• 

  1 слайд

  Heyvanlar aləmi müəyyən ərazi və ya akvatoriyada bir neçə heyvan növünün uzun müddət ərzində yaranmış və formalaşmış toplusudur. Azərbaycanın heyvanlar aləminin zənginliyi barədə ilk məlumata şərq səyyahlarının yazılarında rast gəlmək olar. Memarlıq abidələri, qədim qaya və daşlar üzərindəki müxtəlif heyvan təsvirləri dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır. XVII əsrdən etibarən təbiətşünas səyahətçilərin Azərbaycan ərazisinə səfərləri ilə bağlı heyvanlar aləmi haqqında ilk bilgi əldə edilir.
  Azərbaycan Respublıkasının təbii şəraitinin müxtəlifliyi heyvanlar aləminin də zənginliyinə səbəb olmuşdur. Bura qonşu ərazilərdən –İrandan, Mərkəzi Asiyadan, Aralıq dənizi sahillərindən bəzi heyvan növləri gəlmiş, nəticədə Azərbaycanın faunasının növ tərkibi daha da zənginləşmişdir. Respublıkamızda 600-dən çox heyvan növü vardır ki, bu da dünyada olan heyvan növlərinin 5,6:% -ni təşkil edir.
  Fauna anlayışından fərqli olaraq heyvanlar aləmi dedikdə onların növ tərkibi ilə yanaşı fərdlərin sayı da nəzərə alınır. Respublika ərazisində 97 növ məməli, 357 növ quş, 67 növ amfibi və reptili, 1 növ dəyirmiağız, 97 növ balıq, 15 mindən çox onurğasız heyvan növü məlumdur.
  

• 

  2 слайд

• 

  3 слайд

  AZƏRBAYCANIN HEYVANLAR ALƏMİ
  

• 

  4 слайд

  Heyvan növlərinin respublika ərazisində yayılma arealı müxtəlifdir. Bəzi heyvanlar yalnız çox məhdud (göl, dağın bir hissəsi), digərləri isə respublikanın bütün ərazisində yayılmışdır. Məs., sərçəkimilər dəstəsinə daxil olan quşlara respublikanın bütün ərazisində rast gəlmək olar
  

• 

  5 слайд

  Azərbaycan ərazisinin yarıdan çoxu yarımsəhra və quru çöl landşaaft-ekoloji şəraitinə malikdir. Bu zonanın xarakterik heyvanları aşağıdakılardır.
  
  YIRTICILAR: GƏMİRİCİLƏR SÜRÜNƏNLƏR QUŞLAR
  canavar porsuq tısbağa adi göyərçin
  tülkü sarğılı safsar kərtənkələ qara çalağan
  çaqqal gəlincik gürzə çöl qaraquşu
  çöl siçanı xallı təlxə ağbaş kərkəz
  ərəb dovşanı kor ilan sığırçın
  yekəqulaq kirpi zeytun kontiya ağ leylək
  YARIMSƏHRA VƏ QURU ÇÖLLƏRİN
  HEYVANLARI.
  

• 

  6 слайд

  ARİD-DENUDASİON ALÇAQDAĞLIQ ZONASININ
  HEYVANLARI
  Ekoloji baxımdan yarımsəhraların düzənliklərindən daha rəngarəng olması ilə fərqlənir. Bir vaxtlar burada kaftara rast gəlmək olardı. Hazırda ona rast gəlmək mümkün deyil. Canavar , tülkü çaqqalın yuva salıb balalaması üçün əlverişli yerdir. Eldar oyuğunda boz ayıya rast gəlinir. Burada yarasalar da vardır.
  Quşlardan qaya kəkliyi, ağbaş Asiya kərkəzi, qara kərkəz, ev yapalağı yayılmışdır.
  Sürünənlərdən Xəzər hekkonu, Qafqaz kəlkəzi, gürzə və başqa ilanlar yayılmışdır.
  

• 

  7 слайд

  MEŞƏ ZONASININ HEYVANLARI
  DÜZƏN MEŞƏLƏRİ: Tuğay və aran meşələrininheyvanları daha zəngindir. Özünə xas heyvan növləri ilə yanaşı yarımsəhra və boz dağlar üçün səciyyəvi olan başqa heyvanlarda var. Burada keçmişdə iri heyvanlardan ayı, çöl donuzu. Qarayazı meşələrində maral məskən salmışdı. Indi isə bunlara çox az rast gəlinir.
  Tuğaylarda dovşan, Böyük zaqafqaziya kirpisi, qamışlıq pişiyi, çaqqal, yarasa məskunlaşmışdır.
  Tuğay və aran meşələrində quşlardan kökü kəsilməkdə olan qırqovu, meşə xoruzu, turac, qara çalağan geniş yayılıb. Hazırda bura kürən vağ, ağ leylək, bayquş, zığzığın, və s. Quşların məskənidir.
  DAĞ MEŞƏLƏRİ: bura heyvanlar aləminin müxtılifliyinə görə digərlərindən çox fərqlənir. Dağ meşələrinin tipik heyvanları Qafqaz maralı, zərif əlik, köpkər, dağıstan turu, qaban, qonur ayı, parlaq xallı vaşaq, meşə pişiyidir.
  

• 

  8 слайд

  QONUR AYI
  

• 

  9 слайд

  BƏBİR
  

• 

  10 слайд

  CANAVAR
  

• 

  11 слайд

  QAFQAZ MUFLONU
  

• 

  12 слайд

  QAFQAZ GÜRZƏSİ
  

• 

  13 слайд

  GÜRZƏ
  

• 

  14 слайд

  İKİ BAŞLI KORAMAL
  

• 

  15 слайд

  NƏCİB MARAL
  

• 

  16 слайд

  CÜYÜR
  

• 

  17 слайд

  XALLI MARAL
  

• 

  18 слайд

  CEYRAN
  

• 

  19 слайд

  QARTAL
  

• 

  20 слайд

  FLAMİNQO
  

• 

  21 слайд

  T
  U
  R
  A
  C
  

• 

  22 слайд

  QIRQOVUL
  

• 

  23 слайд

  Q
  U
  T
  A
  N
  

• 

  24 слайд

  QU QUŞU
  

• 

  25 слайд

  Respublikanın şirin sularında və Xəzərdə 30 növ balıq ovlanır. Bu balıqların çoxu Kür çayında, Kürün ətrafındakı göl və axmazlarda, həmçinin Mingəçevir su anbarıda tutulur. Ovlanan balıqların əksəri keçici və yarımkeçicidir (dənizdə böyüyür, kürüləmək üçün çaylara keçir). Keçici balıqların ən qiymətlisi qızılbalıq, nərə, uzunburun və bölgədir. Xəşəm, şamıyı, poru ilanbalığı da belə balıqlardandır. Nərəkimilərin əti və qara kürüsü çox qiymətli hesab olunur.
  Bunlardan başqa, Azərbaycan Respublikasının sularında böyük sənaye əhəmiyyəti olan çapaq, çəki, sıf, naxa, külmə, ziyad (kütüm) və s. yarımkeçici balıqlar var. Xəzərdə çoxlu siyənək, kilkə və kefal ovlanır. 1959-cu ildən sonra Kür çayında müxtəlif hidrotexniki qurğular tikilməsi, Kür çayı axarının nizama salınması, Xəzər dənizi suyunun çirklənməsi və s. səbəblərdən sənaye əhəmiyyətli balıqların sayı xeyli azalmışdır. Balıq ehtiyatını bərpa etmək və artırmaq məqsədi ilə respublikada geniş miqyasda meliorasiya və balıq yetişdirmək üçün 3 zavod (Kürağzı, Əlibayramlı və Kür təcrübə nərəyetişdirmə zavodları) istifadəyə verilmşdir. Respublikanın balıqyetişdirmə təsərrüfatlarında və zavodlarında hazırda ildə 20 mln.-dək nərə balığı, 600 min qızılbalıq və 800 mln-dan çox çapaq, çəki külmə və sıf körpəsi yetişdirilir. Bunlardan əlavə, 1980-ci ildən Kiçik Qızılağac təsərrüfatında fəaliyyət göstərən inkubatorda ildə 50 min ziyad balığı yetişdirilib dənizə buraxılır. 2000-ci ildə Xıllıda yeni, müasir 20 mln. nərəkimi körpəsi yetişdirməyə qadir olan zavod istifadəyə verilmişdir.
  AZƏRBAYCANIN BALIQLARI
  

• 

  26 слайд

  QIZIL BALIQ
  

• 

  27 слайд

  NƏRƏ
  BÖLGƏ
  İLAN
  ÇƏKİ
  

• 

  28 слайд

  XƏZƏR SUİTİSİ
  

• 

  29 слайд

  Azərbaycan Respublikası "Qırmızı Kitab"ı - Azərbaycan Respublikası ərazisində nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi olan vəhşi heyvan və yabanı bitki növlərinin vəziyyəti haqqında rəsmi dövlət sənədidir. O, Respublikanın bütün ərazisində, o cümlədən Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan sektorunda heyvan və bitki növlərinin vəziyyəti, yayılması və mühafizəsi tədbirləri haqqında məlumatları özündə əks etdirir.
  Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitab"ına 108 növ heyvanın adı daxil edilmişdir. Onlardan 14 növü məməli, 36 növü quş, 13 növü sürünən və suda-quruda yaşayan, 5 növü balıq, 40 növü həşəratdır.
  Azərbaycan Respublikasında nadir və nəsli kəsilməkdə olan fauna və flora növlərinin qorunub saxlanılması məqsədi ilə qoruq və yasaqlıqlar yaradılır.
  

• 

  30 слайд

  Talış qırqovulu
  Hirkan arıquşu
  Qara leylək
  Qıvrımlələk qutan
  Mərmər cürə
  Ağquyruq Dəniz qartalı
  Məzar qartalı
  Berkut
  Laçın
  Turac
  Forel balığı
  Təkə
  Köpgər (qaranaca)
  Muflon
  Qagqaz tetrası
  Qagqaz uları
  Çöl qartalı
  Zaqafqaziya dağ qoyunu
  Ardıc ağıriyli
  Şahin
  Toğlugötürən
  Çəhrayı qutan
  Bəzgək
  Dovdaq
  Sultan toyuğu
  Ərsindimdik
  Qızılqaz
  Qırmızıdöş qaz
  Fısıldayan qu
  Kiçik qu
  Ceyran
  Çökəkburun cüllüt
  Ağquyruq çökəkburun
  Çöl haçaquyruq cüllütü
  Turan pələngi
  Göl pişiyi
  Ön Asiya bəbiri
  Zaqafqaziya bezoar keçisi
  Zaqafqaziya qonur ayısı
  Zolaqlı kaftar
  Vaşaq
  Manul pişiyi
  Adi uzunqanad
  Cənub nalburnu
  Enliqulaq bükükdodaq
  Sarıqlı safsar
  Suriya sarımsaq qurbağası
  Adi triton
  Daraqlı triton
  Adi (boz) quru qurbağası
  Kiçik Asiya gürzəsi
  Eskilon ilan
  Zaqafqaziya təlxəsi
  Aralıq dənizi tısbağası
  Xarabalıq kələzi
  Qızılı mabuya
  Zolaqlı çılpaqgöz
  Ox-ilan
  Zaqafqaziya takır girdəbaşı
  Ağ durna
  Baloban
  Toğlugötürən
  Şahin
  Cek
  Çay qaraquşu
  İncədimdik kronşnep (əyridimdik)
  İlanyeyən
  Xəzər uları
  Tetraçalan
  Türküstan tüviki
  Qaraqarın bağrıqara
  Ağboğaz bülbül
  Səhra qar quşu
  Dağ keçisi
  QIRMIZI KİTABA DÜŞMÜŞ HEYVAN NÖVLƏRİ
  

Краткое описание материала