Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Математика / Другие методич. материалы / Баяндама "Балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту кезінде жұмыстың жаңа озық әдістері"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Математика

Баяндама "Балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту кезінде жұмыстың жаңа озық әдістері"

библиотека
материалов

КМҚК «Дәншік» балабақшасы.







Баяндама



Тақырыбы:





«Балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту кезінде жұмыстың жаңа озық әдістері».





Орындаған: әдіскер

Дюсупова Қ.Қ









Самар ауылы

2015 оқу жылы

Қазіргі күні егемен Қазақстан үлкен әлеуметтік- экономикалық және мәдени өзгерістер жолында . Бұл өзгерістер уақыты білім беру жүйесінің беріктігін сынап, жаңа педогикалық ойларға , оқушы мен оқытушының арасындағы қарым-қатынас жасаудағы әдіс-тәсілдерінің жаңа жолдарын іздестіруге мәжбүрлейді. Әсіресе , өткен жылдардың тәжірибесіне сүйеніп отырған мектепке дейінгі білім жүйесінің жаңалап дамуына әсер етті. Баланың өмірінде ең маңызды кезең балалық шақ болғанымен , соңғы он жылдың ішінде мектепке дейінгі оқыту жағымды жағына өзгерді . Қабылданған «Білім туралы » Заңында білімнің демократизациясының және гуманизациясын қамтамасыз етіп отырған нормалар жазылған . Бұл заң арқылы ұлттық және әлемдік мәдениет , адамның жалпы құндылығы, оқу тілінің еркін таңдауы және қалаған оқу жері негізінде, мемлекет пен баланың даму қалыптасуына ықпал ететін керекті жағдай жасауға –мектепке дейінгі білімнің ең басты мақсаты болып анықталды . Қазақстандағы мектепке дейінгі тәрбиенің даму жүйесі- мектепке дейінгі барлық білім кезеңдеріндегі тұлғаның әртүрлі оқу қажеттілігіне жарауының бағыт-бағдармен сипатталады. Мектепке дейінгі оқытудың базистік оқу жоспарына көшуі әр мекеменің білім берудегі тұлғалы –бағдарлы мазмұнын , жаңа оқу технологиясын ендіру және оларды балабақша жұмысында жұмсауы сияқты балабақшадағы білім берудің дәстүрлі емес әдістерін қолдану жағдайын әлі де өзекті мәселе қылып көрсетіп тұр . Білім берудегі тұлғалы-бағдарлы бағыт бала тұлғасын қалыптастырады , ал ол болса өз кезегінде көбінесе оның тұлғалы дамуының бағытымен анықталады . Сол кезде , балаға оқу үрдісін амал-тәсілін білу үстіндегі өзін-өзі тану құқығы қалады , сонымен қатар оқумен байланысты емес жағдайларда қолданылатын білім мен шеберлікке үйрене берудың тұлғалы-бағдарлы жағдайын жасауға көмектесетін кезең болып табылады, ал бұл көбінесе оқушыға бағытталған және оқу үрдісінің жаңарту жолындағы келесі жағдайда қызмет етеді :

  1. Жеке тұлға және деңгейлі дифференсация ;

  2. Информатизация ;

  3. Даму арқылы интенсификация ;

Осылардың барлығы баланың белсенділігін жоғарылатуға , біліммен шеберлікті меңгеруге көмектеседі .

Мектепке дейінгі жастағы балаларды математикадан білім берудің алдында- олардың тану қызметінің белсенділігі , білім алудағы шығармашылық қатынастың қалыптасуы болып тұр . Баланың оқу танымдылық қызметі және білім алу арқылы ақыл-ойдың , зеректіктік тұлғалық ерекшеліктері дамиды . Осылардың барлығы ұжымдық оқу кезінде жеке тұлғалық, дидактикалық ұстанымның қажеттілігін білдірді . Балалардың жеке тұлғалық оқытудың келесі ұстанымы- дифференциялық оқытуы . Оның ең маңызды шарты – әр баланың жеке тұлғалық ерекшелігін ескеру және білу болып келеді . Математика санаудан емес , жұмбақтан басталады, яғни, туындап тұрған мәселеден. Балалардың шығармашылық ойлауы даму үшін , бала таңырқаушылық пен қызығушылықты сезу керек. Әр бала қиыншылықтардан өту , мәселелерді шешу арқылы ғана шығармашылық әлеміне шыға алады . Яғни , балаларды шығармашылық еңбекке дайындаудағы психологиялық негізі мектепке дейінгі жаста қалыптасады . Сол кезде қиялы , шығармашылық ойлауы , көріністі қадағалауы және талдау , салыстыра алатындығы, деректі талқылауы, қорытынды жасауы сияқтылар дамиды . Сонымен бірге , оқытудың жаңа технологиясына ТРИЗ жатады . Оның ең алғашқы рет 1946 жыла Г.С Альтшуллер жасап шығарған . ТРИЗ бұл өнертапқыштық мәселелерді шешу теориясы . ТРИЗ дың басқа көптеген теориялар бар, мысалы РТВ –шығармашылық ойлаудың дамуы . АРИЗ- өнертапқыштық мәселелерді шешу алгоритмы . ТРИЗ-дың әдістері :

1)Санаудың және қателердің әдісі . Оның мәнісі –мәселені шешу үшін әр-түрлі шешу жолдары пайдаланады .

2) Қайшылықтарды шешу жолдарын іздестіру . Мысалы: ойындар пайдалануға болады. «Жақсы-жаман», «Керісінше айт», « Жаңбыр жақсы , жаңбыр жаман неге ?; Керісінше : қарындаш жазады , өшіргіш өшіреді т.б

3) Ақыл- ой әдісі. Оны 1953 жылы А Озборн шығарған . Оның ережелері :

1.Кез-келген сынауға тыйым салынған:

2.Әр түрлі ұсыныстарды , тіпті қиял-ғажайып және ертегілерді ұсыныстарды айтуға болады :

3. Кез-келген ойды , ұсыныстарды да айтуға болады

ТРИЗ көбінесе экологиялық тәрбиелеу сабақтарында қолданылады . Экология – бұл қоршаған ортамен ағзалардың қарым-қатынасы туралы ғылым . Экология- баспана туралы ғылым (грек тілінен аударғанда). Балалардың экологиялық тәрбиелеумен оқыту жұмыстарының ең басты бағыттары :

  1. Балаларға табиғат әлемін көрсету қажет (адам қолынан жасалынатын нәрсе) :

  2. Балаларға мәдени әлемін көрсету(адамның ықпалы өте жоғары : саябақтар, саяжайлар) :

  3. Балаларға адамның жабайы және мәдени табиғатына ықпал жасауын көрсету :

  4. Табиғатты қорғау

  5. Табиғатта барлығы бір-бірімен байланысты өте тығыз байланысты екендігін және олар бір қатарлы болып келетіндігін көрсету:

  6. Табиғаттағы өмір сүріп жатқан барлық нәрсе қоршаған ортаны шартына үйренгендігін көрсету(тамақтану тәсілі, тістердің ,аяқтардың құрылысы арқылы).

Экологиялық тәрбие беру кезінде ТРИЗ-ді қолдануда келесі бағдарламалы мәселелер шешіледі : балаларда табиғатта болатын өзгерістер туралы мәліметтерді қалыптастыру , табиғаттағы су айналымы туралы білімдерін қорытындылау , кішкентай адамдарды жасау тәсілдерімен таныстыру . ТРИЗ-ді пайдалану кезінде балаларда қиял, ойлау қабілеттері және сөйлеу дағдылары дамиды , мысалы, ТРИЗ бойынша өткізетін «Таза және ластанған ауа» тақырыбы. Балаларды осы сабақта өміріміздегі өсімдіктердің рөлі, олардың таза ауаға ықпалы және адамның денсаулығына әсер етуі туралы біледі. Осында кішкентай адамдарды жасау тәсілін пайдалануға болады. ТРИЗ арқылы өткізілетін сабақтардың бірі кіші топтағы «Бауырсақ» ертегісі . Осында балалар бауырсақтын түлкіден құтқару амалдарын ойластырады ( бауырсақ шыршаға, күнге, кірпіге, т. б. айналады). Балабақшада өткізілетін сабақтарда дәстүрлі емес әдістерді қолдану мәселесі – оқытудың дифференциялық және жеке тұлғалық бағдарламаларға көшу қажеттілігі туындап тұрғанын көрсетіп тұр. Сабақтарда жаңа оқу технологиясын қолдану, шығармашылық үрдіс қажет болып тұр. Яғни, оқытудың және тәрбиелеудің дәстүрлі емес әдістерді - бала жеке тұлғалық қабілеттерін іске асыра алатын топта болуына талап етеді. Мектепке дейінгі оқытуда қолданылатын жаңа технологиялардың бірі- В.М. Монаховтың технологиясы. Оның – негізі білімнің «шашыңды » әдістері болып келеді. Оқушылардың өздерінің педагогикалық ойларын технологиялық карталарға жазады. Осында аксиомалық теорияға аса зор мән берілген. Аксиомалық теория барлығын дәлелсіз қабылдайды. Технологиялық карталар келесі пунктерден тұрады:

  1. Тақырып

  2. Оқу үрдісінің логикалақ құрылысы

  3. Мақсаттылық

  4. Диагностика

  5. Түзетушілік

  6. Үй жұмысы ( қалыпты, жақсы, озат)

Сонымен қатар сабақтын ақпараттық картасы жазылады.Ол технологиялық сияқты жасалады , бірақ мақсаты қойылады ( оқыту, дамыту, тәрбиелеу). Жаңа оқу технологияларға жоба әдісі де жатады. Жобалардың түрлері :

1.Қиялды- ол болмаған құбылыстарға және танымдылық жағынан пайдалы жобалардың құрылуына арналған . Мысалы «Уақыт көлігі», «Ғарыш кеменің пішіні».

2. Теориялық-әр түрлі негіздердің мазмұнына болған материалды танып-білу жатады . Қала , республика тарихымен байланысты Қазақстанның , өңірдің табиғи , аңдар мен өсімдіктер әлемдерінің ерекшеліктері туралы тақырыптар. Мысалы : «Жылға өзіне қалай жол табады?».

3. Тәжірбиелік- ол өтіл , өз жұмысын тәжірбие ретінде өткізу , алынған қорытындыны бағалау негізінде жасалады .

4. Шығармашылық –шешудің жолдары жасқа , қиялға тақырыпқа байланысты :

А) Қалыпсыз әдіс, яғни өзіндік:

Ә)Альтофиативтік-шешімдері керісінше ;

Б)Жалпылық амалдар.

Тақырыптың таңдауы –балалардың қызығушылығына және мұғалімнің біліктілігіне байланысты .Тақырып таңдаудың ережелері .

  1. Баладарың қызығушылығын ескеру :

  2. Тез орындалатын тақырып таңдау керек:

  3. Тақырып өзіндік болу қажет :

  4. Орындалатын тақырып болу керек :

  5. Балалардың қызығушылығы бар кезінде , оларды жұмысқа айналдыра алатындай тақырыпты тез таңдау қажет .

Мектепке дейінгі жастағы балалармен жұмыс істеудің тағы бір әдісі бұл –Верещагина бойынша 2-4 жастағы балалармен оқу жылдамдығын қабылдау әдісі. Сол әдістердің негізіне :

  1. Буын жүйесіне оқыту :

  2. Естің барлық түрін пайдалану

  3. Балалардың ойлау қабілеттерінде дамитын саналы үрдісін ескеру керектігі жатады :

Психологтың кеңесі :

  1. Мәжбүрлемеу

  2. Сабақтың көрінісі арқылы өткізіледі .

  3. Табиғи , өнегелік , материалдық ынталарды пайдалану .

Керекті құралдар :

Түрлі-түсті қағаз ,ақ және түрлі-түсті картон , фломастер, улкен жазуы бар кітаптар, ойыншықтар, суреттер, әріптері бар кубиктер, әліппе , 3 кесте (40*80) .

1 кесте –әліппе бойынша әліпби , әр қатарға 3-тен немесе 4-тен

2 кесте –көлденең жазылған дауыссыз дыбыстардың буыны .

3-кесте тігінен жазылған дауысты дыбыстардың буыны (ав, аг, ад)

Дауысты дыбыстар қызыл немесе сары түсті

Дауыссыз дыбыстар көк немес көгілдір түсті .


Ба

Ва

Га

Бо

Во

Го

Бу

Ву

Гу

Аб

Ав

Аг

Уб

Ув

Уг


А Б В Г

Д Е Ж З


Дыбыс жоқ және қолданбайтын буындар .Әр сабақта екі бағыт арқылы жасалады :

  1. Әріпті тану

  2. Сөздің қайталауы

Әріптермен танысу :

  1. Әріпті 4 түрде көрсету

  2. Осы әріп бар суреттерді , заттарды көрсету .

Әр суретте дауыссыз және дауысты дыбыстарды ашық түсті болып жазылу қажет .

  1. Әріпті дәптерге немесе қағаз бетіне жазуға ұсыну

Осы кестелер күні бойы балалардың көз алдында болуы керек .Алғашқы 10-12 сабақтар балалардың назарын буындарға аудармайды . Ал содан кейін буындардың үндестігіне назар аудартады ( ма-ма , па-па , ба-ба ко-ко т.б) .

Жаңа технологияларға шығармашылық әңгімелесу де жатады .Оның ішіне кестелерде кіреді:

  1. Кез-келген тақырып бойынша әңгіме немесе ертегі құрастыру .Мысалы : «Шоколадты адамның хикаялары», «Бір күні керең болғаны туралы түс көрдім».

  2. Мақал-мәтелдер бойынша әңгіме , ертегі құрастыру . Мысалы : «Кішкентай әрі пысық», «Сырғанауды жақсы көрсең шананыда таси біл»

  3. Ертегідегі кейіпкерлерге хат жазу. Тәрбиешінің ең басты мақсаты- балалар хат жазуды үйрену қажет.

  4. Әдебиет үлгілері бойынша шығарма жазу.

А)Сюжетті сақтап , кейіпкерлерді ауыстыру;

Ә)Ертегінің және әңгіменің аяқталуын жалғастыру;

5. Шығармашылық әңгімелеу ( Ересек тобы, 2-ші жарты жылдық);

А) Ертегінің және әңгіменің аяқталуын жалғастыру

Ә) Ертегінің және әңгіменің ары қарай жалғасын құрастыру.

6. Ертегіден салат жасау. Суреттері бар кестелер дайындалады. Суреттердің барлығы жабық. Содан кейін тапсырмалар беріледі: 1,2,3,4 қатардағы бір-бір суреттен ашу . Осындағы кейіпкерлермен , заттар мен және оқиға болған жерлермен бірге жаңа ертегі құрастыру керек .

7. «Керісінше ертегі»- балаға кейіпкердің мінезін өзгертуге ұсынылады.

8. «Жаңаша ертегі»: «Бауырсақ лифті бар 10 қабатта тұрады », «Лақтар айналасы терең теңізі бар аралда тұрады».

9. Көрініс бойынша шығармашылық әңгімелеу. Жұмыс кезінде балалар сызбалармен үлгі- қалыпты пайдалану керек. Ересек топта 3 беттен тұратын сызба –үлгісі болу қажет . Осы бойынша балалар сюжет құрастырады.

10. Ертегілерді ойлап құрастыру .

Балалар ертегілердің ерекшеліктерін: Басы , аяғы ертекте ылғи да сиқыр болатындығы, ертегі әр қашанда жақсы бітетіндігі туралы білу керек . Ересектерді баланың сурет салуы шығармашылығы қиялымен, ерекшелігімен таңқалдырады. Жаңа әдістері баланың қабілеттерін ашуға мүмкіндік туғызады . Сол кезде қағазға шимай қалдыруға, қолмен әртүрлі бағыттарда жұмыс істеуге жасқанбайды . Сурет салу жаңа әдіс-тәсілдері және дамыған орта арқылы жасалатын жүйелік жұмыс- баланың шығармашылық қабілеттерінің дамуындаға ең алғашқы әрі үзілмейтін жағдай болып табылады . Сурет салу әдіс-тәсіліне Т. Комарова көп мән берген болатын. Міне кей біреулері:

  1. Бармақтар палитрасы : Орта топ «Көңілді балапандар», ересек топ «Дымқыл қиял».

  2. Балаға сурет салудың ыңғайлы әрі қызықты әдістерінің бірі-«Печатка». Бетті бояғышпен бояп «Печатканы » аударады да сол қағазға қояды . Сонымен қатар «Печатканы» өшіргіштен жасауға болады. Осы техниканы шақыру билеттерін , ашық хат жасауға пайдаланады.

  3. Кляксография .

  4. Монотипия.

  5. Шикі қағазға сурет салу .

  6. Граттаж.

Бұрынға кезде Ресейде қолданылатын және балауыз бетінде жасалатын техниканың бірі –тырнау. Қағазды түрлі-түсті бояғышпен бояп , кептіреміз. Бүкіл бетте балауызбен немесе шырақпен жағамыз. Ыдысқа қара бояу мен сабынсуды қосып араластырамыз. Содан кейін балауыз жағылған бетке осы қоспаны жағамыз «кенеп дайын» . Енді бір ұшталған шыбықты алып , суретті тырнау арқылы саламыз.

  1. Мыжылған қағазға сурет салу

  2. Тампонирдік

  3. Тіс жұғыш сиқыр жасауды (тіс жұғыш паста)

  4. Балауызбен сурет салу

  5. Аппликация , түймеден аппликация жасау

  6. Коллаж жасау- бұл аппликациямен сурет салудың үйлесімділігі:

А) Түрлі-түсті дала, сонда жасыл шөп пен түймедақ бар:

Ә) Үзу әдісі

Б) «Жайлауда» ,«Кигіз үй», «Таулар» атты тақырыпқа коллажды мақтадан істеуге болады .

13. Манкадан коллаж жасау .

14. Қарындаш жоңқасымен жұмыс істеу.

15. шырша инелерімен жұмыс .

16. Майлықпен жұмыс істеу.

17. Конфетимен жұмыс.

18. «Шырша» макаронмен жұмыс.

19. «Гүлдер» жіппен жұмыс.

20. Мақтадан аппликация жасау.

Балабақшадағы сабақтарды оқытуда дәстүрлі емес, әдіс-тәсілдерді пайдалану мәселелері – оқытудың дифференцирдік және тұлғалық бағдарламаларға көшу қажеттілігі туындап тұрғанын көрсетіп тұр. Сабақтарда жаңа оқу технологияларын қолдан, шығармашылық үрдісі қажет болып тұр. Яғни , дәстүрлі емес әдіс-тәсілдер баланың жеке тұлғалық қабілеттерін көрсетуге мүмкіндік туғызады.








































Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

  1. «Қазақстандағы мектепке дейінгі білім» журналы № 2, 2010 жыл.

  2. «Дошкольник: обучение и развитие» атты кітап, авторлар : Белкина В:Н

Васильева Н:Н







Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

Қазіргі күні егемен Қазақстан үлкен әлеуметтік- экономикалық және мәдени өзгерістер жолында . Бұл өзгерістер уақыты білім беру жүйесінің беріктігін сынап, жаңа педогикалық ойларға , оқушы мен оқытушының арасындағы қарым-қатынас жасаудағы әдіс-тәсілдерінің жаңа жолдарын іздестіруге мәжбүрлейді. Әсіресе , өткен жылдардың тәжірибесіне сүйеніп отырған мектепке дейінгі білім жүйесінің жаңалап дамуына әсер етті. Баланың өмірінде ең маңызды кезең балалық шақ болғанымен , соңғы он жылдың ішінде мектепке дейінгі оқыту жағымды жағына өзгерді . Қабылданған «Білім туралы » Заңында білімнің демократизациясының және гуманизациясын қамтамасыз етіп отырған нормалар жазылған . Бұл заң арқылы ұлттық және әлемдік мәдениет , адамның жалпы құндылығы, оқу тілінің еркін таңдауы және қалаған оқу жері негізінде, мемлекет пен  баланың  даму қалыптасуына ықпал ететін керекті жағдай жасауға –мектепке дейінгі білімнің ең басты мақсаты болып анықталды . 

Автор
Дата добавления 15.04.2015
Раздел Математика
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров1126
Номер материала 484331
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх