Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / История / Конспекты / Қазақ хандығының құрылуы-қазақ халқының қалыптасу үдерісінің аяқталуы, саяси тарихы.
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • История

Қазақ хандығының құрылуы-қазақ халқының қалыптасу үдерісінің аяқталуы, саяси тарихы.

библиотека
материалов

Қазақстан тарихы 10-сынып

36-сабақ 22.01.14ж.

Сабақ тақырыбы: § 20. Қазақ хандығының құрылуы- қазақ халқының қалыптасу үдерісінің аяқталуы, саяси тарихы.

Сабақтың мақсаты:

Қазақ хандығының құрылуының алғышарттары, XV-XVIIIғасырларда оның дамуы жайында баяндау, хандардың саяси бағыттарын көрсету, сыртқы жаудан елін, жерін қорғап, тәуелсіздігін сақтап қалған қазақ хандары туралы айта отырып,, білімдерін тереңдету.

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.

Сабақтың көрнекілігі:

  • карта

  • Тірек-сызба, суреттер, кестені пайдалану.

Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқу құралын тексеріп түгелдеу

  • Оқушылар зейінін сабаққа аудару

  • ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:

1. «Қазақ» этнононимі туралы.

2. Қазақ халқының антропологиялық типі.

3. Қазақ халқының тілдік сипаты.

III. Жаңа сабақтың жоспары:

1. Қазақ хандығының құрылуының алғы шарттары.

2. Қазақ хандығының құрылуы.

3. Саяси тарихы.

1. Қазақ хандығы көшпелі ақсүйектер басымдығы артқан Әбілхайыр хандығы мен Моғолстанның ішкі саяси қақтығыстарының нәтижесінде құрылды. Шығыс Дешті Қыпшақ пен Жетісуда тұратын ру, тайпа көсемдері саяси тәуелсіздікке ұмтылып, Әбілхайыр мен Есен Бұғаның билігіне мойынсұнбады. Сондықтан, XV ғасырдың 40-50-жылдары олар Керей мен Жәнібектің маңына: Қаратау, Сырдария, Түркістанның солтүстігіне топтаса бастады.

1446 жылы Әбілхайыр Созақ, Сығанақ, Аркөк, Үзгент, Аққорған қалаларын басып алғаннан кейін ұлыстар арасындағы тартыс күшейе түсті.

XV ғ. 20-ж. бастап ойраттар Жетісуды жиі шабуылдай бастады:

- Жайылым қажеттілігі;

- Сауда орталықтарына ұмтылу.

XV ғ. 50-жылдары- ойраттар Түркістан аймағына жетті.

1457 жыл- Әбілхайыр ханның ойраттардан жеңілуі қазақ ру, тайпаларының Керей мен Жәнібектің төңірегіне тығызырақ топтасуын тездетті.

Әбілхайыр ханның билігіне наразылық жаппай көшу тасқының туғызды. XV ғасырдың 50-жылдарынан бастап 10 жыл бойы тасқын толастамады (200 мың адам). Халық Жетісудың батысына, Моғолстанға қарай көшті.

Қазақтардың бір мемлекетке бірігу қозғалысы осылайша басталды.

Жәнібек пен Керейдің Жетісуға қарай көшудегі басты мақсаты- Орталық және Оңтүстік Қазақстанның қазақтарын Ұлы жүз тайпаларымен біріктіру.

Көшіп келген қазақ руларына Моғолстан ханы Есен Бұға Шу мен Талас бойынан жер берді.

Есен Бұғаның мақсаты:

- Әбілхайыр мен Темір әулетіне қарсы қазақтардың күшін пайдалану;

- Ойраттар шабуылынан Моғолстан шекараларын қорғау.

2. 1465-1466 жылдар- Қазақ хандығы құрылды. (М.Х.Дулати)

Хандықтың алғашқы аумағы: Батыс Жетісу, Шу, Талас өңірі.

Қазақ хандығының ұлттық туы тігілген жер- Қозыбасы.

Хандықтың алғашқы хандары: Керей мен Жәнібек.

Жәнібек- Барак ханның баласы (шын есімі- Әбусаид, халық әз-Жәнібек атаған).

Керей- Болат сұлтанның баласы (Барақ ханның ағасы).

Қазақ хандығының міндеттері:

- Дешті Қыпшақтағы жайылымдарды пайдаланудың бұрыннан қалыптасқан тәртібін қалпына келтіру;

- Сырдария бойындағы Сығанақ, Созақ, Отырар, Йассы қалаларын Қазақ хандығына қарату;

- Қазақ тайпаларының басын қосып, қазақтың этникалық аумағын біріктіру.

Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюының маңызы:

- Ішкі феодалдық қырқыстарды, тартыстарды тоқтатты;

- Тайпааралық қақтығыстарға тыйым салынды;

- Көшпелілердің бұрыннан қалыптасқан мал жайылымдарын тиімді пайдалануына жағдай жасалды.

3. XV ғ. 70-жылдар- Сауран, Созақ түбінде, Қаратаудың Соғынлық асуында ірі шайқастар болды.

1470 жыл- Керей хан Түркістанға, Жәнібек хан Созаққа шабуылдады.

Қазақ хандары Сырдария бойы, Қаратау өңірін басып алды.

XV ғ. 80-90 жылдары- Сыр бойындағы Сығанақ, Йассы, Аркөк, Сауранды өзбектер мен қазақтар кезекпе кезек алып отырды.

1480 жыл- қазақ хандығының жағына Моғол билеушісі Жүніс келіп қосылды.

1482-1485 жылдар- Жүніс хан Ташкент пен Сайрамды жаулады.

1495 жыл- Іле Алатауы етегінде өзбектер жеңіске жетіп, Сыр бойындағы қалаларды иеленді.

XV ғ. аяғында ұзаққа созылған күрестің нәтижесі:

- Қазақ хандығының иелігі- Созақ, Сығанақ, Сауран қалалары, Түркістан аймағының солтүстік бөлігі.

- Мұхаммед Шайбани иелігі- Отырар, Йассы, Үзгент, Аркөк қалалары.

- Моғол ханы Махмұд Сұлтан иелігі- Ташкент, Сайрам қалалары.

XV ғ. басы- Қазақ хандығы Ақ Орда мен Моғолстанның біраз бөлігін иеленді.

XV-XVI ғасырлардағы қазақ хандығы

Хандықтың байланыс жасаған елдірі

  • Моғолстан

  • Өзбек хандығы

  • Сібір хандығы

  • Орыс мемлекеті

Қатынас жасау түрлері

  • Бейбіт, дипломатиялық

  • Соғыс жағдайы, шапқыншылық

IV. Сабақты бекіту:

1. Қазақ хандығы қашан құрылады, алғышқы хандары кімдер?

2. Қазақ хандығы қай жерде құрылды?

3. Қазақ хандығы көрші қандай мемлекеттермен қарым-қатынас жасады?

V. Үйге тапсырма бері: & 20.








Краткое описание документа:

Қазақстантарихы                        10-сынып             

 36-сабақ                                   

Сабақ тақырыбы: § 20. Қазақ хандығының құрылуы- қазақ халқының қалыптасу үдерісінің аяқталуы, саяси тарихы.

Сабақтың мақсаты:

Қазақ хандығының құрылуының алғышарттары, XV-XVIIIғасырларда оның дамуы жайында баяндау, хандардың саяси бағыттарын көрсету, сыртқы жаудан елін, жерін қорғап, тәуелсіздігін сақтап қалған қазақ хандары туралы айта отырып,, білімдерін тереңдету.

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: баяндау, сұрақ-жауап.

Сабақтың көрнекілігі:

                     карта

                     Тірек-сызба, суреттер, кестені пайдалану.

 Сабақтың барысы:  І.Ұйымдастыру кезеңі

                    Оқу құралын тексеріп түгелдеу

                    Оқушылар зейінін сабаққа аудару

                    ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:

1. «Қазақ» этнононимі туралы.

2. Қазақ халқының антропологиялық типі.

3. Қазақ халқының тілдік сипаты.

III. Жаңа сабақтың жоспары:

1. Қазақ хандығының құрылуының алғы шарттары.

2. Қазақ хандығының құрылуы.

3. Саяси тарихы.

1. Қазақ хандығы көшпелі ақсүйектер басымдығы артқан Әбілхайыр хандығы мен Моғолстанның ішкі саяси қақтығыстарының нәтижесінде құрылды. Шығыс Дешті Қыпшақ пен Жетісуда тұратын ру, тайпа көсемдері саяси тәуелсіздікке ұмтылып, Әбілхайыр мен Есен Бұғаның билігіне мойынсұнбады. Сондықтан, XV ғасырдың 40-50-жылдары олар Керей мен Жәнібектің маңына: Қаратау, Сырдария, Түркістанның солтүстігіне топтаса бастады.

1446 жылы Әбілхайыр Созақ, Сығанақ, Аркөк, Үзгент, Аққорған қалаларын басып алғаннан кейін ұлыстар арасындағы тартыс күшейе түсті.

XV ғ. 20-ж. бастап ойраттар Жетісуды жиі шабуылдай бастады:

- Жайылым қажеттілігі;

- Сауда орталықтарына ұмтылу.

XV ғ. 50-жылдары- ойраттар Түркістан аймағына жетті.

1457 жыл- Әбілхайыр ханның ойраттардан жеңілуі қазақ ру, тайпаларының Керей мен Жәнібектің төңірегіне тығызырақ топтасуын тездетті.

Әбілхайыр ханның билігіне наразылық жаппай көшу тасқының туғызды. XV ғасырдың 50-жылдарынан бастап 10 жыл бойы тасқын толастамады (200 мың адам). Халық Жетісудың батысына, Моғолстанға қарай көшті.

Қазақтардың бір мемлекетке бірігу қозғалысы осылайша басталды.

Жәнібек пен Керейдің Жетісуға қарай көшудегі басты мақсаты- Орталық және Оңтүстік Қазақстанның қазақтарын Ұлы жүз тайпаларымен біріктіру.

Көшіп келген қазақ руларына Моғолстан ханы Есен Бұға Шу мен Талас бойынан жер берді.

Есен Бұғаның мақсаты:

- Әбілхайыр мен Темір әулетіне қарсы қазақтардың күшін пайдалану;

- Ойраттар шабуылынан Моғолстан шекараларын қорғау.

2. 1465-1466 жылдар- Қазақ хандығы құрылды. (М.Х.Дулати)

Хандықтың алғашқы аумағы: Батыс Жетісу, Шу, Талас өңірі.

Қазақ хандығының ұлттық туы тігілген жер- Қозыбасы.

Хандықтың алғашқы хандары: Керей мен Жәнібек.

Жәнібек- Барак ханның баласы (шын есімі- Әбусаид, халық әз-Жәнібек атаған).

Керей- Болат сұлтанның баласы (Барақ ханның ағасы).

Қазақ хандығының міндеттері:

- Дешті Қыпшақтағы жайылымдарды пайдаланудың бұрыннан қалыптасқан тәртібін қалпына келтіру;

- Сырдария бойындағы Сығанақ, Созақ, Отырар, Йассы қалаларын Қазақ хандығына қарату;

- Қазақ тайпаларының басын қосып, қазақтың этникалық аумағын біріктіру.

Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюының маңызы:

- Ішкі феодалдық қырқыстарды, тартыстарды тоқтатты;

- Тайпааралық қақтығыстарға тыйым салынды;

- Көшпелілердің бұрыннан қалыптасқан мал жайылымдарын тиімді пайдалануына жағдай жасалды.

3. XV ғ. 70-жылдар- Сауран, Созақ түбінде, Қаратаудың Соғынлық асуында ірі шайқастар болды.

1470 жыл- Керей хан Түркістанға, Жәнібек хан Созаққа шабуылдады.

Қазақ хандары Сырдария бойы, Қаратау өңірін басып алды.

XV ғ. 80-90 жылдары- Сыр бойындағы Сығанақ, Йассы, Аркөк, Сауранды өзбектер мен қазақтар кезекпе кезек алып отырды.

1480 жыл- қазақ хандығының жағына Моғол билеушісі Жүніс келіп қосылды.

1482-1485 жылдар- Жүніс хан Ташкент пен Сайрамды жаулады.

1495 жыл- Іле Алатауы етегінде өзбектер жеңіске жетіп, Сыр бойындағы қалаларды иеленді.

XV ғ. аяғында ұзаққа созылған күрестің нәтижесі:

- Қазақ хандығының иелігі- Созақ, Сығанақ, Сауран қалалары, Түркістан аймағының солтүстік бөлігі.

- Мұхаммед Шайбани иелігі- Отырар, Йассы, Үзгент, Аркөк қалалары.

- Моғол ханы Махмұд Сұлтан иелігі- Ташкент, Сайрам қалалары.

XV ғ. басы- Қазақ хандығы Ақ Орда мен Моғолстанның біраз бөлігін иеленді.

XV-XVI ғасырлардағы қазақ хандығы

Хандықтың байланыс жасаған елдірі

                                                                             Моғолстан

                                                                             Өзбек хандығы

                                                                             Сібір хандығы

                                                                             Орыс мемлекеті

Қатынас жасау түрлері

                                                                             Бейбіт, дипломатиялық

                                                                             Соғыс жағдайы, шапқыншылық

IV. Сабақты бекіту:

1. Қазақ хандығы қашан құрылады, алғышқы хандары кімдер?

2. Қазақ хандығы қай жерде құрылды?

3. Қазақ хандығы көрші қандай мемлекеттермен қарым-қатынас жасады?

V. Үйге тапсырма бері: & 20.

 

 

Автор
Дата добавления 13.02.2015
Раздел История
Подраздел Конспекты
Просмотров1124
Номер материала 385889
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх