Инфоурок / История / Презентации / 7 - сынып. Көрнекілік кестелер. Қазақ тілі.

7 - сынып. Көрнекілік кестелер. Қазақ тілі.



Московские документы для аттестации!

124 курса профессиональной переподготовки от 4 795 руб.
274 курса повышения квалификации от 1 225 руб.

Для выбора курса воспользуйтесь поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВА).

ДИПЛОМ от Столичного учебного центра: KURSY.ORG


библиотека
материалов
1-кесте Етістіктің шақтары туралы түсінік 1.Костя мен Митя таудың терістік жа...
2-кесте Етістік шақтарының жасалуы Шақтық мағынаны білдіретін етістіктер үш...
3-кесте Етістік шақтарына арналған мысалдар 1.Адамның өзі жетпеген жерге сөз...
Етістіктің шақтарын түсіндіруге арналған көрнекілік кестелер . 1.Осы шақ. 4-...
5-кесте 2.Келер шақ. Келер шақтың түрлері	 Жасалу жолдары	 Мысалдар Болжалды...
6-кесте 3.Өткен шақ. Өткен шақтың түрлері	Жасалу жолдары	Мысалдар Жедел өтке...
Қалып етістіктерінің жіктелу үлгісі. 7-кесте Жақ	отыр	тұр	жүр	жатыр І ІІ ІІІ...
Күрделі нақ осы шақтың жіктелуі үлгісі 8-кесте Жақ 	 Жекеше	 Көпше І	Жазып ж...
Ауыспалы осы шақ түрінің жіктелу үлгісі 9-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Көмектесем...
Болжалды келер шақтың жіктелу үлгісі 10-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Сөйле-р-мін,...
Мақсатты келер шақтың үлгісі 11-кесте Жақ	Жекеше 	Көпше І	Оқы-мақ-пын, біл-м...
Жедел өткен шақтың жіктелу үлгісі 12-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Түсіндім,жазды...
Бұрынғы өткен шақтың жіктелу үлгісі 13-кесте Жақ	 Жекеше	Көпше І	Тұрыппын,сө...
Ауыспалы өткен шақтың жіктелу үлгісі 14-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Келетінмін,...
Сөз тіркесіне арналған көрнекілік кесте мен сызбалар. 1.Сөз тіркесі құрамын б...
2.а)Сөз тіркесі және күрделі сөздер тұрақты тіркестер кестесі 15-кесте Синтак...
Ә)Сөз тіркесінің ішінде әрі күрделі сөз,әрі тұрақты тіркес болатын сөздер тоб...
3.а)Сөз тіркесінің түрлеріне арналған кесте 17- кесте Есімді тіркес	Етістікті...
ә)Сөз тіркестері түрлерінің сызбасы Есімді сөз тіркестері: қызық Біздің Екі...
4.Сөздердің байланысу тәсілдерінің кестесі 18-кесте Сөздердің байланысу тәсіл...
5.Сөз тіркесінің құрылысына арналған кестелер а)Матасу байланысындағы сөз тір...
ә)Меңгеру байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 20-кесте. Жасалу жолдары	Мыс...
б)қабысу байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 21-кесте Жасалу жолдары	Мысал...
в)Жанасу байланысындағы сөз тіркестерінің құрылысы 22-кесте Жасалу жолдары	Мы...
г)Сөз тіркесінің күрделенген құрылысындағы сөздердің байланысу сызбасы Қазақс...
6.Сөз тіркесін білдіретін синтаксистік қатынастардың кестесі 23-кесте Синтакс...
24-кесте Мәтіннің тұтастық бірліктері	Айрықша белгілері 1	 2 1.Сөйлем	1.Мағы...
1	 2 -Абзац дегеніміз-бірнеше сөйлемнен тұратын күрделі тұтас ой. -Абзацтың...
25-кесте Етістік райлары туралы түсінік 1.Ақыл азбайды,білім тозбайды. 2.Үгі...
Етістіктің рай түрлері 26-кесте Рай түрлері	Жасалу жолдары	 Мысалдар 1.Ашық р...
Бұйрық райдың жіктелу үлгісі 27-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Айтайын,барайын, біл...
Шартты рай 28-кесте. 1.Өмірден көп нәрсені үйренсек,білсек дейміз. 2.Қатты ай...
Шартты райдың жіктелу үлгісі 29-кесте. Жақ	Жекеше 	Көпше І	Айтсам,сөйлесем, к...
30-кесте Қалау рай туралы түсінік 1.Менің көп жұмысты атқарғым келеді. 2.Сен...
31-кесте Жақ	Жекеше	Көпше 	 -ғы,-гі,-қы,-кі+кел	 І	Жазғым келеді/-еді/	Жазғым...
Тұйық етістіктің септелу үлгісі 32-кесте Септіктер	Тұйық етістіктің септелуі...
Тұйық етістіктің тәуелдену үлгісі 33-кесте Жақ 	Оңаша	Ортақ І	Айтуым, келуім...
37 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 1-кесте Етістіктің шақтары туралы түсінік 1.Костя мен Митя таудың терістік жа
Описание слайда:

1-кесте Етістіктің шақтары туралы түсінік 1.Костя мен Митя таудың терістік жағын қарауылдап отыр. 2.Жау бізді өкшелеп қуып келеді. Енді оларға бір соққы беруге дайындалдық. 3.Дөңестен екі-үш жүз метрдей ғана қашықтықта жауды күтеміз. (Қ.Қайсенов.)

№ слайда 2 2-кесте Етістік шақтарының жасалуы Шақтық мағынаны білдіретін етістіктер үш
Описание слайда:

2-кесте Етістік шақтарының жасалуы Шақтық мағынаны білдіретін етістіктер үш жақтың бірінде жіктеліп келеді: кел-ген-мін,бар-ар-сың,жаз-ып-ты,көр-ді-м, айт-пақ-сың,т.б. Жіктік жалғау күрделі етістіктердің құрамында көмекші етістікке жалғанады:жазып отыр-ған-быз,көмектесіп, жібер-ер-сіздер. Етістіктің шақтары есімше,көсемше тұлғалары мен етістік түбіріне –ды,-ді,-ты,-ті және –мақ,-мек,-бақ,-бек,-пақ,-пек жұрнақтарының жалғануы арқылы жасалады:ал-ды,көрсет-ті,келіп кете-ді,бар-ып-ты,айтып кет-пек,көшіріп жаз-бақ,қайтар-мақ.

№ слайда 3 3-кесте Етістік шақтарына арналған мысалдар 1.Адамның өзі жетпеген жерге сөз
Описание слайда:

3-кесте Етістік шақтарына арналған мысалдар 1.Адамның өзі жетпеген жерге сөзі жетеді. Ерінбеген етікші болады. Ақылды жігіт атқа да мінер,таққа да мінер. (мақал) 2. -Амандық болса,талай кездесерміз,-деді де, Света тез шығып кетті.Мен орнымда сілейіп тұрып қалыппын. Дуня апай барып есік ашып жатыр. (Т.Ахтанов.)

№ слайда 4 Етістіктің шақтарын түсіндіруге арналған көрнекілік кестелер . 1.Осы шақ. 4-
Описание слайда:

Етістіктің шақтарын түсіндіруге арналған көрнекілік кестелер . 1.Осы шақ. 4-кесте Осы шақтың түрлері Жасалу жолдары Мысалдар Нақ осы шақ Ауыспалы осы шақ “отыр,тұр,жүр,жатыр” етістіктері арқылы жасалады Көсемшенің -а,-е,-й жұрнағынан кейін жіктік жалғауы жалғану арқылы жасалады Көріп отыр,жанып тұр,ойнап жүр, көмектесіп жатыр. айтады, сөйлеседі, келеді. Мұғалімдер үйінде не болып жатқаны анық көрінеді. Ахметов сөйлеп тұр. Басын біресе оңға,біресе солға бұрып сөйлейді. Ахметовтің сол жағында Оспанов үстелге жабысып алып, сүйкетіп жазып жатыр. /Б.Соқпақбаев/

№ слайда 5 5-кесте 2.Келер шақ. Келер шақтың түрлері	 Жасалу жолдары	 Мысалдар Болжалды
Описание слайда:

5-кесте 2.Келер шақ. Келер шақтың түрлері Жасалу жолдары Мысалдар Болжалды келер шақ -р,-ар,-ер,с оқыр,айтар,келер, бармас Мақсатты келер шақ -мақ,-мек,-бақ, -бек,-пақ,-пен Оқымақ,жүрмек, жазбақ,айтпақ, көрсетпек Ауыспалы келер шақ Мезгіл ұғымын білдіретін сөз бен –а,-е,-й және көсемшенің жіктік жалғауы- мен келеді Ертең жүремін, бүгін барады, енді сөйлейді

№ слайда 6 6-кесте 3.Өткен шақ. Өткен шақтың түрлері	Жасалу жолдары	Мысалдар Жедел өтке
Описание слайда:

6-кесте 3.Өткен шақ. Өткен шақтың түрлері Жасалу жолдары Мысалдар Жедел өткен шақ -ды,-ді,-ты,ті Барды,көрді, айтты,жетті Бұрынғы өткен шақ -п,-ып,-іп,-ған, -ген,-қан,-кен Тоқыпты,иіріпті, жазыппын, келіпсің,айтқан, жүрген Ауыспалы өткен шақ -атын,-етін, -йтын,-йтін Қайтатын,білетін,оқитын,билейтін

№ слайда 7 Қалып етістіктерінің жіктелу үлгісі. 7-кесте Жақ	отыр	тұр	жүр	жатыр І ІІ ІІІ
Описание слайда:

Қалып етістіктерінің жіктелу үлгісі. 7-кесте Жақ отыр тұр жүр жатыр І ІІ ІІІ Отырмын Отырсың Отырсыз Отыр- Тұрмын Тұрсың Тұрсыз Тұр- Жүрмін Жүрсің Жүрсіз Жүр- Жатырмын Жатырсың Жатырсыз Жатыр- І ІІ ІІІ Отырмыз Отырсыңдар Отырсыздар Отыр- Тұрмыз Тұрсыңдар Тұрсыздар Тұр- Жүрміз Жүрсіңдер Жүрсіздер Жүр- Жатырмыз Жатырсыңдар Жатырсыздар Жатыр-

№ слайда 8 Күрделі нақ осы шақтың жіктелуі үлгісі 8-кесте Жақ 	 Жекеше	 Көпше І	Жазып ж
Описание слайда:

Күрделі нақ осы шақтың жіктелуі үлгісі 8-кесте Жақ Жекеше Көпше І Жазып жатырмын Жазып жатырмыз ІІ Жазып жатырсың Жазып жатырсыз Жазып жатырсыңдар Жазып жатырсыздар ІІІ Жазып жатыр- Жазып жатыр-

№ слайда 9 Ауыспалы осы шақ түрінің жіктелу үлгісі 9-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Көмектесем
Описание слайда:

Ауыспалы осы шақ түрінің жіктелу үлгісі 9-кесте Жақ Жекеше Көпше І Көмектесемін,білемін, жетектеймін Көмектесеміз,білеміз,жетектейміз ІІ Көмектесесің,білесің, жетексейсің. Көмектесесіз,білесіз, жетектейсіз Көмектесесіңдер,білесіңдер, жетектейсіңдер. Көмектесесіздер,білесіздер, жетектейсіздер. ІІІ Көмектеседі,біледі, жетектейді Көмектеседі,біледі, жетектейді

№ слайда 10 Болжалды келер шақтың жіктелу үлгісі 10-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Сөйле-р-мін,
Описание слайда:

Болжалды келер шақтың жіктелу үлгісі 10-кесте Жақ Жекеше Көпше І Сөйле-р-мін, жүр-ме-с-пін Сөйле-р-міз, жүр-ме-с-піз ІІ Сөйле-р-сің, жүр-ме-с-сің,. Сөй-ле-р-сіз, Жүр-ме-с-сіз. Сөйле-р-сіңдер, жүрме-с-сіңдер. Сөйле-р-сіздер, жүр-ме-с-сіздер. ІІІ Сөйле-р-,жүр-ме-с-. Сөйле-р-,жүр-ме-с-.

№ слайда 11 Мақсатты келер шақтың үлгісі 11-кесте Жақ	Жекеше 	Көпше І	Оқы-мақ-пын, біл-м
Описание слайда:

Мақсатты келер шақтың үлгісі 11-кесте Жақ Жекеше Көпше І Оқы-мақ-пын, біл-мек-пін Оқы-мақ-пыз, біл-мек-піз. ІІ Оқы-мақ-сың, біл-мек-сің. Оқы-мақ-сыз,біл-мек-сіз. Оқы-мақ-сыңдар, біл-мек-сіңдер. Оқы-мақ-сыздар, біл-мек-сіздер. ІІІ Оқы-мақ-,біл-мек-. Оқы-мақ-,біл-мек-.

№ слайда 12 Жедел өткен шақтың жіктелу үлгісі 12-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Түсіндім,жазды
Описание слайда:

Жедел өткен шақтың жіктелу үлгісі 12-кесте Жақ Жекеше Көпше І Түсіндім,жаздым, айттым Түсіндік,жаздық,айттық ІІ Түсіндің,жаздың,айттың. Түсіндіңіз,жаздыңыз, айттыңыз. Түсіндіңдер,жаздыңдар, айттыңдар. Түсіндіңіздер,жаздыңыздар, айттыңыздар. ІІІ Түсінді-,жазды-,айтты-. Түсінді-,жазды-, айтты-

№ слайда 13 Бұрынғы өткен шақтың жіктелу үлгісі 13-кесте Жақ	 Жекеше	Көпше І	Тұрыппын,сө
Описание слайда:

Бұрынғы өткен шақтың жіктелу үлгісі 13-кесте Жақ Жекеше Көпше І Тұрыппын,сөйлеппін, барғанмын,келгенмін, оқыған едім Тұрыппыз,сөйлеппіз, барғанбыз,келгенбіз, оқыған едік ІІ Тұрыпсың,сөйлепсің, барғансың,келгенсің, оқыған едің. Тұрыпсыз,сөйлепсіз, барғансыз,келгенсіз, оқыған едіңіз. Тұрыпсыңдар,сөйлепсіңдер, барғансыңдар,келгенсіңдер, оқыған едіңдер. Тұрыпсыздар,сөйлепсіздер, барғансыздар,келгенсіздер, оқыған едіңіздер. ІІІ Тұрыпты,сөйлепті,барған,келген,оқыған еді. Тұрыпты,сөйлепті,барған, келген,оқыған еді.

№ слайда 14 Ауыспалы өткен шақтың жіктелу үлгісі 14-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Келетінмін,
Описание слайда:

Ауыспалы өткен шақтың жіктелу үлгісі 14-кесте Жақ Жекеше Көпше І Келетінмін, баратын едім Келетінбіз, баратын едік ІІ Келетінсің,баратын едің. Келетінсіз,баратын едіңіз. Келетінсіңдер, баратын едіңдер. Келетінсіздер, баратын едіңіздер. ІІІ Келетін,баратын еді. Келетін,баратын еді.

№ слайда 15 Сөз тіркесіне арналған көрнекілік кесте мен сызбалар. 1.Сөз тіркесі құрамын б
Описание слайда:

Сөз тіркесіне арналған көрнекілік кесте мен сызбалар. 1.Сөз тіркесі құрамын байқататын сызба Бағыныңқы сөз Басыңқы сөз сәулетті ғимарат асыл сөз сабаққа дайындық шапшаң жүгіру

№ слайда 16 2.а)Сөз тіркесі және күрделі сөздер тұрақты тіркестер кестесі 15-кесте Синтак
Описание слайда:

2.а)Сөз тіркесі және күрделі сөздер тұрақты тіркестер кестесі 15-кесте Синтаксистік тіркес Лексикалық тіркестер Сөз тіркесі Күрделі сөз Тұрақты тіркес Суық жел Әдемі жазу Көпірден өту Қоңыр ала сиыр Қара торы қыз Суық торғай Жақсы көру Қара көк Жығылып қала жаздады. Оқып отыр екен Суық сөз Тіс жармау Зықысын шығару Сіркесі су көтермеді. Жұмған аузын ашпау

№ слайда 17 Ә)Сөз тіркесінің ішінде әрі күрделі сөз,әрі тұрақты тіркес болатын сөздер тоб
Описание слайда:

Ә)Сөз тіркесінің ішінде әрі күрделі сөз,әрі тұрақты тіркес болатын сөздер тобының кестесі 16-кесте Сөз тіркесіндегі күрделі сөз Сөз тіркесіндегі тұрақты тіркес Суық торғайдың үні Алыстағыны жақсы көреді Дүкеннен ойыншық көрді Иіліп тізе бүкті Ұйықтағанда тісін қайрады Суық сөз тарады Оқуды жақсы көреді Қызды ойыншық көреді Жауы тізе бүкті Оған тісін қайрады

№ слайда 18 3.а)Сөз тіркесінің түрлеріне арналған кесте 17- кесте Есімді тіркес	Етістікті
Описание слайда:

3.а)Сөз тіркесінің түрлеріне арналған кесте 17- кесте Есімді тіркес Етістікті тіркес 1.Зат есімді тіркес: а)ойлы адам,ұлы арман,орындалған үміт,екі компьютер,отыз оқушы; ә)әкеммен дос,маған жиен,адамның дұшпаны а)ауылға кету,машинаны күту,үлкендермен кеңесу; ә)жақсы оқу,тез жүру; б)бес алу,төртке шығу; Сын есімді тіркес: а)бидай өңді,қызыл шырайлы,қысық көзді; ә)судан таза,сүттен ақ,сөзге сараң б)мырс-мырс күлу,тырс-тырс таму, в)әдейі келу,тез сөйлеу; Г)таңдана қарау,жалықпай түсіндіру,түсіндіріп айту.

№ слайда 19 ә)Сөз тіркестері түрлерінің сызбасы Есімді сөз тіркестері: қызық Біздің Екі
Описание слайда:

ә)Сөз тіркестері түрлерінің сызбасы Есімді сөз тіркестері: қызық Біздің Екі кітап Оқылған Мына Етістікті тіркестер: Ол Үш рет Сыбырлап айтты бүгін

№ слайда 20 4.Сөздердің байланысу тәсілдерінің кестесі 18-кесте Сөздердің байланысу тәсіл
Описание слайда:

4.Сөздердің байланысу тәсілдерінің кестесі 18-кесте Сөздердің байланысу тәсілдері Мысалдар Жалғау арқылы Мен әуежайға келдім. Шылау арқылы Хабарын хат арқылы жеткізді. Орын тәртібі Көп сөз-көмір,аз сөз-алтын. Интонация арқылы Алдырған-албырт. (М.Ә.)

№ слайда 21 5.Сөз тіркесінің құрылысына арналған кестелер а)Матасу байланысындағы сөз тір
Описание слайда:

5.Сөз тіркесінің құрылысына арналған кестелер а)Матасу байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 19-кесте Жасалу жолдары Мысалдар Зат.е.+іл.сеп.зат.е.+тәу.ж. Қасымның өлеңі Есімд.+іл.сеп. Зат.е. Біздің ауыл Зат.е. Зат.е+тәу.ж. Қазақстан қаласы

№ слайда 22 ә)Меңгеру байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 20-кесте. Жасалу жолдары	Мыс
Описание слайда:

ә)Меңгеру байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 20-кесте. Жасалу жолдары Мысалдар Зат.е.+бар.с.ет. Мерекеге дайындалу Зат.е.+таб.с.ет. Зат.е.+(таб.с.жасырын)ет. Есікті ашу,хат алу Зат.е.+жат.с. ет. Америкада оқу. Зат.е.+шығ.с. ет. Зат.е.+шығ.с.+сын. Саяжайдан қайту,ауылдан қашық Зат е.+көм.с. ет. Компьютермен ойнау

№ слайда 23 б)қабысу байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 21-кесте Жасалу жолдары	Мысал
Описание слайда:

б)қабысу байланысындағы сөз тіркесінің құрылысы 21-кесте Жасалу жолдары Мысалдар Сын.зат. Есімд.зат. Сан.зат. Есімш.зат. Сын.ет. Сан ет. Елікт.ет. Талдырмаш бала Бұл хабар Бес жыл Ақталған сенім Жауапты сөйлеу Екі айту Сарт-сұрт соғу.

№ слайда 24 в)Жанасу байланысындағы сөз тіркестерінің құрылысы 22-кесте Жасалу жолдары	Мы
Описание слайда:

в)Жанасу байланысындағы сөз тіркестерінің құрылысы 22-кесте Жасалу жолдары Мысалдар Үст.ет. Көсемше.ет. Есімше+дай ет. Әдейі(ІІ)сұрану Кештете (ІІ)оралу Таңданғандай (ІІ)қарау

№ слайда 25 г)Сөз тіркесінің күрделенген құрылысындағы сөздердің байланысу сызбасы Қазақс
Описание слайда:

г)Сөз тіркесінің күрделенген құрылысындағы сөздердің байланысу сызбасы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Жарыса байланысу Сая іле ән бастады. Сатылай байланысу

№ слайда 26 6.Сөз тіркесін білдіретін синтаксистік қатынастардың кестесі 23-кесте Синтакс
Описание слайда:

6.Сөз тіркесін білдіретін синтаксистік қатынастардың кестесі 23-кесте Синтаксистік қатынастың түрлері Байланысу түрлері Сұрақтары Мысалдары Анықтауыштық қатынас Толықтауыш- тық қатынас Пысықтауыш қатынас Матасу Қабысу Меңгеру Меңгеру Қабысу Жанасу Кімнің? Ненің? Кімге? Неге? Кімді?нені? Кімді?неде? Кімнен?неден? кіммен?немен? Қашан?қайдан? қайда?қалай? Не үшін?не себепті? Өткірдің жүзі. Кестенің бізі...Ыбырай ұлы педогог болды. Халқыңа қалаулы бол! Бүйіріңді таянба. Таста тамыр жоқ.Жаман әдетпен аулақ болған жөн.Батамен ер көгерер. 622 жылы Мұхаммед пайғамбар Меккеден Мәдина қаласына көшіпті.Асығып келді,адырая қарады. Ол білу үшін мектепке келді.

№ слайда 27 24-кесте Мәтіннің тұтастық бірліктері	Айрықша белгілері 1	 2 1.Сөйлем	1.Мағы
Описание слайда:

24-кесте Мәтіннің тұтастық бірліктері Айрықша белгілері 1 2 1.Сөйлем 1.Мағына жағынан тиянақталған бірлік. 2.Мәтіннің бастапқы(төменгі) сатысы. 2.Күрделі синтаксистік тұтастық 1.Абзац.Құрамында бірнеше сөйлемі бар,өзара мағыналық байланыстағы бірлік. 2.Мәтіннің екінші (орта)сатысы. 3.Күрделі синтаксистік бүтіндік 1.Бірнеше абзацтан,бөлім,тарау,параграфтан құралатын бүтіндік. 2.Мәтінің үшінші (жоғарғы)сатысы. Оқушының қызметі.Проблеманы тұжырымдау үшін:Жеке сөздер мәтін бола ала ма?Сөйлем неліктен мәтінге жатады?Абзац деген не?Абзац неліктен сөйлемнен жоғары тұрады? Мұғалімнің қызметі:Оларда қандай сұрақ пайда болғанын сұрайды.Егер сұрақ туындамаса,мұғалім сұрақты өзі қоюы тиіс. Болжамдар:-Жеке сөздер мәтін бола алмайды. -Сөйлемнің мәтінге жататын себебі:ол тиянақты ойды білдіреді. Қарсылық: -Жеке сөздер қандай жағдайда мәтін болады? -Кез келген сөйлемдердің жиынтығы абзац құрай бере ме?

№ слайда 28 1	 2 -Абзац дегеніміз-бірнеше сөйлемнен тұратын күрделі тұтас ой. -Абзацтың
Описание слайда:

1 2 -Абзац дегеніміз-бірнеше сөйлемнен тұратын күрделі тұтас ой. -Абзацтың сөйлемнен жоғары тұратын себебі де сонда:бірнеше сөйлемнің жиынтығынан құралады. Болжамның дұрыстығын дәлелдеу үшін оқушылар мысалдар келтіреді. -Қазақстанның,астанасы,Ақмола, бұрынғы,қала.(Бұл сөздер жеке тұрғанда белгілі бір тиянақты ойды білдірмейді.) -Қазақстанның астанасы-бұрынғы Ақмола қаласы.(Бұл-сөйлем.Қандай қала астана болғандығы жайлы хабарлап тұр.) -Қазақстанның астанасы-бұрынғы астанасы Ақмола қаласы.Кейін Ақмола атауы өзгертіліп,Астана деп аталды.Астана сөзі барлық тілдерге еркін аударылады.Мағынасы бәріне де түсінікті.(Бұл-абзац,4 сөйлемнен құралған,тұтас бір күрделі ойды білдіреді.) Мұғалім ойларын дәлелдеп шығуды тапсырды.

№ слайда 29 25-кесте Етістік райлары туралы түсінік 1.Ақыл азбайды,білім тозбайды. 2.Үгі
Описание слайда:

25-кесте Етістік райлары туралы түсінік 1.Ақыл азбайды,білім тозбайды. 2.Үгітті ұққанға айт,ақылды жұққанға айт. 3.Шапшаң жүрсең,шаң жұқпас. (мақал) 4.Менің оқығым келеді. Оның айтқысы келеді.

№ слайда 30 Етістіктің рай түрлері 26-кесте Рай түрлері	Жасалу жолдары	 Мысалдар 1.Ашық р
Описание слайда:

Етістіктің рай түрлері 26-кесте Рай түрлері Жасалу жолдары Мысалдар 1.Ашық рай 2.Бұйрық рай 3.Шартты рай 4.Қалау рай Іс-қимылдың қай жақта,қай шақта тұрғаны ашық айтылады. Үнемі ІІ,ІІІ жақта бұйрық мәнде беріледі. -са,се жұрнағы арқылы жасалады. -қы,-кі,-ғы,-гі;-са,-се жұрнағына игі еді тіркеседі; -қай,-кей,-ғай,-гей. Отырмын,жазып отырсың,алды,айттыңыз, келерсіздер. Отыр,ал,алдыр,алсын, айт,айтсың,келіңдер,кел. Отырса,жазса,алса, айтса,келсе,болса. Отырғым келеді; барса игі еді; келгей, көргей,білгей,айтқай.

№ слайда 31 Бұйрық райдың жіктелу үлгісі 27-кесте Жақ	Жекеше	Көпше І	Айтайын,барайын, біл
Описание слайда:

Бұйрық райдың жіктелу үлгісі 27-кесте Жақ Жекеше Көпше І Айтайын,барайын, білейін,қалмайын. Айтайық,барайық, білейік,қалмайық. ІІ Айт-,бар-,біл-,қалма- Айтыңыз,барыңыз, білеңіз,қалмаңыз. Айтыңдар,барыңдар, біліңдер,қалмаңдар. Айтыңыздар,барыңыздар, біліңіздер,қалмаңыздар. ІІІ Айтсын,барсын, қалмасын,білсін. Айтсын,барсын, қалмасын,білсін.

№ слайда 32 Шартты рай 28-кесте. 1.Өмірден көп нәрсені үйренсек,білсек дейміз. 2.Қатты ай
Описание слайда:

Шартты рай 28-кесте. 1.Өмірден көп нәрсені үйренсек,білсек дейміз. 2.Қатты айтсаң,қарындасыңа жақпайсың.

№ слайда 33 Шартты райдың жіктелу үлгісі 29-кесте. Жақ	Жекеше 	Көпше І	Айтсам,сөйлесем, к
Описание слайда:

Шартты райдың жіктелу үлгісі 29-кесте. Жақ Жекеше Көпше І Айтсам,сөйлесем, келмесем Айтсақ,сөйлесек,келмесек ІІ Айтсаң,сөйлесең, келмесең. Айтсаңыз,сөйлесеңіз, келмесеңіз. Айтсаңдар,сөйлесеңдер, келмесеңдер. Айтсаңыздар,сөйлесеңіз- дер,келмесеңіздер. ІІІ Айтса,сөйлесе,келмесе Айтса,сөйлесе,келмесе

№ слайда 34 30-кесте Қалау рай туралы түсінік 1.Менің көп жұмысты атқарғым келеді. 2.Сен
Описание слайда:

30-кесте Қалау рай туралы түсінік 1.Менің көп жұмысты атқарғым келеді. 2.Сен Әлияның есебін шығаруға көмектесіп жібергейсің. 3.Ербол өзіне берілген тапсырманы уақытында орындаса игі еді.

№ слайда 35 31-кесте Жақ	Жекеше	Көпше 	 -ғы,-гі,-қы,-кі+кел	 І	Жазғым келеді/-еді/	Жазғым
Описание слайда:

31-кесте Жақ Жекеше Көпше -ғы,-гі,-қы,-кі+кел І Жазғым келеді/-еді/ Жазғымыз келеді /-еді/ ІІ Жазғың келеді/-еді/ Жазғыңыз келеді/-еді/ Жазғыларың келеді/-еді/ Жазғыларыңыз келеді/-еді/ ІІІ Жазғысы келеді/-еді/ Жазғылары келеді/-еді/ -са,-се,+игі еді І Жазсам игі еді Жазсақ игі еді ІІ Жазсаң игі еді Жазсаңыз игі еді Жазсаңдар игі еді Жазсаңыздар игі еді ІІІ Жазса игі еді Жазса игі еді -ғай,-гей,-қай,-кей І Жазғаймын,жазғай едім Жазғаймыз,жазғай едік ІІ Жазғайсың,жазғай едің Жазғайсыз,жазғай едіңіз Жазғайсыңдар,жазғай едіңдер Жазғайсыздар,жазғай едіңіздер ІІІ Жазғай-,жазғай еді- Жазғай-,жазғай еді-

№ слайда 36 Тұйық етістіктің септелу үлгісі 32-кесте Септіктер	Тұйық етістіктің септелуі
Описание слайда:

Тұйық етістіктің септелу үлгісі 32-кесте Септіктер Тұйық етістіктің септелуі А. І. Б. Т. Ж. Ш. К. Жазу,сөйлеу,көру,баруым Жазудың,сөйлеудің,көрудің,баруымның Жазуға,сөйлеуге,көруге,баруыма Жазуды,сөйлеуді,көруді,баруымды Жазуда,сөйлеуде,көруде,баруымда Жазудан,сөйлемден,көруден,баруымнан Жазумен,сөйлеумен,көрумен,баруыммен

№ слайда 37 Тұйық етістіктің тәуелдену үлгісі 33-кесте Жақ 	Оңаша	Ортақ І	Айтуым, келуім
Описание слайда:

Тұйық етістіктің тәуелдену үлгісі 33-кесте Жақ Оңаша Ортақ І Айтуым, келуім. Айтуымыз, келу(лер)іміз. ІІ Айтуыңыз,келуің. Айтуыңыз,келуіңіз. Айтуларың,келулерің. Айтуларыңыз, келулеріңіз. ІІІ Айтуы, келуі. Айтуы, келуі.

Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 65% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG


Краткое описание документа:

Шақтық  мағынаны білдіретін етістіктер үш жақтың бірінде жіктеліп келеді:

кел-ген- жібер-ер-сіздер.

Етістіктің шақтары есімше,көсемше тұлғалаШақтық  мағынаны білдіретін етістіктер үш жақтың бірінде жіктеліп келеді:

кел-ген-мін,бар-ар-сың,жаз-ып-ты,көр-ді-м,

айт-пақ-сың,т.б.

 Жіктік жалғау күрделі етістіктердің құрамында көмекші етістікке жалғанады:жазып отыр-ған-быз,көмектесіп, жібер-ер-сіздер.

Етістіктің шақтары есімше,көсемше тұлғалары мен етістік түбіріне –ды,-ді,-ты,-ті және –мақ,-мек,-бақ,-бек,-пақ,-пек жұрнақтарының  жалғануы арқылы жасалады:ал-ды,көрсет-ті,келіп кете-ді,бар-ып-ты,айтып кет-пек,көшіріп жаз-бақ,қайтар-мақры мен етістік түбіріне –ды,-ді,-ты,-ті және –мақ,-мек,-бақ,-бек,-пақ,-пек жұрнақтарының  жалғануы арқылы жасалады:ал-ды,көрсет-ті,келіп кете-ді,бар-ып-ты,айтып кет-пек,көшіріп жаз-бақ,қайтар-мақер-ер-сіздер.

Етістіктің шақтары есімше,көсемше тұлғалары мен етістік түбіріне –ды,-ді,-ты,-ті және –мақ,-мек,-бақ,-бек,-пақ,-пек жұрнақтарының  жалғануы арқылы жасалады:ал-ды,көрсет-ті,келіп кете-ді,бар-ып-ты,айтып кет-пек,көшіріп жаз-бақ,қайтар-мақ

Общая информация

Номер материала: 318999

Похожие материалы