465955
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 1.410 руб.;
- курсы повышения квалификации от 430 руб.
Московские документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 90%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО до конца апреля!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности №038767 выдана ООО "Столичный учебный центр", г.Москва)

ИнфоурокРусский языкДругие методич. материалыАшық сабақ. Қазақ шешендерінің көрнекті өкілдері. Төле би Әлібекұлы.(9-сынып)

Ашық сабақ. Қазақ шешендерінің көрнекті өкілдері. Төле би Әлібекұлы.(9-сынып)

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Сабақтың  тақырыбыҚазақ шешендерінің көрнекті өкілдері.

Төле  би Әлібекұлы (1663-1756)

Сабақтың  мақсаты:

Білімділік. Оқушыларға қазақ шешендерінің көрнекті өкілдерінің бірі- Төле би өмірі жайлы мәлімет беру, оның көркем сөзден «сарай салған» шешендігімен бірге қазақтың әйгілі де айбарлы биі екендігін таныту, ділмар шешендігіне байланысты әңгіме, аңыздарды талдата оқыту, мазмұнын меңгерту, құрылысын таныту. 
Дамытушылығы: Оқушылардың шешендік сөздердегі оралымды өткір ойды танып, талдай білулерін жетілдіре отырып, шығармашылық ізденіске бағыттау, мәнерлеп оқу шеберлігін, сөйлеу мәдениетін дамыту. 
Тәрбиелігі: Ел тұтастығын сақтауға зор мағына берген билер келбетін үлгі тұту, істерін өнеге ету, халықтық мұра - шешендік сөздерді және халықтық салт - дәстүрімізді сақтап, шешендік өнерді қадірлеуге, ұлттық құндылықтарды бағалауға тәрбиелеу. 
Сабақтың  көрнектілігі: Интерактивті тақта, Төле, Қазыбек, Әйтеке билердің суреттері,

кеспе бетшелер, оқулық, хрестоматия.

Сабақтың  әдісі: топтық жұмыс,түсіндіру,сұрақ-жауап, бейне жазба,

талдау, топтастыру,екі жақты күнделік, бес жол өлең

Сабақтың  байланысы:тарихпен

Сабақтың  түрі:Білімді  дамыту  сабағы.

Сабақтың  барысы: І.Ұйымдастыру

  ІІ.Үй  тапсырмасын тексеру: 

                1.Шешендік  сөз  дегеніміз  не?

                2.Шешендік  сөздің тарихы қай ғасырлардан бастау алды?

                3.Шешендік  сөзге  тән   ерекшеліктерді кім атап береді?

4.Шешендік сөздер мазмұнына қарай неше түрге бөлінеді?            

ІІІ. Жаңа  сабақҚазақ шешендерінің көрнекті өкілдері.

Төле  би Әлібекұлы (1663-1756)

1.Қызығушылықты ояту.


1. Қазақтың шешендерінің көрнекті өкілдері кімдер?Төле, Қазыбек, Әйтеке билер туралы не білесіңдер?



hello_html_3d10ac58.jpghttp://www.massaget.kz/userdata/users/user_51386/1361961950.jpghttp://www.massaget.kz/userdata/users/user_51386/1361961992.jpg

Төле би Әлібекұлы Қазыбек би Келдібекұлы Әйтеке би Байбекұлы




І топ -Төле би туралы

ІІ топ- Қазыбек би туралы

ІІІ топ -Әйтеке би туралы білетін мәліметтерін қағаз бетіне түсіреді.

2. Мағынаны тану.

Төле  бидің өмірі, қызметі, шешендігі туралы қосымша түсінік беру.

-1663-1756 жж. өмір сүрген,

-Ұлы жүздің төбе биі.

-Жамбыл облысы, Шу өзені, Жайсаң жайлауында дүниеге келген.

-Дулат тайпасының жаныс руынан шыққан;

-Қазақ мемлекеті тарихындағы атақты саяси қайраткер;

-Тәуке хан тұсында ұйымдасқан Билер кеңесінің мүшесі;

-"Жеті Жарғы" заңын  жасаушылардың көрнекті өкіл;

1.Бейнежазбадан Төле би туралы өздерің білетін мәліметтерге қосымша Төле би, оның кесенесі, «Қарлығаш би» аталуы туралы мәліметтерді тыңдайық.

2. Бейнежазбадан Төле бидің шешендігі туралы мәліметтерді тыңдайық.

3. Бейнежазбадан Төле бидің бірлік, ынтымақ тақырыбындағы шешендік сөзі.

3.Ой толғаныс

1. Төле бидің шешендік сөздерін оқып, мағынасын түсіндіру. «Бір айналым сөйлесу»

І топ

Бейбіт жатқан ауылға жоңғарлар шауып, мал-мүлікті тонап кетеді. Жау қорлығынан тоз-тоз болған ел-жұрт таулы жерлерге қашып жан сауғалайды. Босқын халық арасында екі қабат жас келіншек бесікті арқалап бара жатады. Қара жолда Төлемен үзеңгі қағысып келе жатқан егде кісі:

-Мына бишараның көрпе-жастығын тастап,бос бесікті арқалап келе жатқанын-ай,-дейді.

-Баланың бесігі-кең дүниненің есігі!-депті сонда Төле би.


ІІ топ

Жаугершілік ойраны тыныс алған күндері ел-жұрт малын, бала-шағасын іздестіре бастайды. Жұртта қалып кеткен бір кемпір екі-үш айлық нәрестені бауырына басып, көш ізімен пана тапқан ауылға келіп жетеді. Жап- жалаңаш балаға екі әйел таласып қалады. Ұрыс-жанжал шығады.Кемпір бөбекті ешқайсысына бермейді.

Төле кемпір құшағында шырқырап жылап жатқан баланы екі әйелдің ақ құбасына береді. Ол нәрестенің бетінен сүйіп, арқасынан қағады. Бірақ бала жылағанын қоймайды.Енді би баланы қара торы келіншекке ұстатады. Екінші келіншек нәрестені бауырына басып, құйрығынан шөпілдетіп сүйген кезде ол жылағанын бірден қояды.

-Бауырыңның жылуы кетпесін,-дейді би сонда қара торы келіншекке.


ІІІ топ

Жорықтан оралған жігіт Төле үйіне келіп, жол үстінде көрген -білгенін әңгімелеп отырады.

-Ауыл іргесіне жақындай бергенде екі-үш жасар баласын мойнына мінгізіп, бір арқа шеңгелді арқалап келе жатқан әйелді кездестірдім.Тікенек шөптің үстінде отырған баланы ерге отырғызып, алдыма алайын десем, шешесінің мойнынан айрылмай қойды.

Сонда Төле би:

-Кірпікшешен баласын арқалап жүріп өсіреді емес пе?-дейді.

-Бұл не дегеніңіз, биеке?-таң қалады жігіт.

-Ананың тікенекті арқасы балаға мамықтай жұмсақ тиеді,-депті Төле би.


1.Шешендік сөздерде айтылған ортақ ой қандай?

2. Не жұмсақ?

Не тәтті?

Не қатты? (Жиреншенің шешендік сөзі)

2.Төле бидің толғауларын мәнерлеп оқу. «Екі түрлі түсіндірме күнделік» кестесімен жұмыс жүргізу.


Бір үйдің баласы болма,

Көп үйдің санасы бол.

Бір елдің атасы болма,

Бар елдің данасы бол.

Бір тонның жағасы болма,

Көп қолдың ағасы бол.

Ақты ақ деп бағала,

Қараны қара деп қарала,

Өзегің талса, өзен бойын жағала,

Басыңа іс түссе, көпшілікті сағала.

Өзіңе-өзің кәміл бол,

Халқыңа әділ бол,

Жауыңа қатал бол,

Досыңа адал бол.


******

Наданға көзіңді салма,сағың сынар,
Досыңа өтірік айтпа,сенімің кетер.
Дұшпанға сырыңды айтпа,түбіңе жетер.


******


Атың жақсы болса,

Ер жігіттің пырағы.

Балаң жақсы болса,

Жан мен тәннің шырағы.

Қызың жақсы болса,

Жайқалып өскен құрағы.

Әйелің жақсы болса,

Бірінші-иманың,

Екінші-жиғаның,

Үшінші-ырысыңның тұрағы.



«Екі түрлі түсіндірме күнделік»


Өлең жолдары

Менің ойым









3. Мына шешендік нақылдағы дос пен жолдасты дұрыс орналастыр.

--Әйеліңмен----------------- дос бол- берекең кіреді,

--Азаматпен--------------- дос бол –қадіріңді біледі,

--Білімдімен----------------- дос бол –ақыл-кеңес береді.

--Бармен----------------- жолдас болсаң, ерінің майланады.

--Жоқпен----------------- жолдас болсаң, есің айналады.

--Ұрымен----------------- жолдас болсаң,

Алдыңнан дау шығады,

Артыңнан жау шығады,

Одан ілуде біреу ғана сау шығады.

Керекті сөздер: Жоқпен, Азаматпен, Әйеліңмен, Ұрымен, Бармен, Білімдімен.

ІY. Сабақты қорытындылау

«Бес жол өлең»

1. Зат есім. / Төле би /
2.Сын ісім / ақылды, әділ, шешен, тапқыр, кемеңгер, ойшыл, парасатты. /
3.Етістік / ойлайды, болжайды, шешеді, билейді,жауап береді, аянбай еңбек етті /
4.Сөйлем / Төле би- Ұлы жүздің атақты биі. /

5. Төбе би. Қарлығаш би.

Y. Үйге тапсырма. Төле бидің шешендік сөздерін оқу, толғауларынан үзінді жаттау.

YІ. Бағалау.











Общая информация

Номер материала: ДВ-482271

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «Русский язык и литература: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс «Русский для иностранцев»
Курс «Бухгалтерский учет»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС технических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Применение MS Word, Excel в финансовых расчетах»
Курс профессиональной переподготовки «Организация менеджмента в туризме»
Курс повышения квалификации «Деловой русский язык»
Курс профессиональной переподготовки «Русский язык как иностранный: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Специфика преподавания русского языка как иностранного»
Курс профессиональной переподготовки «Управление ресурсами информационных технологий»
Курс повышения квалификации «Источники финансов»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности специалиста оценщика-эксперта по оценке имущества»
Курс профессиональной переподготовки «Организация системы менеджмента транспортных услуг в туризме»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и управление службой рекламы и PR»
Курс профессиональной переподготовки «Управление качеством»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.