Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Физика / Конспекты / Ашық сабақ "Атом құрылысы. Резерфорд тәжірибесі" 9-сынып

Ашық сабақ "Атом құрылысы. Резерфорд тәжірибесі" 9-сынып

  • Физика

Название документа атом ??р .Резерфорд.pptx

І. «Миға шабуыл?» (Қызығушылықты ояту) ІІ. «Білімді мыңды жығар!» (Мағынаны...
“Миға шабуыл”
Қандай элементтерді радиактивті элемент дейді? 2. Радиактивті сәулелену деген...
  1. E = h…; 2. hν = … + mev2/2; 3. ... =σТ4; ...=qU e…= mev2/2; ν = с/ ә) "Б...
σ = 5,672 *10-8 Вт/м2*К4; h = 6,62*10-34Дж*с; с =3*108 м/с; б) "Бұл қай тұрақ...
“Білімді мыңды жығар” Жаңа сабақ
 Резерфорд тәжірибесі. Атомның планетарлық моделі. Атом ядросының құрамы.
Эрнест Резерфорд (1871–1937)
 + + + + + + + Алтын атомының ядросы - - - - α - бөлшегі
Атомның планетарлық моделі Ядро Электрондық қабықша Электрондар
qя = + Z • e Атом ядросының заряды Ядроның өлшемі, заряды Ядроның диаметрі 1...
Протон Нейтрон Нуклид 1932 жылы Резерфордтың шәкірті ағылшын ғалымы Джеймс Ч...
Нақты бір элеменнтің ядроларындағы протондар саны (Z) өзгермейді, нейтрондар...
N = A – Z Заряд саны Массалық сан Нейтрон саны
Бір–бірінен тек ядросындағы нейтрондар санына қарай ажыратылатын элемент түр...
Протон А=1 Z=1 Нейтрон А=1 Z=0 Электрон А=0 Z=-1 1 1 p 1 0 n 0 -1 e
“Білгенімді зердеме тоқу” Жаңа сабақты бекіту
1. Атом құрылысының «планетарлық» моделін ұсынған ғалым кім? Қай елдің ғалымы...
2.Атомның құрылысын кім айтып береді? Атомның центрінде ядро орналасқан, элек...
3.Электрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( -10е) теріс Электрон
4.Протон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( 11р) оң П р о т о н
5. Нейтрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? Н е й т р о н (01n ) Заряды жоқ
6. Нуклон дегеніміз не (Протон мен нейтронның жалпы санын нуклон дейміз.)
7. Атом ядросы зарядының формуласы қандай? 8. Элементар заряд неге тең? 9.Хим...
“Ойлан тап” Химиялық элементтердің Менделеев кестесін пайдалана отырып, төме...
«Бұл қай элемент?» Атом ядросындадағы протон мен нейтрондар саны берілген. Б...
Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының қ...
«Білімдіге – биіктен орын!» Магнийдің 12Мg24 ; 12Мg25 ; 12Мg26 изотоп- тарын...
“Озық ойлы оқушы!” а) Алюминий 13Al27 ядросының заряд саны нешеге тең? Ал q -...
“Білгенімді дамыту”
Үйге тапсырма: §53 - 55. оқу, 42 – жаттығуды шығару. Сөзжұмбақ құрастыру.
«Бағалау»
 Зейін қойып тыңдағандарыңызға рақмет!
1 из 36

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 І. «Миға шабуыл?» (Қызығушылықты ояту) ІІ. «Білімді мыңды жығар!» (Мағынаны
Описание слайда:

І. «Миға шабуыл?» (Қызығушылықты ояту) ІІ. «Білімді мыңды жығар!» (Мағынаны тану) ІІІ. «Білгенімді зердеме тоқу» (Рефлексия) «Ойлан тап!» «Бұл қай элемент?» «Тіліңмен жүгірме, біліміңмен жүгір!» «Білімдіге – биіктен орын!» «Озық ойлы оқушы» «Білгенімді дамыту»   Сабақтың жүрісі

№ слайда 2 “Миға шабуыл”
Описание слайда:

“Миға шабуыл”

№ слайда 3 Қандай элементтерді радиактивті элемент дейді? 2. Радиактивті сәулелену деген
Описание слайда:

Қандай элементтерді радиактивті элемент дейді? 2. Радиактивті сәулелену дегеніміз не? 3. Радиактивті элементтер шығаратын сәуле магнит өрісінде қандай сәулелерге жіктеледі? 4. α – сәулесі дегеніміз – 5. β - сәулесі дегеніміз – 6. γ- сәулесі дегеніміз – 7. Радиактивтік дегеніміз қандай құбылыс? а) “Кім көп біледі?” Қайталау сұрақтары: (Өз-өзінен ерекше сәуле шығарып тұратын химиялық элемент) (Радиактивті элементтердің ерекше сәуле шығаруын) (α, β, γ –сәулелер) (оң зарядталған бөлшектер ағыны) (теріс зарядты электрондар) (ең қысқа толқынды электромагнитті сәулелер) (Радиактивті элементтер ядроларының α, β, γ –сәулелерін шығару құбылысы)

№ слайда 4   1. E = h…; 2. hν = … + mev2/2; 3. ... =σТ4; ...=qU e…= mev2/2; ν = с/ ә) "Б
Описание слайда:

  1. E = h…; 2. hν = … + mev2/2; 3. ... =σТ4; ...=qU e…= mev2/2; ν = с/ ә) "Бұл қай формула?" Белгісіз шаманы табу ν Аш ЕТ А U λ

№ слайда 5 σ = 5,672 *10-8 Вт/м2*К4; h = 6,62*10-34Дж*с; с =3*108 м/с; б) "Бұл қай тұрақ
Описание слайда:

σ = 5,672 *10-8 Вт/м2*К4; h = 6,62*10-34Дж*с; с =3*108 м/с; б) "Бұл қай тұрақты?" Тұрақты шаманы айту

№ слайда 6 “Білімді мыңды жығар” Жаңа сабақ
Описание слайда:

“Білімді мыңды жығар” Жаңа сабақ

№ слайда 7  Резерфорд тәжірибесі. Атомның планетарлық моделі. Атом ядросының құрамы.
Описание слайда:

Резерфорд тәжірибесі. Атомның планетарлық моделі. Атом ядросының құрамы.

№ слайда 8 Эрнест Резерфорд (1871–1937)
Описание слайда:

Эрнест Резерфорд (1871–1937)

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10
Описание слайда:

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12  + + + + + + + Алтын атомының ядросы - - - - α - бөлшегі
Описание слайда:

+ + + + + + + Алтын атомының ядросы - - - - α - бөлшегі

№ слайда 13 Атомның планетарлық моделі Ядро Электрондық қабықша Электрондар
Описание слайда:

Атомның планетарлық моделі Ядро Электрондық қабықша Электрондар

№ слайда 14 qя = + Z • e Атом ядросының заряды Ядроның өлшемі, заряды Ядроның диаметрі 1
Описание слайда:

qя = + Z • e Атом ядросының заряды Ядроның өлшемі, заряды Ядроның диаметрі 10-12 - 10-13 см, атомның диаметрі 10-8 см qэ = - Z • e qя -Атом ядросының заряды Z - элементтің Менделеев кестесіндегі реттік нөмірі - әрбір электронның немесе протонның заряды бір элементар зарядқа (е =1,6 • 10 -19Кл) тең; - кез келген элемент атомының ядросындағы протондар элементтің Менделеев кестесіндегі реттік нөміріне тең. Уран ядросының 92U238 заряды (qЯ= +92 · е) заряд саны Z=92

№ слайда 15 Протон Нейтрон Нуклид 1932 жылы Резерфордтың шәкірті ағылшын ғалымы Джеймс Ч
Описание слайда:

Протон Нейтрон Нуклид 1932 жылы Резерфордтың шәкірті ағылшын ғалымы Джеймс Чедвик ядроның құрамына кіретін жаңа бөлшек – нейтронды ашты. Нуклон Джеймес Чедвик (1891-1974 ж.ж.)

№ слайда 16 Нақты бір элеменнтің ядроларындағы протондар саны (Z) өзгермейді, нейтрондар
Описание слайда:

Нақты бір элеменнтің ядроларындағы протондар саны (Z) өзгермейді, нейтрондар саны әртүрлі болып кездеседі. Осыған сәйкес химиялық элементтің ядролардағы нуклондар саны (А) өзгеріп отырады. Химиялық элемент zХА A = N + Z Массалық сан Заряд саны Нейтрон саны Z - рет саны, протон саны А - нуклон саны

№ слайда 17 N = A – Z Заряд саны Массалық сан Нейтрон саны
Описание слайда:

N = A – Z Заряд саны Массалық сан Нейтрон саны

№ слайда 18 Бір–бірінен тек ядросындағы нейтрондар санына қарай ажыратылатын элемент түр
Описание слайда:

Бір–бірінен тек ядросындағы нейтрондар санына қарай ажыратылатын элемент түрлерін изотоптар деп атайды. Сутегінің үш түрлі изотоптары 1Н1, 1Н2, 1Н3

№ слайда 19 Протон А=1 Z=1 Нейтрон А=1 Z=0 Электрон А=0 Z=-1 1 1 p 1 0 n 0 -1 e
Описание слайда:

Протон А=1 Z=1 Нейтрон А=1 Z=0 Электрон А=0 Z=-1 1 1 p 1 0 n 0 -1 e

№ слайда 20 “Білгенімді зердеме тоқу” Жаңа сабақты бекіту
Описание слайда:

“Білгенімді зердеме тоқу” Жаңа сабақты бекіту

№ слайда 21 1. Атом құрылысының «планетарлық» моделін ұсынған ғалым кім? Қай елдің ғалымы
Описание слайда:

1. Атом құрылысының «планетарлық» моделін ұсынған ғалым кім? Қай елдің ғалымы? Қай жылы ұсынды? Ағылшын ғалымы Э.Резерфорд, 1911 жылы

№ слайда 22 2.Атомның құрылысын кім айтып береді? Атомның центрінде ядро орналасқан, элек
Описание слайда:

2.Атомның құрылысын кім айтып береді? Атомның центрінде ядро орналасқан, электрондар ядро айналасында эллипстік орбита бойымен қозғалады.

№ слайда 23 3.Электрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( -10е) теріс Электрон
Описание слайда:

3.Электрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( -10е) теріс Электрон

№ слайда 24 4.Протон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( 11р) оң П р о т о н
Описание слайда:

4.Протон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( 11р) оң П р о т о н

№ слайда 25 5. Нейтрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? Н е й т р о н (01n ) Заряды жоқ
Описание слайда:

5. Нейтрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? Н е й т р о н (01n ) Заряды жоқ

№ слайда 26 6. Нуклон дегеніміз не (Протон мен нейтронның жалпы санын нуклон дейміз.)
Описание слайда:

6. Нуклон дегеніміз не (Протон мен нейтронның жалпы санын нуклон дейміз.)

№ слайда 27 7. Атом ядросы зарядының формуласы қандай? 8. Элементар заряд неге тең? 9.Хим
Описание слайда:

7. Атом ядросы зарядының формуласы қандай? 8. Элементар заряд неге тең? 9.Химиялық элементтің ядросының белгіленуі? 10. Ядродағы нейтрон санын қалай табамыз? 11.Изотоп дегеніміз не? (zХA) (Z=Z, A≠A) (q=Z*e) (e=1,6*10-19Кл) (N=A-Z)

№ слайда 28 “Ойлан тап” Химиялық элементтердің Менделеев кестесін пайдалана отырып, төме
Описание слайда:

“Ойлан тап” Химиялық элементтердің Менделеев кестесін пайдалана отырып, төмендегі ядролардың қандай элементтерге жататынын анықтаңдар.

№ слайда 29 «Бұл қай элемент?» Атом ядросындадағы протон мен нейтрондар саны берілген. Б
Описание слайда:

«Бұл қай элемент?» Атом ядросындадағы протон мен нейтрондар саны берілген. Бұл қай элемент екенін табу? Протон Нейтрон Элемент 7 7 51 71 101 155 9 10

№ слайда 30 Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының қ
Описание слайда:

Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының құрамы қандай? «Тіліңмен жүгірме, біліміңмен жүгір!»

№ слайда 31 «Білімдіге – биіктен орын!» Магнийдің 12Мg24 ; 12Мg25 ; 12Мg26 изотоп- тарын
Описание слайда:

«Білімдіге – биіктен орын!» Магнийдің 12Мg24 ; 12Мg25 ; 12Мg26 изотоп- тарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар. 2. Неонның 10Ne20 ; 10Ne21 ; 10Ne22 изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар. 3. Уранның 92U233 ; 92U235 ; 92U238 изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар.

№ слайда 32 “Озық ойлы оқушы!” а) Алюминий 13Al27 ядросының заряд саны нешеге тең? Ал q -
Описание слайда:

“Озық ойлы оқушы!” а) Алюминий 13Al27 ядросының заряд саны нешеге тең? Ал q - заряд ше? б) Атом ядросының толық заряды 20,8*10-19 Кл . Бұл қай элемент?

№ слайда 33 “Білгенімді дамыту”
Описание слайда:

“Білгенімді дамыту”

№ слайда 34 Үйге тапсырма: §53 - 55. оқу, 42 – жаттығуды шығару. Сөзжұмбақ құрастыру.
Описание слайда:

Үйге тапсырма: §53 - 55. оқу, 42 – жаттығуды шығару. Сөзжұмбақ құрастыру.

№ слайда 35 «Бағалау»
Описание слайда:

«Бағалау»

№ слайда 36  Зейін қойып тыңдағандарыңызға рақмет!
Описание слайда:

Зейін қойып тыңдағандарыңызға рақмет!

Название документа ашы? саб резерфорд.docx

Поделитесь материалом с коллегами:

Сабақтың тақырыбы: Резерфорд тәжірибесі. Атомның планетарлық моделі.

Атом ядросының құрамы.

Сабақтың мақсаты:

1)Білімділік: Оқушыларға Резерфорд тәжірибесін және атом ядросының

құрамына кіретін бөлшектердің физикалық мағынасын

түсіндіру.


2)Дамытушылық: Оқушылардың ғылыми дүниетанымдық көзқарасын

қалыптастыру, логикалық ойлау қабілетін дамыту.


3)Тәрбиелік: Ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, топпен жұмыс жасауға

тәрбиелеу.


Пән аралық байланыс: Химия, математика


Көрнекіліктер: Интерактивті тақта, компьютер, электрондық оқулық,

Менделеевтің периодтық кестесі, карточкалар, слайдтар.



Сабақтың барысы:

І. «Миға шабуыл»


а) «Кім көп біледі?»


Қайталау сұрақтары:

1. Қандай элементтерді радиактивті элемент дейді?

2. Радиактивті сәулелену дегеніміз не?

3. Радиактивті элементтер шығаратын сәуле магнит өрісінде қандай сәулелерге жіктеледі?

4. α – сәулесі дегеніміз -

5. β - сәулесі дегеніміз –

6. γ- сәулесі дегеніміз –

7. Радиактивтік дегеніміз қандай құбылыс?


ә) «Бұл қай формула?»


Белгісіз шаманы табу


1. E = h …; 4. ...=qU

2. hν = … + mev2/2; 5. e… = mev2/2;

3. ... =σТ4; 6. ν =hello_html_3f008e89.gif

б) «Бұл қай тұрақты?»


Тұрақты шаманы айту

  1. σ = 5,672 *10-8 Вт/м2*К4;

  2. h = 6,62*10-34Дж*с;

  3. с =3*108 м/с;

ІІ. «Білімді мыңды жығар» (Мағынаны тану)


Жаңа сабақ

Біздер төменгі сыныпта атом құрылысы туралы мағлұматтар алдық. Енді кең көлемде тоқталмақпыз. Атом құрылысы бойынша өз білетіндерімізді еске түсірейік: 1) Атом деген не?

2) Ол қайда орналасқан?

3. Құрамында не бар?

4) Олар қалай аталады?

5) Протон, нейтрон деген не?

6) Атомды кім ашты?

Бұл сұрақтардың жауабы эксперименттік және теориялық зерттеу нәтижесінде табылды. Атом құрылысы туралы Резерфорд тәжірибесінің маңызы зор болды.

1911 жылы Э. Резерфорд және оның шәкірттері α – бөлшектерінің өте жұқа алтын және платина пластиналарынан өтуін зерттеді. Тәжірибе суретте көрсетілгендей Радий элементі

α – бөлшектерін шығарады. α – бөлшектері коллиматордағы тар саңылаудан өтіп, жолына қойылған алтын фольгасына жеткен кезде олардың біразы бағытын өзгертіп, шашырайтындығы белгілі болды.Кейбір бөлшектер тікбұрыштан да үлкен бұрыштарға бұрылатындығы экранда анық көрінеді.

hello_html_c392595.pnghello_html_m5dd5829e.jpghello_html_m699ec630.jpghello_html_m2ccdfd0f.png


Резерфорд бөлшектердің шашырауын , кілт кері бұрылатынын зерттей отырып, атомның кішкене бөлігі ғана α – бөлшектерінің шашырап, кері қайтуына себепкер деп қорытындылады. Және де атомның бұл кішкене бөлігінің заряды оң, ал массасы үлкен болуға тиіс деп түйіндеді. Сонда ғана оң зарядты α – бөлшектер сиректе ьолса, үлкен бұрыштарға бұрыла алатын еді. Шынында да, аттас зарядтар бірін – бірі тебе алатынын білеміз. Ал электрондардың зарядтары теріс, массалары өте аз болғандықтан массасы үлкен

α – бөлшектердің бағытын өзгертуге олардың ықпалы онша болмайды.

Көптеген тәжірибе нәтижесін талдай келіп, 1911 ж. Резерфорд Күн жүйесіне ұқсас атомның планетарлық моделін ұсынды.

Электрондардың массасы аса аз болғандықтан атомның бүкiлдей дерлiк массасы ядрода шоғырланған. Ядроның диаметрі 10-12 – 10-13 см, ал атомның диаметрі 10-8 см шамасында.

Егер атомның көлемін футбол алаңының аумағына дейін үлкейтетін болсақ, атом ядросының көлемі футбол алаңында түсіп қалған шие дәніндей ғана болар еді.

Ғалымдардың зерттеуі бойынша атом ядроларының заряды hello_html_39ca0abb.gif

Мұндағы Z – элементтің Менделеев кестесіндегі реттік саны; e – элементар заряд .

Атом ядросының оң заряды орбитальдық электрондардың теріс зарядын теңгеріп тұрады Сондықтан hello_html_5d4650f8.gif

Бұл теңдіктен мынадай қорытынды шығаруға болады:

- әрбір электронның немесе протонның заряды бір элементар зарядқа (e = 1,6*10-19 Кл) тең;

- кез-келген элемент атомының ядросындағы протондар саны сол элементтің Менделеев кестесіндегі Z реттік санына тең. Мысалы, гелий атомы ядросының (hello_html_m2992b010.gif) заряды hello_html_m53bc4f42.gif, ал заряд саны Z1 = 2.


1932 ж. Резерфордтың шәкірті Д.Чедвик ядро құрамына кіретін жаңа бөлшек – нейтронды ашты.

Кез-келген элемент атомының ядросындағы протон мен электронды жалпылап нуклондар деп атайды, ал тұтас ядроны нуклид дейді.

Ядродағы протондар мен нейтрондардың жалпы санын А- массалық сан деп атайды.

Нақты бір элеменнтің ядроларындағы протондар саны (Z) өзгермейді, нейтрондар саны әртүрлі болып кездеседі. Осыған сәйкес химиялық элементтің ядролардағы нук-лондар саны (А) өзгеріп отырады. Химиялық элементтің белгіленуі: zХА

A=Z+N; N=A-Z;

Бір - бірінен тек ядросындағы нейтрондар санына қарай ажыратылатын элемент түрлерін изотоптар деп атайды. hello_html_640ab6b4.gif- жеңіл сутегі өте көп; hello_html_a075ab2.gif- ауыр сутегі дейтерий сирек кездеседі; hello_html_m2c7800e4.gif- тритий кездеспейді.

Элемент изотоптарының химиялық қасиеттері бірдей, сондықтан оларды химиялық амалдармен ажыратуға болмайды. Изотоптарды тек массалық сандарына қарай ажыратып, сезімтал құралдардың жәрдемімен бөліп алады.


«Тіліңмен жүгірме, біліміңмен жүгір!»


Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының құрамы қандай?



«Білімдіге – биіктен орын!»


1. Магнийдің 12Мg24 ; 12Мg25 ; 12Мg26 изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар.

2. Неонның 10Ne20 ; 10Ne21 ; 10Ne22 изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар.

3. Уранның 92U233 ; 92U235 ; 92U238 изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар.



«Озық ойлы оқушы!»


а) Алюминий 13Al27 ядросының заряд саны нешеге тең? Ал q заряд ше?


б) Атом ядросының толық заряды 20,8*10-19 Кл . Бұл қай элемент?




ІІІ. «Білгенімді зердеме тоқу» (Рефлексия)


Жаңа сабақты бекіту


  1. Атом құрылысының «планетарлық» моделін ұсынған ғалым кім? Қай жылы?

(Ағылшын ғалымы Э.Резерфорд, 1911 жылы)

  1. Атомның құрылысын кім айтып береді? (Атомның центрінде ядро орналасқан, электрондар ядро айналасында эллипстік орбита бойымен қозғалады.)

  2. Электрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? ( -10е)

  3. Протон қалай белгіленеді? Заряды қандай? (11р)

  4. Нейтрон қалай белгіленеді? Заряды қандай? (01n)

  5. Нуклон дегеніміз не? (Протон мен нейтронның жалпы санын нуклон дейміз.)

  6. Атом ядросы зарядының формуласы қандай? (q=Z*e)

  7. Элементар заряд неге тең? (e=1,6*10-19Кл)

  8. Химиялық элементтің ядросының белгіленуі? (zAХ)

  9. Ядродағы нейтрон санын қалай табамыз? (N=A-Z)

  10. Изотоп дегеніміз не? (Z=Z, A≠A)


«Ойлан тап!»

Химиялық элементтердің Менделеев кестесін пайдалана отырып, төмендегі ядролардың қандай элементтерге жататынын анықтаңдар.

hello_html_m5b5a9da1.gifhello_html_m635a2182.gifhello_html_25f7be6c.gif


«Бұл қай элемент?»


Атом ядросындадағы протон мен нейтрондар саны берілген. Бұл қай элемент екенін табу?

Протон

Нейтрон

Элемент

7

7


51

71


101

155


9

10








Бағалау

Қорытындылау.


Үйге тапсырма беру

§53 – 55. Оқу, 42 – жаттығуды шығару.

Сөзжұмбақ құрастыру.


Краткое описание документа:

Сабақтың тақырыбы: Резерфордтәжірибесі.Атомныңпланетарлықмоделі.

Атом ядросыныңқұрамы.

Сабақтың мақсаты:

1)Білімділік:ОқушыларғаРезерфордтәжірибесінжәне атомядросының

құрамына кіретінбөлшектердің физикалықмағынасын

түсіндіру.

2)Дамытушылық:Оқушылардыңғылыми дүниетанымдықкөзқарасын

қалыптастыру, логикалықойлауқабілетіндамыту.

3)Тәрбиелік:Ізденімпаздыққа, жауапкершілікке, топпен жұмысжасауға

тәрбиелеу.

Пән аралық байланыс: Химия, математика

Көрнекіліктер:Интерактивті тақта,компьютер, электрондықоқулық,

Менделеевтіңпериодтықкестесі,карточкалар,слайдтар.

Сабақтың барысы:

І. «Миғашабуыл»

а)«Кімкөпбіледі?»

Қайталау сұрақтары:

1. Қандайэлементтердірадиактивтіэлементдейді?

2. Радиактивтісәулеленудегенімізне?

3. Радиактивтіэлементтершығаратынсәуле магнит өрісінде қандай сәулелерге жіктеледі?

4. α – сәулесі дегеніміз -

5. β - сәулесі дегеніміз –

6. γ- сәулесі дегеніміз –

7.Радиактивтікдегенімізқандайқұбылыс?

ә) «Бұлқайформула?»

Белгісізшаманытабу

1. E = h …; 4....=qU

2. hν = … + mev2/2;5.e… = mev2/2;

3. ... =σТ4;6. ν =

б) «Бұл қай тұрақты?»

Тұрақтышаманыайту

  • σ= 5,672 *10-8 Вт/м2*К4;
  • h = 6,62*10-34Дж*с;
  • с =3*108 м/с;

ІІ. «Білімдімыңдыжығар» (Мағынаны тану)

Жаңасабақ

Біздертөменгісыныптаатомқұрылысытуралымағлұматтаралдық. Ендікеңкөлемдетоқталмақпыз.Атом құрылысы бойынша өз білетіндерімізді ескетүсірейік:1) Атом деген не?

2) Ол қайда орналасқан?

3. Құрамында не бар?

4) Олар қалай аталады?

5) Протон, нейтрон деген не?

6) Атомды кім ашты?

Бұлсұрақтардыңжауабыэксперименттікжәнетеориялықзерттеунәтижесіндетабылды.АтомқұрылысытуралыРезерфордтәжірибесініңмаңызызорболды.

1911 жылыЭ. Резерфорджәнеоныңшәкірттеріα – бөлшектерінің өтежұқаалтынжәнеплатинапластиналарынанөтуінзерттеді.ТәжірибесуреттекөрсетілгендейРадийэлементі

α – бөлшектеріншығарады. α – бөлшектері коллиматордағытарсаңылауданөтіп,жолынақойылғаналтынфольгасынажеткен кезде олардыңбіразыбағытынөзгертіп,шашырайтындығыбелгіліболды.Кейбірбөлшектертікбұрыштан даүлкен бұрыштарғабұрылатындығы экрандаанықкөрінеді.

Резерфордбөлшектердің шашырауын ,кілткерібұрылатынынзерттейотырып, атомның кішкенебөлігіғанаα – бөлшектерініңшашырап,керіқайтуынасебепкердепқорытындылады.Және де атомныңбұлкішкенебөлігініңзарядыоң,алмассасыүлкен болуғатиісдептүйіндеді.Сондағанаоңзарядты α – бөлшектерсиректеьолса,үлкен бұрыштарға бұрылаалатынеді. Шынында да,аттасзарядтарбірін – бірітебеалатынын білеміз.Алэлектрондардыңзарядтарытеріс,массаларыөтеазболғандықтан массасыүлкен

α – бөлшектердің бағытынөзгертугеолардыңықпалыоншаболмайды.

Көптегентәжірибенәтижесінталдайкеліп, 1911 ж. Резерфорд Күн жүйесіне ұқсас атомныңпланетарлықмоделін ұсынды.

Электрондардың массасы аса аз болғандықтан атомның бүкiлдей дерлiк массасы ядрода шоғырланған. Ядроның диаметрі 10-12 – 10-13 см, ал атомның диаметрі 10-8 см шамасында.

Егер атомның көлемін футбол алаңының аумағына дейін үлкейтетін болсақ, атом ядросының көлемі футбол алаңында түсіп қалған шие дәніндей ғана болар еді.

Ғалымдардың зерттеуі бойынша атом ядроларының заряды

МұндағыZ – элементтің Менделеев кестесіндегі реттік саны;e – элементар заряд .

АтомядросыныңоңзарядыорбитальдықэлектрондардыңтерісзарядынтеңгеріптұрадыСондықтан

Бұл теңдіктен мынадай қорытынды шығаруға болады:

- әрбір электронның немесе протонның заряды бір элементар зарядқа (e = 1,6*10-19 Кл) тең;

- кез-келген элемент атомының ядросындағы протондар саны сол элементтің Менделеев кестесіндегі Z реттік санына тең. Мысалы, гелий атомы ядросының () заряды , ал заряд саны Z1 = 2.

1932 ж. Резерфордтыңшәкірті Д.Чедвик ядроқұрамынакіретінжаңабөлшек – нейтрондыашты.

Кез-келген элемент атомының ядросындағы протон мен электронды жалпылапнуклондар деп атайды, ал тұтас ядронынуклид дейді.

Ядродағы протондарменнейтрондардыңжалпысанынА- массалықсандепатайды.

Нақты бір элеменнтің ядроларындағы протондар саны (Z) өзгермейді, нейтрондар саны әртүрлі болып кездеседі. Осыған сәйкес химиялық элементтің ядролардағы нук-лондар саны (А) өзгеріп отырады. Химиялық элементтіңбелгіленуі:zХА

A=Z+N;N=A-Z;

Бір - бірінен тек ядросындағы нейтрондар санына қарай ажыратылатын элемент түрлерін изотоптар деп атайды.- жеңіл сутегі өте көп;- ауыр сутегі дейтерий сирек кездеседі;- тритий кездеспейді.

Элемент изотоптарының химиялық қасиеттері бірдей, сондықтан оларды химиялық амалдармен ажыратуға болмайды. Изотоптарды тек массалық сандарына қарай ажыратып, сезімтал құралдардың жәрдемімен бөліп алады.

«Тіліңменжүгірме,біліміңменжүгір!»

Менделеевкестесінпайдаланып,аргон,күміс,алтын,уран,цезийядроларыныңқұрамықандай?

«Білімдіге – биіктенорын!»

1. Магнийдің12Мg24 ;12Мg25 ;12Мg26 изотоптарыныңядроларының құрамынаененетінпротондармен нейтрондардың санын табыңдар.

2. Неонның10Ne20 ;10Ne21 ;10Ne22изотоптарыныңядроларының құрамынаененетінпротондармен нейтрондардың санын табыңдар.

3. Уранның92U233 ;92U235 ;92U238изотоптарыныңядроларының құрамынаененетінпротондармен нейтрондардың санын табыңдар.

«Озық ойлыоқушы!»

а) Алюминий13Al27 ядросыныңзарядсанынешегетең?Алqзарядше?

б) Атом ядросының толық заряды 20,8*10-19 Кл . Бұл қай элемент?

ІІІ. «Білгенімді зердеме тоқу» (Рефлексия)

Жаңа сабақты бекіту

  • Атомқұрылысының«планетарлық»моделінұсынғанғалымкім? Қайжылы?
  • Атомның құрылысынкімайтыпбереді?(Атомныңцентріндеядроорналасқан, электрондарядроайналасында эллипстік орбита бойымен қозғалады.)
  • Электронқалайбелгіленеді? Заряды қандай? ( -10е)
  • Протонқалай белгіленеді?Заряды қандай?(11р)
  • Нейтронқалай белгіленеді? Заряды қандай?(01n)
  • Нуклондегеніміз не?(Протон мен нейтронныңжалпысаныннуклондейміз.)
  • Атом ядросызарядының формуласы қандай?(q=Z*e)
  • Элементарзаряд неге тең?(e=1,6*10-19Кл)
  • Химиялықэлементтіңядросыныңбелгіленуі?(zAХ)
  • Ядродағынейтрон санын қалай табамыз? (N=A-Z)
  • Изотопдегеніміз не?(Z=Z,A≠A)

(Ағылшын ғалымыЭ.Резерфорд,1911 жылы)

«Ойлан тап!»

Химиялықэлементтердің Менделеевкестесінпайдаланаотырып,төмендегіядролардыңқандайэлементтергежататынын анықтаңдар.

«Бұл қай элемент?»

Атомядросындадағыпротонменнейтрондарсаныберілген. Бұл қай элементекенінтабу?

Протон

Нейтрон

Элемент

7

7


51

71


101

155


9

10


Бағалау

Қорытындылау.

Үйге тапсырма беру

§53 – 55.Оқу,42 – жаттығуды шығару.

Сөзжұмбаққұрастыру.

Автор
Дата добавления 08.02.2016
Раздел Физика
Подраздел Конспекты
Просмотров364
Номер материала ДВ-429337
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх