Инфоурок / Музыка / Другие методич. материалы / Баяндама "Өлке табиғаты,тарихы,өнері-музыка сабағында"
Обращаем Ваше внимание: Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии (2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации).

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

ПРИЁМ ЗАЯВОК ТОЛЬКО ДО 21 ОКТЯБРЯ!

Конкурс "Законы экологии"

Баяндама "Өлке табиғаты,тарихы,өнері-музыка сабағында"

библиотека
материалов

Өлке табиғаты,тарихы,өнері –музыка сабағында

Кез келген халықтың ғасырлар бойы жасалған мәдениеті болады.Мектеп оқушыларын елін, жерін,туған халқының тілі мен салт-дәстүрін,өнерін қастерлейтін саналы,парасатты азамат етіп тәрбиелеуде музыка пәнінің алатын орны ерекше.Осыған байланысты музыка өнері- отбасында да,мектепте де бала тәрбиесінің ең негізгі құралы.

Қазақтың музыка өнерінде ғасырлар бойы халықпен бірге жасасып,тарихи өмірі мен толғаныс-тебіреністерін үздіксіз жырлап келе жатқан ән-күйлері жөнінде мысалдар үнемі түсіндіріледі.Әр тақырыптың мазмұнын,бағытын ұғынықты етіп түсіндіруде мұғалімнің рөлі өте зор. Ән айту,музыка тыңдаумен ғана шектелмей,өмір шындығымен,қоршаған орта,тарих,өнер сияқты қосымша деректермен ұштастыру қажет деп ойлаймын.

1.Табиғат –музыка әлемінде.

Оқушыларға «Отан-ана» тақырыбы мағынасын кең көлемде түсіндіреміз.Отан-әр адамның кіндік қаны тамып,туып-өскен жері,ата-бабамыздың туған атамекені,тарихи қасиетті тұрағы.

«Туған жердің қара тасын мақтан ете білмеген адам басқа жердің алтын тасын да мақтап жарытпайды» деп академик Қаныш Сәтпаев айтқандай,туған жердің көрінісін бейнелейтін әндер мен күйлерді қамтитын сабақта өз өлкеміздің табиғатын аса мақтанышпен айта отырып, оқушыларды табиғатпен сырласуға,оны қорғауға,аялауға үйретемін.

Ғалымдар музыканың тіршілікке қандай пайдасы барын анықтау үшін мынандай тәжірибе жасапты:Гүл өсірілген бақтың бірінде үнемі жанға жайлы әуен ойнап тұрған, ал екіншісіндегі гүлдер музыкасыз жай тәсілмен бапталған.Тәжірибе қорытындысында ән тыңдап өскен гүлдер әдемі,сапалы болып шыққан екен.Демек, музыканы бүкіл табиғат ұнатады екен.Қарап тұрсаңыз,бізді қоршаған ортаның әрбір құбылысы,әрбір суреті тұнып тұрған саз емес пе! Мәслен, шегіртке шырылы,құстар әні, бұлақ сылдыры, жапырақ сыбдыры, т.б.

Мысалы: Халық әні «Алатауды» үйрету сабағы.

Сабақтың мақсаты:Табиғат көрінісін әсем суреттейтін әнді үйрете отырып,қоршаған

ортадан әдемілікті сезіне білуге баулу.

Сабақты бастар алдында өз өлкеміздің байлығы,ұлттық парк туралы қысқаша шолу жасап, ауылдағы үлкен апалардың өз жерін суреттеген мына бір ән шумақтарын айтып беремін:

Біздің елдің жайлауы

Жайлауы біздің елдің Маралқашқан,

Жайқалған жапырағын әрең басқан.

Майысқан қалың орман арасынан,

Шарықтап марал,киік –аңы қашқан.

Қаумышкөл,Далынтай көл біткен егіз,

Маралкөл дәл тұсында үлкен теңіз.

Науа мен Көкжотаны жайлап қайтсаң,

Болады күзге жақын малың семіз.

Таулары біздің жайлау ұзындаған,

Салқын жел кешке жақын ызылдаған.

Қатынның суын өрлеп жүріп кетсең,

Мұзтаудың қары жатыр бұзылмаған.

Бұл өлең жолдарын «Мұзарт» тобының орындауындағы Н.Ә.Назарбаевтың сөзіне жазылған «Үшқоңыр» әнімен салыстыра отырып,Венн диаграммасын қолданамын.

Сонымен бірге жергілікті ақын,мектебімізде ұзақ жылдар ұстаздық еткен,қазіргі

кезде зейнеткерлік демалыста отырған Құмарбану Омарбекованың өз ауылы туралы жазған өлеңін оқимын.

Чернова үлкен ауыл,туған өлкем,

Тауы да,тасы дағы бәрі көркем.

Қалаға көшіп жастар кетіп жатыр,

Не болар болашақта күнің ертең.

Қолында қол шатыры Шабанбайым,

Қан жайлау сенен артық таба алмаймын.

Туған жер тарихыңды терең білсек,

Түсінсек салт-санаңды барған сайын.

Оқушылар жер-су, жайлау аттарын жақсы біледі.Қысқаша сұрақтар қойылып,әңгіме жүргізіледі.

Табиғат-сұлулықтың таусылмас көзі.Е.Хасанғалиевтің «Атамекен»,Н.Тілендиевтің «Құстар», А.Құнанбаевтың «Желсіз түнде жарық ай»,И.Нүсіпбаевтің «Жол жыры» әндерін, күйшілердің туған жерге арналған күйлерін тыңдағанда өз табиғатымызды айтып, оқушылар санасына әсер етуіміз керек.

2. Тарих-ән өзегі.

Тарих-өткеннің шежіресі,ата-бабаның ұзақ жолы. Қазақ халқының тарихы мен тұрмысында орын алған ұлылы-кішілі оқиғалардың қандайы болсын ұлттық ән мен күйлерінде көрініс тапқан.Отан, ел,жер туралы әндер үйренгенде ауыл, аудан, облыс тарихымен таныстыра кеткен жөн.

Мысалы: «Қариялар азайып бара жатыр» әнін үйрену.

Әнді орындап беремін де,сұрақтар қоямын: «Өз ауылымыздағы,ауданымыздағы ардагерлер кімдер?», «Олардың өмір жолдары туралы не білесіңдер?»,т.с.с. Сұраққа жауап алынған соң,осы кісілердің өмір жолдарының өзі тарих екенін ұғындырамыз.Әлем таныған әнші Б.Төлегенованың Катон ауылында тұрғандығын,Берел ауылының азаматы әнші Р.Елубаев, Ақмаралдық әнші –сазгер Д.Қабдолов,әнші Е.Жақияров,айтыскер ақын Т.Әзілханов, «Азия дауысы» байқауында үшінші орын алған «Жерұйық» тобы туралы көптеген мағлұматтар беріледі.

Айтыс өнері жүйріктікті,білгірлікті,ел тарихын білуді керек етеді. Айтыс тақырыбын өткенде мынадай тапсырмалар беріледі:»Жер-су,ауыл, аудан аттарынан сөйлеп, айтар ойыңды мысал арқылы білдір» Табиғат, туған жер жайлы әндер орындап, тыңдағанда өлке тарихы туралы мәліметтер жинап, шығарма жазуға тапсырма беремін. Бұл оқушыларды ізденімпаздыққа, ойлай білуге жетелейді.

3. Өз өлкеңнің өнері.

Өнерді түсінуге әрекет ету адам жанына қанағат сезімін тудырады.Өнер туындыларына қарай отырып,өз ойларын жеткізеді,көңіл аударады,өзін қызықтыратын деректер іздейді.

Аспаптарды таныстыру бөлімінде оларды ойнап көрсету не суреттері арқылы таныстырылады.Мен осы сабақта Чернова ауылында туып өскен әнші,домбырашы,суретші Жақияров Байғажының өз қолынан жасаған домбырасын оқушыларға көрсетіп,өзімен кездесу ұйымдастырдым.Ол кісі күй шертіп,ән айтып берді.

Қорыта айтқанда,музыка сабағы мен өнер апталығын өткізу оқушылардың қабылеттерін ашып,білімдерін нығайтуға,әдемілікті сезінуге көп әсерін тигізеді.









Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 25 октября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДВ-386802

Похожие материалы