370357
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5.520 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.200 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 70%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокИсторияРабочие программыАшық сабақ "Қыпшақ хандығы"

Ашық сабақ "Қыпшақ хандығы"

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Күні: 21.12.2015ж

Сыныбы: 10

Сабақтың тақырыбы: §25. Қыпшақ хандығы

(XI-XIII ғасырдың басы)

Сабақтың мақсаты: Оқушыларды отандық тарихтың Қыпшақ хандығы дәуірімен таныстыру, даму ерекшеліктеріне және маңызын ашып көрсету.

Білімдік: Қыпшақ хандығының қоныстанған жерлері, этникалық құрамы, саяси жағдайы мен қоғамдық құрылысы, шаруашылығы туралы түсіндіру;

Дамытушылық: Оқушылардың ойлау қабілетін, қызығушылығын, белсенділігін арттыру;

Тәрбиелік: Оқушыларды ұқыптылыққа, алғырлыққа, патриоттылыққа, ұжым намысын жоғары қоюға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Өзара белсенділікті арттыру сабағы

Сабақтың әдісі: ашық тест жұмысы, бейнеролик, топпен жұмыс, постер, сұрақ – жауап, сөзжұмбақ.

Сабақтың көрнекілігі: проектор, слайд, тірек-сызба, плакаттар

Сабақтың кезеңдері:

  1. Ұйымдастыру кезеңі

Сабақтың эпиграфымен таныстыру;

«Қазақ хандығына 550 жыл» тақырыбына кіріспе.

  1. Үй тапсырмасын сұрау:

«Қимақтар» тақырыбына ашық тест тапсырмасы

  1. Жаңа сабақты түсіндіру

«ҰБТ-ға дайындалудың тың әдісі»(бейнеролик)

  1. Топпен жұмыс

  2. Сыни сұрақтар

  3. Сабақты бекіту

«Қыпшақ» сөзжұмбақ

7. Бағалау, үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі:

«Біздің бұл дүниеде бір ғана Отанымыз бар, ол – Қазақстан!» Н.Ә.Назарбаев (талдау)

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: «Қимақтар» ашық тест (20 сұрақ)

  1. Қимақтар құрамында болған ең ірі тайпа: қыпшақтар

  2. VII ғ.басында Қимақтар мекендеген аймақ: Моңғолияның солтүстік батысы

  3. Ертіс бойындағы Қимақ астанасы: Имақия

  4. Х ғ. ІІ жартысында қимақтардың жеріне шабуыл жасаған мемлекет: Қарахан

  5. Қимақ және қарлұқ кезінде басым болған ғимарат түрі: Дың ескерткіштері

  6. «Қимақтарда 7 тайпа болған, ең атақтылары қимақтар мен қыпшақтар» деп жазған – Гардизи

  7. Қимақ қағанатының аумағы – Қазақстанның солтүстік-шығысы мен орталығы

  8. Араб жазбаларында қимақтар туралы қай ғасырда айтылады: ІХ ғасырда

  9. Қағанатты билеуші адам: қаған

  10. Қимақтарда жеке тайпа көсемдері: шад-түтік

  11. Қимақтарда қағаннан екі саты төмен атақ: ябғу

  12. Қимақтарда шонжарларға берілген лауазымдар: ұлы қаған, кіші қаған, ябғу-шад

  13. Қимақ қағанатының саяси өмірінде беделді болған топ: әскери топ

  14. Зираттардан табылған ұола айнадағы жазуға қарағанда қимақтар ІХ-Х ғ. жазған жазу – ежелгі түрік жазуы

  15. Қимақтар Батыс Алтайға, Тарбағатай мен Алакөл ойпаты аймағына қоныстанады: 766-840 жж

  16. Жазба деректерде Х ғасыр басында қимақтар тоғыз-ғұздардың шекаралық қай қаласын басып алған - Жамлекес

  17. ІХ-Х ғ. Қимақтар ежелгі түрік жазуымен жазғандығын не дәлелдейді – қола айнадағы жазу

  18. Қимақтарда болған жерлеу дәстүрі – мәйітті өртеп, күлін қою

  19. Қимақтарға тілі, тұрмысы ұқсас тайпа –

  20. Қимақ қағаны – Жанақ қаһан әл-Қимақи

Жауаптарын тексеру: бағалау

Жаңа сабақ жоспары:

1. Қыпшақтардың қоныстанған жерлері, этникалық құрамы.

2. Қыпшақ хандығының қоғамдық құрылысы

3. Қыпшақ хандығының саяси жағдайы.

4. Қыпшақ хандығының шаруашылығы.

ІІІ. «Қыпшақ хандығы» («ҰБТ-ға дайындалудың тың әдісі» бағдарламасы)

Бейнеролик бойынша білімдерін тексеру.

ІV. Топпен жұмыс

І топ: Қыпшақтардың қоныстанған жерлері, этникалық құрамы, қоғамдық құрылысы

ІІ топ:

Қыпшақ хандығының саяси жағдайы, шаруашылығы, деректер.

1.Қыпшақтардың қоныстанған жерлері және этникалық құрамы

  • Қыпшақ хандығы XI ғ құрылды .

  • Алтайдан Еділге дейінгі аралықтың “Қыпшақтар даласы” (Дешті Қыпшақ) деп атаған.

  • Жалпы қыпшақтардың этникалық құрамы екі бөліктен тұрады

Жалпы қыпшақтардың этникалық құрамы екі бөліктен тұрады

  • Батыс бірлестігі

11 тайпадан тұрады:

елбөрілі, тоқсоба,

йетиоба, дурдут

  • Шығыс бірлестік

16 тайпадан тұрады:

8 негізгі , 8 ұсақ тайпалық бөлімшелер.

Ең беделдісі бөрілер болған.

Қыпшақ ханы осы тайпадан шығып отырған.

Қыпшақ бірлестігіндегі түрік тілдес тайпалар:

  • Қимақ

  • Оғыз

  • Құман

  • Ежелгі башқұрт


XIIғ бастап Арал маңындағы

  • Қаңлылар

  • Қарлұқтар

  • Жікілдер қосылған


Еуропа саяхатшысы Плано Карпинидің “қаңлылар қыпшақша сөйлейді екені” дегені төлық дәлелдейді.


Қыпшақ халқының қалыптасуы

Дешті Қыпшақта (Қыпшақтар даласында ) қыпшақ халқының қалыптасуы заңды құбылыс еді.Бірақ монғол шапқыншылығы бұған үлкен нұқсан келтірді. Сөйтіп Қазақстанда біріңғай халық болып қалыптас құбылысы XV ғ дейін кешеуілдеді.


Қыпшақтардың қоғамдық құрылысы

Қытай тарихшысы Жүзжани бөрілерді хан әулиетінің тайпасы деп атаған.

Хандық биліктің орталығы “орда” деп атаған

Әскери басқару жүйесі бойынша оң және сол қанат болып бөлінді.


Әскери басқару жүйесі екіге бөлінген:

  • Оң қанаттың күші және беделі басым

орталығы Жайық өзені бойындағы Сарайшық қаласы


  • Сол қанат орталығы Сырдария өзені бойындағы Сығанақ қаласы

Екі қанатқа бөлу билікті мызғытпай ұстан отыру үшін жасалған еді.


Ақсүйек-шонжарларға:

Хан ----Ханның туыстары ----- тархандар ----басқақтар -----бектер ------ ру-тайпа ----көсемдері ----- байлар

Құлды “яланкуг” деп атаған

Қыпшақтардың бөгде аттары:
Орыс деректерінде: «Половцы» (далалықтар)
Венгр деректерінде: «Кундар» «командар»


Қыпшақ хандығының саяси жағдайы

Қыпшақтар Хорезм елімен қатынасты жақсартуға тырысады.

Хорезм билеушілері Текеш пен II Мұхаммед қыпшақ ханы Қадыр Букехан мен оның жиені Алып-Деректің арасындағы билік үшін таласты пайдаланып,Сығанақ қаласын басып алуды ойластырады. Текеш Отырарды билеп отырған Алып-Деректің әскерін өз жағына шығарып, қаланы жаулап алды.

Билік үшін бәсеке тек монғолдар екі елді де жаулап алғаннан кейін ғана біржола тынады.

4. Қыпшақтардың шаруашылығы


  • Мал шаруашылығы өрт түлік)

  • Тұрмыстық кәсіп ( қолөнер .зергерлік)

  • Аң аулау шаруашылығы

  • Егін шаруашылығы

Сыни сұрақтар:

1.Қыпшақтардың этникалық құрамы VII-VIII ғғ қалыптаса бастаған(иә)

2. Қыпшақтардың батыс бірлестігі 16 тайпадан тұрады(жоқ)

3.Хандық биліктің орталығы Орда деп аталады(иә)

4.Күші және беделі басым оң қанаттың ордасы Жайық өзені бойындағы Сығанақ қаласының орнында болса,ал сол қанаттың орталығы Сырдария бойындағы Сарайшық қаласында орналасты(жоқ)

5.Орыс деректерінде қыпшақтарды кундар деп атаған(жоқ)

6.Қыпшақтар негізінен мал шаруашылығымен айналысты(иә)

Жаңа сабақты бекіту:


hello_html_383a5b58.gif


  1. Қыпшақтардың саяси орталығы болған қала. (Сығанақ)

  2. Қыпшақтың елбөрілі тайпасы табынған аң . (Қасқыр)

  3. Қыпшақтар туралы жазған еуропалық ғалым.(Карпини)

  4. Орта ғасырлардағы түрік ғалымы.(Қашқари)

  5. XI-XIII ғғ Еділ өзені мен Алтай тауы аралығындағы мемлекет бірлестігі .(Қыпшақ)

  6. Қыпшақтардың этникалық құрамындағы тайпа .(Тоқсоба)

Оқушыларды бағалау

Үйге тапсырма: §25 оқу. «Түбі бір түркі тайпалары» тақырыбына эссе жазу. Хронологиямен жұмыс.

Общая информация

Номер материала: ДВ-551781

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «История: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Анализ результатов образовательной деятельности в работе учителя истории»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Основы духовно-нравственной культуры: история и теория русской культуры»
Курс повышения квалификации «Достижение эффективности в преподавании истории на основе осуществления положений историко-культурного стандарта»
Курс повышения квалификации «Изучение русской живописи второй половины XIX века на уроках МХК в свете ФГОС ООО»
Курс повышения квалификации «Моделирование современных уроков истории»
Курс повышения квалификации «Теория и методика преподавания основ философии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и теория этики в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения курсов истории в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Развитие ИКТ-компетенции обучающихся в процессе организации проектной деятельности при изучении курсов истории»
Курс повышения квалификации «Электронные образовательные ресурсы в работе учителя истории в контексте реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «История и обществознание: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Философия и история образования в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: теория и методика преподавания в образовательной организации»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Онлайн-конференция Идет регистрация