Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015

Опубликуйте свой материал в официальном Печатном сборнике методических разработок проекта «Инфоурок»

(с присвоением ISBN)

Выберите любой материал на Вашем учительском сайте или загрузите новый

Оформите заявку на публикацию в сборник(займет не более 3 минут)

+

Получите свой экземпляр сборника и свидетельство о публикации в нем

Инфоурок / География / Презентации / Ашыт заказнигы темасына презентация.
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • География

Ашыт заказнигы темасына презентация.

библиотека
материалов
«Кала тау буйлары ямьле, Ашыт сулары тәмле»
“Һәр кешенең туган як табигате кабатланмас гүзәл почмакларга бик бай” Туган -...
 Туган җир табигате һәркем өчен якын.
Нигъмәтҗанов Габдуллаҗан абый Оста белгеч; Серләр патшасы; Тырыш хәбәрче; Юг...
“Илләтнең сул як кушылдыгы, озынлыгы 83 км. бассейн мәйданы 1087 км2. су чыга...
Бормаланып - бормаланып Ашыт ага... “Ул юлын шулай бора - бора, үзенең үткәне...
Һәр атама - үзе бер тарих ул... Ашыт атамасы Казан ханлыгы чоры документларын...
“Ашыт” заказнигы
Төче сулыклардагы тереклек
Хайваннар дөньясы
Табигатьнең гүзәллеген саклау
Кала тау, Изгеләр чишмәсе, Ашыт буенда
12 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 «Кала тау буйлары ямьле, Ашыт сулары тәмле»
Описание слайда:

«Кала тау буйлары ямьле, Ашыт сулары тәмле»

№ слайда 2 “Һәр кешенең туган як табигате кабатланмас гүзәл почмакларга бик бай” Туган -
Описание слайда:

“Һәр кешенең туган як табигате кабатланмас гүзәл почмакларга бик бай” Туган - үскән җиреңә мәрхәмәтле бул, аны ярат, ата- бабаң нигезен онытма!” Элек - электән үк бабаларыбыз үз йортларын елга ярларына, күл буйларына, чишмә сулары күп булган урыннарга нигезләгәннәр. Һәр карыш җирне эшкәртеп, җирнең кадерен белеп, һәр урынны аерым - аерым исем белән атап йөрткәннәр.

№ слайда 3  Туган җир табигате һәркем өчен якын.
Описание слайда:

Туган җир табигате һәркем өчен якын.

№ слайда 4 Нигъмәтҗанов Габдуллаҗан абый Оста белгеч; Серләр патшасы; Тырыш хәбәрче; Юг
Описание слайда:

Нигъмәтҗанов Габдуллаҗан абый Оста белгеч; Серләр патшасы; Тырыш хәбәрче; Югары категорияле укытучы; “Әтнә таңы” газетасының штаттан тыш хәбәрчесе; Бик күп мәкаләләр авторы; Табигатьне ныклап күзәтүче , өйрәнүче;

№ слайда 5 “Илләтнең сул як кушылдыгы, озынлыгы 83 км. бассейн мәйданы 1087 км2. су чыга
Описание слайда:

“Илләтнең сул як кушылдыгы, озынлыгы 83 км. бассейн мәйданы 1087 км2. су чыганагының урнашу биеклеге (Ашытбаш авылы) - 155 м, тармаклары 81 м; 19 кушылдыгы бар: Оры - 14,2 км, Шашы - 14,8 км, Үртәм - 17,8 км, Өлә - 17 км (уң кушылдыклар); Симет 24,1 км - сул кушылдыгы; су тыгызлыгы - 0,38 кг\км2 ; боз калынлыгы - 65 см; елгада сумар күләме 4,9 млн. м3 булган 11 буа бар; катнаш туена, күбрәк кар сулары белән. Татар энциклопедиясе язмасы:

№ слайда 6 Бормаланып - бормаланып Ашыт ага... “Ул юлын шулай бора - бора, үзенең үткәне
Описание слайда:

Бормаланып - бормаланып Ашыт ага... “Ул юлын шулай бора - бора, үзенең үткәненә - зәңгәр чишмә булып аккан чагына, яңа туган болан баласы да атлап чыгарлык ярларына каерылып - каерылып карый кебек. Җир куеннынан көмеш балдаклар чыгарып ургылучы чишмә кемгә генә кадерле түгел икән?! Безнең бала чагыбыз да, гүя, шуннан башлана, яшел чирәмле чишмә юлы безне олы тормышка алып чыга. Чишмәләрнең кайнап чыгуын без һәрвакыт йөрәк тибешендә тоябыз. Җиребезнең кабатланмас бу бизәге телебездән дә, җырыбыздан да мәңге төшми. Елгаларга таба челтер - челтер йөгерүче йөзләрчә чишмәләргә карап, без хыял аша балачак иленә, үткәннәргә кайтабыз, алар халык тормышының истәлек - хатирәләре, олы тарихы турында сөйлиләр.” - дип яза филология фәннәре докторы, профессор Фирдәвес Гарипова үзенең “Инешләрдән иңгән моңнар” дип исемләнгән китабында. Профессор биргән билгеләмә минем яраткан Ашыт буйларына бик туры килеп тора.

№ слайда 7 Һәр атама - үзе бер тарих ул... Ашыт атамасы Казан ханлыгы чоры документларын
Описание слайда:

Һәр атама - үзе бер тарих ул... Ашыт атамасы Казан ханлыгы чоры документларында, шулай ук “Казан өязенең писцевая кенәгәсе”ндә, урыс елъязмаларында, тарихи – статистик, тарихи – географик, тарихи – этнографик һәм башка чыганакларда искә алына. Ашыт, археограф – галим Һ.В.Йосыпов язуына караганда, болгар чоры кабер ташларында кеше исеме янында, аның тумышы белән шул урыннан, ягъни Ашыт елгасы ярындагы берәр авылдан икәнлеген күрсәтү өчен кушамат буларак кулланыла, мәсәлән, Ашыт Сибгат һ. б. 1834 елда Казан губернасы буенча үткәрелгән ревизия материалларында Ашыт Тазимин исем – фамилиясе теркәлгән. Ашыт атамасы татар халкы фольклорында да чагылыш таба. “Идегәй” дастанында ул болай телгә алына: Болгардаен калам бар, Болгар йортын алырмын; Болгарда да тынмасам, Куе урманның төбендә - Куерып аккан Ашыт су, Кара урманның төбендә - Каралып аккан Казан су...

№ слайда 8 “Ашыт” заказнигы
Описание слайда:

“Ашыт” заказнигы

№ слайда 9 Төче сулыклардагы тереклек
Описание слайда:

Төче сулыклардагы тереклек

№ слайда 10 Хайваннар дөньясы
Описание слайда:

Хайваннар дөньясы

№ слайда 11 Табигатьнең гүзәллеген саклау
Описание слайда:

Табигатьнең гүзәллеген саклау

№ слайда 12 Кала тау, Изгеләр чишмәсе, Ашыт буенда
Описание слайда:

Кала тау, Изгеләр чишмәсе, Ашыт буенда

Краткое описание документа:

Ашыт елгасы буенча презентация.

Һәр урынның табигате үзенчәлекле. Мин туып үскән туган ягымның табигате һичшиксез Ашыт елгасының, аның буенда урнашкан Кала тауның үзенчәлекле тәэсиренә бәйле. Рефератымны Ашыт заказнигы урнашкан Ашыт елгасы буе экологик проблемаларына багышладым. Үз алдыма түбәндәге максатны куйдым:

 

 - Ашыт заказнигы чолгап алган тирәлек табигатьне тирәнтен өйрәнү, экологик проблемаларын ачыклау һәм бүгенге көнгә хатле сакланып калган матурлыгын, байлыгын тагын да арттырып саклап калу ниятен җәмгыятькә җиткерү.

 

Минем бу эшемне укыту—тәрбия эшендә эшләүчеләр, әти—әниләр балаларында  туган як табигатенә кызыксыну уяту, мәхәббәт тәрбияләү, белемнәрен баету максатыннан файдалана алырлар.

 

Һәр кешенең туган як табигате кабатланмас гүзәл почмакларга бик бай. Алай гына да түгел алар үзләрендә серле тарих эзләре яшереп яталар. Беренчеләрдән булып  Ашыт буена бәйле географик атамаларның килеп чыгышын өйрәндем, материаллар тупладым һәм алар чыгышымда киң урын алдылар. Нигезләмәләр итеп «Татар энциклопедиясе» нең дәлиләнгән мәгълүматлары, үзебезнең мәктәптә  география укыткан,хәзерге вакытта  лаеклы ялда, Нигъмәтҗанов Габдулаҗан абый эзләнүләре, филология фәнәре докторы, профессор Фирдәүс

Кайчандыр балык үрчегән мул сулы Ашыт елгасының ярдәмгә мохтаҗ булуы турында әйтү миңа бик аяныч. Бу өлкәдә өйрәнү эзләнү эшләре алып бару бик зарури.

           Үсемлекләр дөньясын күрәнчә—кыяклылар семьялыгы һәм һава су үсемлеләре алып торган, хайваннар дөньясы да бай, күптөрле булган ашыт елгасының югары тугаена бүгенгесе көндә күптөрле куркынычлар яный.

  Экологик проблемалар булып түбәндәгеләр тора:

 - ел саен тау битендәге карлар эри, кар сулары төрле чүп—чар, шул исәптән терлекчелек һәм игенчелек калдыкларын җыя барып суны пычраталар;

 - хайваннар дөньясына яшәү һәм үрчә шартлары начарая;

 -  басуларны дөрес эшкәртмәү, елга буендагы болынлыкларны сөрү дә уңай нәтиҗә бирми.

  Шулардан чыгып хәл итү чараларын тәгъдим итәр идем:

 - мәктәптә һәр мөмкинлектән файдаланып укучыларда экологик үз аң, экологик культура формалаштыру өстендә эшне планлы рәвештә арттыру;

 - авылда халык җыеннарын кулану;

- район газетасы битләрендә проблемалар белән чыгу.

белән янәшә торган Кала тавы турында языйча булдыра алмадым. Ул бит 1000 еллык тарихы булган хәрби ныгытма урыны.

           Алай гына да түгел, мин кечкенәдән үк бу изге урынны   көмештәй саф шифалы чишмә суы булган Изгеләр кизләве буларак хәтеремдә саклыйм. Халкым  хәтерендә анын суын эчеп хаста авыруыннан дәваланучылар барлыгы да саклана. Юкка Сабантуй булырга бер атна калгач, Әләшә бәйрәме үткәрелми. Бу изге бәйрәмгә Әүлия каберенә республиканың төрле почмакларыннан киләләр. Минем уйлавымча бу изге җир галимнәрне җәлеп итәрлек.

  Фикеремне йомгаклап шуны әйтәсем килә. Табигатьтә иң көчле һәм иң акыллы җан иясе—Кеше! Билгеле ки, үзе яшәгән йортына—табигатькә ул һич тә җыян китерергә теләми. Ләкин кайчвкта ул үзе башкарган эшнең булачак нәтиҗәсен алдан күрә алмый. Үзе дә теләмәстән зур фаҗигаләрнең сәбәпчесенә әйләнә.

   Һәрберебез табигать дуслары булыйк! Җир анабызда күренгән һәр үзгәрешне күңел күзе аша кичерә белик. Шул чакта ул безгә үзенең күп серләрен ачар.

 

 

 

 

Автор
Дата добавления 21.11.2014
Раздел География
Подраздел Презентации
Просмотров339
Номер материала 142121
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх