Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Статьи / Қазақ тілі орыс тілінде оқитын сыныптар үшін. Сергіту сәтін тиімді пайдалану
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Қазақ тілі орыс тілінде оқитын сыныптар үшін. Сергіту сәтін тиімді пайдалану

библиотека
материалов



hello_html_m3fa70ce4.jpg



Қазақ тілінің төл дыбыстарын дұрыс айту үшін сергіту сәтін тиімді пайдалану

Орыс тілінде оқитын оқушыларда қазақ тіліне тән төл дыбыстары бар сөздерді дұрыс айта алмауы жиі кездеседі. Оларға дыбысты айту қиындығы ыңғайсыздық тудырмас үшін, сергіту жаттығуларын тиімді пайдаланған дұрыс деп есептеймін.Себебі, сергіту жаттығуларын бірге айтып, бірге қимылмен орындаған кезде оқушылар дыбысты айта алмау кедергісін бірге жеңіп үйренеді. Өздерінде бар кемшілікті бірге түзейді. Сондықтан сергіту сәтіне қажетті тақпақты, жаңылтпашты, жұмбақты,санамақты қазақ тіліне тән дыбыстар жиі кездесетін дыбыстармен таңдап алған жөн. Қ, ғ дыбыстарын дұрыс айту үшін мына тақпақты сергіту сәтіне пайдаланған тиімді. Мысалы:

Қарға,қарға, қарғалар (қанат қағу қимылы),

Қар үстінде жорғалар (жорғалау қимылы) .

Боран соқса бүрсиіп (бүрсию қимылы) ,

Бұтаға кеп қорғалар (орынға қайта отыру) .

Бұл тақпақтағы қимылдарды мағынаны түсінгенше мұғалімнің өзі үлгі көрсете отырып орындайды. Бірнеше сабақ бойы қайталағанда оқушылар оны жаттап та алады. Үнемі бірге айтқанда осы тақпақтағы қ, ғ, ү, і дыбыстарын дұрыс айтып үйренеді. Онымен қоса тақпақтың мағынасын да түсінеді.

Оңға түзу тұр,

Солға түзу тұр.

Алға бір адым,

Артқа бір адым.

Оңға бұрылып,

Солға үңіліп,

Жоғары, төмен қарайық,

Орнымызды табайық.

Бұл сергіту жаттығуын жасағанда балалар ңғ, ү, ұ, і, қ дыбыстарын қайталап, бірге айта отырып орындайды. Айта алмау ыңғайсыздығын бәрі бірге орындағандықтан, сезінбейді.

Сол сияқты қызықты жаңылтпаштарды да қимылмен көрсете отырып,кейбір сөздердің мағынасын слайд арқылы суретімен қоса көрсетіп қимылмен үйретуге болады.(слайдтан түту қимылы бар сурет көрсетіледі). Мұғалімнің өзі түту үлгісін көрсетеді.

Мысалы:

Үміт түбіт түтті (түту қимылы),

Түбітті түтіп бітті (біту қимылы).

Бұл жаңылтпашты да өз тәжірибемде қолдандым. Оқушылардың көңіл-күйлерінің жоғары болуына да әсер етті. Түту қимылын бірге орындай отырып,оқушылар бірнеше сергіту сәтін қайталағанда, жаңылтпашты жаттап және ү, і дыбыстарын дұрыс айтып үйренді. Және біраз болса да тоқыма өнерінің ерекшелігімен танысты.

Қазақ тіліне тән дыбыс, ң-ды айта алмау, қазіргі кезде өте жиі кездеседі.Сондықтан ң дыбысы бар сергіту жаттығуларын да көп пайдаланған дұрыс. Мысалы:

Сағаттың тіліндей,

Иіліп оңға бір,

Сағаттың тіліндей

Иіліп солға бір.

Оң аяқ, сол аяқ,

Жаттығу оңай-ақ.


Бұл сергіту жаттығуының әрбір жолын қимылмен орындайды және қимыл арқылы сөздердің мағынасын түсінеді.


Қатты нөсер басылды (жаймен тырсылдатады),

Күн жарқырай ашылды (қолдарымен күн жасайды).

Көктен төмен әдемi (төмен иіледі)

Кемпiрқосақ шашылды (жарты доға жасайды).

 

Тәулiк бойы тынбайтын,

Болайықшы ақ жаңбыр (ақырын жауған жауын тырсылын жасайды).

Астан-кестен жауатын

Өткiншi ендi бiз жаңбыр (тез-тез жауған жаңбыр тырсылын келтiредi).

Қазақ тілін үйрену үшін мағынаны қимылмен үйлестіру тиімді тәсіл болып есептеледі.Сондықтан өз тәжірибеме сүйене отырып,сабақтың әрбір сәтін қазақ тілін үйренуге тиімді пайдалану керек деп есептеймін. Бұны өз сабақтарыңызға әрі қарай дамытып,щығармашылықпен пайдалануларыңызға болатынына сенімдімін.Тағы бірнеше тақпақты ұсынамын.

 

Аққу болып ұшамыз(ұшу қимылы),

Көлге келiп қонамыз(қону қимылы).

Көлдiң бетiн құшамыз(құшақтау қимылы),

Қайта самғап ұшамыз.(ұшу қимылы).


Иiлiп оңға бiр (оңға иілу),

Иiлiп солға бiр.(солға иілу).

Денемiздi дұрыстап (денені түзулеу)

Тұрамыз тік ұстап.(денені тік ұстау).


Қорыта келе айтарым,сабақтағы оқушылардың денсаулығын, көңіл-күйін жоғары деңгейде ұстау үшін, сергіту сәтін тиімді пайдалану,сабақ сапасының артуына, оқушылардың қызығушылығының жоғарылауына жақсы көмектеседі.



Астана қаласындағы Халықаралық мектептің қазақ тілі пәні мұғалімі:Алипбаева Кульжан Кабденовна

Менің ұялы телефоным:87779874663

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.М. Әлімбаев, "Бөбектерге тарту"

2.Е.Дүйсенбай, "Санамақ"

3."Балдырған" журналы , 2007 №9

4. https://blogustaz.wordpress.com

5. http://bilimdiler.kz/bastaush/3798-sergitu-zhattygu.html







hello_html_m38e56ae7.jpg


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 09.08.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Статьи
Просмотров130
Номер материала ДБ-153500
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх