Инфоурок / Начальные классы / Презентации / "Айран - қасиеті бар тазартқыш" Ғылыми зерттеу жұмысы
Обращаем Ваше внимание: Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии (2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации).

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

ПРИЁМ ЗАЯВОК ТОЛЬКО ДО 21 ОКТЯБРЯ!

Конкурс "Законы экологии"

"Айран - қасиеті бар тазартқыш" Ғылыми зерттеу жұмысы

библиотека
материалов




№5 жалпы орта білім беретін мектеп КММ








Ғылыми жоба тақырыбы:



Айран – қасиеті бар тазартқыш 

























Жетекшісі: бастауыш сынып мұғалімі Мухамеджанова Салтанат Жекетаевна













Ғылыми жоба тақырыбы:  Айран – қасиеті бар тазартқыш 

Бағыты: биология 

Орындаған: 4 «ә» сынып оқушысы: Шорабаева Алтынай 

Жетекшісі: бастауыш сынып мұғалімі Мухамеджанова Салтанат Жекетаевна


Жоспар: 

I.Теориялық бөлімі
1.Сүт тағамдары
2.Айран ұйыту 6 бет 
3.Айранның құрамы
4.Шаш жууға пайдалану

4ә Бет тазартуға пайдалану
4б.Әжемнің тері тазалау эдісі
5 Актуалдық
6 Проблемалық сұрақ
7Ақпаратты жинақтау
8.Ғылыми болжам
9.Практикалық маңыздылық
II.Практикалық бөлімі
1 кезең. Айран ұйыту
2 кезең. Айранның ашуы
3 кезең. Айранмен шәйнектерді толтыру
4.кезең. Шәйнектерді тексеру
III.Зерттеудің нәтижесі
IV.Қорытынды:
V. Қолданылған материалдар


























Мақсатым:

 
Шәйнек ішіндегі қаспақты тазартуға жол іздеу . 
Қаспақты тазарту үшін айранның құрамын және қасиетін зерттеу. 
Айранмен шәйнек ішін тазартып көру. 
Зерттеудің практикалық маңыздылығын ашу. 

Аталған мақсатқа жету үшін алдыма төмендегідей міндеттер қойдым: 

Міндетері: 


Ұлттық тағам туралы түсінік алып және оны өмірде пайдалана білуге үйренем. 
Айранның құрамын және қасиетін анықтаймын. 
Шәйнектің ішіндегі қоспақты тазалаймын. 
Зерттеу күнделігін толтырып отырамын. 


Жұмыстың кезеңдері: 

І – кезең 20.10.-23.11. 2013 жылы тақырыпқа қатысты материалдар жинақталып, жүйеленді. Жинақталған материалдар іріктелді, жұмыстың бағыт – бағдары айқындалып, жоспар құрылды. 

ІІ – кезең 23.11.-28.11.2013 жылы жұмыс жасалып, зерттеу бөлімі тиянақталды, қол жеткізген нәтижелер анықталды. 

































I.Теориялық бөлімі 


1.Сүт тағамдары 
Сүт тағамдарын қазақ халқы бір сөзбен “ақ” дейді.Ақтан тағамдар әзірлеуде бірнеше мыңдаған жылдар бойы халық аса бай тәжірибе жинақтай отырып, одан жүзден астам тамақ түрлері мен дайындау әдістерін жасаған. Сиыр сүтінен сұйық, қою, қоймалжың, ащы, тұщы, жұмсақ, қатты, ұнтақ түріндегі ұлттық тағамдар жасаған. Сүт тағамдарының құрамы белок, май және көмірсуларға өте бай, олар адам организмінде оңай қорытылады әрі сіңімді болады. Кейбір сүт тағамдарында түзілетін сүт қышқылы адамның ас қорыту жүйесіндегі шіру процестерінің дамуын тежеп отырады. Адам ағзасына сүт тағамдарының қаншалықты шипалық әсері күшті екенін білсек те, бұлардың кейбіреулерінің емдік қасиеттері бар екенін біле бермейміз. Мысалы, гипертонияға шалдыққандар күніне 2 рет тамақ ішкеннен кейін жарты сағат өткенде 1 кесе айранды асықпай, баптап ішетін болса, бірнеше күннен кейін қан қысымы төмендеп, өзін жақсы сезінетін болады. Сондай-ақ ұйқы қашқанда түнемелік жатар алдында 1-1,5 кесе жылы айран ішсе, оның жақсы ұйықтап шығуға әсері мол. Тағы бір жайт, айранның гастрит ауруына да пайдалы екендігі. Ол денсаулыққа пайдалы және қоректік қасиеті мол тағам. 


2. Айран ұйыту. 
Айран - қазақ аспаздығында айран кеңiнен қолданылады. Оған салқындатылған сусын, әрi тағам болып табылатын түрлi сорпалар қосады. Айранды дайындау үшiн сиырдың сүтiн қайнатады да, +35, 40 С-қа дейiн салқындатады. Онан соң айран (1 кесе айранды 5 литр сүтке) құяды. Онан соң ыдысты қақпақпен жауып, сүлгiмен орап, жылы жерге қояды. 4-6 сағаттан кейiн айран дайын. Сүт - өте бағалы өнім. Олай дейтініміз, организмге оның құрамдас бөлігінің 95-98 пайыз сіңеді. Сүт, сондай-ақ, амин қышқылдарының, макро және микроэлементтердің, витаминдердің таптырмайтын көзі. Сүттің тағы бір қасиеті – түрлі азық-түлікпен керемет үндесіп, адам тағамының биологиялық құндылығын көтереді. Қаймағы алынған немесе алынбай пісірілген сүтке азырақ айран ұйтқысын қосып ұйытылады. Ол жеңіл және сусындық тамақ.

3.Айранның құрамы 

Өнімдер Сан Энергетикалық құндылығы (ккал) Ағуыздар (г) Майлар (г) Көмірсулар (г) [5] 
Айран 0 % 100 мл 30 3,0 0,1 3,8 
Айран 2 % 100 мл 51 3,4 2,0 4,7 


4.Шаш жууға пайдалану 

Сонымен бірге айранды ертеректе халқымыз шаш жуу үшін де пайдаланған. Айранмен жуған шаш әрлене түседі әрі шашқа қайрат береді. 
Шаштың тез өсуіне көмектеседі. 

4. ә. Бет тазартуға пайдалану 

Айран жаққан кезі таңертең және кешкі уақытта 

4б.Әжемнің тері тазалау әдісі 

Кезінде, тіпті, айранды тері илеуге де пайдаланған. Тері илеу үшін малма жасайтын қасиеті де бар. Қалмақтар айранды ашытып, көкір (арақ) жасаған. 
Әжемнің терінін илеуі әдісі



5 ) Актуалдық: 
Әжемнің жануарлардың терісін ащы айранмен тазалау әдісін бақылап, өзім бір ойға келдім. Айранмен шәйнектің ішіндегі қоспақты тазартып көру керек. 


6. Проблемалық сұрақ 

Айранмен шаш жуады, бетті ағартады, тері тазалайды, ал жемірілген шәйнекті айранмен тазартуға бола ма? 

7. Ақпаратты жинақтау 

Мектеп кітапханасынан қосымша айран туралы ақпараттар жиналды.

Химия пәні мұғалімі жемірілу (коррозия) туралы мәлемет алынды. 

Интернеттен ақпараттар қарастырылды.


8.Ғылыми болжам 

6 а)Ғылыми болжау: Мен тартылған майсызданған сүттен жасалған айранмен, шәйнек ішіндегі қоспақты жұмсартып тазартады деген жорамалдау шығардым. 

6ә)Ғылыми болжау: Тартылмаған майлы сүттен жасалған айранмен шәйнектін ішіндегі қоспақты жақсы тазартады деген жорамалдау шығардым. 



9.Практикалық маңыздылық 
Жаңа шыққан қымбат тазартқыш ұнтақтарды қолданғанның орнына экологиялық таза айранды қолданған жөн. 

Құрамы:минералды және органикалық қышқылдар, арнайы қоспалар бар. 
Терісіне немесе көздің сілекей қабығына тиіп кетуден сақтаңыз!. 
Тиген жағдайда сумен әбден шайыңыз. 
Тамақ өнімдерінен аулақ жерде сақтау қажет! 

II.Практикалық бөлімі 

Зерттеу жұмысы бақылау әдісі арқылы орындалды, және өзгерістері күнделікке толтырылды 



1кезең 
Айран ұйыту 
1.Сүтті пісіріп айран ұйыттым. 
Тартылған сүттен және тартылмаған сүттен айран ұйыттым. 


2.Тартылмаған майлы сүттен жасалған айран 2 күннен кейін ашыды. Бөлме температурасы 19º С градус. 

2 кезең. Айранның ашуы 

3.Тартылған сүттен жасалған айран бір күннен кейін аши бастады. 
Бөлме температурасы 19ºС градус. 23.11.2013ж 

3 кезең. 




Ашыған айранды шәйнек ішіне құйдым . 25.11.2013ж 

4кезең. 
Шәйнектерді тексеру 

№1 шәйнек 
5.Бір тәуліктен кейін ашыған айран быршыды, түсі өзгерді.Бөлме температурасы 19ºС градус.26.11.2013ж 

№2 шәйнек 
6.Ашыған айранды шәйнектер ішіне құйдым. Қақпақтарын жауып қойдым. 
19ºС градус 25.11.2013ж 



№2 шәйнек 
7.Екі тәуліктен кейін айранды төгіп тастадым. Түсі өзгерді. 
27.11.2013ж 

5 кезең Айранды төгу 

8.Айранды төгіп тастадым, шәйнектің ішін сумен жудым 28.11.2013ж 
№1 шәйнек № 2 шәйнек 

III.Зерттеудің нәтижесі: 
1.Тартылған сүттен жасалған айран 

№1 шәйнек 
Шәйнекті таза сумен шәйіп қырып көрдім. Шәйнектің ішіндегі қоспағы жеңіл алынды 

2.Тартылмаған сүттен жасалған айран 

№2 шәйнек 
Шәйнекті таза сумен шәйіп қырып көрдім. Шәйнектің ішіндегі қоспағы қатты және оңайлықпен алынбады. 

IV.Қорытынды: 

Сондықтан да 1-ші гипотиза бойынша ең абзалы - таза, табиғи әрі адам денсаулығына кері әсері жоқ сүт тағамдарының бірі тартылған сүттен жасалған айранмен шәйнектің қаспағын тазартуға пайдаланғанымыз жөн. 












V.Қолданылған материалдар 


1.Қазақтың дарқан дастарқаны [1] Алматыкітап 2007ж 
Авторы Сейіт Кенжеахметұлы 92-94бет 
2.Қазақтың дәстүрі этнографиясы [2] Алматыкітап 2006ж 
Авторы А.К.Саматұлы 56-57 бет 
3.Ежелгі Қазақстан [3] Аруна 2006ж 
Авторлары: Т.Жұматаев, Л.И.Тетенко Т.Жұмаханов, Т.Шаңбай 92-93бет 
4.Қазақ әдебиеті[4] Аруна Алматы 2005ж 65-66бет 
5.Сен білесің бе? [5] Энциклапедиясы Аруна ЖШС 
Райымбеков Қ.Ж, Байғабылова Қ.Т. 252-253бет 
6.Орифлэйм [7] 34-39бет 
7.Әжемнің әңгімесі[6] 
8.Химия мектепте ғылыми –педагогикалық журнал [8] 2005ж 6-8бет 
9.Химия 10сынып Нурахметов Н., Қ,Бекішев, Н.Заграничная 141-147бет 
10.Интернет ресурсы [activia.kz›kaz/pages/ajrandy] [9] 










































Пікір:

 
Оқушы: Шорабаева Алтынай

Жетекшісі: Мухамеджанова Салтанат Жекетаевна

Тақырыбы: Айран – қасиеті бар тазартқыш 

Теориялық бөлімінде оқушы ақпараттар жинады. 
Адам ағзасына сүт тағамдарының қаншалықты шипалық әсері күшті екенін білсек те, бұлардың кейбіреулерінің емдік қасиеттері бар екенін біле бермейміз. Гипертонияға, гастрит аурулардан емделуге болатының анықтады. 
Жұмыс мұқият тілмен рәсімделген, сауатты , жеңіл оқылады және түсінікті. Онда қажетті көрнекті материалдар бар.Оқушы зерттеген жұмысын біледі, ғылыми және практикалық мақсаттарды қойып оны шешті. 
Ғылыми болжаулар жасады. Тартылған майсызданған сүттен жасалған айранмен, шәйнек ішіндегі қоспақты жұмсартып тазартады деген жорамалдау шығарды. Жаңа шыққан қымбат тазартқыш ұнтақтардың орнына экологиялық таза айранды қолданған жөн екенін шештік. 
Ғылыми жұмыс барлық талаптарға сәйкес келеді. 
Зерттеу жұмысы керек деңгейде орындалды


Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 25 октября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДВ-164868

Похожие материалы