Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Қаржы және несие пәнінен терминологиялық сөздік
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Другое

Қаржы және несие пәнінен терминологиялық сөздік

библиотека
материалов

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ

АКАДЕМИК СӘТБАЕВ АТЫНДАҒЫ ЕКІБАСТҰЗ ИНЖЕНЕРЛІК - ТЕХНИКАЛЫҚ ИНСТИТУТЫНЫҢ КОЛЛЕДЖІ


МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ЕКИБАСТУЗСКИЙ КОЛЛЕДЖ ИНЖЕНЕРНО - ТЕХНИЧЕСКОГО ИНСТИТУТА ИМЕНИ АКАДЕМИКА САТПАЕВА


hello_html_3692baae.jpg









мамандығына (мамандықтар тобына) арналған «Қаржы және несие »


пәні бойынша



Терминологиялық сөздік.


























Құрастырған : Самалбай С.С





2014-2015

Терминологиялық сөздік.


АЖИО (ЛАЖ) – акцияның құнды бағасы немесе валютаның белгіленген курсына үстеме төлеу. Термин ва­лю­та курсын көтеру кезінде пайдаланылады және ол басқа валюталармен салыстыру бойынша ұлттық ақша бір­лі­гі құнының өскендігін көрсетеді.

БАНК АКТИВТЕРІ – пайданы алу мақсатымен са­лым­шылар қаражаттарын және банктің меншік капита­лын орналастыру. Бухгалтерлік баланстың активінде көрсе­тіледі. Банктің активтеріне енгізілетіндер: кассалық қол ақ­ша, ссудалар, құнды қағаздар инвестициясы, мекемелер, жабдықтар және басқалар.

БАНКТЕРДІҢ АКТИВТІ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ – банктің өзінде бар қаржы ресурстарын айналымға жіберу және одан пайда алу мақсатымен қаржы ресурстарын орна­ластыру. Оған ұқсас операциялардың неғұрлым кең тарал­ған формалары: пайыздар мен несиеге ақша қаражатта­рын беру, бағалы қағаздарға салымдар, өндіріске тартыла­тын инвестициялар.

БАЛАНС – оның жекелеген жақтарын салыстыру немесе қарама-қарсы қою жолымен қандай бір құбылыс­тар­ды сипаттаушы көрсеткіштер жүйесі.

ТӨЛЕМДЕР БАЛАНСЫ – аталмыш елге шетелден түсетін валюта түсімдері мен осы елдің уақыттың белгілі бір кезеңі ішінде шетелде өндірілген төлемдер арасындағы ара-қатынасты сипаттаушы көрсеткіштер жүйесі.

АҒЫМДАҒЫ ОПЕРАЦИЯЛАР БОЙЫНША ТӨЛ­ЕМ БАЛАНСЫ – сауда балансын, қызмет балансын және коммерциялық емес төлемдерді кіргізетін төлем балансы­ның бөлігі.

БАНК – ақша-несие аясында ерекше қызметтерді орын­дайтын, ақша капиталдарымен сауда жасаушы, қарыз алушы мен несие алушы арасындағы делдалдықты жүзеге асыратын, кәсіпорын.

БАНКНОТТАР – орталық эмиссиондық банктердің айналымға жіберетін ақша белгілерінің әр түрлілігі.

БАНКТІК РЕСУРСТАР – несие және басқа активті операцияларды жүргізу үшін банктердің өкімімен және олар­мен қолданылатын қаражаттар жиынтығы. Банк ре­сурс­­тарының құрылымы банктердің мамандануына қа­тыс­ты (орталық, коммерциялық, инвестициялық және басқа­лар) олар банктердің меншікті және тартылған қаражат­тарын енгізеді.

Меншікті қаражаттар – акционерлік және резервтік капитал, сондай-ақ, бөлінбеген пайдалар.

Тартылған қаражаттар – облигацияларды және басқа құнды қағаздарды сатудан салынған қаражаттар, салым­дар.

БАНКТІК НЕСИЕ – шаруашылық субъектілеріне және басқа қарыз алушыларға ақша ссудасы түрінде бері­ле­тін несие.

АУДАРЫМ АРҚЫЛЫ АЙНАЛЫМ – оларды ау­да­ру­мен байланысты ақша айналымы.

АУДАРЫМ АРҚЫЛЫ ЕСЕП АЙЫРЫСУ – қолақшаның қатысуынсыз өндірілетін, яғни, өзара есептеу талап­­тарымен немесе алушы есеп шотына төлеуші есеп­шоты­нан белгілі соманы банк арқылы аударуымен өндірі­ле­тін есеп ай­ыры­су жүйесі.

БЕНЕФИЦИАР – бұйрықтарда көрсетілген ақшаны алу сапасына қойылатын талаптар. Сондай-ақ, ақша ауда­ры­мын­сыз жүзеге асырылатын аударым арқылы жасалатын төлемдер кезіндегі тұлға.

БИМЕТАЛЛИЗМ – екі металмен (күміспен және алтын) барлық жалпы баламалардың рөлі арқылы бекітіл­ген ақша жүйесі.

ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІ – келісімдік, мемлекеттік-құқы­лық және халықаралық нормаларда бекітілген және әлем­дік рыноктың дамуы және шаруашылық өмірді интер­на­цио­налдандыру негізінде қалыптасқан ақша-несие қатына­сы­ның жиын­тығы.

ВАЛЮТАЛЫҚ ӨЛШЕМДЕСТІК – 1) елдің заңмен қабылданған металдан тұратын ақша бірлігі; 2) олардың ақша бірлігіне металл құрамы сәйкес келетін әр түрлі елдер валюталары арасындағы ара-қатынас.

ВАЛЮТА БАҒАМЫ – халықаралық валюта бірлік­терінде немесе басқа елдердің ақша бірліктерінде көрсетіл­ген бір елдің ақша бірлігінің бағасы.

ВАЛЮТАЛЫҚ ШЕКТЕУ – валютамен, алтынмен және басқа валюта құндылықтарының шектеу операция­ларында бағытталған, заң шығарушы және әкімшілік тәр­тіпте бекітілген, нормативті ережелер мен шаралар жиын­тығы.

ВЕКСЕЛ – біржақты, сөзсіз ақша міндеттерінен тұра­тын қатаң түрде белгіленген формадағы төлем құжаты.

ДЕВАЛЬВАЦИЯ – айналымдағы қағаз ақшалардың ресми бағамының түсуі (жасырын девальвация) немесе оларды тұрақты толыққан несие билеттерін (ашық де­валь­вация) айырбастау және құнсыздандырылған ақша бел­гі­лерін айналымнан алып қоюдан құралған ақша реформасы.

АҚША МАССАСЫ – елдер экономикасы айналым­да, жалпы танылған төлем қаражаттарының сомасын білді­ре­тін маңызды макроэкономикалық индикоторларының бірі.

АҚША АЙНАЛЫМЫ – айналымындағы ақша ма­ңы­зын көрсету. Бөлу және айырбас процестерін қамти­ды.

АҚША ЖҮЙЕСІ – мемлекетпен бекітілген елдердің ақша айналысының ұйымдасу формасы.

АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫ – несие көлемін, пайыз ставкаларының деңгейін және басқа ссудалық капиталдар рыногының көрсеткіштерін реттеуге бағытталған, ақша массаларын және несие саясатының өзгеруін анықтайтын ақша саясатының шаралар жиынтығы.

АҚША РЕФОРМАЛАРЫ – ақша айналымын реттеу және нығайту мақсатымен мемлекеттің жүргізген толық немесе жартылай ақша жүйесінің қайта жаңаруы.

АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, ұйымдардың, мекемелердің тұрақты айна­лымында болатын және олардың өзіндік мақсаттар немесе банкте орналастырылған ресурстар түрінде пайдаланыла­тын ақша формасындағы банктердің есеп шоттарында шоғыр­ландырылған әртүрлі тектегі табыстар мен түсімдер.

ДЕНОМИНАЦИЯ – ақша айналысын реттеу, елдегі есеп айырысулардың тиімділігін қамтамасыз ету, бірлікке ұлттық валютадағы сияқты үлкен толыққандылық беру мақсатында ақша белгілерінің айқындалған ара-қатынасы бойынша айырбастау жолымен елдегі (оны қайтадан атау­сыз) ақша бірліктерін нығайту.

АҚША – жалпыға бірдей баламамен қызмет ететін, яғни, жалпыға бірдей айырбас құралын және барлық тауар­лар құндылығын іске асыратын ерекше тауар.

ҚАҒАЗ АҚШАЛАР – ақша айналамын ұйымдастыру үшін мемлекет арқылы шығарылатын және мәжбірлеу курсына ие, құндылықтың нақты белгілері.

НАҚТЫ АҚШАЛАР – нақты құндылық шынайы құн­дылықпен сәйкес келетін, яғни, олар жасап шығарған ме­талл құндылығы.

ДЕПОЗИТ – оларды салған тұлғалардың алдын-ала ескертілген шарттар уақытының келуі бойынша енгізілген, банктерге сақтауға орналасты­ры­латын және қайтарып беру­ге жататын құнды қағаздар, салымдар немесе ақша қаражаттары.

ДЕФЛЯЦИЯ – инфляцияны түсіру мақсатымен ақша көлемінің артық бөлігінің айналымынан үкіметтің алып қоюы.

ЕВРО – 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап жұмыс істеуге енгізілген, еуропа валютасы. Евро басты әлемдік валютаға айналып, доллардың баламасы болды.

АЛТЫН СТАНДАРТ – алтынға банкноттарды еркін бөлшектеу өмір сүреді, алтын құн өлшемі сапасында және толыққан қаражат айналымында жұмыс істейтін, ақша ай­налым жүйесі.

АЛТЫН ҚОРЫ – халықаралық валюта-қаржы меке­ме­­ле­рінде, сондай-ақ, мемлекеттің қаржы ұйымдарында және орталық банкте сақталатын алтынның құйма не­ме­се монеталық ресми қоры (запас).

ИНФЛЯЦИЯ – ақша тауарларының қатынасы бойын­ша және осы тауар бағасының көтерілу нәтижесі ретінде олардың құнсыздануымен ілесіп жүретін елдердегі қағаз ақша айналымының шамадан тыс мөлшерден артуы.

ИМПОРТ – елге шетелде өндірген тауарларды әкелу.

НЕСИЕ – пайыз төлеумен және қайтарып беру жағ­дайында жүргізілетін, уақытша қолдануға материалдық қаражаттар немесе ақша аударым процесінде пайда бола­тын экономикалық қатынас жүйесі.

НЕСИЕ БЕРУШІ – несие беретін (ұйым, кәсіпорын немесе жеке тұлға) қарыз беруші.

НЕСИЕ РЕСТРИКЦИЯСЫ – инфляциялық про­цес­тердің дамуы жағдайында өткізілетін «қымбат ақша» сая­са­ты: ақша көлемі мен несие салым көлемінің түсуі, қысы­луы.

НЕСИЕ ЭКСПАНСИЯСЫ – экономикаға жан бітуі, жұмыспен қамтамасыз етуді кеңейту, іскер белсенділікті және ақша қаражатын жұмсауды ынталандыру үшін жүргізілетін «арзан ақша» саясаты.

НЕСИЕ ЖҮЙЕСІ – осындай қатынас түрлерін ұйым­дас­тыратын және жүзеге асыратын банктер немесе басқа несие мекемелерінің жиынтығы, елде қабылданған несие қатынастарының жиынтығы.

НЕСИЕ АҚШАЛАРЫ – төлем құралы ретінде ақша­ны ұйымдастыру және несиені дамыту негізінде пайда бола­тын төлем қаражаттары және қаражат айналымы.

КУПЮР – ақша билеті, акция, облигация немесе онда баға құны белгіленген басқа бағалы қағаз.

ЛИЗИНГ – машиналарды, жабдықтарды, басқа құн­ды­лық­тарды жалға беруге негізделген коммерциялық жұ­мыс.

МАРЖА – 1) белгілі көрсеткіштердің арасындағы айырмашылықты көрсететін шама (мысалы: сатушы баға­сы­мен сатып алушы бағасы); 2) банкте – депозит бойынша және несие бойынша пайыздық ставка арасындағы айыр­ма­шылық.

БАҒА АУҚЫМЫ – оның бөлінуі арқылы жасалған ақша бірлігі.

АЙЫРБАС ҚҰНЫ – бір тауардың екінші тауарға айырбас қатынасын білдіретін, құнның көріну формасы.

ҚҰН ШАМАСЫ - өндіріс қатынасы жүйесінен туын­даған, ақшаның қоғамдық қызметі. Ақша құн шамасы ре­тінде алтынның белгілі бір саны түрінде барлық тауар­лар­дың құнын көрсетеді.

МОНОМЕТАЛЛИЗМ – бір металлдың (күміс немесе алтын) жалпыға бірдей баламасымен қызмет көрсететін ақша жүйесі.

НОМИНАЛ (тауарда, ақша белгісінде көрсетілетін баға) – құнды қағаздарда олардың бағалы (нақтылы) бағасында емес, банктік билеттерде және монеталарда олар­дың құнын білдіреді.

АҚШАНЫ ЖОҚҚА ШЫҒАРУ – мемлекетпен қа­ғаз-ақша бірліктерінің құнсыздануын жарамсыз деп хабарлау; ақшаны сатып алу инфляция нәтижесінде өткізілген, ел­дер­дегі ақша реформасының әртүрлілігі.

АҚШАНЫҢ ҚҰНСЫЗДАНУЫ – тауарға қатынасы бойынша ақшаны сатып алу қабілетінің түсуі (ішкі қам­та­ма­сыз ету) немесе олардың валюта бағамының төмендеуі (сырт­қы қамтамасыз ету).

ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ – шетелдерден алынған, түскен төлемдер мен шетелде, аталмыш елде өндірілген төлем сомма­ларының өзара қатынасы.

ТӨЛЕМ ҚҰЖАТЫ – ақша аударымының және төлемдердің өндірілу көмегімен жасалған құжат.

ТӨЛЕМ ТАПСЫРМАСЫ - өз есепшотынан белгілі бір соманы аударуы туралы кәсіпорынның қызмет етуші банкке тапсырмасы.

ТӨЛЕМ ТАЛАП ТАПСЫРМАСЫ – көрсетілген жағ­дайлар, орындалған жұмыстар, өнімдер келісімі бойын­ша қойылған құн, түсірілетін жүктер және есеп айырысу құжаттарын төлеушіні қызмет көрсететін банкке бағыттау негізінде сатып алушының төлеуіне жеткізуші талаптары.

АҚШАНЫҢ САТЫП АЛУ ҚАБІЛЕТІ – тауар мен қызметтердің белгілі бір санының ақша бірліктеріне айыр­бас­талу қабілеті, баға мен тарифтердің осы деңгейіндегі тауарлар мен қызметтердің айналымдағы көлемінің ақша бірліктерінің толықтырушылығын көрсетеді.

ЕСЕП АЙЫРЫСУ БАЛАНСЫ – төлем уақыт­тарының келуіне қарамастан басқа мемлекеттерге бір елдің міндеттері мен талаптарының өзара қатынасы.

РЕВАЛЬВАЦИЯ – халықаралық валюта-ақша бірлік­терімен басқа елдер валюталарының қатынасы бойынша халықаралық (аймақтық) валюта-ақша бірліктерінің көте­ріл­уі.

РЕЗЕРВТІК ВАЛЮТА – басқа елдермен халық­ара­лық саудада неғұрлым жиі қолданылатын және халық­аралық төлем құралдарының резерві түрінде пайда­ланы­ла­тын қандай бір елдің валютасы.

РЕНТИНГ – кіріс келтіретін мүліктер – машина, жаб­дық­тар, ғимараттар мен құрылыстарды қысқа мерзімге жалға кепілдіксіз өткізу.

СДР – халықаралық валюта қорында халықаралық есеп айырысуларының аударымы арқылы қолда­ныла­тын арнайы қарызға алу құқы.

ССУДА – ақшалай немесе нақты түрде қарызға алу, қайтарып беру жағдайында бір нәрсені беру.

САУДА БАЛАНСЫ – аталмыш елдерде импорт кө­ле­мі және экспорт көлемі тауарлары арасындағы айырма­шылық.

ТРАСТ – шаруашылық және басқа қызмет аяларында операцияларды орындауға берілген сенім хат. Трасталық операция­лар бәрінен бұрын өз клиенттерінің сенім хаты бойынша және келісіммен, құнды қағаздармен және коммерциялық банктер ретінде жүзеге асырылады.

ФАКТОРИНГ – кәсіпорын қарыздарын банктер және басқа да қаржы ұйымдары арқылы алу мәнінен тұратын қаржы-коммерциялық қызметтің түрі (әкелінген тауарлар мен орындалған жұмыстар және қызметтерін тө­леуі бойын­ша міндеттеме). Факторинг жүктерді түсіру құ­жат­тарын көрсету кезінде оларды жеткізіп беру мүмкіндігі бойынша банк арқылы бұл тауарларды төлеуді болжайды.

АҚША ҚЫЗМЕТІ – жалпыға бірдей балама ретінде ақша маңызының нақты формаларының көрінуі. Ақша дамыған тауарлы шаруашылықта келесідей бес қызмет ат­қа­рады: құн шамасы, айналым құжаттары, жинақтау қара­жат­тары және жинақтар, әлемдік ақшалар.

ХАЙРИНГ – орта мерзімдік кезеңге берілетін мен­шік­ті тауарды жалгерге, меншік құқын өткізіп берместен экс­порт­қа несие беру формаларының бірі.

ЧЕК – осындай бұйрықта көрсетілген ақша сомасын чек ұстаушыға төлеу туралы олардың арасындағы шартқа негізделген чек берушінің банк-алушыға жазбаша бұйры­ғы­нан тұратын төлем құжаты.

ЧЕК БЕРУШІ – чек жазып беретін тұлға.

ЧЕК ҰСТАУШЫ – егер чек олардың өздеріне жа­зыл­ған болса, оның ішінде чек берушіге, соның пайдасына чек жазылған тұлға.

ЭКЮ – еуропалық валюта бірлігі – Еуропа валюта бірлестігін мүше-елдердің қолданатын аймақтық халық­аралық есептік ақша бірлігі.





Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 20.04.2016
Раздел Другое
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров175
Номер материала ДБ-044134
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх