Инфоурок / Биология / Другие методич. материалы / Ашық сабақ 7 сынып " Гидраның құрылысы"
Обращаем Ваше внимание, что в соответствии с Федеральным законом N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» в организациях, осуществляющих образовательную деятельность, организовывается обучение и воспитание обучающихся с ОВЗ как совместно с другими обучающимися, так и в отдельных классах или группах.

Педагогическая деятельность в соответствии с новым ФГОС требует от учителя наличия системы специальных знаний в области анатомии, физиологии, специальной психологии, дефектологии и социальной работы.

Только сейчас Вы можете пройти дистанционное обучение прямо на сайте "Инфоурок" со скидкой 40% по курсу повышения квалификации "Организация работы с обучающимися с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ)" (72 часа). По окончании курса Вы получите печатное удостоверение о повышении квалификации установленного образца (доставка удостоверения бесплатна).

Автор курса: Логинова Наталья Геннадьевна, кандидат педагогических наук, учитель высшей категории. Начало обучения новой группы: 20 сентября.

Подать заявку на этот курс    Смотреть список всех 203 курсов со скидкой 40%

Ашық сабақ 7 сынып " Гидраның құрылысы"

библиотека
материалов

Сыныбы: 7 "а"

Ашық сабақтың тақырыбы: "Гидраның құрылысы"


Мақсаты:

Білімділік мақсаты: Ішекқуысты жәндіктердің құрлысы,

сан алуандығы, тіршілік жағдайы, ішекқуыстылардың

табиғаттағы және адам өміріндегі рөлі туралы түсінік беру.

Дамытушылық мақсаты:

дүниетанымдарын кеңейту, логикалық және аналитикалық ойлау қабілеттерін дамыту

Тәрбиелік мақсаты: ішекқуыстылардың пайда – зияны, сақтану шараларын түсіндіру, әсемдікті сезіне білуге, табиғаттағы үйлесімділікті сақтай білуге тәрбиелеу, қоршаған ортаға деген жауапкершілік сезімін ояту.


Міндеттері:

1. Сабақ барысында алған ақпараттарын өзгелермен бөлісуді үйрету.

2. Топта жұмыс жасата отырып, бірін-бірі оқытуға және бірін-бірі бағалауға үйрету.

3. Өзгенің пікірін тыңдауға, сыйластық танытуға, мәдениетті қарым-қатынасқа дағдыландыру.

Күтілетін нәтижелер: Суреттер бойынша жаңа сабақтың тақырыбын айқындай алады, өз ойларын жинақы жеткізе алады, мәтінмен танысу нәтижесінде әрекеттерін іс жүзінде көрсете алады; оқушылар тапқырлық, ізденімпаздық қасиеттерін өз дәрежесінде қолдана алады, табиғатты және оның байлықтарын қорғау – баршамыздың міндетіміз екенін ұғынады.

Сабақ түрі: жаңа сабақ

Сабақ әдісі: СТО стратегиялары, сұрақ-жауап, оқулықпен, суретпен және тақтаның көмегімен жұмыс істеу арқылы пәнді игеру, пікір білдіру, тапсырмалар орындау және.т.б.

Пәнаралық байланыс: сурет, экология, әдебиет

Тапсырмалар: топтық, жұптық жұмыс түрлері, постер арқылы «біржасушалылар», "көпжасушалылар" сөзіне толық сипаттама беру, жобаны қорғау;

Дерек көздері, құрал-жабдықтар: оқулық, маркерлер, интербелсенді тақта, бағалау парақтары, слайд материалдары, суреттер салатын парақтар, флипчарттар, стикерлер, әуенді музыка

Сабақтың өту барысы:

І. Ұйымдастыру

  • оқушылардың сабаққа қатысын тексеру

  • оқушылардың сабақ құралдарын тексеру


Мотивациялық трениг (психологиялық ахуал) 5 минут

Балалар қолдарынан ұстап, шеңбер жасап тұрады. Мұғаліммен бірге өлең жолдарын қайталайды.

Қайырлы күн, жер ана,

Қайырлы күн , көк аспан

Қайырлы күн, балалар

Қайырлы күн, мұғалім

-Балалар сендер қолдарыннан ұстап тұрғанда не сезіп тұрсыңдар? -Жылулық.

-ендеше осы жылуымызды , бір-бірімізге сыйлайық. (балалардың тілегі. Мен саған бақыт тілеймін. )

Сыныпты топқа бөлу

(оқушыларға шелекте тұрған әр түрлі жемістерді беру арқылы 4 топқа бөлемін)

hello_html_m5eb04504.gifhello_html_1ff03f4f.gifhello_html_7476f37d.gifhello_html_568e1b9b.gif

"Лимон", "Банан", "Алма", "Алмұрт" топтары

(Бағалау парақшасын оқушыларға беру/4 топқа)

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру

(Есік қағылады. Есіктен кірген мұғалім Тазша баладан сыныпқа келген хатты береді. Сол хатта берілген тапсырмаларды оқушылар орындайды)


Біржасушалыларға тән ерекшеліктерді белгілеп көрсетіңіздер:

"Иә"

"Жоқ"

Ерекшеліктері

+


Жануарлар дүниесі біржасушалы және көпжасушалы болып екі тармаққа жіктеледі

+


Оларды қарапайымдар деп те атайды


-

Жасыл эвгленаның екі талшығы болады


-

Тамыраяқтылардың дене пішіні тұрақты

+


Кірпікшелі кебісшенің пішіні кебіске ұқсайды

+


Амеба протей амебалардың ірі түрінің бірі

+


Вольвокстың әрбір дарағы шоғыр болып тіршілік етуге бейімделген


-

Хлоропластың құрамында хлоропилл болады


-

Арцелланың бақалшағы болмайды

+


Кірпікшелі кебісшенің алдыңғы жағы доғал, артқы жағы сүйір болады

+


Вольвокстың екі талшығы болады


-

Жасыл эвглена мен кірпікшелі кебісшенің пішіндері тұрақсыз




Кері байланыс (Әр топ бір біріне сұрақтар қояды)

1 топ сұрақтары:

1.Қарапайымдылар типінің адам паразиттерін зерттейді? (протозоология)

2. Иесінің дене жамылғысының сыртында (тері,туктер) тіршілік етеді.(эктопаразит)

3.Паразит ұзақ уақыт сақталатын ағзаларды қалай атайды? (резервуар)

2 топ сұрақтары:

1.Көптеген паразиттердің таралуы үшін резервуарлардан басқа кімдер қажет?(таратушылар)

2.Эхинококкоз ауруын тудырушы паразит?(эхинококк)

3.Адамның паразиттік амебасын зерттеген ғалым?(гросс)

3 топ сұрақтары:

1.Иесінің ішкі мүшелерінде тіршілік ететін паразиттер?(эндопаразит)

2.Қарапайымдылар,гелминттер, насекомдар әсерінен пайда болатын аурулар?(инвазиялық)

3.Өздерінің өмірінің шамалы ғана уақытын иесінің денесінде өткізетін паразиттер?(уақытшапаразит)

4 топ сұрақтары:

1.Әртүрлі микроағзалардың әсерінен пайда болатын аурулар?(инфекциялық)

2. Паразит жәндік лямблияны ең алғаш бауырдағы өт өзегінен тапқан украин дәрігері? (Лямбль Душан Федорович)

3.Амебаның ең жоғарғы шапшаңдығы?(сағатына 1 см)


( "Бірге ойланайық!" бөлімі. Бұл бөлімде ой қозғайтын сұрақтар беріледі. Сол сұрақтар арқылы оқушылар өз ойларын айтады)

1. Мектептегі бор туралы не білесіз?

Жауабы:

Біз тақтаға жазып жүрген бор теңіз қарпайымдарының бақалшақтарынан құралған .

2. Қарапайымдар тұрып қалған суларда, топырақтың дымқыл қабатында да таралған, бірақ олар қайнаған суда тіршілік ете алмайды. Неге?

Жауабы: Қайнаған суда оттегі жоқ

3. Жасыл эвглена жарықта хлоропластта түзілген органикалық заттармен қоректенетіні белгілі. Қараңғыда жасыл эвглена тіршілігін дәл солай жалғастыра ала ма?

Жауабы: Жоқ. Ұзақ уақыт қараңғы жерде эвглена еріген органикалық заттармен қоректене бастайды.



"Миға шабуыл"(топқа сурет жапсырылған ватман беріледі.Сол суреттегі берілген микроскоп және қарапайымдардың құрылысын жазып, атап шығуы керек)

hello_html_4536bd.gif

hello_html_8ee8e3a.gif



hello_html_6f638816.gif

hello_html_bbb045b.gif

Балалар, жаңа тақырыпты бастамас бұрын сергіту сәтін орындайық!

Жаңа сабақ

Жоспары:

1 Сыртқы құрылысы

2 Жасушалары

2.1 Эктодерма қабатында

2.2 Энтодерма қабатында

3 Гидраның тамақтануы

4 Көбеюі

5 Өкілдері


Жалпы түр саны 9000 жететін ішекқуыстылардың көпшілігі теңіздер мен мұхиттарда мекендейді. Еркін немесе бекініп өмір сүреді . Ішекқуыстылардың барлығының денесі екі қабаттан тұрады, дене ішінде қуыс болады.

Гидралар (Hydrozoa) – ішекқуыстылар типінің омыртқасыз жануарлар отрядына жататын жыртқыштар. Қазір гидралардың 10-нан астам түрі белгілі. Соның ішінде Қазақстанда кәдімгі гидралар (Hydra vulgarіs), жасыл гидралар (Chlorohudra vіrіdіssіma), сабақтәрізді гидралар (Pelmatohudra olіgactіs) кездеседі. Гидралар – дене тұрқы 1 см-ге дейін жететін цилиндр пішінді, тұщы суда мекендейтін полип. Ол табанымен су астындағы өсімдіктерге, тасқа, т.б. заттарға жабысып, баяу қозғалып, тіршілік етеді. Гидралардың денесі эктодерма және энтодерма қабаттарынан тұрады. Аузының айналасында 6 – 12 қармалауыштары бар. Қармалауыштарының және атпа клеткаларының көмегімен ұсақ жәндіктерді, әсіресе, шаянтәрізділерді ұстап алып жұтады. Энтодерма қабатына түскен қорегін жасуша ішінде қорыту үшін олардың безді жасушалары ас қорыту сөлдерін бөледі. Қорытылмаған қалдықтары ауыз тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Гидралар жынысты және жыныссыз (бүршіктену арқылы) жолмен көбейеді, дара жынысты да, гермафродит түрлері де кездеседі.

Ішекқуыстылар типі үш класқа жіктеледі :

1)Гидратәріздестер(гидроидтар)

2)Табақшатәріздестер(сцифоидтар)

3)Көпқармалауышты (полиптер)

Сыртқы құрылысы:

  • үстіңгі бөлім – ауыз тесігі және қармалауыштар;

  • қарын бөлімі – гастральды қуыс және табаны; Гидра табаны арқылы жерге (субстрат) бекінеді.

Жасушалары. Эктодерма қабаты

  • Эпителиальды-бұлшықетті (эпителиально-мускульные) жасушалар – гидра осы жасушалар арқылы қысқара алады;

  • Стрекательді жасушалар – бұл жасушалар гидраның бүкіл денеінде кезедеседі, көбінесе шупальцаларында. Әр стрекательді жасушада капсула болады – книда немесе нематоциста деп аталады. Стрекательді жасушалардың үш түрі бар: пенетранттар (28 қармалауыш), глютинанттар (7) және вольвенттер(65); Ең үлкені – пенетранттар. Олар азықтың жамылғысын тесіп өту үшін қолданылады. Глютинанттар екіге бөлінеді: кішкене глютинанттар (стереолиндер) – тікеншесіз (без шипиков) жабысқақ жәпше лақтырады және үлкен глютинантар (стрептолин) – жіпшелерінде қорғаныштық қызмет атқаратын тікеншелер болады.

  • Жүйке жасушалары – эктодермада дифузды түрде, яғни шашыранды орналасқан, көбінесе ауыз шеттерінде және табанда көбірек болады. Бұл жасушалар шартты рефлекстер түзе алады.

  • Аралық жасушалар – эпителиальды жасушалардың арасында кездеседі, діннің қызметін атқарады. Барлық басқа да жасушаларға бастау береді.

Энтодерма қабаты

Екі негізгі типтері бар: эпителиальды-бұлшықетті асқорыту және безді жасушалардан тұрады. Жасушалары бұлшық етті талшықардан тұрады, бір-біріне перпендикуляр орналасады. Олар асқорыту қуысына литикалық ферменттер бөледі.

Гидраның тамақтануы

Гидра жыртқыш жануар болып табылады, ол көбінесе дафниялармен, циклоптармен және қарапайымдылармен қоректенеді. Зоолог Герданың айтуы бойынша гидра ұсақ балықтады да жеуі мүмкін.

Гидра қоректтік заттарды екі түрлі жолмен сіңіреді:

  1. Фагацитоз арқылы

  2. Асқорыту қуысында гидроликалық ферменттер арқылы

Көбеюі

hello_html_7e14dccc.gifhello_html_m76b8bb69.gif



Жынысты Жыныссыз

Жыныссыз көбею – жаз кезінде бүршіктену арқылы жүреді. Бүршіктену кезінде дененің ортаңғы бөлімінде бүршік пайда болады. Олардан жас гидралар дамиды. Біраз уақыт жас гидралар орнынан қозғалмай сол жерінде қала береді.

Жынысты көбею – күз айында өтеді. Барлық гидратірізділерде гамета аралық жасушалардан түзіледі. Еркек гидрада олар көп бөліне береді де, сперматазоидттар жиынтығы пайда болады. Ал ұрғашы гидрада әр аралық жасуша бір жұмыртқа-жасушаға бастау береді. Ұрықтану ана денесінде жүреді. Жынысты көбею кезінде судағы температура төмендейді.

Бекіту тапсырмалары

"Ойлан.Жұптас.Бөліс" стратегиясы бойынша 1 тапсырма

Ішекқуыстыларға тән негізгі ерекшеліктерді белгіле:

hello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifКөпжасушалы жәндіктер
Денелері екіжақты симметриялы
Денесіүш қабаттан тұрады

hello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifhello_html_m684f7625.gifЖасушалары белгілі бір міндеттерді атқаратын
бірнеше жасушалық типтерге сараланады
Жүйке жасушалары жүйке жүйесін түзеді
Денесі екі қабаттан тұрады
Мезодерма пайда болады
Денелері сәулелі симметриялы
Орталық және шеткі бөлімдерден тұратын жүйке
жүйесі бар
Қорек қалдығын шығаратын тесігі болмайды

"Ыстық кортошка"

(тез тез ойланып, сұрақтарға жауап беру)

1. Гидраның атпа жасушаларының шоғырланған жері; ауыз, қармалауышында

2. Гидра денесін қаптайтын жасуша; жүйке

3. Гидра денесіндегі сөл бөлінетін талшықсыз жасуша-безді жасуша

4. Гидра жазда қалай көбеді?бүршіктену арқылы

5. Гидра құрылысының басқа қарапайымдылардың құрылысынан қандай айырмашылығы бар?денесі 2 қабаттан тұрады, жасушалардың сыртқы және ішкі қабатты

6. Гидра тыныс алады; бүкіл денесімен

7. Гидраның аралық жасушалары; денесінің зақымданған жерін қайта қалпына келтіреді.

8. Гидраның асқорытуы; қуыстық, жасушаішілік

9. Гидра дене қуысының саны; 1

10. гидраның жыныс жасушалары неден түзіледі?эктодермадан

11. Гидраның жыныссыз көбеюі; бүршіктенуі

12. Гидраның жынысты көбеюі; күзде

13. Гидраның қорегі; майда су омыртқасыздармен

14. Гидраның сыртқы ортамен байланысы тек:сыртқы қабатындағы клеткалар арқылы

15. Гидраның тіршілік ететін мекені; тұщы суда

16. Гидраның шекаралық және қозғалыс қызметін атқаратын жасуша?тері бұлшықет жасушалары

17. Гидраның эктодермасында бар жасушалар; асқорыту, бұлшықет

18. Ішекқуыстардың жалпы саны; 9000 астам

19. Гилраның орын ауыстырып қозғалуы; адымдап қозғалуы

20. Гидраның ішкі қабаты; эндодерма


"Суреттер де сөйлейді"

(тақтадан көрсетілетін сурет арқылы оқушы түсіндіру)

Суреттегі жәндікті атап, бағдаршамен белгіленген дене мүшелерін жазып көрсетіңіздер.


hello_html_me6e9019.png

Гидраның санмен белгіленген жыныс жасушаларын жазыңыздар және даму сатыларын да көрсетіңіздер

hello_html_6fb4da63.png


Суретке қарап, сұрақтарға жауап беріңіздер:

Бұл реакция қалай аталады?

Тітіркендіргіш ретінде не қолданылды?

Гидраның қай жасушаларында қозу туады, содан соң жиырлады?

hello_html_m24493741.png

Суреттегі регенерация құбылысын түсіндіріңіз

hello_html_420cab2a.jpg

Қорытынды

Бағалау

(Мұғалім жинақтап қорытынды баға қояды Әр топ басшысы бағалау парағындағы қорытынды ұпайды шығарып, сыныпқа хабарлайды)





Оқушы аты-жөні

Үйге берілген тапсырма

Бекіту тапсырмалары




Ұпайы

"Жоқ " "Иә"

"Кері байланыс"

"Бірге ойланайық"

"Миға шабуыл"

"Ойлан. Жұптас. Бөліс"

"Ыстық картошка"

"Суреттер сөйлейді"





























Рефлекция

«Әткеншек» ойыны.

( Балаларды екі шеңберге тұрғызу. Ішкі және сыртқы шеңбер кезегімен қозғалып сабақта не болғанын бір біріне айтады)

Үйге тапсырма

Өзіндік жұмыс(парақша тарату). Тақырыпты оқып келу




Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 20 сентября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Краткое описание документа:

Сыныбы: 7 "а"

Ашық сабақтың тақырыбы:"Гидраның құрылысы"

Мақсаты:

Білімділік мақсаты: Ішекқуысты жәндіктердің құрлысы,

сан алуандығы, тіршілік жағдайы, ішекқуыстылардың

табиғаттағы және адам өміріндегі рөлі туралы түсінік беру.

Дамытушылық мақсаты:

дүниетанымдарын кеңейту, логикалық және аналитикалық ойлау қабілеттерін дамыту

Тәрбиелік мақсаты: ішекқуыстылардың пайда – зияны, сақтану шараларын түсіндіру, әсемдікті сезіне білуге, табиғаттағы үйлесімділікті сақтай білуге тәрбиелеу, қоршаған ортаға деген жауапкершілік сезімін ояту.

Міндеттері:

1. Сабақ барысында алған ақпараттарын өзгелермен бөлісуді үйрету.

2. Топта жұмыс жасата отырып, бірін-бірі оқытуға және бірін-бірі бағалауға үйрету.

3. Өзгенің пікірін тыңдауға, сыйластық танытуға, мәдениетті қарым-қатынасқа дағдыландыру.

Күтілетін нәтижелер: Суреттер бойынша жаңа сабақтың тақырыбын айқындай алады, өз ойларын жинақы жеткізе алады, мәтінмен танысу нәтижесінде әрекеттерін іс жүзінде көрсете алады; оқушылар тапқырлық, ізденімпаздық қасиеттерін өз дәрежесінде қолдана алады, табиғатты және оның байлықтарын қорғау – баршамыздың міндетіміз екенін ұғынады.

Сабақ түрі: жаңа сабақ

Сабақ әдісі: СТО стратегиялары, сұрақ-жауап, оқулықпен, суретпен және тақтаның көмегімен жұмыс істеу арқылы пәнді игеру, пікір білдіру, тапсырмалар орындау және.т.б.

Пәнаралық байланыс: сурет, экология, әдебиет

Тапсырмалар: топтық, жұптық жұмыс түрлері, постер арқылы «біржасушалылар», "көпжасушалылар" сөзіне толық сипаттама беру, жобаны қорғау;

Дерек көздері, құрал-жабдықтар: оқулық, маркерлер, интербелсенді тақта, бағалау парақтары, слайд материалдары, суреттер салатын парақтар, флипчарттар, стикерлер, әуенді музыка

Сабақтың өту барысы:

І. Ұйымдастыру

  • оқушылардың сабаққа қатысын тексеру
  • оқушылардың сабақ құралдарын тексеру

Мотивациялық трениг (психологиялық ахуал) 5 минут

Балалар қолдарынан ұстап, шеңбер жасап тұрады. Мұғаліммен бірге өлең жолдарын қайталайды.

Қайырлы күн, жер ана,

Қайырлы күн , көк аспан

Қайырлы күн, балалар

Қайырлы күн, мұғалім

-Балалар сендер қолдарыннан ұстап тұрғанда не сезіп тұрсыңдар? -Жылулық.

-ендеше осы жылуымызды , бір-бірімізге сыйлайық. (балалардың тілегі. Мен саған бақыт тілеймін. )

Сыныпты топқа бөлу

(оқушыларға шелекте тұрған әр түрлі жемістерді беру арқылы 4 топқа бөлемін)

"Лимон", "Банан", "Алма", "Алмұрт" топтары

(Бағалау парақшасын оқушыларға беру/4 топқа)

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру

(Есік қағылады. Есіктен кірген мұғалім Тазша баладан сыныпқа келген хатты береді. Сол хатта берілген тапсырмаларды оқушылар орындайды)

Біржасушалыларға тән ерекшеліктерді белгілеп көрсетіңіздер:

"Иә"

"Жоқ"

Ерекшеліктері

+

Жануарлар дүниесі біржасушалы және көпжасушалы болып екі тармаққа жіктеледі

+

Оларды қарапайымдар деп те атайды

-

Жасыл эвгленаның екі талшығы болады

-

Тамыраяқтылардың дене пішіні тұрақты

+

Кірпікшелі кебісшенің пішіні кебіске ұқсайды

+

Амеба протей амебалардың ірі түрінің бірі

+

Вольвокстың әрбір дарағы шоғыр болып тіршілік етуге бейімделген

-

Хлоропластың құрамында хлоропилл болады

-

Арцелланың бақалшағы болмайды

+

Кірпікшелі кебісшенің алдыңғы жағы доғал, артқы жағы сүйір болады

+

Вольвокстың екі талшығы болады

-

Жасыл эвглена мен кірпікшелі кебісшенің пішіндері тұрақсыз

Кері байланыс (Әр топ бір біріне сұрақтар қояды)

1 топ сұрақтары:

1.Қарапайымдылар типінің адам паразиттерін зерттейді? (протозоология)

2. Иесінің дене жамылғысының сыртында (тері,туктер) тіршілік етеді.(эктопаразит)

3.Паразит ұзақ уақыт сақталатын ағзаларды қалай атайды? (резервуар)

2 топ сұрақтары:

1.Көптеген паразиттердің таралуы үшін резервуарлардан басқа кімдер қажет?(таратушылар)

2.Эхинококкоз ауруын тудырушы паразит?(эхинококк)

3.Адамның паразиттік амебасын зерттеген ғалым?(гросс)

3 топ сұрақтары:

1.Иесінің ішкі мүшелерінде тіршілік ететін паразиттер?(эндопаразит)

2.Қарапайымдылар,гелминттер, насекомдар әсерінен пайда болатын аурулар?(инвазиялық)

3.Өздерінің өмірінің шамалы ғана уақытын иесінің денесінде өткізетін паразиттер?(уақытшапаразит)

4 топ сұрақтары:

1.Әртүрлі микроағзалардың әсерінен пайда болатын аурулар?(инфекциялық)

2. Паразит жәндік лямблияны ең алғаш бауырдағы өт өзегінен тапқан украин дәрігері? (Лямбль Душан Федорович)

3.Амебаның ең жоғарғы шапшаңдығы?(сағатына 1 см)

( "Бірге ойланайық!" бөлімі. Бұл бөлімде ой қозғайтын сұрақтар беріледі. Сол сұрақтар арқылы оқушылар өз ойларын айтады)

1. Мектептегі бор туралы не білесіз?

Жауабы:

Біз тақтаға жазып жүрген бор теңіз қарпайымдарының бақалшақтарынан құралған .

2. Қарапайымдар тұрып қалған суларда, топырақтың дымқыл қабатында да таралған, бірақ олар қайнаған суда тіршілік ете алмайды. Неге?

Жауабы: Қайнаған суда оттегі жоқ

3. Жасыл эвглена жарықта хлоропластта түзілген органикалық заттармен қоректенетіні белгілі. Қараңғыда жасыл эвглена тіршілігін дәл солай жалғастыра ала ма?

Жауабы: Жоқ. Ұзақ уақыт қараңғы жерде эвглена еріген органикалық заттармен қоректене бастайды.

"Миға шабуыл"(топқа сурет жапсырылған ватман беріледі.Сол суреттегі берілген микроскоп және қарапайымдардың құрылысын жазып, атап шығуы керек)





Балалар, жаңа тақырыпты бастамас бұрын сергіту сәтін орындайық!

Жаңа сабақ

Жоспары:

1 Сыртқы құрылысы

2 Жасушалары

2.1 Эктодерма қабатында

2.2 Энтодерма қабатында

3 Гидраның тамақтануы

4 Көбеюі

5 Өкілдері

Жалпы түр саны 9000 жететін ішекқуыстылардың көпшілігі теңіздер мен мұхиттарда мекендейді. Еркін немесе бекініп өмір сүреді . Ішекқуыстылардың барлығының денесі екі қабаттан тұрады, дене ішінде қуыс болады.

Гидралар(Hydrozoa) – ішекқуыстылартипінің омыртқасызжануарлар отрядына жататын жыртқыштар. Қазір гидралардың 10-нан астам түрі белгілі. Соның ішінде Қазақстандакәдімгі гидралар (Hydra vulgarіs), жасыл гидралар (Chlorohudra vіrіdіssіma), сабақтәрізді гидралар (Pelmatohudra olіgactіs) кездеседі. Гидралар – дене тұрқы 1 см-ге дейін жететін цилиндр пішінді, тұщы суда мекендейтін полип. Ол табанымен суастындағы өсімдіктерге, тасқа, т.б. заттарға жабысып, баяу қозғалып, тіршілік етеді. Гидралардың денесі эктодермажәне энтодермақабаттарынан тұрады. Аузының айналасында 6 – 12 қармалауыштары бар. Қармалауыштарының және атпа клеткаларыныңкөмегімен ұсақ жәндіктерді, әсіресе, шаянтәрізділерді ұстап алып жұтады. Энтодерма қабатына түскен қорегін жасуша ішінде қорыту үшін олардың безді жасушалары ас қорыту сөлдерін бөледі. Қорытылмаған қалдықтары ауыз тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Гидралар жынысты және жыныссыз (бүршіктену арқылы) жолмен көбейеді, дара жынысты да, гермафродит түрлері де кездеседі.

Ішекқуыстылар типі үш класқа жіктеледі :

1)Гидратәріздестер(гидроидтар)

2)Табақшатәріздестер(сцифоидтар)

3)Көпқармалауышты (полиптер)

Сыртқы құрылысы:

  • үстіңгі бөлім – ауыз тесігі және қармалауыштар;
  • қарын бөлімі – гастральды қуыс және табаны; Гидра табаны арқылы жерге (субстрат) бекінеді.

Жасушалары. Эктодерма қабаты

Эпителиальды-бұлшықетті (эпителиально-мускульные) жасушалар – гидра осы жасушалар арқылы қысқара алады;

Стрекательді жасушалар – бұл жасушалар гидраның бүкіл денеінде кезедеседі, көбінесе шупальцаларында. Әр стрекательді жасушада капсула болады – книда немесе нематоциста деп аталады. Стрекательді жасушалардың үш түрі бар: пенетранттар (28 қармалауыш), глютинанттар (7) және вольвенттер(65); Ең үлкені – пенетранттар. Олар азықтың жамылғысын тесіп өту үшін қолданылады. Глютинанттар екіге бөлінеді: кішкене глютинанттар (стереолиндер) – тікеншесіз (без шипиков) жабысқақ жәпше лақтырады және үлкен глютинантар (стрептолин) – жіпшелерінде қорғаныштық қызмет атқаратын тікеншелер болады.

Жүйке жасушалары – эктодермада дифузды түрде, яғни шашыранды орналасқан, көбінесе ауыз шеттерінде және табанда көбірек болады. Бұл жасушалар шартты рефлекстер түзе алады.

Аралық жасушалар – эпителиальды жасушалардың арасында кездеседі, діннің қызметін атқарады. Барлық басқа да жасушаларға бастау береді.

Энтодерма қабаты

Екі негізгі типтері бар: эпителиальды-бұлшықетті асқорыту және безді жасушалардан тұрады. Жасушалары бұлшық етті талшықардан тұрады, бір-біріне перпендикуляр орналасады. Олар асқорыту қуысына литикалық ферменттер бөледі.

Гидраның тамақтануы

Гидра жыртқыш жануар болып табылады, ол көбінесе дафниялармен, циклоптармен және қарапайымдылармен қоректенеді. Зоолог Герданың айтуы бойынша гидра ұсақ балықтады да жеуі мүмкін.

Гидра қоректтік заттарды екі түрлі жолмен сіңіреді:

1.Фагацитоз арқылы

2.Асқорыту қуысында гидроликалық ферменттер арқылы

Көбеюі


Жынысты Жыныссыз

Жыныссыз көбею– жаз кезінде бүршіктену арқылы жүреді. Бүршіктену кезінде дененің ортаңғы бөлімінде бүршік пайда болады. Олардан жас гидралар дамиды. Біраз уақыт жас гидралар орнынан қозғалмай сол жерінде қала береді.

Жынысты көбею– күз айында өтеді. Барлық гидратірізділерде гамета аралық жасушалардан түзіледі. Еркек гидрада олар көп бөліне береді де, сперматазоидттар жиынтығы пайда болады. Ал ұрғашы гидрада әр аралық жасуша бір жұмыртқа-жасушаға бастау береді. Ұрықтану ана денесінде жүреді. Жынысты көбею кезінде судағы температура төмендейді.

Бекіту тапсырмалары

"Ойлан.Жұптас.Бөліс" стратегиясы бойынша 1 тапсырма

Ішекқуыстыларға тән негізгі ерекшеліктерді белгіле:

Көпжасушалы жәндіктер
Денелері екіжақты симметриялы
Денесіүш қабаттан тұрады

Жасушалары белгілі бір міндеттерді атқаратын
бірнеше жасушалық типтерге сараланады
Жүйке жасушалары жүйке жүйесін түзеді
Денесі екі қабаттан тұрады
Мезодерма пайда болады
Денелері сәулелі симметриялы
Орталық және шеткі бөлімдерден тұратын жүйке
жүйесі бар
Қорек қалдығын шығаратын тесігі болмайды

"Ыстық кортошка"

(тез тез ойланып, сұрақтарға жауап беру)

1. Гидраның атпа жасушаларының шоғырланған жері; ауыз, қармалауышында

2. Гидра денесін қаптайтын жасуша; жүйке

3. Гидра денесіндегі сөл бөлінетін талшықсыз жасуша-безді жасуша

4. Гидра жазда қалай көбеді?бүршіктену арқылы

5. Гидра құрылысының басқа қарапайымдылардың құрылысынан қандай айырмашылығы бар?денесі 2 қабаттан тұрады, жасушалардың сыртқы және ішкі қабатты

6. Гидра тыныс алады; бүкіл денесімен

7. Гидраның аралық жасушалары; денесінің зақымданған жерін қайта қалпына келтіреді.

8. Гидраның асқорытуы; қуыстық, жасушаішілік

9. Гидра дене қуысының саны; 1

10. гидраның жыныс жасушалары неден түзіледі?эктодермадан

11. Гидраның жыныссыз көбеюі; бүршіктенуі

12. Гидраның жынысты көбеюі; күзде

13. Гидраның қорегі; майда су омыртқасыздармен

14. Гидраның сыртқы ортамен байланысы тек:сыртқы қабатындағы клеткалар арқылы

15. Гидраның тіршілік ететін мекені; тұщы суда

16. Гидраның шекаралық және қозғалыс қызметін атқаратын жасуша?тері бұлшықет жасушалары

17. Гидраның эктодермасында бар жасушалар; асқорыту, бұлшықет

18. Ішекқуыстардың жалпы саны; 9000 астам

19. Гилраның орын ауыстырып қозғалуы; адымдап қозғалуы

20. Гидраның ішкі қабаты; эндодерма

"Суреттер де сөйлейді"

(тақтадан көрсетілетін сурет арқылы оқушы түсіндіру)

Суреттегі жәндікті атап, бағдаршамен белгіленген дене мүшелерін жазып көрсетіңіздер.

Гидраның санмен белгіленген жыныс жасушаларын жазыңыздар және даму сатыларын да көрсетіңіздер

Суретке қарап, сұрақтарға жауап беріңіздер:

Бұл реакция қалай аталады?

Тітіркендіргіш ретінде не қолданылды?

Гидраның қай жасушаларында қозу туады, содан соң жиырлады?

Суреттегі регенерация құбылысын түсіндіріңіз

Қорытынды

Бағалау

(Мұғалім жинақтап қорытынды баға қояды Әр топ басшысы бағалау парағындағы қорытынды ұпайды шығарып, сыныпқа хабарлайды)

Оқушы аты-жөні

Үйге берілген тапсырма

Бекіту тапсырмалары

Ұпайы

"Жоқ " "Иә"

"Кері байланыс"

"Бірге ойланайық"

"Миға шабуыл"

"Ойлан. Жұптас. Бөліс"

"Ыстық картошка"

"Суреттер сөйлейді"

Рефлекция

«Әткеншек» ойыны.

( Балаларды екі шеңберге тұрғызу. Ішкі және сыртқы шеңбер кезегімен қозғалып сабақта не болғанын бір біріне айтады)

Үйге тапсырма

Өзіндік жұмыс(парақша тарату). Тақырыпты оқып келу

Общая информация

Номер материала: 278098

Похожие материалы

2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации. Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии.

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

Конкурс "Законы экологии"