белем һәм күнекмәләр формалаштыру.

1. Язучының иҗат лабораториясе белән таныштыру.

2. Вакыйгаларны, образларны анализлау.

3. Әсәрнең телен, язылу үзенчәлеген тикшерү.

4. Әсәрнең әһәмиятен билгеләү.

IV. Белем һәм күнекмәләрне ныгыту.

Яз һәм дуслык, күңел кичерешләренең кеше характерындагы чагылышын табу.

V. Дәресне йөмгаклау.

VI. Өйгә эш бирү.

 

 Дәрес барышы.

I. Оештыру.                                  

Укучыларда уңай психологик халәт тудыру. Аларны үтеләчәк тема яктылыгында яз, дуслык, мәктәп тормышы турында актив сөйләшүгә әзерләү. Ике командага аерып утырту. Җавап бирү тәртибен аңлату. (командада киңәшләшәләр дә берсе җавап бирә, калганнар дәлилләп , өстәмәләр әйтә.).  Табигатьтәге, әйләнә-тирәдәге үзгәрешләрне күзәтү.

Укытучы. Укучылар, урамга күз салыгыз. Салкын кыш фасылыннан соң нинди үзгәрешләр күрәсез? (Урамда кояшлы, җылы, кошлар сайрый... Яз килде.)

II. Актуальләштерү. (Слайд №1. Яз күренеше)

Укытучы. Яз – елның иң матур фасылы. Җылы, кояшлы көннәре, ярсулы ташулары, тургай моңы. Беренче чәчәкләре белән күңелгә кереп кала. Табигать уяна, ерганаклар челтерәп ага, тирә-як яшеллекккә күмелә. Безнең бүгенге темабыз да         Г.Сабитовның “Ярсулы яз” хикәясендә табигатьне бала күңеле аша тасвирлау.  Татар балалар иҗатына зур өлеш керткән язучы Г.Сабитовның “Ярсулы яз” әсәсре сезгә дә ошагандыр дип уйлыйм. Әсәр җиңел укыла, темасы да мәктәп тормышына якын, геройлары сезнең яшьтәшләрегез. Искә төшерик, хикәя нәрсә ул? Хикәя  нәрсә турында?  (Хикәя –тормышта булган һәм булуы ихтимал берәр вакыйганы сурәтләгән кечкенә күләмле чәчмә әсәр. Эчтәлек сөйләнелә. Образлар искә төшерелә:Гамил, Гөлүсә, Галләм абзый - укытучы).

III. Яңа белем һәм күнекмәләр формалаштыру. (Слайд №2. Табигать уяна.)

Укытучы. Табигать уяна. Агач-куакларның, башка төр үсемлекләрнең күзәнәкләрендә минераль матдәләр йөри башлагач, әйләнә-тирә яшеллеккә төренә...

         Әдәби әсәрләр дә үзеннән-үзе барлыкка килми. Аларның да идеясе, нигезе, әйтик, “тамырлары” була. Язучы иң әвәл тема таба, образлар тудыра, вакыйгаларны үстерә башлый, сюжет кора, аларны матур тел-стиль чаралары белән бизи. Әсәрдә, игътибар иткәнсездер, таныш булмаган сүзләр очрады. Бу Минзәлә ягына хас диалекталь сүзләр. Алар:

( Слайд №3. Сүзлек эше:

Каралама -  черновик;  борыс – ишек, тәрәзә яңагы һ.б. ш. ясау өчен дүрт кырлы озын агач материал; гөлбәч – мич арасы; күлдәвек – җыелып торган сулык, лужайка; бәкәл – тояклы хайваннарның аякларында, арт якта, тояктан өстәрәк чокырланып торган урын, буынтык; элпә – тере организмда тышча яки пәрдә булып хезмәт итә торган яры.

(Слайд №1. (Яз күренеше. Текст өстендә эш.)

Укытучы. Язучы язның  характерлы билгеләрен нинди матур сүзләр белән белдерә?Укып китик әле.  (“ярсынып, изүләрен чишеп җибәрде”, “юлларда кара чыкты”, “күпер төпләрендә,  мәктәп яннарында  күлдәвекләр ясалды”, “чыпчыклар канатларын юа”, “күгәрченнәр су эчә”, “Чапан-тау кардан арчылып килә”, “яшь каеннар бөре бүрттерә”, “кояш авыз ерып тора”, “кыектан тамган тамчылар”, “яз кояшы җан өргән”)

Укытучы. Гамил кичерешләрендә яз ничек сурәтләнә?  Автор аны кайсы юлларда, нинди сүзләр ярдәмендә белдерә? (Дәреслектән табып укыйлар. 285 -286 б.).  Сезгә Гамилнең нинди сыйфатлары ошады, кайсылары белән килешмиез? ( Гамил яхшы укучы. Тырыш, математика фәнен яхшы белә, уңган, тәртип ярата, өйгә кайткач. Гөлләргә су сибә, балтырын чукыганйомырка баскан  казга да мәрхәмәтле, ишекне ачып аны тышка чыгара. Бәрәннәрне тиз генә әниләренә имәргә кушып керә, матурлыкны аңлый-күрә белә, тиз кызып китә, ләкин усаллыгы юк, галләм абыйны да хөрмәт итә, авырту китерүдән курка, аны да аңлый. Гөлүсәгә карата да аның хисләре җылы дип уйлыйм мин) 

Укытучы. Гамил белән Гөлүсә мөнәсәбәте сездә нинди уй-фикерләр уята? Карап китик әле.  (Слайд №4. Гөлүсә. Пөхтә, шаян, чая телле, мәче кебек иркә кыз, яхшы дус)  Диалогны Динара һәм Динар уйнап күрсәтәләр). Фикер алышу. (Алар арасында җылы мөнәсәбәт шаян хәрәкәтләр, сыйфатлар аша бирелә. Гамил караламасын бирмәгәч, Гөлүсә урындыкка авторучка куя, Гамил карага буяла;. Кунак ашы-  кара каршы дип, сулы чокыр казый, ә үзе кызны кызгана, кисәтә; үртәшәләр, тик үпкәләмиләр. Аларда беркатлы җылы мөнәсәбәт. Киләчәктә алар яхшы дуслар булырлар дип уйлыйм. Әлегә аларның дуслыклары башланып кына килә. Гамил Гөлүсәгә битараф түгел, ул аның матурлыгына, күзләренә, керфекләренә сокланып карый. Ачуланса да матур  күренә. Аның чокырга төшүен дә теләми Соклана гына).

Укытучы. Гөлүсәнең портретын төзеп,  рәсемен ясыйк. Бер укучы сөйли (Гөлүсә шаян кыз, иркәрәк, чөнки ул контроль эшен дә Гамилдән күчерергә өметләнеп утыра, башта да гел аннан гына күчергәндер дип уйлыйм; ә Гамил караламасын бирмәгәч ачуы килә, үпкәли; ялкаурак кыз, әгәр башын эшләтсә, яхшы укыр иде; иренчәк, сырпаланырга ярата, Гамил дә аны песи баласы белән чагыштыра “ мәче тек мәче”, “колагын шомарткан, муенын җыерган”, “чыпчык аулаган мәче кебек, “мәче кебек үз эшен эшләгән”кебек сүзләр бар хикәядә. Әле ул чиста, пөхтә кыз да. Яхшы дус та була ала.Үткен, чая  телле дә.  Дәфтәргә язалар).

Физ.минутка Слайд№5

 

 

Слайд №6 Тәрбияви өлеш. Укытучы абый                  

Укытучы. Язучы Г.Сабитов әсәрендә кешелеклелек сыйфатларын оста итеп чагылдыра алган. Ничек уйлыйсыз, мондый сыйфатлар кайсы образлар аша ачылган?(Минемчә бу кешелеклелек сыйфаты Гамилдәбар. Чөнки уляхшы малай, ярдәмчел, кешелекле, үзен тешләгән казга да сукмый, Гөлүсәне дә суга төшерми, кисәтә, үч алырга уйласа да, моны эшләми һәм укытучы абыйны күргәч, аңлый. Ахыры начар бетүен чамалый.Әллә тургайлар кидәш бирде инде ди. Минемчә Галләм абый образы кешелеклелеккә ия. Ул сугышта булган, аягы юк, шаян телле, балаларны ярата, аңлый сизә белә. Ачуланмый да. Сабыр ул. Үткен күзле. Зур ихтирамга лаек кеше).Үзегез күрергә теләгән укытучыны ничек күзаллыйсыз.

Укытучы. Тагын бер образ бар. Ул үз фикерен, әсәрдәге ролен канат җилпүе аша белдерә. Слайд №6 Күбәләк.( ике укучы, малай һәм кыз, арасында башлана башлаган яңа хисләр, дуслык хисләре уянуны хәбәр итә. Урамда әле ныклап суыклар бетми, күбәләк урамга ашкыша. Укучылар да шулай. Гамилнең  йөрәге ашкына, ярсый; Мондагы күбәләк - мәхәббәт һәм матурлык символы.Күбәләккә иртәрәк уянгансың. Алда әле очар көннәр ди автор. Моны Гамил һәм Гөлүсәгә карата да әйтеп була .. Алар арасында яз кебек яңа  ярсулы хисләр уянып килә. Азакта автор болай ди (Өзек укыла): Иртәрәк уянгансың. Алдадыр әле уяныр, очар көннәрегез ди. Гамил белән Гөлүсәгә дә кагыла . Алга таба дуслыкларыгыз тагы да ныгыр ди.

Укытучы. Хәзер ике командага да карточкаларда бирем бирелә. Әсәрнең теленә, язу үзенчәлегенә игътибар итеп, хикәядән чагыштыру, эпитет, пейзаж, фразеологик әйтелмәләрне табыйк .(Карточкалар өләшенә.)

Нәтиҗә. Слайд №7 (Чагыштыру, эпитет...)

Укытучы. Язучы барлык төр тел-сурәтләү чараларыннан да оста һәм үтемле файдаланган. Геройларның эчке дөньяларын, күңел һәм сүз байлыгын ачып бирә алган.

IV. Белем һәм күнекмәләрне ныгыту. Берничә укучы  дәрестә өйрәнелгән материалны сөйләп чыга. Әсәренң тәэсир итү көчен, укучыны мавыктыру, җәлеп итү дәрәҗәсен билгели. Укучылар, әсәр сезнең күңелегезгә ничек тәэсир итте?(Әңгәмә).

V. Дәрескә йомгак ясала. Өй эше: Үзегез күрергә теләгән укытучыны ни рәвешле күз алдына китерәсез? Җавапларыгызны дәлилләгез. Шул турыда кечкенә хикәя язып килергә.

 

. Слайд №8( Яз рәсеменә “Игътибарыгыз өчен рәхмәт”)

Общая информация

Номер материала: 308056

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>