Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Қазақ әдебиетінен Қасым Аманжолов "Өзім туралы" өлеңі тақырыбында ашық сабақ

Қазақ әдебиетінен Қасым Аманжолов "Өзім туралы" өлеңі тақырыбында ашық сабақ

Курсы профессиональной переподготовки
124 курса

Выдаем дипломы установленного образца

Заочное обучение - на сайте «Инфоурок»
(в дипломе форма обучения не указывается)

Начало обучения: 22 ноября
(набор групп каждую неделю)

Лицензия на образовательную деятельность
(№5201 выдана ООО «Инфоурок» 20.05.2016)


Скидка 50%

от 13 800  6 900 руб. / 300 часов

от 17 800  8 900 руб. / 600 часов

Выберите квалификацию, которая должна быть указана в Вашем дипломе:
... и ещё 87 других квалификаций, которые Вы можете получить

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>

библиотека
материалов

hello_html_4836ffd4.gifhello_html_m76fb35f9.gifhello_html_m1da6672b.gifhello_html_m3ff70177.gifhello_html_536bfc3e.gifhello_html_m726afd62.gifhello_html_5c800c3a.gifhello_html_m7e45fd41.gifhello_html_4681639.gifhello_html_145dc3db.gifhello_html_m605a9429.gifhello_html_7976f230.gifhello_html_m618604de.gifhello_html_m56359fa5.gifhello_html_m19b758ee.gifhello_html_73e891e.gifБекбергенова Гульнур Болатбековна

Ақтөбе қаласы

19 орта мектеп

Класс: 7

Сабақтың тақырыбы: Қасым Аманжолов «Өзім туралы» өлеңі

Сабақтың мақсаты:

А)білімдік: ақынның өзіндік мұратын таныту, «Өзім туралы» өлеңінің тақырыбы мен идеясын ашу;

Ә) дамытушылық: оқушылардың сөйлеу мәдениетін, дүниетанымын кеңейту, даралап оқытуда өз бетімен жұмыс істеуге, шығармашылыққа дағдыландыру;

Б) тәрбиелік: Қасым поэзиясы арқылы Отанды, туған жерді сүюге, қастерлеуге, қайсарлыққа, табандылыққа, қаһармандыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: ашық сабақ, жаңа материалды түсіндіру.

Сабақтың типі: білік пен дағдыны қалыптастыру, шығармашылыққа баулу.

Оқытудың әдісі: сұрақ-жауап, әңгімелеу, талдау, баяндау

Сабақтың көрнекілігі: компьютер, интерактивті тақта, үнтаспа, тірек-схемалар

Сабақтың барысы:

  1. Ұйымдастыру кезеңі

(Оқушылармен амандасу, түгелдеу, сабаққа дайындықтарын тексеру)

  1. Үй тапсырмасын тексеру (оқушылардан үйден жазып келген шығармаларын тексеру)

  2. Жаңа сабақ

Түседі еске жалаң аяқ күндерім,

Ақсүйекті ала қашқан күндерім;

Сол қашқаннан мол қашыпты балалық,

Қайда екенін көптен бері-ақ білмедім, - деп аса көрнекті ақын Қасым Аманжолов ағамыз жырлағандай, бүгінгі біздің тақырыбымыз Қасым Аманжоловтың шығармашылығымен танысамыз, балалар!

Қасым Рақымжанұлы Аманжолов 1911 жылы сайын дала Сарыарқада туып өскен. Ол қазақ ауыз әдебиетінен жетімдік көрмеген адам. Ертегі, аңыздарды құлағына құя білген. Бала кезінде айтыстарды, от басындағы өлеңді ауызекі айтып отыратын-ды. Жазған өлеңдерін ауыз әдебиетінің ықпалы, әсері мол.

Қасымның орда бұзар шағы соғыспен тұспа-тұс келеді де, майданға аттанады. Шығысты да, батысты да шарлады. Ауыр қиыншылықтарға кездеседі. Ол қатардағы солдат бола жүріп, сұрапыл соғыста да өлең жазды. Ол жан серігі қаламын қолынан тастамай, жауынгерлердің ерлігін, ұлан – байтақ жеріміздің тамаша, сұлу көріністерін, адам өмірінің үлгілі, өнегелі кезеңдерін қалам ұшына тізе береді. Қасымды халқымыздың сүйікті ақыны дәрежесіне көтерген де сол кездегі жырлары.

Сақыпжамал апай отау құрғаннан соң баспана жағынан қиыншылық көргендерін, бір бөлмеде кәрі анасы, өздері, балалары тұрғандығын айтады. Сол кезде Қасым өлеңді алдына чемодан қойып жазады екен. Үй сұрап ашпаған есігі қалмайды. Нешеме бастықтар біріне-бірі сілтейді, ақырында ашынған ақын бір шумақ өлең жазып, машинисткаға береді. Машинистка да үйден таршылық көріп жүрген адам болуы керек, өлеңді көп данамен таратып жібереді. Сол өлеңнен бір үзінді мынау:

Бермесең, бермей-ақ қой баспанаңды,

Сонда да тастамаймын астанамды.

Өлеңнің отын жағып жылытармын,

Өзімді, әйелімді, жас баламды.

Қасым Мәскеуге қазақ өнерінің онкүндігіне барады, көп ұзамай 1949 жылы үй алады.

Ақынның жары Қасымның шабытты күндерінің сирек болатынын, өлеңді көбінесе түнгі 12-ден кейін жазатынын айтады. Өмірімнің соңында ауырып қатты қиналғанын, қаншама еңбекпен алған үйінің де қызығын көрмегенін, жағдайларының ауыр болғанын, ақын жүрегі бауыр, өкпе, бүйрек ауруларымен тайталасып, түнімен ауыз жаппай жөтелетінін, ақыры 44-ақ жасында дүниеден өткенін егіле отырып айтады. Сондағы шығарған өлеңі еді деп мына өлең жолдарын айтады:

Көкірегім тынығып,

Сәл босасам жөтелден.

Өйтіп – бүйтіп көңілді

Баламын – ау көтерген.

Дұрыс жатқан саулық жоқ,

Бір олай да, бір бұлай.

Бұрынғыша шықпай тұр,

Ала – құла құрғыр – ай.

Қасымның көзі тірісінде 5 қазақша, 2 орысша кітабы шықты, кейін таңдамалы I, II, III томдықтары жарық көрді.


Қасым Аманжолов


Өлеңдері

Поэмалары

Аудармалары

Сөзі мен әні жазылған туындылары

«Сарыарқа», «Ертіс», «Жайық», «Орал», «Мен табиғат бөбегі».

«Ақын өлімі туралы аңыз», «Қытай қызы», «Құпия қыз», «Естай», «Қорлығайын» драмалық дастаны.

«Ләйлі - Мәжнүн» поэмасындағы хаттар, «Полтава», «Маскарад», т.б.

«Дариға сол қыз», «Туған ел», «Өзім туралы», «Ақ сәуле», «Жас дәурен», т.б.

Қасым туралы естеліктерде ақынның домбыра, балалайка, скрипкада еркін ойнайтыны туралы айтылады. Орыс тілінде де таза сөйлеген, майданда да кейбір өлеңдерін орыс тілінде жазған екен. Орыс ақындарынан Пушкинді, Лермонтовты, украин ақыны Тарас Шевченко шығармаларын қазақшаға аударған. Бұдан ақынның білімді азамат болғанын аңғартуға болады. Жазушы Тәкен Әлімқұлов ақын туралы мынандай пікір айтады: «Қасым ешбір адамды сыртынан жамандамаушы еді. Оның есесіне кімге де болса өз пікірін тура айтатын. Жанын түсінбеген адамға қатал, дархан досқа адал болатын.»

Оқулықтарында Тахауи Ахтанов айтқандай «Ақынның адал, шыншыл мінезі өзімен бірге өлген жоқ, тамаша өлеңдерінде жүр.»




Қасым


аудармашы ақын дастаншы


қоғам қайраткері сазгер жауынгер әнші патриот

Бүгінгі тақырыбымыздың аты – Қасым Аманжоловтың «Өзім туралы» болғандықтан автобиографиялық сипатта жазылған өлең болып табылады. Автобиографиялық шығарма дегеніміз – автордың өзі, өз өмірі немесе өмірдің кейбір сәттері туралы жазылған шығарма.

Сонымен бұл – ақын өмірінің соңғы кезеңдерінде өткен күндерінен қорытынды ретінде жазылған, өмірінің нәзік қылын шертетін сыршыл өлең.

Өлеңдегі басты тұлға – Қасым Аманжолов өзі. Өзіндік ақындық тұлғасы мен адамгершілігі, мінез-құлқы өлеңде әр қырынан толық шешімін тапқан. Айналадағы оқиғалар мәні, адамдармен қарым-қатынасы, дүние құбылыстары, өмір сүру, оның мәні мен мазмұны, өмірдің мәңгі емес екендігі бас кейіпкердің көзқарасымен өте тамаша суреттелген.

Ақын өмірге бос келіп, бос кетпеу жөнінде үлкен ой түседі. Адамзатттың өмірге қонақ екендігін, сол кештен үлкен сапарда артында өлмес мұра қалдырудың үлкен іс екендігін тілге тиек етеді. (Оқушыларға алдымен үнтаспадан өлең тыңдалынады, содан кейін оқушылар әр шумақты оқып, не түсінгенін айтады).




өршіл ұрпаққа сенеді ақын биік мақсатты


Лирикалық кейіпкер





өз елін, жерін сүйеді жаны нәзік


өлең құдіретіне берік сенеді өмір жайлы толғанады


  1. Дамыту кезеңі

Негізгі мәселелер

Шумақтар

Тақырыпшалар

  1. Ақынның өзін таныстыруы

  2. Өлең туралы толғанысы

  3. Өмір мен өлім жайлы толғанысы

  4. Туған елі, жері толғанысы

1, 2, 12, 19...



11, 12, 13, 14...



7, 8, 9, 10, 11, 21, 22, 23...



5, 7, 8, 18

«Аманжол Рақымжанның Қасымымын»

«Серінің семсеріндей сертке таққан»

«Бір күні от өмірім қалса өшіп»

«Дүние, жалт-жұлт еткен кең мекенім»

Ақынның поэтикалық талдау жасау

Теңеу

Эпитет

Метафора

Бөбегіндей торқадай, найзағайдай, қанатындай, өртке тиген дауылдау, серінің семсеріндей

Қызыл шоқ, ала құйын заманалар, қап-қара түнек, алтын сарай, ақ көңіл

Асылымын, адам сапарының мейманымыз, кеудем – көрік, жүзім – жаз, көңілім – көктем, сөзім – жыр, лебізім – күй.

Буын, бунақ түрінде талдау.

Өзге емес, өзім айтам өз жайымда, 11

Жүрегім жалын атқан сөз дайында 11

Тереңде тұнып жатқан дауыл күйді, 11

Тербетіп, тулатып бір қозғайын да... 11

11 буынды, 3 бунақты

Бунақ өлшемдері өлеңді мәнерлеп оқуға, ән салып айтуда үлкен мәні бар екенін түсіндіру.

  1. Сабақты бекіту. Сабағымызды қорыта келе, Қасым Аманжоловтың «Өзім туралы» өлеңін әнімен оқушы орындайды.

  2. Оқушыларды бағалау

  3. Үйге тапсырма: Өлеңнен өздеріңе ұнаған үзінділерді жаттау

Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 22 ноября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru


Общая информация

Номер материала: ДВ-491164
Курсы профессиональной переподготовки
124 курса

Выдаем дипломы установленного образца

Заочное обучение - на сайте «Инфоурок»
(в дипломе форма обучения не указывается)

Начало обучения: 22 ноября
(набор групп каждую неделю)

Лицензия на образовательную деятельность
(№5201 выдана ООО «Инфоурок» 20.05.2016)


Скидка 50%

от 13 800  6 900 руб. / 300 часов

от 17 800  8 900 руб. / 600 часов

Выберите квалификацию, которая должна быть указана в Вашем дипломе:
... и ещё 87 других квалификаций, которые Вы можете получить

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>