1140294
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 1.410 руб.;
- курсы повышения квалификации от 430 руб.
Московские документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 90%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО до конца апреля!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности №038767 выдана ООО "Столичный учебный центр", г.Москва)

ИнфоурокИсторияКонспектыҚазақстан тарихынан 6 сыныпқа арналған "Ғұн тайпасы. Мөде-Ғұн мемлекетінің негізін қалаушы" тақырыбынан сабақ жоспары

Қазақстан тарихынан 6 сыныпқа арналған "Ғұн тайпасы. Мөде-Ғұн мемлекетінің негізін қалаушы" тақырыбынан сабақ жоспары

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

hello_html_7a75a0f8.gifС.Сейфуллин атындағы жалпы орта мектебінің

Тарих пәні мұғалімі Бекишева А.

Пәні: тарих

6-сынып


Сабақтың тақырыбы: Ғұндар тарихы. Ғұн мемлекетінің қалыптасуы.

Мақсаты: Сынып оқушыларына Ғұндардың тарихымен таныстыру. Ғұн мемлекетінің қалыптасуы туралы жан-жақты мәліметтер беру.

Дамытушылығы: Оқушылардың ойлау қабілетін, есте сақтау шығармашы-лық әзденіске ұмтылуын дамыту.

Тәрбиелік: Отансүйгіштікке, өз елінің тарихын оқып білуге тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап, ой-қозғау сратегиясы.

Сабақтың көрнекілігі: карта, тірек сызба, суреттер, сөзжұмбақ.

Сабақтың барысы:

І Ұйымдастыру кезеңі

  1. Сыныпта тыныштық орнату.

  2. Оқушыларды түгелдей. Сәлемдесу.

  3. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.


1. Үй тапсырмасын пысықтау.

«Ой қозғау», «Кім жылдам»

2. Ойлан тап.

Ойлан тап



Қытайға ұарсы тұрды


Қаңлы-лар өмір сүрді


Авеста


Жауын-гер



Теңге-лер пайдала-нылды



Алтын асар



Теңге-лер соғылды



отбасы



Ойлан тап



б.з.б 46-36



б.з.б 2-3 ғ б.з.б. ғ



б.з.б

6 ғ



600



16



б.з.б

2 ғ



120



120

















3. Әр оқушы тірек сызбалармен жұмыс жасайды.

І қатар Сызбаны толтыр


1. Қаңлы 2. Қаңлы

музыкалық туралы

аспаптары деректер


ІІ қатар Сәйкестігін тап

1. Қуанышы 1. Сырдария өзенінің орта ағысы, қаратау

Мәдениеті беткейлерінен, өзеніне дейін.

2. Отырар-Қаратау 2. Жаңадария мен қуандария аңғарлары

Мәдениеті

3. Жетіасар 3. Ташкент төңірегіндегі көгалды аймақ

Мәдениеті


Cызбаны толтыр

Қоғамдық құрылыс















ІІІ қатар


1. Сытқы 2. Қаңлы

сауда кәсібі

байланыстары


4 тапсырма: Тарихи диктант

І қатар: Қаңлы мемлекеті оңтүстігінде Қытаймен және Үйсіндермен көршілес жатты. Қытай өкілінің императорға хабарында «Қаңлылар өркөкірек өжет келеді». Біздің елшілерімізге басын имейді. Орталық билік атынан келген өкілдерімізді үйсін елшілерінен төмен отырғызады. Олардың билеушілері мен ақсақалдарына тамақты алдымен береді, ал содан соң барып біздің елшілерге тартады делінеді.

ІІ қатар: Қазба жұмыстары кезінде Пұшық Мардан қаласы маңындағы Қастөбе қоныстары зерттелді. Бұл жерден б.з. І-мыңжылдығының алғашқы жартысындағы қала орны табылды. Қала ортасынан бекіністің қираған үйіндісі аршылды, құрылыстың бірінші қабатынада күмбез тәрізді тар дәліз болған. Құрылыстың екінші қабатының 1-1,2 метр биіктік қабырғалары табылған.

ІІІ қатар: Жерлеу құрылыстары әр аймақта әр түрлі болып келеді. Қауыншы мәдениетіне жататын аймақта қайтыс болған адамдар киімімен жерленген. Олардың қасына тамақ салатын, су құятын ыдысы мен қажет заттары қойылған. Ер адамдардың жанына семсер, қанжар, садақ сенімді қарулар, ал әйелдерге моншақ, айна, сырға сияқты әшекей заттар қойылған.

5-тапсырма: Сөзжұмбақ шешу.

Үй тапсырмасын қорытындылау. Қаңлылар.

  1. Қаңлылар туралы деректер қай елдің деректерінде кездеседі?

  2. Қаңлылар астықты қайда сақтайды?

  3. Қытайдың қол айналары қай қырымнан табылды?

  4. Аудан 50 га, жерді алып жатқан ірі метал өндіру орталығын ата?

  5. Шыршық өзенінің сол жағалауынан қазылған арық?

  6. Қаңлы қоғамында тұтқындар қалай аталады?

  7. Қаңлы теңгелері көп табылған аймақ?

  8. Ханның орынбасарлары қалай аталады?


ІІ Жаңа сабақ.

Қытай деректерінде «Ғұн» атауы б.з.б. 3 ғасырдың аяғында пайда болған.

Қазақ халқының ата тегі болған тайпалар

Сақ

Үйсін

Қаңлы

Ғұн

Сармат


1)




















2) Гун

Рун

Хунню Ғұн

Гуни


Қытай деректерінде ғұн мемлекетінің тарихы былай жазылған: Мөде өз әкесімен болған күресте билікті қолына алады. Өз ара қырқысу туралы естіген шығыс көршілері бұл жағдайды пайдаланып, соғыс жариялауға бел байлайды. Бір күні көрші ел Дунхудың елшілері Мөдеге келіп, одан өзінің ең жақсы атын беруді талап етті. Бұған ақсақалдар қорланып, Дунхуды жазалау үшін соғыс бастауды өтінді. Алайда Мөде «Көрші отырған адамдар мен бір ғана атты аяудың қажеті не?» деп, өзінің сүйікті атын беруді бұйырады. Біраз уақыт өткеннен кейін елшілер қайта келіп, патшалықтағы ең сұлу әйелді – Мөденің әйелін беруді талап етеді. Ақсақалдар бұл қорлыққа шыдай алмай, құтырған көршлерді жазалау үшін соғыс ашуды талап етеді. Ал бірақ Мөде әйелін беріп жібереді. Дунху үшінші рет шекаралық біраз жерді беруін талап етеді. Ол мал жаюға қолайсыз, ешкім тұрмайтын шағын ғана бос жатқан жер болатын. Жер иесіз болатын, оны екі жағынан: бір жағынан – Хунну, екінші жағынан – Дунхулар қорғап тұратын еді. Хунну ақсақалдарды мұндай қолайсыз жатқан жер үшін араздасудың қажеті жоқ шығар деп шешіп: «Жерді беруге де бермеуге де болады – десті». Мөде ашуланып «Жер дегеніміз – мемлекеттің негізі, оны қалай береміз?» деді. Әскерін жинап, Дунхуге шабуыл жасап, оны талқандап, олардың аумағын өзіне қосып алды. Мөде басқарған Хунну (ғұн) державасы осылай пайда болды. Белгілі шығыстанушы ғалым Л.Н.Гумилев бұл оқиға б.з.б. 209 ж. болған дейді.

Ғұндар Енесейдің жағалауларында іле Алтай тауларында мекендеген көрші тайпаларды бағындырған. Қытайды алым – салық төлеуге мәжбүр еткен. Ол жыл сайын Жібек маталар, мақта, күріш, әшекей заттар жіберіп отырған.

Ғұндар бірлестігі шыққан тегі әртүрлі тайпалар мен этикалық – саяси құрылымдар кірген. Ғұндардың мемлекеті әскери жүйе бойынша құрылған.

Әскери жүйе

Сол

Орта

Оң

Шаньюй

Ақсүйектер

Бекзадалар

24 ру

Түменбасы

Жүзбасы

Мыңбасы

онбасы

10.000



























Бұлардың әрбіріне көшпелі тұрғындары мен қоса белгілі бір аймақ белгіленген. Ер азаматтардың барлығы белгілі бір жасаққа тіркеліп отырған. Олар әскери жаттығулар мен шұғылданып, қару-жарақ, найза, қылыш, жебелі садақ алып жүруге тиіс болған.

Имерияның басқару тобы ру-тайпа ақсүйектерінен құралды. Барлық бекзадалар «Аспанғағ жерге, ата-баба аруағына және көктегі тәңірге құрбандық шалу үшін жылына 3 рет шаньюйдің алдына жиналды». Олар мемлекеттік істерді талқылады.

Қытай дерегінде ғұндардың күш қуаты туралы былай дейді: «Ғұндардың құдыреттілігі сондай, олардың елшісі қолындағы шаньюйдің сенім таңбаларымен көрші елдерге барып, ол елдер бір мемлекеттен екінші мемлекетке шығарып салып, ақыз-түлікпен қамтамасыз етіп тұрды...» деп жазады.

Қытай жылнамаларында айтылғандай б.з.б. 4 немесе 3 ғасырларда Қытайдың солтүстігінде Байкалдан Ордосқа дейінгі аралықта мекендеген Ғұн тайпаларының бірлестігі құрылған. Олар көрші жатқан тайпаларды басып алумен қатар Қытай жеріне шабуыл жасады. Ғұндар мен Қытай елінің арасындағы соғыс қимылдары 300 жылдан астам уақытқа созылған.

Б.з.б. 3 ғасыр аяғында Цин патшалығы өзінің шекарасын қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанын салды. Қорған 4000 шақырымға созылған, биіктігі 10 метр, әр 60-100 метр салым күзет мұнарасы қойылған.

Ғұн тайпаларының бір мемлекетке бірігіп саяси күшейген уақыты Мөде шаньюйдің билік құрған кезі. Мөденің жасаған әскери реофрмалары ғұндарды қуатты мемлекетке айландырды. Ғұндар Қытайдың хань әулиетінің негізін қалаған Лю-Банды да жеңіп, оларды өздеріне бағынышты еткен, сонымен Байкал көлінен Тибет тауына дейін Шығыс Түркістаннан Хуанхэ өзенінің орта ағысына дейінгі аралықта құдыретті ғұн мемлекеті пайда болды.

Ғұн мемлекеті б.з.б. І ғасырдың ортасында яғни б.з.б. 55 жылы Оңтүстік және Солтүстік ғұндар болып екіге бөлінеді.

Ғұн мемлекеті

Оңтүстік ғұндар

Солтүстік ғұндар

Б.з.б. 55 жыл

Хань әулетінің қол астына түсті

Чжи-Чжи шаньюйдің басқаруымен батысқа қарай жылжыды














Оңтүстік Қазақстандағы қаңлы тайпасының жеріне жетеді, олармен бейбіт келісімге келіп, Талас өзенінің Шығыс жағында көшіп-қонуға мүмкіндік алады.


Б.з. І ғасыр

Алан ас тайпалар

Ғұндар

Дунай арқылы Батыс Еуропаға жылжыды

Қазақстанның Оңтүстік батысы

Арал бойы

Каспий теңізіне қарай ығысты

Б.з.б. ІІ ғасыр – б.з.б. 4 ғасыр






















Қазақстанның Оңтсүтік – батысы мен Арал бойына ғұн тайпаларының келе бастаған екіншісі толқыны б.з.б. 1 ғасырда басталды. Олардың көрсетілген жерге келуі ондағы алан ас тайпаларын батысқа Каспий теңізіне қарай ығысуына мәжбүр болды. Ғұндар бұл жерде де тұрақтап қала алмады. Олар жылжи отырып Дунай арқылы Батыс Еуропаға дейін жетті. Сонымен, ғұн тайпаларының шығыстан батысқа қарай жылжуы б.з.б. 2 ғасырда басталып б.з.б. 4 ғасырына дейін созылды.


ІІІ Қорытындылау.

Жаңа сабақтарды бекіту сұрақтары:


І. 1. Дунхулардың ғұндарға жиі елші жіберудің мақсаты?

2. Ғұндарға кімдер алым салық төлеп тұрды?

3. Ғұндар туралы деректер қай елдің жазба деректерінде

кездеседі?

4. Бекзадалар аспанға, жерге, ата-баба аруағына құрбандық шалу

үшін қайда жиналды?

5. Жиында не талқыланды?

6. Екіге бөлінген ғұндар қандай жағдайға ұшырады?


ІІ.

Б.з.б.3 ғ.

Б.з.б. 55 ж.

Ойлан, тап

60,100

Б.з.б. 209

Б.з.б. ІІ ғ. мен І ғ.

10

300

4000














Бүгінгі сабақтан мен не білдім?

Таблица толтыру.

Ғұн

Ғұн мемлекетінің территориясы

Өмір сүру уақыты

Билеушісі

Қанша ру тайпа

Қай жылы 2-ге бөлінді








ІІІ Оқушыларды бағалау.

Үйге тапсырма.

Общая информация

Номер материала: ДВ-414141

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «История: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Анализ результатов образовательной деятельности в работе учителя истории»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Достижение эффективности в преподавании истории на основе осуществления положений историко-культурного стандарта»
Курс повышения квалификации «Изучение русской живописи второй половины XIX века на уроках МХК в свете ФГОС ООО»
Курс повышения квалификации «Моделирование современных уроков истории»
Курс повышения квалификации «Теория и методика преподавания основ философии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и теория этики в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения курсов истории в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Федеральный государственный стандарт ООО и СОО по истории: требования к современному уроку»
Курс повышения квалификации «Развитие ИКТ-компетенции обучающихся в процессе организации проектной деятельности при изучении курсов истории»
Курс повышения квалификации «Электронные образовательные ресурсы в работе учителя истории в контексте реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «История и обществознание: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Философия и история образования в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: теория и методика преподавания в образовательной организации»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.