Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Физика / Конспекты / Ашық сабақ "Тартылыс құбылысы" (9 сынып)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Физика

Ашық сабақ "Тартылыс құбылысы" (9 сынып)

библиотека
материалов

hello_html_15428af3.gifhello_html_85d8d00.gifhello_html_6f6b0943.gifhello_html_m64796b98.gifhello_html_5c246fb9.gifhello_html_6f6b0943.gifhello_html_85d8d00.gifhello_html_15428af3.gifhello_html_6f6b0943.gifhello_html_85d8d00.gifhello_html_15428af3.gifhello_html_6f6b0943.gifhello_html_2720586d.gifhello_html_3a4be92d.gifhello_html_mb40e38.gifhello_html_15428af3.gifhello_html_85d8d00.gifhello_html_6f6b0943.gifВосход жалпы орта білім беретін мектебі









Ашық сабақ


Тақырыбы:

«Механикадағы күштер. Бүкіләлемдік тартылыс күші.

Бүкіләлемдік тартылыс заңы»

(9 сынып)









Мұғалімі: Н.М.Максутова














2013-2014 оқу жылы

Батыс Қазақстан облысыhello_html_64f15d37.jpg

Теректі ауданы

Ақсоғым ауылы

Восход жалпы орта білім беретін мектебінің физика пәнінің мұғалімі Нургул Мирмановна




Сабақтың тақырыбы: Механикадығы күштер. Бүкіләлемдік тартылыс күші. Бүкіләлемдік тартылыс заңы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Денелердің ерекше бір механикалық қасиеттерінің бірі бүкіләлемдік тартылыс заңы туралы түсіндіру.

Тәрбиелік: Алған білімдерін тиянақтай отырып , тапқырлыққа , ізденіп шешім қабылдауға , ауызбіршілікке , ойын жинақтай білуге , біріне –бірі көмектесуге баулу, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.

Дамытушылық: Жаңа тақырып бойынша алған білімдерін қолданып ,

өз ойын айта білуге , жүйелі түрде ойлауға ,ізденуге бағыттау , білімге деген құштарлығын арттыру.

Сабақтың түрі: жаңа білім беру сабағы

Сабақтың әдісі: білімді жүйелеу, жинақтау, сұрақ-жауап, есеп шығару

Көрнекілігі: суреттер, слайд, таратпа кестелер

Пәнаралық байланыс: математика, тарих, информатика

Сабақтың барысы:

  1. Ұйымдастыру

  2. Үй тапсырмасын тексеру (Галереяны шарлау)

  3. Жаңа сабақты түсіндіру(Сен білесің бе?)

  4. Бекіту (Кім жүйрік)

(Ой толғаныс)

  1. Үйге тапсырма беру

  2. Бағалау

1. Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, сынып бөлмесінің, оқушылардың сабаққа дайындығын қадағалау. Сабақтың мақсатын қою.

2. Үй тапсырмасын тексеру (Галереяны шарлау). Оқушылар қане ортаға келейік, біздер қазір мына сыныбымызды галерея деп есептеп осы галереямызды шарлап шығайық. Не байқап тұрсыздар, дұрыс түрлі түсті қағаздарды байқадыңыздар. Олай болса, осы карточкалардағы сұрақтарға жауап беру арқылы үй тапсырмасын тексеріп шығайық.

- Дененің массасы дегеніміз не? (күштің әрекетінен белгілі бір үдеу алу қабілетінің сандық сипаттамасы масса деп аталады)

- Ньютонның бірінші заңы (егер денеге басқа бір денелер әрекет етпесе немесе олардың әрекеті теңгерілген болса, онда дене не тыныштықтағы күйін сақтайды не бірқалыпты түзу сызықты қозғалысын жалғасытарды)

- Ауырлық күшінің өрнегі (F=mg)

- Ньютонның екінші заңының өрнегі (F=mа)

- Ньютонның екінші заңының тұжырымдамасы (денеде туындайтын үдеу оған әрекет етуші күшке тура, ал массасына кері пропорционал)

- Ньютонның үшінші заңын тұжырымда (әрекет етуші күшке әрқашан тең қарсы әрекет етуші күш бар болады)

3. Жаңа сабақты түсіндіру. Сен білесің бе?

Адам неге құс сияқты ұшып кетпейді? Проблемалық жағдай

Бұл сұрақтың шешімін анықтау үшін бүгін Бүкіләлемдік тартылыс заңы деп аталатын тақырыпты қарастырамыз. Балалық шағымыздан әрқайсысымызға денелердің Жерге тартылуы жақсы таныс, мысалы тебілген доп та, бұтағынан үзілген алма да Жерге түседі. Демек, денелерге Жер тарапынан күш әрекет етеді. Жер барлық денелердің өзіне тартады. Күнді айналатын планеталар тартылыс өрісі әрекетінен Күнге тартылады және өздеріде бір-біріне тартылады. Шексіз әлем кеңістігінде де, Жерде де кез келген денелердің арасында әрекет ететін өзара тартылыс күшін бүкіләлемдік тартылыс күштері немесе гравитациялық күштер деп атайды. Бүкіләлемдік тартылыс – әлемде өз билігін жүргізетін әмбебап күш. Бұл ақиқат бізге Исаак Ньютон арқылы мәлім болды.

Бізге жеткен аңыз бойынша, алма ағашының көлеңкесінде жел екпінінен алманың жерге үзіліп түскенін ойлана бақылап отырған Ньютонға әлемдегі барлық денелердің арасында өзара тартылыс күшінің бар болуы туралы ой келген екен дейді. Ньютонның әзілі бойынша, оның басына құлап түскен алма қажетті формуланы қорытып шығаруына себепші болған.

Ньютон ауырлық күші денелердің массасына пропорционал екеніне сүйене отырып, өзара әрекеттесетін денелердің тартылыс күші олардың массаларының көбейтіндісіне пропорционал болуы тиіс деген пікірге келді. Шынында да, өзара әрекеттесуге кем дегенде екі дене қатынасады. Ньютонның үшінші заңына сәйкес олардың әрқайсысына модульдері бойынша бірдей тартылыс күші әрекет етеді.

1-10-1






1 сурет

Исаак Ньютон 1687 жылы бүкіләлемдік тартылыс заңын былайша тұжырымдайды: екі дене бір-біріне массаларының көбейтіндісіне тура пропорционал, ал арақашықтықтарының квадратына кері пропорционал күшпен тартылады:

hello_html_m5b0386c9.gif

Мұндағы hello_html_m76888d17.gif- гравитациялық тұрақты деп аталатын әмбебап тұрақты шама.

Гравитациялық тұрақтының сан мәнін лабораториялық жағдайда бірінші рет 1798 жылы ағылшын ғалымы Генри Кавендиш сезгіштігі аса жоғары бұралатын таразылардың көмегімен анықталған болатын.

hello_html_36778f8b.gif

формуласына енетін барлық шамалардың тәжірибеде анықталған мәндеріне сүйеніп, гравитациалық тұрақтының сан мәні анықталған:

hello_html_m74ad3c5e.gif

Табиғаттағы көптеген құбылыстар бүкіләлемдік тартылыс күшімен түсіндіріледі.

  • Күн жүйесіндегі ғаламшарлар қозғалысы,

  • Жердің жасанды серігінің қозғалыстары ,

  • Баллистикалық зымырандардың ұшу траекториясы

  • Жерге жақын денелердің қозғалысы,

  • Денелердің жерге құлауы,

  • Тасу және қайту,

  • Сарқырамалар,

  • Қол сөмкесінің ауырлығы.

  • Жер атмосферасының болуы т.б құбылыстар динамика заңдарымен және бүкіләлемдік тартылыс заңы арқылы түсіндіріледі.

4. Бекіту. Кім жүйрік? Оқушылардың алған білімдерін тиянақтау үшін деңгейлік тапсырмалар беріледі. Әр топ оқушыларына үлестірмелі карточкалар арқылы деңгейлік тапсырмалар үйлестіріледі.

1-деңгей.

  1. Жердің массасы 61024 кг, шардың массасы 1 кг, олардың центрлерінің ара қашықтығы жер радиусына 6,4106 м-ге тең. Жер мен оның үстінде жатқан шардың арасындағы тартылыс күшін есептейміз:

Берілгені: Талдауы: Шешуі:

m=61024кг hello_html_2f5b7093.gifm=1 кг

R=6.4106 м

т/к F-? Жауабы: F=9,8 H

  1. Массасы 2,4 т ғарыш кемесіне, жер маңында әсер еткен ауырлық күші?

Берілгені: Талдауы: Шешуі:

m=2,4 т hello_html_32099561.gif т/к F-? Жауабы: F=hello_html_75b20951.gif H


2-деңгей.

  1. Марстың массасы 61023 кг, радиусы 3300 км. Дененің Марс бетіндегі еркін түсу үдеуін есептеп шығарыңдар.

Берілгені: Талдауы: Шешуі:

m=61023 кг hello_html_m37562711.gifR=3300 км hello_html_m2ecefc71.gif

т/к g-? hello_html_1c1b6d70.gif Жауабы: g=3,6 Н/кг

  1. Массалары 1000 кг екі дене арасы қандай болғанда әсерлесу күші 6,6710-9 Н-ға тең болады?

Берілгені: Талдауы: Шешуі:

m=1000 кг hello_html_b86bb.gif hello_html_m489805d4.gif hello_html_11852162.gifF=6.6710-9 H hello_html_m6223e0a3.gif

т/к R-? Жауабы: R=100 м

3-деңгей.

  1. Шекісіз ортада центрлерінің арақашықтығы 20 см екі шар орналасқан. Көлемдері 20 см3 және 40 см3, ал тығыздықтары 1000 кг/м3 және 2000 кг/м3 осы шарларға әсер ететін күш

Берілгені: Талдауы: Шешуі:

r=20 см hello_html_209bfd53.gifH
V1=20см3 hello_html_m561fc556.gif

V2=40см3 hello_html_da2f6f.gif

1=1000 кг/м3

2=2000 кг/м3


т/к F-? Жауабы: F=2,710-12 H


  1. Жер бетінен қандай биіктікте салмақ күші оның Жер бетіндегі мәнінің 36%-ін құрайды. (Жер радиусы 6300 км)

Берілгені: Талдауы: Шешуі:

r=6300 км hello_html_b86bb.gif hello_html_12bb03dc.gif

36% hello_html_m3b0dc248.gif hello_html_38987605.gif 0,4R=0,6h

т/к h-? hello_html_ed2fb77.gif

Жауабы: h=4200 км


Ой толғаныс. Суретке қарай отырып түсіндір

0100401


1-9-1


Үйге тапсырма беру §15, 12-жаттығу

Бағалау


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 28.11.2015
Раздел Физика
Подраздел Конспекты
Просмотров314
Номер материала ДВ-205236
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх