339302
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокГеографияДругие методич. материалы"Қазақстанның ірі көлдері" 8 сыныпқа арналған сабақ жоспары

"Қазақстанның ірі көлдері" 8 сыныпқа арналған сабақ жоспары

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.


Сынып: 8а Күні: 12.01.16

Сабақ тақырыбы: « Ірі көлдер» 
Сабақтың мақсаты: 
Білімділік: Көл және оның түрлері жайлы мәлімет беру, олардың географиялық орнын анықтай білуге үйрету. 
Дамытушылық: Оқушылардың ойлау, өз бетинше жұмыс істеу қабілетін дамыту,білім, білік дағдыларын қалыптастыру, пәнге қызығушылығын арттыру. 
Тәрбиелік: Адамның кейбір іс әрекетінің айналадағы ортаға теріс ықпал етуі туралы әңгімелей отырып, оқушыларды табиғатты қорғай білуге, сүюге тәрбиелеу. 

Күтілетін нәтиже: а) топтастыру әдісі бойынша жұмыс істеу 
ә) көлдер туралы білу 

Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту. 

Сабақтың әдісі: Түсіндірмелі-көрнекілік, репродуктивтік, анықтау-баяндау 
әдісі, ой-қозғау стратегиясы, модульдік 
технология стратегиялары. 

Көрнекілігі: Глобус, 
Қазақстанның физикалық-географиялық картасы, атлас карта, тірек сызба. 

Пәнаралық байланыс: Тарих, биология, әдебиет. 
Жаңа сабақтың ұраны: «Төртеу түгел болса – төбедегі келеді, алтау ала болса – ауыздағы кетеді!» 
І. Қызығушылықты ояту (топтастыру стратегиясы). 

А) оқушыларды топқа бөлу. 
І топ «Каспий» 
ІІ топ «Арал» 
ІІІ топ «Балқаш» 
Атмосфералық қарым - қатынас жасау 
II. Үй тапсырмасын сұрау 

1. Қазақстан аумағында қанша көл бар? 
2. Көлдердің пайда болуы? 
3. Көлдің шаруашылыққа тигізетін пайдасы 

IV.Жаңа сабақты түсіндіру. 
Ой қозғау стратегиялық әдісін пайдалану


1.«Көлдер» 
Жер бетіндегі суға толған табиғи ойыстарды көл деп атайды. Көлдің теңізден айырмашылығы оның мұхитпен тікелей байланысы жоқтығы. Көлдер жазықта да, тауда да кездеседі. Көлдердің ауданы мен тереңдігі әр түрлі болып келеді. Табиғатта ауданы шағын кішкентай көлдер де және үлкендігіне байланысты теңіз деп аталатын ірі көлдер де бар (картадан Каспий теңізін көрсету, оған қандай өзендер құяды, тереңдігі туралы айту). Көлдер тереңдігі жағынан да әр түрлі. Евразиядағы Байкал көлі – дүние жүзіндегі ең терең көл. Оның ең терең жері 1620 метр. 
Қазақстанда 48 мың көлдер бар. Олардың ең ірілері: Каспий, Арал, Балхаш. 
1.Каспий – дүние жүзіндегі ең ірі тұйық көл. Аты XVIғ. аяғында осы теңіз жағалауында қоныстанған. Теңіз солтүстіктен оңтүстікке қарай 1000 км қашықтыққа созылып жатыр. Біздің елімізге, бұл ірі көлдің солтүстік шығыс бөлігі кіреді, жалпы аудан 390 мың км², жағалау сызығының ұзындығы – 7000 км. Оның суы 5 мемлекеттің жағалауын шайып жатыр. Ол Ресей, Қазақстан, Әзербайжан, Түрікменстан, Иран республикасы. Суының тұздылығы солтүстігінде 2‰, орталығында 12‰, оңтүстігінде 14‰ жетеді. Каспийде балық көп ауланады. Әсіресе, итбалық көп кездеседі. Ең бағалы балықтар бекіре тұқымдастар, кәсіптік маңызы бар. Өсімдіктердің 500 түрі, балық пен жануардың 769 түрі кездеседі. Бағалы балық-қартпа, бекіре, шоқыр, сазан, көксерке, сыла, майша-бақ, т.б. ауланады. Құстардың 200 түрі кездеседі. Олардың кәсіптік маңызы бар. Солтүстік-шығысында мұнай мен газдың қоры бар. Теңіз флоты құрылды. Теңіз жағалауында қалалары бар. 

2.Арал теңізі 
Арал аумағының үлкендігі жөнінен 2-ші орын алады. Арал теңізі ерте заманнан араб, грек, моңғол және жоңғар шапқыншылары кезінде мәліметтер жинақталған. Бір кездерде ол көк теңіз, Сақтар теңізі, Кердері теңізі деп аталған. 1 мың жылдарда сақ тайпалары мекендеген. Арал теңізі деп алғаш рет араб жазушысы Ибн-Рашд атаған. 
Сырдария мен Амудария өзендерінің суы жер суаруға көп жұмсалуына байланысты Арал теңізі тартылып бара жатыр. Оның жағасы 100-200 км-ге дейін шегініп, босаған жерлерді, сор, тұз бен құм басуда. 

Қазіргі кезде теңіз екі су қоймаға, яғни үлкен және Кіші Аралға бөлініп кеткен. Арал теңізінде 1100 аралдар тобы болатын, кейін олардың бірқатары түбектерге айналып, құрлыққа қосылып кетті. 
Суының тұздылығы қазіргі 35‰ жетті. Арал теңізінде органикалық дүниесі әлдеқайда кедей. Теңізде балықтың 20-дай түрі бар. Құндылары: бекіре, сазан, қояз, шабақ, ақмарқа ауланады. Жерсіндірілген балықтар: Каспий шоқыры мен балтық салакасын атауға болады. Арал теңізінің тартылуына байланысты экологиялық жағдай асқына түсуде, егістік жерлер мен мал жайлымдарын кұм мен тұз басып пайданудан қалды. Кеуіп кеткен теңіз түбінен жылына 200 млн. тонна көтерілген улы-тұзды шаң-тозаң ауаға таралады. Табиғи ортаның азып-тозуы жергілікті халықтың денсаулығына біраз зардабын тигізіп отыр. 
Арал теңізі туралы мәселелерінің бірі – егістіктерді суландыруға жұмсалатын суды үнемдеу, тұздың ұшуын азайтатын, топырақты бекітетін өсімдіктер өсіру, мәдени дақылдар өсіру, жергілікті халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету мәселелері өткір қойылып отыр. 
3.Балқаш көлі 
1.Қазақстанда көлемі жағынан үшінші орында Балхаш көлі тұрады. 
Бұл көлдің бір ерекшелігі – оның батыс бөлігінің суы тұщы, ал шығыс бөлігінің суы ащы суының тұздылығы 5,2‰. (Картадан Балхаш көлін тауып түсіндіру). Көл суының 67% Іле өзенінің келетін су және батыс бөлігіне өзен суы мол құйылады. Құятын өзендері: Іле, Қаратал, Ақсу, Лепсі, Аягөз, Бақанас және т.б. 
Балхашта кәсіптік маңызы бар балықтардың 20-дан астам түрі бар. Балхаш көкбасы, балхаш алабұғасы, т.б. аққайрақ, көксерке, арал қаязы, жерсіндірілген балықтар. 
Көлдерде қаз, үйрек, шағала, аққу және т.б. суда жүзетін құстар кездеседі. Қабандар, терісі бағалы андатра жерсіндірілген. Себебі, Іле өзенінде Қапшағай бөгені салынуына байланысты көлдің деңгейі 2м 
төмендеп тұздылығы артты, көлге кұяр сағасы тартылды, бөген суымен жер суарылады, егістікке сіңірілген химиялық тыңайтқыштар да көп суын сапасын нашарлатты, көлдің солтүстігінде мыс балқыту комбинаттары жұмыс істейді. Көл суын Балқаш кен-металлургия комбинаты пайданылады. 

2. Көлдердің пайда болуы. 
Жер шарындағы терең көлдер тау жасалу үрдістер кезінде пайда болған мұндай көлдерді техникалық көлдер деп атайды. Мұндай көлдерге: Сібірдегі Байкал, Тянь-Шаньдағы Ыстық көл, Алтайдағы Зайсан жатады. Кейбір жағдайда тау опырылып, өзен аңғарларын бөгеп тастаған кезде де көлдер пайда болады. Мысалы, Памирдегі Сарез, Іле Алатауындағы үлкен Алматы көлдері, мұндай көлдерді бөген көлдер деп атайды. Бір кездегі теңіздің орнын қалдық көлдер алып жатады. Каспий, Арал көлдері – қалдық көлдерге жатады. 
Кейбір көлдер сөнген жанартаулардың кратерлерінде пайда болады. Оларды жанартаулық көлдер деп атайды. Мұндай көлдер Ява аралында, Куриль аралында, Камчатка түбегінде бар. 
3.Ағынды және ағынсыз көлдер. 
Көл суының көптеген қасиеттері, тұздылығы оның ағынды немесе ағынсыз болуына байланысты. Ағынды көлден өзен ағып шығады. Ондай көлге тұз жинақталмайды, өзен суымен бірге ағып кетеді. Сондықтан ағынды көлдің суы тұщы болады. 
Ешбір өзен ағып шықпайтын көлдер де бар. Оларды ағынсыз көлдер деп атайды. Су ағып шықпайтындықтан, оларда біртіндеп тұз жинала береді. Құрғақшылық аймақтарда көл суы төгелдей буланып кетеді де, түбінде тек тұз қалады ( картаны пайдаланып, мысалдар келтіру ). 
4.Көлдердің батпаққа айналуы. 
Жаңбыр мен қар суы жер бетін шайып, көлге әртүрлі заттарды ағызып алып келеді. Көлдің түбінде өсімдіктер мен жануарлар қалдықтары шөгіп шіриді. Соның салдарынан көлдер тайызданады да, оны ылғал сүйетін өсімдіктер басып кетеді. Көлдің тайызданған жеріне қамыс, құрақ, қияқ, мүктерқаулап өседі. Нәтижесінде көлдің орнында батпақтар пайда болады (слайдтарды көрсету). 
5. Көлдің шаруашылық маңызы. 
Көлдердің шаруашылықта пайдасы үлкен. Олардың ең 1-ші байлығы – тұщы суы. Көл суын адам ауыз су ретінде, мал суаруға, егін егуге, түрлі өндіріске жұмсайды. Көлдер кеме қатынасы үшін пайдаланылады. Мысалы, Каспий теңізі, Солтүстік Америкадағы ұлы көлдер. АҚШ пен Канада арасындағы су жолы қызметін атқарады. Ладога мен Онега көлдерін айтуға да болады. Көлдер әртүрлі өсімдіктер мен жануарларға бай. Кәсіптік маңызы бар балықтар ауланады. Тұнба көлдерден тұз өндіріледі. 

V. Жаңа сабақты бекітуге 
Каспий алабы: Жайық, Жем, Ойыл. 
Арал алабы: Сырдария, Шу, Сарысу. 
Балқаш Алакөл алабы: Іле, Қаратал, Ақсу, Сарқан. 

VII. Үйге тапсырма беру. 
Көлдер. (оқу) 
Кескін картаға көлдерді түсіру: 
I – қатар. Каспий теңізі 
II – қатар. Арал теңізі 
III – қатар. Балқаш көлі. Қосымша хабарлама жазып келу. 


Общая информация

Номер материала: ДВ-352792

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Содержание и технологии школьного географического образования в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «География: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Подростковый возраст - важнейшая фаза становления личности»
Курс повышения квалификации «Методические аспекты реализации элективного курса «Основы геополитики» профильного обучения в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Основы управления проектами в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Экономика предприятия: оценка эффективности деятельности»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС технических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Экономика: инструменты контроллинга»
Курс повышения квалификации «Формирование первичных компетенций использования территориального подхода как основы географического мышления с учетом ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения географии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Педагогика и методика преподавания географии в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Управление информационной средой на основе инноваций»
Курс профессиональной переподготовки «Технический контроль и техническая подготовка сварочного процесса»
Курс профессиональной переподготовки «Стандартизация и метрология»
Курс профессиональной переподготовки «Стратегическое управление деятельностью по дистанционному информационно-справочному обслуживанию»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.