363035
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5.520 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.200 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 70%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокИсторияКонспекты«Қазақ даласында туған тарихи шығармалар». 10 сынып

«Қазақ даласында туған тарихи шығармалар». 10 сынып

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

2 сабақ

Сабақтың тақырыбы:

«Қазақ даласында туған тарихи шығармалар».

Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Оқушыларға қазақ даласында туған шығармалар- «Тарих-и Рашиди», «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама» еңбектерінің қазақ тарихы үшін маңыздылығын көрсету.


ә) Дамытушылық: XVI-XVII ғасырлардағы тарихи шығармалардың Қазақстанның тарих ғылымы үшін маңыздылығын құнды деректер болып табылатынын түсіндіру.


б) Тәрбиелік: Оқушыларды білімге, ізденуге деген ынтасын тудыру, Отанына сүйіспеншілікке , достыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.


Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі: СТО жобасымен

Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, географият.б.

Көрнекілік: Әдеби тарихи шығармалар,мультимедиалық тақта, сызба, ғалымдар портреттері, XV-XVIIғ. Қазақстан картасы.

Сабақтың барысы:

  1. Қызығушылықты ояту.

  2. Мағына тану.

  3. Толғаныс.


Сабақтың жоспары:

  1. «Тарих-и Рашиди».

  2. «Жылнамалар жинағы».

  3. «Шыңғыснама».

  4. «Әбілғазы шежірелері».



I.Қызығушылықты ояту.

а) Жуан-жіңішке сұрақтар .Үй тапсырмасын пысықтау.

1.Ортағасырлардағы қазақ тарихынан, әдебиетінен құнды мағлұмат беретін кімнің еңбектерін білесіздер?

2. Жазба әдебиет мұрасынан қандай еңбектерді атай аласыздар?

3. «Қорқыт ата», « Оғызнама «, «Кодекс Куманикс» ескерткіштері туралы не білесіңдер?

4.Әл-Фарабидің ғылым мен білімге қосқан қандай жаңалықтары болды?

5. Жүсіп Баласағұнидың еңбектері мен өмірі туралы не білесіз?

6. Қ.А.Йасауидің еңбектерінің мәні неде?

7. М. Қашқари «Диуани лұғат-ат-түрк» ғылыми еңбегі қандай маңызға ие болды?

8. Сайрам мен Түркістан қалаларынан шыққан қандай даналар белгілі?

9. Баршыкент, Сығанақ қалаларынан қандай ғалымдар шыққан?

10. Орта ғасырларда рухани мәдениеттің дамуы қандай бағытта жүрді?

ә) Символдар көрнекілік.

1.Тақтаға назар аударайық бұл тарихи бейнелер кімдер?

2. Аты аталған тарихшылардың қандай еңбектерін білесіздер?

Оқушылар өз жауаптарын береді.

Байтақ тарихымызды тұлғалар тарихы құрайды.Қазақта әр елге патша болғандай ел тұтқалар,тұлғалар, даналар, тектілер, кемеңгерлер, көсемдер көп болған. Мектеп, университет көрмеген бұрынғы бабаларымыздың тұла бойлары тұнған даналық еді.Анығында халық тарихының тұнық бастауы, қайнар көзі атадан –балаға, ұрпақтан-ұрпаққа үзілмей айтылып келе жатқан тарихи шежіресінде жатыр. Солардың ең құнды тарихи көздері бүгінгі сабағымызда сөз болатын: «Тарих-и Рашиди, «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама», «Әбілғазы шежірелері» болып табылады. Осы шежірелермен танысу үшін енді оқушылар сабақ жоспарына сәйкес төрт топқа бөлініп отырайық.


II. Мағынаны тану.

а) Жигсо

(Оқушылар төрт топқа бөлініп жоспар бойынша жұмыс жасайды).

Кітап аты

Авторы

Кейіпкер

Менің ойым, пікірім.

I топ

Тарих-и Рашиди”

Мұхаммед

Хайдар Дулати



II топ

Жылнамалар жинағы”

Қадырғали Қосымұлы

Жалайыри



III топ


Шыңғыснама”

Өтеміс қажы бек Маулан Дос




IV топ

Түрікмен шежіресі”

Әбілғазы Баһадүр хан



ә) Оқырман күнделігі

Әр топ өздеріне берілген мәтінмен жұмыстанып тапсырмаларын қорғайды.

Кішігірім конференция сабақ өткізеді.


III.Толғаныс.

а) Сематикалық карта.

ә) Б.Б.Ү.

Білемін

Білгім келеді


Үйрендім







Ғасыр ауысты, мыңжылдық алмасты. Заман өзгеруде, қоғам өзгеруде, адам өзгеруде. Құндылықтар ауысуда. Қазақ кезінде ата тарихын жырдай қылып айтып, онысын ұрпағының санасына сіңіруді борышым деп санаған. Бүгінгі қазақ халқын құраған, бір кездері әр түрлі мемлекет аталған ру-тайпалардың құт мекені, ата қонысы осы байтақ Қазақстан жері болатын. Тарихымызды ұлтымыздың шежіресін, ұлы тұлғаларын дәріптеген тұлға ғана Отаншыл, халқына, еліне тұтқа болады, келешекте осы елге ие болады. Сабақты қорыта келе бүгінгі тәуелсіз мемлектіміздің өткен тарихын қадірлеп оны білмекке талпынайық дегім келеді.

Бекіту сұрақтары:

1. М.Х. Дулатидің «Тарих-и Рашиди» еңбегі не туралы?

2. Қадырғали бидің өмірі туралы не білесіз?

3. Қ.Жалайыридың «Жылнамалар жинағы» еңбегінің қазақ халқының тарихына қандай қатысы бар?

4. Өтеміс қажы шығармасының тарихи тарихи маңызы неде?

5. Әбілғазы шежірелерінің қазақ тарихында құндылығы қандай?

Үй тапсырмасы: «Қазақ даласында туған тарихи шығармалар».

Қосымша деректерді пайдаланып ғалымдар жөнінде баяндама дайындау.








Аты-жөні,тегі

Мемлекет

қайраткері

Ғалым

Тарихшы

Саяхатшы

Зерттеуші

Хан

Хан кеңесшісі

Хатшы

Ақын

Төбе би

Уәзір

Қажы

Мұхаммед

Хайдар Дулати

(1499-1551жж.)

+



+



+





+



+



+







Қадырғали

Қосымұлы Жалайыри

(1555-1607жж.)




+



+



+




+



+






+





+



+


Өтеміс

қажы бек

Маулан

Мұхаммет Дос

(XVI ғ.)




+




+



+



+



+






+







+

Әбілғазы

Баһадүр хан

(1603-1664жж.)


+


+


+







+




+




Сематикалық карта



Тестілік тапсырмалар


1.Мұхаммед Хайдар Дулатидің өмір сүрген жылдары:

а) 1499-1551ж.ж. б) 1510-1588 ж.ж.

ә) 1570-1600ж.ж. в) 1695-1757ж.ж.


2. Әбілғазы Бахадұрдың еңбегі қалай аталады?

а) «Шыңғыснама» б) «Хандар тарихы»

ә) «Жамиғат- тауарих» в) «Түрік шежіресі»


3. М.Х. Дулати 1546 жылы парсы тілінде жазылған «Тарихи-и-Рашиди» еңбегін қай ханға тарту еткен?

а) Керей хан б) Қасым хан

ә) Әбілхайыр хан в) Абдар-Рашид хан


4. Кімнің еңбегінің соңында “ Алаш мыңы үш сан” болса, “ Қатаған қауымы екі сан” деп жазылған?

а) Әл-Хорезми б) Рашид- ад- Дин

ә) Қадырғали Жалайыри в) Әбілғазы Бахадұр


5. Тәуекел ханның жиені Ораз- Мұхаммедтің өмірбаяны туралы жазылған шығарманы атаңыз?

а) «Жамиғат-тауарих» б) «Тарихи Рашиди»

ә) «Құтты білік» в) «Түрік шежіресі»


6. Моғолстанның тарихы туралы ең көп дерек ортағасырлық қай автордың еңбегінде бар?

а) Қ.Жалайыридың «Жамиғат тауарих» кітабында

ә) М.Қашғаридің «Диуани лұғат ат түрік» кітабында

б) М.Хайдардың «Тарихи Рашиди» кітабында

в) Әбілғазының «Түрік шежіресінде»


7. Қ.Жалайыри өз еңбегін орыстың қай патшасына арнау ретінде жазды?

а) Иван Грозныйға б) I Петрге

ә) Борис Годуновқа в) I Екатеринаға


8. Мұхаммед Хайдар Қазақ хандығын қашан құрылды деп есептеді?

а) 1455-1456 ж.ж. б) 1445-1446ж.ж.

ә) 1435-1439 ж.ж. в) 1465-1466ж.ж.


9. Монғол дәуірінің тарихи дерек көзі саналатын шығарма:

а) Жылнамалар жинағы б) Шыңғыснама

ә) Тарихи Рашиди в) Диуани хикмет



10. Мұхаммед Хайдар Дулатидің шыққан тегі:

а) жалайыр тайпасы б) дулат тайпасы

ә) Шайбани ұрпағы в) Шыңғыс ұрпағы


11. Аласапыран заманда жетім қалған М.Хайдарды кім тәрбиесіне алады?

а) Бабыр сұлтан б) Саид хан

ә) Әбу Бәкір в) Жүніс хан


12. М.Хайдардың «Тарихи Рашиди» атты тарихи шығармасы қашан жазылған?

а) 1454-1456ж.ж. б) 1555-1607ж.ж.

ә) 1544-1546 ж.ж. в) 1499-1551ж.ж.


13. Тарихи «Шыңғыснама» еңбегінің авторы:

а) Өтеміс қажы бек б) Әбілғазы Бахадұр

ә) Қадырғали Жалайыри в) Мұхаммед Хайдар


14. «Мен дүние жүзіндегі неше түрлі мемлекеттерді аралаған, әділ үкім,нақыл сөзге қанық көптеген кітаптар оқыған адаммын»- деп өзі туралы естелік жазған кім?

а) Хайдар Дулати б) Әбілғазы Бахадұр

ә) Бабыр сұлтан в) Қадырғали Жалайыри


15. Қадырғали Жалайыридің туған жері:

А) Ташкент б) Отырар-Түркістан

ә) Үргеніш в) Сырдария алқабы


16. 1540-1551 жылдары Кашмир уәлайатында билік жүргізіп, әділ басқарушы болған ғұлама кім?

а) Арыстан Баб б) Қ.Жалайыри

ә) Әбілғазы хан в) М. Хайдар

17. Қадырғали Жалайыридің патша сарайында тұрған жылы

А) 1599жылы б) 1600жылы

ә) 1607 жылы в) 1540 жылы

18. Әскери , ақындық өнерді ұштастырып, тарихқа құмартқан ғұлама:

а) Өтеміс қажы б) Қ.Жалайыри

ә) Әбілғазы Бахадұр в) М.Хайдар

19. М.Хайдарды мемлекеттік басқару дәрежесіне дейін көтерген кім?

А) Маңғыла Сүбе б) Бабыр сұлтан

ә) Саид хан в) Жүніс хан

20. 1665 ж. жазылған түркітануда және қазақтануда танымы жағынан өте құнды еңбек:

А) Шыңғыснама б) Жылнамалар жинағы

ә) Түрік шежіресі в) Тарих-и Рашиди

Краткое описание документа:

Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Оқушыларға қазақ даласында туған шығармалар- «Тарих-и Рашиди», «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама» еңбектерінің қазақ тарихы үшін маңыздылығын көрсету.

 

ә) Дамытушылық: XVI-XVII ғасырлардағы тарихи шығармалардың Қазақстанның тарих ғылымы үшін маңыздылығын құнды деректер болып табылатынын түсіндіру.

 

 

б) Тәрбиелік: Оқушыларды білімге, ізденуге деген ынтасын тудыру, Отанына сүйіспеншілікке , достыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың әдісі: СТО жобасымен

 Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, географият.б.

Көрнекілік: Әдеби тарихи шығармалар,мультимедиалық тақта, сызба, ғалымдар портреттері, XV-XVIIғ. Қазақстан картасы.

Сабақтың барысы:

I.                   Қызығушылықты ояту.

II.                Мағына тану.

III.             Толғаныс.

 

Сабақтың жоспары:

1.     «Тарих-и Рашиди».

2.     «Жылнамалар жинағы».

3.     «Шыңғыснама».

4.     «Әбілғазы шежірелері».

 

 

I.Қызығушылықты ояту.

   а) Жуан-жіңішке сұрақтар .Үй тапсырмасын пысықтау.

1.Ортағасырлардағы қазақ тарихынан, әдебиетінен құнды мағлұмат беретін кімнің еңбектерін білесіздер?

2. Жазба әдебиет мұрасынан қандай еңбектерді атай аласыздар?

3. «Қорқыт ата», « Оғызнама «, «Кодекс Куманикс» ескерткіштері туралы не білесіңдер?

4.Әл-Фарабидің ғылым мен білімге қосқан қандай жаңалықтары болды?

5. Жүсіп Баласағұнидың еңбектері мен өмірі туралы не білесіз?

6. Қ.А.Йасауидің еңбектерінің мәні неде?

7. М. Қашқари «Диуани лұғат-ат-түрк» ғылыми еңбегі қандай маңызға ие болды?

8. Сайрам мен Түркістан қалаларынан шыққан қандай даналар белгілі?

9. Баршыкент, Сығанақ қалаларынан қандай ғалымдар шыққан?

10. Орта ғасырларда рухани мәдениеттің дамуы қандай бағытта жүрді?

  

   ә) Символдар көрнекілік.

    1.Тақтаға назар аударайық бұл тарихи бейнелер кімдер?

    2. Аты аталған тарихшылардың қандай еңбектерін білесіздер?

       Оқушылар өз жауаптарын береді.

 

Байтақ тарихымызды тұлғалар тарихы құрайды.Қазақта әр елге патша болғандай ел тұтқалар,тұлғалар, даналар, тектілер, кемеңгерлер, көсемдер көп болған. Мектеп, университет көрмеген бұрынғы бабаларымыздың тұла бойлары тұнған даналық еді.Анығында халық тарихының тұнық бастауы, қайнар көзі атадан –балаға, ұрпақтан-ұрпаққа үзілмей айтылып келе жатқан тарихи шежіресінде жатыр. Солардың ең құнды тарихи көздері бүгінгі сабағымызда сөз болатын: «Тарих-и Рашиди, «Жылнамалар жинағы», «Шыңғыснама», «Әбілғазы шежірелері» болып табылады. Осы шежірелермен танысу үшін енді оқушылар сабақ жоспарына сәйкес төрт топқа бөлініп отырайық. 

Общая информация

Номер материала: 352937

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «История: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Анализ результатов образовательной деятельности в работе учителя истории»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Основы духовно-нравственной культуры: история и теория русской культуры»
Курс повышения квалификации «Достижение эффективности в преподавании истории на основе осуществления положений историко-культурного стандарта»
Курс повышения квалификации «Моделирование современных уроков истории»
Курс повышения квалификации «Теория и методика преподавания основ философии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и теория этики в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения курсов истории в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Федеральный государственный стандарт ООО и СОО по истории: требования к современному уроку»
Курс повышения квалификации «Развитие ИКТ-компетенции обучающихся в процессе организации проектной деятельности при изучении курсов истории»
Курс повышения квалификации «Электронные образовательные ресурсы в работе учителя истории в контексте реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «История и обществознание: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Философия и история образования в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Онлайн-конференция Идет регистрация