Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Школьному психологу / Статьи / Баяндама на тему "Отбасылық дау-дамайлар"

Баяндама на тему "Отбасылық дау-дамайлар"



Осталось всего 4 дня приёма заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)


  • Школьному психологу

Поделитесь материалом с коллегами:

Адамдар қарым қатынасының әр түрлі сфераларындағы дау дамайлар

От басылық дау дамайлар психологиясы

Отбасы адамдардың өзара әрекеттесулерінің ежелгі институты,бірегей құбылыс.Оның бірегейлігі бірнеше адамның ондаған жылдарға есептелетін ұзақ уақыт ішінде,яғни адам өмірінің көп бөлігінде өте тығыз өзара әрекеттесетіндігінде.Қарқынды өзара әрекеттесудің мұндай жүйесінде таластардың,дау дамай мен дағдарыстардың пайда болмауы мүмкін емес.

Өзара әрекеттесу субьектілеріне байланысты отбасылық дау дамайлар мынадай дау дамайларға бөлінеді:ерлі зайыптылар,ата аналар мен балалары,ерлі зайыптылар мен олардың әр біреуінің ата аналары;әжелер,аталар мен немерелері арасындағы дау дамайлар.

Отбасылық қатынастарда ерлі зайыптылар дау дамайлары басты рөл атқарады.Олдар көбінесе ерлі зайыптылардың қажеттіліктерінің қанағаттандырылмауына байланысты пайда болады.Осыған сүйене отырып,ерлі зайыптылар дау дамайларының негізгі себептері бөліп көрсетіледі (Владин, Капустин, 1986; Сысенко 1989; Лысенко1993 және тб.)

  • Ерлі - зайыптылардың психосексуалды үйлесімсіздігі;

  • «Мен» қажеттіліктерін қанағаттандырмау, серіктес тарапынан адамгершілік сезімін құрметтемеу;

  • Жағымды эмоцияларға деген қажеттіліктердің қанағаттандырылмауы, мейірімнің, қамқорлықтың, ықылыспен түсіністіктің болмауы;

  • Ерлі зайыптылардың біреуінің өз қажеттіліктерін шамадан тыс қанағаттандыруға әуестігі (маскүнемдік, нашақорлық, қаржыны қара басының қамына жұмсау және т.б)

  • Үй шаруашылығын жүргізу, бала тәрбиелеу, ата аналарға және т.б қатысты мәселелерге байланысты өзара көме к көрсету мен өзара түсәнәсуег деген қажеттіліктердің қанағаттандырылмауы

  • Бос уақытын өткізуге, әуестіктеріне байланысты қажеттіліктердің айырмашылықтары.

Психологтардың зерттеулері отбасылардың (((((((( дау дамайлардың бар екендігін көрсетеді. Қалған (((((( түрлі себептерге байланысты «ұрыс керістің» бар екендігін тіркейді. (Поликарпов, Залыгина (((((( ) дау дамайлардың жиелігіне, тереңдігіне және шиеленесушілігіне қарай дағдарысты, даулы, проблемалық және жүйкесі әлсіреген отбасыларын бөліп көрсетеді (Торохтий) (((((

Дағдарысты отбасы. Ерлі зайыптылардың мүдделерімен қажеттіліктерінің қайшы келуі өткір сипат алады және отбасы өмірінің маңызды сфераларын қамтиды. Ерлі зайыптылар ешқандай келісімге көнбестен, бір біріне ымыраға келмейтін, тіпті дұшпандық ұстанымда болады.

Даулы отбасы. Ерлі зайыптылар арасында олардың мүдделері күшті және ұзаққа созылатын жағымсыз көңіл күйлер туғыза отырып, қайшы келетін тұрақты одақ болады.

Проблемалық отбасы. Оған некенің тұрақтылығына соққы беруге қабілетті қиындықтардың ұзақ уақыт болуы тән. Мысалы: тұрғын үйдің болмауы, ерлі зайыптылардың біреуінің ұзақ уақыт науқастануы, отбасын асырауға қаражаттың болмауы, қылмысы үшін ұзақ мерзімге сотталу және басқа да бірқатар мәселелер.

Невротикалық отбасы. Мұнда ерлі зайыптылардың психикасындағы тұқым қуалаушылығы арқылы берілген ауытқушылықтар емес, отбасының өз өмірлік жолында кездесетін психологиялық қиындықтар әсерінің жиналуы негізгі рол атқарады. Ерлі зайыптыларда әбден мазасыздану ұйқының бұзылуы, кез келген себепке байланысты эмоциялар, жоғары агрессивтілік және т.б байқалады.

Отбасылық дау дамайлардың психотравмалық салдары болады, олар: отбасылық қанағаттанбаулышық күйі, «отбасылық дабыл», жүйкелі психикалық қысымшылық, кінә сезімі.

Ерлі зайыптылардың өзара қатынастарын қалпына келтіруге, даудамайлы жағдайяттардың дау дамайға ұласуының алдын алуға байланысты көптеген ұсыныстар жасалған (Владин, Капустин, 1886 Дорно, 1990, Егидес, Левкович, 1983, Рюриков, 1989. Сатир,1992, Чернышева, 1994 және т.б.)

Олардың көпшілігі мынаған саяды:

  1. Өзіңді,ал басқаны тіптен құрметте.Ол сенің ең жақын адамың,сенің балаларының әкесі екенін есіңнен шығарма.

  2. Қателіктерді,реніштер мен күнәларды қазбалауға тырыспа, оларға бірден жауап қайтар. Бұл жағымсыз эмоциялардың жиналуын болдырмайды.

  3. Сексуалдық жазғыруларға жол берме, өйткені олар ұмытылмайды.

  4. Бір-бірлеріңе басқалардың көзінше (балалардың, таныстардың, қонақтардың) ескертулер жасамағдар

  5. Өзіңнің қабілеттерің мен артықшылықтарыңды асыра айтпа, әрқашан және барлық жерлерде өзіңдікі дұрыс деп санама.

  6. Көбірек сен де, қызғанышты барынша азайт.

  7. Мұқият бол, зайыбыңды тыңдай және түсіне біл.

  8. Өзіңді төмендетпе, дене тартымдылығыңа көңіл бөл.

  9. Ешуақытта зайбыңның тіпті айқын кемшіліктерін талқылама, нақты жағдаяттағы нақты мінез-құлық жайлы ғана әңгіме жүргіз.

  10. Зайбыңа қызығушылықпен және құрметпен қара.

  11. Отбасы өмірінде қалай болғанда да ақиқатты анықтаудан гөрі, кейде шындықты білмеген де дұрыс.

  12. Кейде бір-біріңізден демалуға уақыт табуға тырысыңыз. Бұл қарым-қатынастағы эмоционалдық-психологиялық шектен тыс қарқындылықты жоюға көмектеседі.

Ерлі-зайыптылар арасындағы дау-дамайды шешу.

Ерлі-зайыптылар арасындағы дау-дамайды шешудің конструктивтілігі бірінші кезекте ерлі-зайыптылардың бір-бірін түсіне, кешіре және келісімге келе білуіне байланысты.

  • Бір-біріне жақсы көретін ерлі-зайыптылардың дау-дамайды доғару шарттарының бірі – жеңіске жетуге талпынбау. Сүйікті адамыңды жеңіліске ұшырату есебінен жеткен жеңісті жетістік деп атау қиын.

  • Қандай кінәсі болса да, басқаны құрметтеген жөн.

  • Өз-өзіңнен шын мәнісінде не толғандыратынын сұрауға қабілетті болу

  • Өз ұстанымыңды дәлелдеу кезінде орынсыз бар мүмкіндігіңді сарқа пайдаланбау және үзілді-кесілдік көрсетпеуге тырысу.

  • Өзара түсінікке өзіңнің келгенің және өз дауларыңа басқаларды – ата-аналарыңды, балаларыңды, көршілер мен таныстарыңды араластырмаған жөн. Отбасының жақсылығы тек қана ерлі-зайыптылардың өздеріне байланысты.

Ерлі-зайыптылар арасындағы дау-дамайды шешудің ажырасу сияқты негізгі тәсіліне жеке тоқталмаған жөн. Психологтардың пікірінше, оған мынадай сатылардан тұратын үрдіс ықпал етеді: а)













57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 28.11.2016
Раздел Школьному психологу
Подраздел Статьи
Просмотров5
Номер материала ДБ-396819
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх