860474
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5.520 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.200 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 70%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокДошкольное образованиеКонспектыБалалармен жұмыста мақалдарды пайдалану

Балалармен жұмыста мақалдарды пайдалану

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

ҒИБРАТ ҚАҒИДАЛАРЫ


Қазақ халқы ежелден ұрпақ тәрбиесіне баса назар аударған. Ұлын қонысым, қызын өрісім деп ойлайтын ата-бабамыз балаларының тәрбиелі де өнегелі болып өсуін мұқият қадағалап отырған, «Үйінде ұл-қызы бардың, көгінде жұлдызы бар» деп түсінген. Халық балаға жасында берілетін тәрбиенің маңызын ерекше ұғынған: «Ұяда не көрсең ұшқанда соны ілерсің», «Ұлың өссе ұлықтымен ауылдас бол, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол», «Ата баласының ат меңіндей белгісі болады».

Жақсы бала мен жаман баланың айырмашылығын айқын ашып көрсеткен: «Атадан жақсы ұл туса елінің қамын жейді, Атадан жаман ұл туса елінің малын жейді». Қазақ халқы қыз баланы ерекше қадірлеген: «Тұзды төкпе, қызды сөкпе!», «Тасқын суды құз бөгейді, дау-дамайды қыз бөгейді», «Гүл өссе жердің көркі, қыз өссе елдің көркі », «Бір жақсы қыз екі жаман ұлға татиды». Cөйтіп ата-бабаларымыз жас ұрпаққа үлкен үміт артқан. «Асыл тастан, ақыл жастан», «Жүйрік тай құнаннан, ақыл жас ұланнан». Берілуге тиіс тәрбиеге орай ата-ана өз баласының дені сау мейірімді, батыр, сүйікті, шаруақор, қайырымды, таза, әдепті болып өсуі үшін ауызекі ережелер жасаған. Бұлар қатаң тәртіп есебінде шығарылған да, халық жадында қалып қойған .Халық даналығы туғызған талаптардың ішіндегі күрделілері негізгі өсиет есебінде сақталынып қалған.

«Жаман ауруға жақсы ас», «Ұлыңды басқа үйден тойдырма, қызыңды басқа үйге қондырма», «Ішің ауырса аузыңды тый, көзің ауырса қолыңды тый», «Біреудің ала жібін аттама», «Суын ішкен құдығыңа түкірме», «Ең үлкен қонақ – құдайы қонақ», «Қайта кірер есікті қатты жаппа».

Сондай-ақ халқымыздың мынадай талап ету, тиым салу сөздері бар: «Жаман сөз айтпа», «Өсек тасыма», «Босаға керме», «Нанды баспа», «Күлді шашпа», «Табалдырықта тұрма», «Малды теппе». Бұлардың кейбірі сенім-нанымға орай шықса да бәрінің де бала тәрбиесіндегі мәні өте зор. Сондай-ақ қазақ халқының әдет салтында сақталған осы күндері ұмытыла басталған ұрпақ тәрбиесіне қатысты талап, рұқсат ету, тиым салу ғибрат ережелерінің маңызы өз бағасын жоймайды. «Қолыңды төбеге қойма», «Үйге жүгіріп кірме», «Есікті қатты жаппа», «Түнде от шығарма», «Оттың басын сызба», «Үйді айнала жүгірме», «Табаныңды тартпа», «Таңдайыңды қақпа», «Жер тіреме», «Күлді баспа», «Ерніңді шығарма» «Күлме досыңа, келер басыңа», «Ішегіңді тартпа». «Кісіге қарап түшкірме», «Жүреңнен отырма», «Оттан аттама», «Пышақ оқтама (оқталған пышақ үш есе ұзарып кетеді)». «Тамақты сылпылдатып, сораптап ішпе», «Аузыңды ашып есінеме», «Кісі алдынан өтпе», «Піскен тағамның үстіне отырма», «Кірдің суын төккен жерді баспа», «Еңбек етсең ерінбей,Тояды қарның тіленбей». «Біреуге ор қазба,өзің түсерсің». «Отан үшін отқа түс,күймейсің», «Атаңа не қылсаң,алдыңа сол келер». «Досыңды мақтағаның , Өзіңді де жақтағаның», «Күшіңе сенбе, ісіңе сен», «Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол», «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен».

Осы ғибрат сөздің бәрі халықтан шыққан. Мұны елдің ертеңгі азаматтарының әрқайсысы жадына тұтқаны жөн. Өйткені азамат болу үшін әуелі әдепті де тәрбиелі болу керек.

Жалпы тәрбие мектебінің көп түрлері бар дейміз. Барлық тәрбиелеу мектебіне негіз болатын-адамгершілік тәрбиесі. Өмірдің адам баласына берер әр алуан тәрбиесін бағалауда адамгершілік тұрғысынан келіп бағалау бірінші кезекте тұрмақ, жетекші болмақ. Өмірде адам баласы тәрбие мектебінің әр түріне қарай не мансап иесі болуы, ғалым я бір істе маман болуы, ақын я жазушы болуы мүмкін, бірақ оның адамдық қалпын, адамгершілік рухын, ішкі дүниесін бұл мансаптармен өлшеуге болмайды.Адамгершілік сапа-сол адамға баға беруде оның өз бойындағы көрсеткіш-маятнигі болмақ. Қоғамда өз ісінің жақсы шебері ғана болу - сол адамның өз ортасына борышқорлығын түгел ақтай алмақ емес. Өзің мүшесі болып отырған қоғамның негізгі түпкі талабынан өзіңді бөліп алғысыз ету, онымен біртума жағдайда болу үшін, іс - әрекетіңді ғана емес, ең бастысы ішкі рухани дүниеңді бірінші кезекке қой.

Қоғам талабына қажетті қасиетіңді осы ішкі рухани азығыңнан ізде. Егер ол қасиет бойыңда бар болса, іс - әрекетіңнің қос тізгінін соған ұстат. Өйтпейінше, қоғамға көп пайда келтіруге мүмкіндігі бар іс - әрекеттеріңнің сол дәрежеде зияны да бірге туады. Жалаң күйінде білім, еңбек, қызмет т.б. адамның күнделікті тіршілігі үшін тапқан тәсілі – тіршілік құралы, тек қана тіршілік құралы. Өйткені күнделікті өмірде кездесер қиындық, ауыртпалық, өмірдің сан түрлі кездейсоқ кедергілері, керісінше, көкке көтерер мадақтауы, рақат жұмағы т.б. қарсаңында адам баласы жоғарғы күйде болса, шайқалмай қалмақ емес. Бұл сан алуан кездейсоқтар (мұның өзі өмірде болып отыратын заңды кездейсоқ) тұсында адамды бұзбай, адам күйінде ұстап қалар қуат-құдіреті – ішкі рухани азығыңның молдығы. Адамды ұят келтіретін барша жөнсіз істерден сырт ұстайтын, оған жібермейтін күш – адамның өз бойындағы ұстамдылық. Бұл болмаса, ақыл қанша сезіліп тұрғанмен, адам баласы ұят келтіретін қылықтан құр болмайды. Әрине, ұятты сезінуге ақыл керек, егер ақылдың көзін қайратсыздықжігерсіздік, әділетсіздік , жігерсіздік, байлаусыздық бүркесе, ақылды кісінің адамшылығы бұзылады. Осының бәріне көз жеткізер түйін сөз халқымыздың ғибрат сөздері, мақал-мәтелдерде.


Общая информация

Номер материала: ДВ-094586

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Теория и методика развития дошкольника для организации образовательной деятельности в дошкольных образовательных организациях с учетом ФГОС ДО»
Курс повышения квалификации «Образовательные ресурсы системы дошкольной образовательной организации в условиях реализации ФГОС ДО»
Курс повышения квалификации «Использование сказкотерапии с тревожными детьми в дошкольных образовательных организациях»
Курс повышения квалификации «Эмоциональные нарушения дошкольного возраста. Технологии индивидуальной коррекционно-развивающей работы»
Курс повышения квалификации «Одаренные дети. Особенности развития и система сопровождения в системе ДОО»
Курс повышения квалификации «Здоровьесберегающие технологии в физическом развитии дошкольников и их применение в условиях ФГОС ДО»
Курс повышения квалификации «Сурдопедагогика: организация обучения, воспитания, коррекция нарушений развития и социальной адаптации глухих, слабослышащих, позднооглохших обучающихся в условиях реализации программы ФГОС»
Курс повышения квалификации «Песочная терапия в работе с детьми»
Курс повышения квалификации «Внедрение технологии решения изобретательских задач в педагогический процесс дошкольной образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Технология проектной деятельности в процессе ознакомления детей дошкольного возраста с природой»
Курс повышения квалификации «Проектирование предметно-игрового пространства дошкольной образовательной организации в соответствии с ФГОС ДО»
Курс повышения квалификации «Личностное развитие дошкольника в социальной среде в условиях реализации ФГОС ДО»
Курс повышения квалификации «ФГОС ДО: применение игровых практик для современного развития детей»
Курс повышения квалификации «Система сопровождения ребенка с ОВЗ в общеразвивающем детском саду»
Курс повышение квалификации «Выстраивание системы психологических взаимодействий дошкольника с компьютером и интернетом»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.