Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / История / Конспекты / «Қазақ даласында туған тарихи шығармалар». 10 сынып
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • История

«Қазақ даласында туған тарихи шығармалар». 10 сынып

библиотека
материалов

2 сабақ

Сабақтың тақырыбы:

«Қазақ даласында туған тарихи шығармалар».

Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Оқушыларға қазақ даласында туған шығармалар- «Тарих-и Рашиди», «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама» еңбектерінің қазақ тарихы үшін маңыздылығын көрсету.


ә) Дамытушылық: XVI-XVII ғасырлардағы тарихи шығармалардың Қазақстанның тарих ғылымы үшін маңыздылығын құнды деректер болып табылатынын түсіндіру.


б) Тәрбиелік: Оқушыларды білімге, ізденуге деген ынтасын тудыру, Отанына сүйіспеншілікке , достыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.


Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі: СТО жобасымен

Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, географият.б.

Көрнекілік: Әдеби тарихи шығармалар,мультимедиалық тақта, сызба, ғалымдар портреттері, XV-XVIIғ. Қазақстан картасы.

Сабақтың барысы:

  1. Қызығушылықты ояту.

  2. Мағына тану.

  3. Толғаныс.


Сабақтың жоспары:

  1. «Тарих-и Рашиди».

  2. «Жылнамалар жинағы».

  3. «Шыңғыснама».

  4. «Әбілғазы шежірелері».



I.Қызығушылықты ояту.

а) Жуан-жіңішке сұрақтар .Үй тапсырмасын пысықтау.

1.Ортағасырлардағы қазақ тарихынан, әдебиетінен құнды мағлұмат беретін кімнің еңбектерін білесіздер?

2. Жазба әдебиет мұрасынан қандай еңбектерді атай аласыздар?

3. «Қорқыт ата», « Оғызнама «, «Кодекс Куманикс» ескерткіштері туралы не білесіңдер?

4.Әл-Фарабидің ғылым мен білімге қосқан қандай жаңалықтары болды?

5. Жүсіп Баласағұнидың еңбектері мен өмірі туралы не білесіз?

6. Қ.А.Йасауидің еңбектерінің мәні неде?

7. М. Қашқари «Диуани лұғат-ат-түрк» ғылыми еңбегі қандай маңызға ие болды?

8. Сайрам мен Түркістан қалаларынан шыққан қандай даналар белгілі?

9. Баршыкент, Сығанақ қалаларынан қандай ғалымдар шыққан?

10. Орта ғасырларда рухани мәдениеттің дамуы қандай бағытта жүрді?

ә) Символдар көрнекілік.

1.Тақтаға назар аударайық бұл тарихи бейнелер кімдер?

2. Аты аталған тарихшылардың қандай еңбектерін білесіздер?

Оқушылар өз жауаптарын береді.

Байтақ тарихымызды тұлғалар тарихы құрайды.Қазақта әр елге патша болғандай ел тұтқалар,тұлғалар, даналар, тектілер, кемеңгерлер, көсемдер көп болған. Мектеп, университет көрмеген бұрынғы бабаларымыздың тұла бойлары тұнған даналық еді.Анығында халық тарихының тұнық бастауы, қайнар көзі атадан –балаға, ұрпақтан-ұрпаққа үзілмей айтылып келе жатқан тарихи шежіресінде жатыр. Солардың ең құнды тарихи көздері бүгінгі сабағымызда сөз болатын: «Тарих-и Рашиди, «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама», «Әбілғазы шежірелері» болып табылады. Осы шежірелермен танысу үшін енді оқушылар сабақ жоспарына сәйкес төрт топқа бөлініп отырайық.


II. Мағынаны тану.

а) Жигсо

(Оқушылар төрт топқа бөлініп жоспар бойынша жұмыс жасайды).

Кітап аты

Авторы

Кейіпкер

Менің ойым, пікірім.

I топ

Тарих-и Рашиди”

Мұхаммед

Хайдар Дулати



II топ

Жылнамалар жинағы”

Қадырғали Қосымұлы

Жалайыри



III топ


Шыңғыснама”

Өтеміс қажы бек Маулан Дос




IV топ

Түрікмен шежіресі”

Әбілғазы Баһадүр хан



ә) Оқырман күнделігі

Әр топ өздеріне берілген мәтінмен жұмыстанып тапсырмаларын қорғайды.

Кішігірім конференция сабақ өткізеді.


III.Толғаныс.

а) Сематикалық карта.

ә) Б.Б.Ү.

Білемін

Білгім келеді


Үйрендім







Ғасыр ауысты, мыңжылдық алмасты. Заман өзгеруде, қоғам өзгеруде, адам өзгеруде. Құндылықтар ауысуда. Қазақ кезінде ата тарихын жырдай қылып айтып, онысын ұрпағының санасына сіңіруді борышым деп санаған. Бүгінгі қазақ халқын құраған, бір кездері әр түрлі мемлекет аталған ру-тайпалардың құт мекені, ата қонысы осы байтақ Қазақстан жері болатын. Тарихымызды ұлтымыздың шежіресін, ұлы тұлғаларын дәріптеген тұлға ғана Отаншыл, халқына, еліне тұтқа болады, келешекте осы елге ие болады. Сабақты қорыта келе бүгінгі тәуелсіз мемлектіміздің өткен тарихын қадірлеп оны білмекке талпынайық дегім келеді.

Бекіту сұрақтары:

1. М.Х. Дулатидің «Тарих-и Рашиди» еңбегі не туралы?

2. Қадырғали бидің өмірі туралы не білесіз?

3. Қ.Жалайыридың «Жылнамалар жинағы» еңбегінің қазақ халқының тарихына қандай қатысы бар?

4. Өтеміс қажы шығармасының тарихи тарихи маңызы неде?

5. Әбілғазы шежірелерінің қазақ тарихында құндылығы қандай?

Үй тапсырмасы: «Қазақ даласында туған тарихи шығармалар».

Қосымша деректерді пайдаланып ғалымдар жөнінде баяндама дайындау.








Аты-жөні,тегі

Мемлекет

қайраткері

Ғалым

Тарихшы

Саяхатшы

Зерттеуші

Хан

Хан кеңесшісі

Хатшы

Ақын

Төбе би

Уәзір

Қажы

Мұхаммед

Хайдар Дулати

(1499-1551жж.)

+



+



+





+



+



+







Қадырғали

Қосымұлы Жалайыри

(1555-1607жж.)




+



+



+




+



+






+





+



+


Өтеміс

қажы бек

Маулан

Мұхаммет Дос

(XVI ғ.)




+




+



+



+



+






+







+

Әбілғазы

Баһадүр хан

(1603-1664жж.)


+


+


+







+




+




Сематикалық карта



Тестілік тапсырмалар


1.Мұхаммед Хайдар Дулатидің өмір сүрген жылдары:

а) 1499-1551ж.ж. б) 1510-1588 ж.ж.

ә) 1570-1600ж.ж. в) 1695-1757ж.ж.


2. Әбілғазы Бахадұрдың еңбегі қалай аталады?

а) «Шыңғыснама» б) «Хандар тарихы»

ә) «Жамиғат- тауарих» в) «Түрік шежіресі»


3. М.Х. Дулати 1546 жылы парсы тілінде жазылған «Тарихи-и-Рашиди» еңбегін қай ханға тарту еткен?

а) Керей хан б) Қасым хан

ә) Әбілхайыр хан в) Абдар-Рашид хан


4. Кімнің еңбегінің соңында “ Алаш мыңы үш сан” болса, “ Қатаған қауымы екі сан” деп жазылған?

а) Әл-Хорезми б) Рашид- ад- Дин

ә) Қадырғали Жалайыри в) Әбілғазы Бахадұр


5. Тәуекел ханның жиені Ораз- Мұхаммедтің өмірбаяны туралы жазылған шығарманы атаңыз?

а) «Жамиғат-тауарих» б) «Тарихи Рашиди»

ә) «Құтты білік» в) «Түрік шежіресі»


6. Моғолстанның тарихы туралы ең көп дерек ортағасырлық қай автордың еңбегінде бар?

а) Қ.Жалайыридың «Жамиғат тауарих» кітабында

ә) М.Қашғаридің «Диуани лұғат ат түрік» кітабында

б) М.Хайдардың «Тарихи Рашиди» кітабында

в) Әбілғазының «Түрік шежіресінде»


7. Қ.Жалайыри өз еңбегін орыстың қай патшасына арнау ретінде жазды?

а) Иван Грозныйға б) I Петрге

ә) Борис Годуновқа в) I Екатеринаға


8. Мұхаммед Хайдар Қазақ хандығын қашан құрылды деп есептеді?

а) 1455-1456 ж.ж. б) 1445-1446ж.ж.

ә) 1435-1439 ж.ж. в) 1465-1466ж.ж.


9. Монғол дәуірінің тарихи дерек көзі саналатын шығарма:

а) Жылнамалар жинағы б) Шыңғыснама

ә) Тарихи Рашиди в) Диуани хикмет



10. Мұхаммед Хайдар Дулатидің шыққан тегі:

а) жалайыр тайпасы б) дулат тайпасы

ә) Шайбани ұрпағы в) Шыңғыс ұрпағы


11. Аласапыран заманда жетім қалған М.Хайдарды кім тәрбиесіне алады?

а) Бабыр сұлтан б) Саид хан

ә) Әбу Бәкір в) Жүніс хан


12. М.Хайдардың «Тарихи Рашиди» атты тарихи шығармасы қашан жазылған?

а) 1454-1456ж.ж. б) 1555-1607ж.ж.

ә) 1544-1546 ж.ж. в) 1499-1551ж.ж.


13. Тарихи «Шыңғыснама» еңбегінің авторы:

а) Өтеміс қажы бек б) Әбілғазы Бахадұр

ә) Қадырғали Жалайыри в) Мұхаммед Хайдар


14. «Мен дүние жүзіндегі неше түрлі мемлекеттерді аралаған, әділ үкім,нақыл сөзге қанық көптеген кітаптар оқыған адаммын»- деп өзі туралы естелік жазған кім?

а) Хайдар Дулати б) Әбілғазы Бахадұр

ә) Бабыр сұлтан в) Қадырғали Жалайыри


15. Қадырғали Жалайыридің туған жері:

А) Ташкент б) Отырар-Түркістан

ә) Үргеніш в) Сырдария алқабы


16. 1540-1551 жылдары Кашмир уәлайатында билік жүргізіп, әділ басқарушы болған ғұлама кім?

а) Арыстан Баб б) Қ.Жалайыри

ә) Әбілғазы хан в) М. Хайдар

17. Қадырғали Жалайыридің патша сарайында тұрған жылы

А) 1599жылы б) 1600жылы

ә) 1607 жылы в) 1540 жылы

18. Әскери , ақындық өнерді ұштастырып, тарихқа құмартқан ғұлама:

а) Өтеміс қажы б) Қ.Жалайыри

ә) Әбілғазы Бахадұр в) М.Хайдар

19. М.Хайдарды мемлекеттік басқару дәрежесіне дейін көтерген кім?

А) Маңғыла Сүбе б) Бабыр сұлтан

ә) Саид хан в) Жүніс хан

20. 1665 ж. жазылған түркітануда және қазақтануда танымы жағынан өте құнды еңбек:

А) Шыңғыснама б) Жылнамалар жинағы

ә) Түрік шежіресі в) Тарих-и Рашиди


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Оқушыларға қазақ даласында туған шығармалар- «Тарих-и Рашиди», «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама» еңбектерінің қазақ тарихы үшін маңыздылығын көрсету.

 

ә) Дамытушылық: XVI-XVII ғасырлардағы тарихи шығармалардың Қазақстанның тарих ғылымы үшін маңыздылығын құнды деректер болып табылатынын түсіндіру.

 

 

б) Тәрбиелік: Оқушыларды білімге, ізденуге деген ынтасын тудыру, Отанына сүйіспеншілікке , достыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі: СТО жобасымен

 Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, географият.б.

Көрнекілік: Әдеби тарихи шығармалар,мультимедиалық тақта, сызба, ғалымдар портреттері, XV-XVIIғ. Қазақстан картасы.

Сабақтың барысы:

I.                   Қызығушылықты ояту.

II.                Мағына тану.

III.             Толғаныс.

 

Сабақтың жоспары:

1.     «Тарих-и Рашиди».

2.     «Жылнамалар жинағы».

3.     «Шыңғыснама».

4.     «Әбілғазы шежірелері».

 

 

I.Қызығушылықты ояту.

   а) Жуан-жіңішке сұрақтар .Үй тапсырмасын пысықтау.

1.Ортағасырлардағы қазақ тарихынан, әдебиетінен құнды мағлұмат беретін кімнің еңбектерін білесіздер?

2. Жазба әдебиет мұрасынан қандай еңбектерді атай аласыздар?

3. «Қорқыт ата», « Оғызнама «, «Кодекс Куманикс» ескерткіштері туралы не білесіңдер?

4.Әл-Фарабидің ғылым мен білімге қосқан қандай жаңалықтары болды?

5. Жүсіп Баласағұнидың еңбектері мен өмірі туралы не білесіз?

6. Қ.А.Йасауидің еңбектерінің мәні неде?

7. М. Қашқари «Диуани лұғат-ат-түрк» ғылыми еңбегі қандай маңызға ие болды?

8. Сайрам мен Түркістан қалаларынан шыққан қандай даналар белгілі?

9. Баршыкент, Сығанақ қалаларынан қандай ғалымдар шыққан?

10. Орта ғасырларда рухани мәдениеттің дамуы қандай бағытта жүрді?

  

   ә) Символдар көрнекілік.

    1.Тақтаға назар аударайық бұл тарихи бейнелер кімдер?

    2. Аты аталған тарихшылардың қандай еңбектерін білесіздер?

       Оқушылар өз жауаптарын береді.

 

Байтақ тарихымызды тұлғалар тарихы құрайды.Қазақта әр елге патша болғандай ел тұтқалар,тұлғалар, даналар, тектілер, кемеңгерлер, көсемдер көп болған. Мектеп, университет көрмеген бұрынғы бабаларымыздың тұла бойлары тұнған даналық еді.Анығында халық тарихының тұнық бастауы, қайнар көзі атадан –балаға, ұрпақтан-ұрпаққа үзілмей айтылып келе жатқан тарихи шежіресінде жатыр. Солардың ең құнды тарихи көздері бүгінгі сабағымызда сөз болатын: «Тарих-и Рашиди, «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама», «Әбілғазы шежірелері» болып табылады. Осы шежірелермен танысу үшін енді оқушылар сабақ жоспарына сәйкес төрт топқа бөлініп отырайық. 

Автор
Дата добавления 31.01.2015
Раздел История
Подраздел Конспекты
Просмотров2570
Номер материала 352937
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх