Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / История / Конспекты / Абапй тілінің зерітелуі жонінде

Абапй тілінің зерітелуі жонінде


  • История

Поделитесь материалом с коллегами:

Абай тілінің зерттелуі

Аса көрнекті ақын-жазушылар шығармаларының тілі екі тұрғыдан зерттеледі:Бірі- қаламгердің қолданған тілінің даму барысында оның алған орны мен сіңірген еңбегін анықтау,екіншісі-оның өз қаламына тән шеберлік тәсілдері мен өзге де тілдік ерекшеліктерін талдау.Абай тілін де осы екі тұрғыдан қарастыру керек.Өйткен, ол-әдеби тілде дайын тұрған қалып-нормаларды дұрыс,көркем пайдалана білген қатардағы қаламгер емес,сол тілдің даму тарихындағы жаңа кезеңді бастаушы,сапалық жаңа түрінің іргетасын қалаушы суреткер.

Абай шығармашылығы хақында алғашқы пікір айту XIXғ.соңы мен XXғ.алғашқы жылдарында басталған болса, тілі жайында да алғаш рет сөз қозғау осы тұстарға саяды.

1901ж. Қазақ даласынан жиналып,орыс географиялық қоғамына жіберілген өлең үлгілерінің ішінде Абайдың жылдың төрт мезгілі туралы өлеңдері: «Қансонарда бүркітші шығады аңға», «Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы», «Қартайдық,қайғы ойладық,ұлғайды арман», «Жігіттер, ойын арзан,күлкі қымбат»деп басталатын туындылары болды.Осы материалдарды редакциялап,баспаға дайындауды қолға алған орыс түркологы И.М.Милиоранский.Абай поэзиясы мен оның тілі жөнінде қазақтардан тұңғыш рет арнайы пікір айтқан-Ә.Бөкейханов,А.Байтұрсынов «Қазақ газетінің» 1913ж. 39-41-сандарында «Қазақтың бас ақыны»деген көлемді мақала жариялап,ақын өмірбаянынан қысқаша мәлімет бере келіп,оның поэтикасын сөз етті.

Ақын шығармаларының тілі жайында жеке монография-жазбасада,ол жөнінде белгілі жазушылар мен ғалымдар Ғ.Мүсірепов,М.С.Сильченко,Б.Кенжебаев,Е.Ысмайылов,Т.Нұрғазин,Т.Әлімқұлов,Х.Сүйіншәлиев пікір айтты.Абай тілі жөнінде алғаш терең әрі дәлелді пікір айтып,талдау жасаған Қ.Жұбанов болды.

Абай тілін танып-білу шын мәнінде 30-жылдардың ортасынан басталды да 50-60-жылдар ішінде мәселеге С.Аманжолов,Н.Сауранбаев,І.Кеңесбаев,Ғ.Мұсабаев,А.Ысқақов тәрізді тіл мамандарының қатысуына байланысты едәуір жандана түсті.

60-жылдардан бастап өзге тіл мамандары да:Ш.Ш.Сарыбаев,Е.Жанпейісов,Р.Сыздықова,Т.Қордабаев,Қ.Өмірәлиев Абай тілінің нақты фактілерін:сөз қолданысын,сөздің қазынасын,грамматикалық тұлға тәсілдерін талдады.Р.Сыздықованың «Абай шығармаларының тілі»(1968) және «Абай өлеңдерінің синтаксистік құрылысы»(1971) атты монографиялары жарық көрді.Аталған монографиядардың адғашқысында Абайдың әдеби мұрасы қазақ тілі тарихының материалы ретінде зерттелді.

«Ғылым» баспасынан 1968ж. «Абай тілі сөздігі» жарық көрді.Бұл-ұлы ақын шығармаларының тілін танып-білу саласындағы аса қажетті,қомақты жұмыстарының бірі.


Краткое описание документа:

Аса көрнекті ақын-жазушылар шығармаларының тілі екі тұрғыдан зерттеледі:Бірі- қаламгердің қолданған тілінің даму барысында оның алған орны мен сіңірген еңбегін анықтау,екіншісі-оның өз қаламына тән шеберлік тәсілдері мен өзге де тілдік ерекшеліктерін талдау.Абай тілін де осы екі тұрғыдан қарастыру керек.Өйткен, ол-әдеби тілде дайын тұрған қалып-нормаларды дұрыс,көркем пайдалана білген қатардағы қаламгер емес,сол тілдің даму тарихындағы жаңа кезеңді бастаушы,сапалық жаңа түрінің іргетасын қалаушы суреткер.Аса көрнекті ақын-жазушылар шығармаларының тілі екі тұрғыдан зерттеледі:Бірі- қаламгердің қолданған тілінің даму барысында оның алған орны мен сіңірген еңбегін анықтау,екіншісі-оның өз қаламына тән шеберлік тәсілдері мен өзге де тілдік ерекшеліктерін талдау.Абай тілін де осы екі тұрғыдан қарастыру керек.Өйткен, ол-әдеби тілде дайын тұрған қалып-нормаларды дұрыс,көркем пайдалана білген қатардағы қаламгер емес,сол тілдің даму тарихындағы жаңа кезеңді бастаушы,сапалық жаңа түрінің іргетасын қалаушы суреткер.Аса көрнекті ақын-жазушылар шығармаларының тілі екі тұрғыдан зерттеледі:Бірі- қаламгердің қолданған тілінің даму барысында оның алған орны мен сіңірген еңбегін анықтау,екіншісі-оның өз қаламына тән шеберлік тәсілдері мен өзге де тілдік ерекшеліктерін талдау.Абай тілін де осы екі тұрғыдан қарастыру керек.Өйткен, ол-әдеби тілде дайын тұрған қалып-нормаларды дұрыс,көркем пайдалана білген қатардағы қаламгер емес,сол тілдің даму тарихындағы жаңа кезеңді бастаушы,сапалық жаңа түрінің іргетасын қалаушы суреткер.Аса көрнекті ақын-жазушылар шығармаларының тілі екі тұрғыдан зерттеледі:Бірі- қаламгердің қолданған тілінің даму барысында оның алған орны мен сіңірген еңбегін анықтау,екіншісі-оның өз қаламына тән шеберлік тәсілдері мен өзге де тілдік ерекшеліктерін талдау.Абай тілін де осы екі тұрғыдан қарастыру керек.Өйткен, ол-әдеби тілде дайын тұрған қалып-нормаларды дұрыс,көркем пайдалана білген қатардағы қаламгер емес,сол тілдің даму тарихындағы жаңа кезеңді бастаушы,сапалық жаңа түрінің іргетасын қалаушы суреткер.

 

 

 

Автор
Дата добавления 01.06.2015
Раздел История
Подраздел Конспекты
Просмотров219
Номер материала 552183
Получить свидетельство о публикации


Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх