Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Биология / Тесты / Биология 100 тест нұсқа

Биология 100 тест нұсқа


  • Биология

Поделитесь материалом с коллегами:

1-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Қазақстанның Қызыл Кітабының шыққан жылы:

A) 1982.

B) 1981.

C) 1985.

D) 1983.

E) 1984.

2. Ағаштың қабығының қабаттары:

A) Өзек.

B) Тоз, тін, өң.

C) Камбий.

D) Сүрек.

E) Сүрек талшықтары.

3. Гүлдің жеміс түзуге қатысатын негізгі бөлігі:

A) Гүлтабан

B) Гүлсерігі

C) Тостағанша

D) Аналық

E) Күлте

4. Қосжарнақты µсiмдiктер –

A) К‰рiш.

B) Сәбiз.

C) Асб±ршақ.

D) Арпа.

E) С±лы.

5. Раушангүлділердің жемісі:

A) Бұршаққап.

B) Дәнек.

C) Көп сүйекті жаңғақ.

D) Тұқымша.

E) Бұршаққын.

6. Кепкенде түсі ағарып кететін мүк:

A) Көкек мүгі.

B) Плаун .

C) Шымтезек мүгі .

D) Ламинария .

E) Жасыл мүк .

7. Паразит саңырауқұлақтар

A) қи саңырауқұлағы.

B) қаракүйе.

C) түбіртек.

D) арышқұлақ.

E) қозығұйрық

8. Кебісшенің қозғалуы:

A) жалған аяқтарымен

B) жиырылғыш вакуольмен

C) кірпікшелерімен

D) талшықпен

E) ас қорыту вакуолі арқылы

9. Жынысты көбею процесіне қатысатын жасушалар:

A) аталық және аналық

B) атпа

C) ішкі қабаты

D) тек қана аналық

E) дене

10. Ақ сұламаның аналық безінің орналасқан жері:

A) Дененің артқы бөлігі.

B) Дененің бүйірінде.

C) Екі денешік ретінде дененің алдыңғы жағы.

D) Дененің ортаңғы бөлігі.

E) Дененің құйрық бөлімі.

11. Шаянтәрізділерге жататын:

A) ұлу

B) кәдімгі тоспаұлу

C) қоңыз

D) қара шыбын

E) дафния

12. Сұр кесірткенің тіршілік етуі:

A) өзенде

B) құрғақ, күн жақсы қыздыратын жерде

C) көлдерде

D) теңізді орындарда мекендейді

E) батпақты жерде

13. Адам жасушасының ядросындағы хромосом саны-

A) 46.

B) 16.

C) 36.

D) 6.

E) 8.

14. Ми бағанасынан тарайтын жүйке саны:

A) 6 жұп

B) 5 жұп

C) 12 жұп

D) 8 жұп

E) 10 жұп

15. Қаңқа бұлшық етінің құрылысы тұрады:

A) бірыңғай салалы бұлшық ет және жекеленген көлденең жолақты бұлшық еттен

B) жекеленген көлденең жолақты бұлшық еттен

C) бірыңғай салалы бұлшық ет шоғырынан

D) көлденең жолақты бұлшық ет талшықтары шоғырынан

E) көлденең жолақты бұлшық ет талшықтары шоғыры мен бірыңғай салалы бұлшық еттен

16. Жүректің кіші қанайналым шеңбері басталатын бөлігі:

A) Сол жақ құлақша.

B) Оң жақ қарынша.

C) Сол жақ қарынша.

D) Оң жақ құлақша.

E) Қолқа.

17. Тыныс алуға жатпайтын мүше:

A) бауыр

B) аңқа

C) кеңірдек

D) көмей

E) кеңсірік

18. Үш түбірлі тістер:

A) Үстіңгі азу.

B) Астыңғы азу.

C) Иттіс.

D) Күректіс.

E) Ауру тістер.

19. Теріні түзетін ұлпа:

A) Жүйке.

B) Бұлшықет.

C) Шел.

D) Дәнекер.

E) Эпителий.

20. Есту мүшесінің толтырылған сұйықтық қуысы

A) Сыртқы құлақ қуысы.

B) Ортаңғы құлақ қуысы.

C) Самай сүйегіндегі қуыс.

D) Ішкі құлақ.

E) Құлақ қалқаны.

21. Жоғары температурада және қысымда:

A) Вирустар қырылады.

B) Зат алмасу процесі төмендейді.

C) Вирустар көбейеді.

D) Бактериялар көбейеді.

E) Лейкоциттер көбейеді.

22. Рибосоманың атқаратын қызметі:

A) Қоректік заттарды тасымалдайды

B) АТФ жасайды

C) Органикалық заттарды қорытады

D) Фотосинтезге қатысады

E) Ақуызды синтездейді

23. ДНҚ тізбегіндегі азотты негіз Аденинге қарама қарсы нуклеотид:

A) аденин

B) тимин

C) уроцил

D) пуанин

E) цитозин

24. Кроссинговер дегеніміз:

A) жыныс жасушаларының пайда болуы

B) жасушаның айқас бөлінуі

C) гомологиялық хромосоманың бір-бірімен тығыз жанасуы

D) хромосоманың спиральды ширатылуы

E) гомологтық хромосомалардың бөліну кезінде айқасуы

25. Сыртқы және ішкі ортада байқалатын хромосомадағы өзгергіштік:

A) Кроссинговер.

B) Реакция нормасы.

C) Өзгергіштік.

D) Мутация.

E) Модификация.

26. Физиологиялық критерийдің негізгі ерекшелігі:

A) Нақты түрге тән хромосомалар жиынтығы.

B) Ағзаның сыртқы белгілерінің жиынтығы.

C) Түрдің таралған белгілі бір аймағы.

D) Ағзалардың тіршілік әрекеттері мен қасиеттері.

E) Сыртқы орта факторларының жиынтығы.

27. Аналогиялық мүшелерге жататындар:

A) Көртышқан мен бақаның алдыңғы қолдары.

B) Егеуқұйрық пен бақаның алдыңғы қолдары.

C) Құс қанаты мен иттің табаны.

D) Бұршақтың мұртшасы мен кактустың тікенегі.

E) Құс қанаты мен көбелектің қанаты.

28. Неандертальдықтар -

A) Жартылай маймылдар.

B) Антропоидтар (адамтектес маймылдар).

C) Саналы адам.

D) Тік жүретін адам.

E) Ертедегі адамдар.

29. Қасқырдың бөкенге шабуылы:

A) Жыртқыштық.

B) Бәсекелестік.

C) Паразиттік.

D) Селбесу.

E) Арамтамақтық.

30. Қызыл кітапқа тіркелетіндер-

A) Барлық үй жануарлары.

B) Барлық жабайы жануарлар.

C) Мәдени өсімдіктердің барлық түрі.

D) Сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар.

E) Жабайы өсімдіктердің барлық түрі.





2-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Терек тұқымының таралу жолы:

A) Құстармен.

B) Желмен.

C) Өздігінен.

D) Бунақденелілермен.

E) Сумен.

2. Б‰ршіктер бµлінеді:

A) ¤ркенді

B) Жапырақты, сабақты

C) Жапырақты және г‰лді

D) Г‰лді, тамырлы

E) Тамырлы, сабақты

3. Бунақденелілер қоректенеді:

A) Аналық жыныс жасушасымен.

B) Аналық түйінімен.

C) Бүршікпен.

D) Гүл шірнесімен.

E) Гүл күлтесімен.

4. Дара жарнақты өсімдік:

A) Қияр.

B) Күнбағыс.

C) Үрмебұршақ.

D) Қарабидай.

E) Асқабақ.

5. Қызанның тұқымдасы:

A) Күрделігүлділер.

B) Лалагүл тұқымдасы.

C) Бұршақ тұқымдас.

D) Астық тұқымдас.

E) Алқа тұқымдас.

6. Шымтезек мүгінің құрылысы:

A) Ризоид, сабақ, жапырақ.

B) Ризоид, сабақ.

C) Тамыр, сабақ, жапырақ.

D) Сабақ, жапырақ.

E) Гүл, жеміс, тұқым.

7. Тек қана тірі ағзалардың денесіндегі органикалық заттармен қоректенетін бактериялар-

A) Сүтқышқылы бактериялар.

B) Түйнек бактериялары.

C) Сапрофиттер.

D) Паразиттер.

E) Топырақ бактериялары.

8. Паразитті қарапайымдыларға жататын-

A) сәулелілер.

B) дизентерия (қантышқақ) амебасы.

C) кірпікшелі кебісше.

D) қабыршақты тамыраяқ.

E) кәдімгі амеба.

9. Гидра тыныс алады:

A) Өкпе қапшығымен.

B) Желбезекпен.

C) Өкпемен.

D) Демтүтікпен.

E) Бүкіл денесімен.

10. Қылқұрттың қауіптілігі:

A) Дернәсілі бунақденелілердің паразиті

B) Адамға ауру туғызады

C) Суда жұмыртқаламайды

D) Адамның бұлшықетін зақымдайды

E) Миды зақымдайды

11. Киімдерге дернәсілдері зиян келтіретін бунақдене:

A) Өлібас.

B) Қантамшы.

C) Маса.

D) Тұткөбелек.

E) Қаракүйе.

12. Қабыршақты жорғалаушыларға жататын:

A) крокодилдер

B) саламандралар

C) жыландар

D) тасбақалар

E) тритондар

13. Адамның құрсақ қуысында орналасатын мүше:

A) Жүрек.

B) Жұтқыншақ.

C) Өкпе.

D) Өңеш.

E) Бүйрек.

14. Бас ми бағанының құрамына кірмейтін:

A) аралық ми

B) ми көпіршесі

C) сопақша ми

D) үлкен ми сыңарлары

E) ортаңғы ми

15. Кез келген бұлшық еттердің жиырылуы байланысты:

A) Қозуға.

B) Көмірқышқыл газын пайдалануға.

C) Энергияны пайдалануға.

D) Оттегін пайдалануға.

E) Тежелуге.

16. Оң жақ қарыншадан шығатын қантамыр:

A) Көктамыр.

B) Өкпе салатамыры.

C) Қолқа.

D) Өкпе көктамыры.

E) Қылтамыр.

17. Адам тыныс алуына қажетті газ:

A) оттегі

B) азот (IV) оксиді

C) азот

D) азот (II) оксиді

E) көмірқышқыл газы

18. Ас қорыту жүйесінің ішкі қабырғасы ... тұрады:

A) эпителий ұлпасынан

B) көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасынан

C) бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасынан

D) дәнекер ұлпадан

E) жүйке ұлпасынан

19. Дәрумендер (витаминдер) ... түзілуіне қатысады.

A) көмірсулардың

B) майлардың

C) гормондардың

D) ферменттердің

E) тұздардың

20. Физикалық жұмыс кезінде жылудың теріден сыртқа шығарылу себебі:

A) Бауырдың күшті жұмысынан.

B) Қанда қанттың көбеюінен.

C) Тердің булануынан.

D) Лүпілдің баяулауынан.

E) Лүпілдің артуынан.

21. Көздің бұзылуы ағзада мына дәруменнің (витаминнің) жетіспеуінен

A) Д.

B) В1.

C) А.

D) В2.

E) С.

22. Автотрофты қоректенетін ағзалар:

A) Адам.

B) Өсімдіктер.

C) Саңырауқұлақтар.

D) Вирустар.

E) Жануарлар.

23. Нуклеин қышқылының ақпарат беретін заты:

A) Көмірсулар.

B) Тұздар.

C) Ақуыздар (нәруыз).

D) Майлар.

E) Жарғақша.

24. Мейоздық жолмен бөлінетіндер:

A) қуық бұлшық еті,эпителий ұлпасы

B) жыныс жасушалары

C) зақымдалған ұлпалар

D) прокариоттар

E) эмбриондық ұлпалар

25. Дигибридті будандастырудағы F2 ұрпақта фенотипі төрт түрлі генотипті көрініс береді:

A) 1:2:1

B) 1:1

C) 3:2:1

D) 3:1

E) 9:3:3:1

26. Қолдан сұрыптауда-

A) Қол тұқым мен іріктемелер алынады.

B) Жаңа түрлер алынады.

C) Адамның қатысуынсыз жүреді.

D) Популяция пайдасына әсер етеді.

E) Органикалық дүниенің барлық тарихи дамуында жүреді.

27. Тас көмір түзуге қатысқан өсімдіктер:

A) гүлді өсімдіктер

B) мүктер

C) жалпақ жапырақтылар

D) балдырлар

E) шаңжапырақ тәрізділер (қырықжапырақ)

28. Еуропеоидтық нәсілге жататын түпкілікті тұрғындардың отаны -

A) Африка.

B) Еуропа.

C) Индонезия.

D) Аустралия.

E) Шығыс Азия.

29. Мекендейтін иесінің қоректік заттарын пайдаланып, тіршілік ету:

A) Паразиттік.

B) Селбесу.

C) Жыртқыштық.

D) Арамтамақтық.

E) Бәсекелестік.

30. Көміртегінің топырақта жинақталуы-

A) Органикалық қосылыстар түрінде.

B) Көмір түрінде.

C) Көмірқышқыл газы түрінде.

D) Шөгінді массалар түрінде.

E) Кальций карбонаты түрінде.









3-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жасуша қабықшасындаѓы сањылау:

A) 3

B) Кµптеген

C) 1

D) 2

E) 4

2. Органикалық заттар топырақта:

A) Қалыптасады

B) Шоѓырланады

C) Кµбейеді

D) Ыдырайды

E) ¤згермейді

3. Г‰лдіњ негізгі бµлігі:

A) Тостаѓан жапырақша

B) Г‰лтабан және аналық

C) Тозањқап және аталық жіпше

D) Аталық және аналық

E) К‰лте жапырақша

4. Т±қымныњ қоректiк заттар жинайтын жасушалары-

A) Т±қымбастама.

B) ¤зек.

C) Эндосперм.

D) Б‰ршiк.

E) Т‰йiн.

5. Суды көп мөлшерде қажет ететін дақыл:

A) Күріш.

B) Тары.

C) Сұлы.

D) Бидай.

E) Қарабидай.

6. Хламидомонада жасушасының сыртын қаптайтын:

A) Талшықтар.

B) Хроматофор.

C) Кірпікшелер.

D) Көзше.

E) Қабықша.

7. Жеуге жарамды саңырауқұлақтар

A) қаракүйе, қастауыш.

B) арышқұлақ, көктерек саңырауқұлағы, қозықұйрық.

C) жалған түбіртек, боз арамқұлақ.

D) ақ зең, қи саңырауқұлағы.

E) пеницилл, ашытқы.

8. Безгек паразитінің көбеюі-

A) Тері арқылы.

B) Бауыр арқылы.

C) Адам өкпесі арқылы.

D) Ішектер арқылы.

E) Эритроциттер арқылы.

9. Ішекқуыстыларға тән тітіркену дегеніміз:

A) сыртқы орта жағдайына бейімделуі

B) жүйке жасушаның сыртқы әр түрлі қимылдарға жауап беруі

C) қоректі ұстап алу

D) жауап беруі

E) тітіркендіргіш

10. Шұбалшаңға тән емес белгілер:

A) Паразиттік тіршілік етуі.

B) Буылтық денелі болуы.

C) Регенерация қасиетінің болуы.

D) Жауыннан кейін жер бетіне шығуы.

E) Сирекқылтандылығы.

11. Қауіпті бунақденемен табиғи жаулары арқылы күресу әдістері:

A) табиғи сұрыптау

B) биологиялық

C) дезинфекциялау

D) механикалық

E) химиялық

12. Алдыңғы аяғы қанатқа айналған, денесі қауырсынмен қапталған жануарлар:

A) Жарқанаттар.

B) Қосмекенділер.

C) Бауырымен жорғалаушылар.

D) Балықтар.

E) Құстар.

13. Қанда глюкозаның үнемі болуын реттейтін без

A) Гипофиз

B) Қалқанша без

C) Бүйрек үсті безі

D) Бауыр

E) Ұйқы безі

14. Жұлынның рефлекторлық қызметі-

A) Сезгіштікті қамтамасыз ету.

B) Бұлшық еттердің жұмысын күшейту.

C) Қаңқа жұмысын реттеу.

D) Қозғалысты басқару.

E) Асқорытуды тездету.

15. Бұлшықет сүйекке ... байланысады.

A) бұлшықет шоғы арқылы

B) сіңір арқылы

C) шеміршек арқылы

D) буын арқылы

E) эпителий ұлпасы арқылы

16. Лейкоциттер түзілетін жер:

A) бауырда

B) тек жілік кемігінде

C) көк бауырда, жілік кемігінде, лимфа түйінінде

D) тек лимфа түйінінде

E) лимфада

17. Қан ұю үшін керекті дәрумен:

A) D

B) B1

C) C

D) A

E) К

18. Бауыр өзегі ... ашылады:

A) ұлтабарға

B) қарынға

C) тоқ ішекке

D) ұйқы безіне

E) аш ішекке

19. 1 гр ақуыз ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері:

A) 16,8 кДж

B) 17,2 кДж

C) 17,6 кДж

D) 17,0 кДж

E) 16,0 кДж

20. Тері бездері арқылы сыртқа шығарылатын заттар:

A) Дәрумендер.

B) Ақуыз (нәруыз).

C) Глюкоза.

D) Су мен тұз.

E) Майлар.

21. Тілдің ұшы … сезеді.

A) ащыны

B) қышқылды

C) тәттіні

D) күйдіретін ащыны

E) тұздылықты

22. Жасушаның «Қуат беретін станциясы».

A) Центриоль

B) Лизосома

C) Ядрошық

D) Хлоропластар

E) Митохондриялар

23. 1г. көмірсу ыдырағанда бөлінетін энергия:

A) 40 кДж

B) 0 кДж

C) 17,6 кДж

D) 15,2 кДж

E) 38,9 кДж

24. Гомологтық хромосоманың конъюгациялануының жүретін фазасы:

A) Мейоздық телофазада.

B) Мейоздық анафазада.

C) Мейоздық метафазада.

D) Мейоздық профазада.

E) Мейоздық интерфазада.

25. Жануарлар селекциясында депрессияға ұшырататын әдістер:

A) Жақын, туыстар арасындағы сұрыптау.

B) Тұқымаралық сұрыптау.

C) Әріден будандастыру.

D) Жаппай сұрыптау.

E) Жеке сұрыптау.

26. Жеке бір популяцияға біріккен даралардың арасында өзара жүріп жататын ең негізгі факторлары:

A) Жыртқыштар саны.

B) Ортақ қорек.

C) Географиялық оқшаулану.

D) Еркін будандасуы.

E) Климат жағдайының біркелкілігі.

27. Эволюциялық өзгерістердің құрылым деңгейлерінің күрделендіретін бейімділік:

A) Конвергенция.

B) Ароморфоз.

C) Идиоадаптация.

D) Дегенерация.

E) Жалпы дегенерация.

28. Синантроптың қаңқа қалдығы табылған жер -

A) Австралия.

B) Германия.

C) Пекин.

D) Европа.

E) Азия.

29. Тірі ағзада жүретін химиялық процесс ... байланысты.

A) сыртқы және ішкі температураға

B) ішкі температура мен ылғалдылыққа

C) сыртқы температураға, ылғалдыққа

D) айналадағы орта жиынтығына

E) ауа райының барлық жиынтығына

30. Қызыл кітаптың міндеттері-

A) Республика заңдарына сәйкес сирек түрлерді қорғау.

B) Жабайы өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу.

C) Үй жануарларының барлық түрін сақтап қалу.

D) Жабайы жануарлардың барлық түрін сақтау.

E) Мәдени өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу.







4-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өлі табиғатқа жатады:

A) Өсімдік.

B) Тау жыныстары.

C) Жануар.

D) Бактериялар.

E) Адамдар.

2. Органикалық тыңайтқышқа жатпайды:

A) Микротыңайтқыш.

B) Қарашірік.

C) Көң

D) Шымтезек

E) Құс саңғырығы

3. Гүл дегеніміз:

A) Жыныс мүшелері бар өсімдік мүшесі.

B) Жасушалар жиынтығы.

C) Өсімді мүше.

D) Ағзаның ең кіші бөлігі.

E) Фотосинтезге қатысатын мүше.

4. Шөлге төзімді, суды көп қажет етпейтін өсімдік:

A) Мыңжапырақ.

B) Күріш.

C) Қияр.

D) Кактус.

E) Жүгері.

5. Раушангүлділерге жататын шөптесін өсімдік:

A) Алабота.

B) Көкнәр.

C) Жоңышқа.

D) Қазтабан.

E) Картоп.

6. Қырықбуыннан көктемде дамитыны-

A) Жасыл өркендер.

B) Масақшасы бар қоңыр өркендер.

C) Тамырсабақ.

D) Қосалқы тамырлар.

E) Сабақ.

7. Үш ағзаның селбесуінен құралған өсімдік:

A) Балдыр.

B) Қына.

C) Қалпақшалы саңырауқұлақ.

D) Түйнек бактерия.

E) Зең саңырауқұлағы.

8. Судың қалың қабатында жүзіп жүретін ішекқуыстылар-

A) риф түзуші маржандар.

B) актиниялар.

C) гидралар.

D) қызыл маржандар.

E) медузалар.

9. Бауырсорғышта кірпікше:

A) Ересек ағзада болады.

B) Дернәсілінде болады.

C) Дернәсілінде болмайды.

D) Ересек ағзада болмайды.

E) Болмайды.

10. Басаяқты бақалшақсыз ұлулардың сорғышы бар қармалауыштары-

A) Мантиясы (шапаншасы).

B) Бақалшағы.

C) Аяқтарының бөлігі.

D) Тұлғасы.

E) Басы.

11. Бунақденелілердегі майлы денелердің қызметі:

A) тамақтану

B) тыныс алу

C) көбею

D) қозғалыс

E) зәр шығару

12. Желбезек:

A) ас қорыту мүшесі

B) тыныс алу мүшесі

C) жүйке жүйесі

D) зәр шығару мүшесі

E) қан айналым мүшесі

13. Ішкі секреция бездерінің бөлетіні

A) Дәрумендер

B) Сілекей

C) Гормон

D) Фермент

E) Тер

14. Адамның қимыл-әрекетін реттеп дене тепе-теңдігін сақтайтын:

A) аралық ми

B) бас ми бағаны

C) мишық

D) алдыңғы ми

E) ортаңғы ми.

15. Сүйектің құрамындағы органикалық заттар:

A) Иілгіштік, серпімділік қасиет береді

B) Тез сынғыш қасиет береді

C) Сүйекті жұмсартады

D) Сүйекті қатайтады

E) Сүйекке мықтылық қасиет береді

16. Тамырдың лүпілінің сезілуі :

A) Өкпе қылтамырынан.

B) Лимфадан .

C) Қылтамырдан.

D) Көктамырдан.

E) Салатамырдан.

17. Өкпедегі ауа көпіршіктерінен тұратын ұлпа:

A) эпителий

B) сүйек

C) бұлшық ет

D) дәнекер

E) жүйке

18. Сілекей бөлінуін реттейтін орталық-

A) Ортаңғы ми.

B) Сопақша ми.

C) Үлкен ми сыңарлары.

D) Аралық ми.

E) Мишық.

19. Ас қорыту жүйесінде аминқышқылдарға дейін ыдырайтын органикалық қосылыс:

A) көмірсу

B) глюкоза

C) ақуыз (нәруыз)

D) крахмал

E) май

20. Ағзада бүйректің атқаратын қызметі:

A) Қанды оттегімен қанықтырыды.

B) Инсулин гармонын түзуге қатысады.

C) Су мен улы қосылыстарды бөліп шығаруға қатысады.

D) Ақуызды ыдыратады.

E) Адреналин гармонын түзуге қатысады.

21. Жарық қабылдайтын жасушалардың орналасауы:

A) Көз бұршағында.

B) Шыны тәрізді денеде.

C) Қасаң қабықшада.

D) Тор қабықша ішіндегі таяқшалар.

E) Тамырлы қабықшада.

22. Нуклеин қышқылдарының түзілетін орны-

A) Ядро.

B) Клетка орталығы.

C) Эндоплазмалық тор.

D) Цитоплазма.

E) Рибосома.

23. ДНҚ-молекуласында азотты негіздердің жетіспейтін түрі:

A) Аденин.

B) Цитозин.

C) Гуанин.

D) Тимин.

E) Урацил.

24. Аналық жыныс жасуша түйінінде гүлді өсімдіктердің сперма саны:

A) бес

B) үш

C) бір

D) төрт

E) екі

25. Түрдің генотипі ААВв болатын гаметалары:

A) АВ

B) ААВ

C) Аав

D) АА, Вв

E) АВ, Ав

26. Әрбір түр критерийлерін хромосомалар жиынтығы мен саны, пішіні, көлемі бойынша анықтау критерийі:

A) Морфологиялық.

B) Физиологиялық.

C) Географиялық.

D) Генетикалық.

E) Экологиялық.

27. Жануарлардың құрлыққа шығу дәуірі:

A) Кайназой.

B) Архей.

C) Протерозой.

D) Палеозой.

E) Мезозой.

28. Адамдағы атавизм белгілері-

A) Адам қаңқасындағы құймышақ.

B) Құлақ қалқаны.

C) Соқыр ішек өскіні.

D) Қалың түктілігі.

E) Үшінші қабақ.

29. Организмдердің күн мен түннің ұзақтығына жауап қайтарып анықтай білу қабілеті -

A) Физиологиялық бейімделу.

B) Фотопериодизм.

C) Биологиялық сағат.

D) Маусымдық өзгерістерге бейімделу.

E) Биологиялық ырғақ.

30. Өсімдіктің азот жинақтаушы-түйнек бактериялары орналасқан орны:

A) Сабақта.

B) Тамырда.

C) Жапырақта.

D) Жемісте.

E) Тұқымда.











5-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктің генеративті мүшелері:

A) Гүл, тұқым, жеміс.

B) Тамыр, жеміс.

C) Сабақ, гүл.

D) Тамыр, сабақ, жапырақ.

E) Жапырақ, тұқым.

2. ‡степ қоректендіру:

A) Топыраққа қ±м қосу

B) Топыраққа су жіберу

C) Топырақты қопсыту

D) Топыраққа тыњайтқыш шашу

E) Жоњышқа егу

3. Вегетативті жолмен көбею:

A) Жыныс жасушалары арқылы.

B) Жеміс арқылы.

C) Ұрық арқылы.

D) Өсімді мүшелер арқылы.

E) Тұқым арқылы.

4. Тұқым себетін топырақ:

A) Тығыз болу қажет.

B) Өте құрғақ болған тиімді.

C) Ауа еркін өтетін болу қажет.

D) Өте дымқыл болуы қажет.

E) Батпақты болу қажет.

5. Астық тұқымдас емес өсімдік:

A) Бидай.

B) Сұлы.

C) Жүгері.

D) Картоп.

E) Қарабидай.

6. Йод алынатын өсімдік.

A) Балдыр

B) Плаун.

C) Бактерия.

D) Саңырауқұлақ.

E) Шаңжапырақ (қырықжапырақ).

7. Қалпақшалы улы саңырауқұлақ -

A) Майқұлақ.

B) Түлкіжем.

C) Ақ саңырауқұлақ.

D) Жалған түбіртек.

E) Арышқұлақ.

8. Гидраның ауыз қуысының айналасындағы қармалауыштарының саны:

A) 15-18

B) 15-20

C) 1-3

D) 3-4

E) 5-8

9. Қазақстанда кездеспейтін паразиттер :

A) Үшкірқұрт

B) Ішексорғыш

C) Эхинококк

D) Миқұрт

E) Суыртқы

10. Тоспа ұлуының қан айналым жүйесі:

A) ашық

B) үлкен қан айналу жүйесі

C) тұйық

D) кіші қан айналу жүйесі

E) болмайды

11. Астық қорына зиян келтіретін кене:

A) Өрмеккене.

B) Қамба кенесі.

C) Қышыма кене.

D) Алма кенесі.

E) Берішкене.

12. Құстардың зәр шығару мүшесі.

A) Бауыр.

B) Имек түтікшелер.

C) Қуық.

D) Екі бүйрек.

E) Екі жасыл без.

13. Ағза мүшелерінің қызметін зерттейтін ғылым:

A) Гигиена.

B) Өсімдіктану.

C) Физиология.

D) Жануартану.

E) Психология.

14. Жүйке жасушасының атауы.

A) Аксон.

B) Дендрит.

C) Нейрон.

D) Жүйке.

E) Түйін.

15. Адамның омыртқа саны:

A) 29-31

B) 33-34

C) 34-36

D) 28-32

E) 40-42

16. Қанның қызметіне жатпайтыны:

A) дене температурасын реттеу

B) заттарды тасылмалдау

C) оттегін тасылмалдау

D) ағзаны қорғау

E) заттарды артық қорға жинау

17. Шылым шегу зардабынан болатын өкпе ауруы:

A) Плеврит

B) Тұмау

C) СПИД

D) Силикоз

E) Пәле, рак

18. Күрделі заттардың жай заттарға ыдырауының аяқталуы

A) Қарында

B) Аш ішекте

C) Тоқ ішекте

D) Ауызда

E) Ұлтабарда

19. Эритроцит құрамына кіретін химиялық элемент:

A) кальций

B) темір

C) калий

D) азот

E) оттегі

20. Тері рецепторының орналасқан қабаттары:

A) Сіңірлі.

B) Шел.

C) Майлы.

D) Сыртқы.

E) Ішкі.

21. Көз алмасының қасаң қабықшасы

A) жарық сәулесін еркін өткізеді.

B) зақымданудан қорғайды.

C) қанмен қамтамасыз етеді.

D) бояғыш заттың (пигмент) мөлшері мен таралуын анықтайды.

E) көз ішіне сәуленің түсуін реттейді.

22. Ақуыз және рибонуклеин қышқылы бар органоидтар:

A) Ядро.

B) Гольджи жиынтығы.

C) Рибосомалар.

D) Жасуша орталығы.

E) Митохондриялар.

23. Ферменттер табиғаты жағынан:

A) Майлар.

B) Ақуыздар (нәруыздар) .

C) ДНҚ.

D) Минералды тұздар.

E) Көмірсулар.

24. Митоздық бөліну нәтижесінде 1 жасушадан пайда болатыны:

A) 4

B) 3

C) 6

D) 5

E) 2

25. Жасыл түсті тегіс қабықты ас бұршағының генотипін анықтаңыз.(А-тұқымы сары, а-тұқымы жасыл түсті, В-тегіс қабықты, в-бұдыр қабықты).

A) ааВв

B) ААВВ

C) АаВв

D) аавв

E) АаВВ

26. Эволюциялық ілімнің алғаш негізін қалаушы:

A) Т.Шванн.

B) Ч.Дарвин.

C) Ж.Б.Ламарк.

D) К.Линней.

E) М.Ломоносов.

27. Түрлер арасында қоректері біркелкі болған жағдайда туындайтын:

A) Арамтамақтық.

B) Селбесу.

C) Паразиттік.

D) Тіршілік үшін күрес.

E) Жыртқыштық.

28. Әр түрге жататын ағзалардың өзара жағдай туғыза отырып тіршілік етуі:

A) Паразиттік.

B) Селбесу.

C) Арамтамақтық.

D) Жыртқыштық.

E) Бәсекелестік.

29. Агроценоздарға жататындар -

A) Бақша.

B) Орман.

C) Дала.

D) Тундра.

E) Өзендер.

30. Биосферада атом энергиясын пайдаланғанда-

A) Зиянды газдар жинақталады.

B) Көмірқышқыл газының мөлшері азаяды.

C) Радиоактивті сәулелер жинақталады.

D) Көп мөлшерде оттегі сіңіріледі.

E) Атмосфера құрамы ластанады.






6-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Қазақстанның Қызыл Кітабының шыққан жылы:

A) 1984.

B) 1983.

C) 1981.

D) 1985.

E) 1982.

2. Минералды тыңайтқыш:

A) Суперфосфат.

B) Шымтезек.

C) Өсімдік қалдығы.

D) Қарашірік.

E) Құс саңғырығы.

3. Дара жарнақты өсімдік:

A) Асқабақ.

B) Үрмебұршақ.

C) Қияр.

D) Қарабидай.

E) Күнбағыс.

4. К‰рделі масақ г‰лшоѓыры:

A) Қара мењдуанада

B) С±лыда

C) Асб±ршақта

D) Бидайда

E) Тарыда

5. Өт бөлетін без:

A) Сілекей без.

B) Жыныс безі.

C) Ұйқы безі.

D) Ішек безі.

E) Бауыр.

6. Қалпақшалы улы саңырауқұлақ -

A) Түлкіжем.

B) Майқұлақ.

C) Арышқұлақ.

D) Жалған түбіртек.

E) Ақ саңырауқұлақ.

7. Безгек паразитінің көбеюі-

A) Эритроциттер арқылы.

B) Адам өкпесі арқылы.

C) Тері арқылы.

D) Ішектер арқылы.

E) Бауыр арқылы.

8. Шаянның құрсақ бунағындағы қысқа аяқшалар саны -

A) Сегіз-сегізден.

B) Төрт-төрттен.

C) Үш-үштен.

D) Бір-бірден.

E) Екі-екіден.

9. Сүтқоректілердің қорегі ауыз қуысынан кейін … түседі.

A) он екі елі ішекке

B) жемсауға

C) қарынға

D) ішекке

E) жұтқыншаққа

10. Кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөліп тұратын:

A) Сіңірлер.

B) Тегіс бұлшықет.

C) Көкет.

D) Асқазан, көлденең жолақты бұлшықет.

E) Қабырғааралық бұлшықет.

11. Аралық ми ... реттейді:

A) ішкі мүшелермен байланысты.

B) ішкі секреция бездерінің жұмысын.

C) қозғалысты.

D) сезім мүшелерінің жұмысын.

E) бұлшық еттердің жұмысын.

12. Тұмауды қоздырушылар-

A) Құрттар.

B) Шаң-тозаңдар.

C) Саңырауқұлақтар.

D) Бактериялар.

E) Вирустар.

13. Тілдің ұшы … сезеді.

A) ащыны

B) тәттіні

C) күйдіретін ащыны

D) қышқылды

E) тұздылықты

14. Жердің саналы қабығы-

A) Атмосфера.

B) Гидросфера.

C) Литосфера.

D) Биосфера.

E) Ноосфера.

15. Аналықтың ең жоғарғы ұшына жатады:

A) Мойын

B) Тозаңқап

C) Ауыз

D) Жіпше

E) Жатын

16. Мүк спораларының дамитын орны.

A) Қауашақта.

B) Жапырақтың астында.

C) Жемісте.

D) Ризоидта.

E) Тамырда.

17. Медузаның қорегін әлсірететіні:

A) қармалауыштары.

B) атқыш жасушалары.

C) бұлшық ет талшықтары.

D) аралық жасушалары.

E) аузы.

18. Мал бауырында қимылдамай паразиттік тіршілік ететін:

A) нереида

B) бауырсорғыш

C) шұбалшаң

D) желпуішқұрт

E) аскарида

19. Буынның шығуы:

A) буын сүйектері орнынан тайғанда

B) қабығы зақымданғанда

C) сүйек зақымдалмай , сүйектің ойысы зақымдалса

D) сіңір созылғанда

E) буын қалтасы зақымдалса

20. Қанның ұюын қамтамасыз етпейтін:

A) тромбоциттер

B) қан пластинкаларының бұзылуы

C) кальций тұздары

D) фибриноген белогы (нәруызы)

E) эритроциттер

21. Терідегі қоректік зат пен энергия “қоры” болып есептелетін:

A) Сыртқы қабат.

B) Шел қабаты.

C) Рецепторлар.

D) Түк ұясы.

E) Ішкі қабат.

22. Жасушада ең көбі …

A) Оттек

B) Көміртек

C) Азот

D) Сутек

E) Фосфор

23. Жасушада ақуыздың атқармайтын қызметі:

A) Құрылыс материалдары

B) Катализді реакция жүргізу

C) Қорғаныштық

D) Еріту

E) Тасымалдаушы

24. Табиғатта эволюциялық процестің басты факторы-

A) Қолдан сұрыптау.

B) Тірішілік үшін күрес.

C) Табиғи сұрыпталу.

D) Көбею қарқындылығы.

E) Түраралық күрес.

25. Ойлау процесі ... байланысты.

A) жұлынға

B) миға

C) жүйкенің шеткі бөлімдеріне

D) қимыл жүйкеге

E) сезгіш жүйкеге

26. Мейоздық жолмен бөлінетіндер:

A) прокариоттар

B) зақымдалған ұлпалар

C) жыныс жасушалары

D) қуық бұлшық еті,эпителий ұлпасы

E) эмбриондық ұлпалар

27. Гетерозиготалы ағзада бір ғана белгісі бойынша түзілетін жұп гаметасы:

A) 2

B) 1

C) 8

D) 4

E) 6

28. Ағзаларда әр түрлі жергілікті тіршілік жағдайларына сәйкес алуан түрлі бейімділіктердің пайда болуы:

A) Конвергенция.

B) Дивергенция.

C) Жалпы дегенерация.

D) Идиоадаптация.

E) Ароморфоз.

29. Адамдағы атавизм:

A) Құлақ қалқаны.

B) Шонданай сүйегі.

C) Көздегі үшінші қабақ.

D) Көп емшектілік.

E) Соқырішегі.

30. Даралар арасында бір-бірімен тығыз байланыста болатын түрлер тізбегі:

A) Қоректену торы.

B) Заттардың айналымы.

C) Қоректік.

D) Биоценоз.

E) Экологиялық пирамида.






7-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Тірі табиѓат:

A) ¤сімдіктер, топырақ, тау жынысы, адамдар

B) Адамдар, бактериялар, µсімдіктер, қ±м, балықтар

C) ¤сімдіктер, жануарлар, сањырауқ±лақтар, бактериялар, адамдар

D) Жануарлар, сањырауқ±лақтар, ауа, адамдар

E) Жорѓалаушылар, жануарлар, µсімдіктер, су

2. Жапырақ өңі дегеніміз:

A) Фотосинтездеуші жасушалар.

B) Сүзгілі түтіктер.

C) Жабын ұлпадан тұратын қабықша.

D) Жапырақ алақаны.

E) Жасыл жасушалар қабаты.

3. Гүлдің дәл ортасында орналасқан:

A) Аталық.

B) Тозаңқап.

C) Гүлсағақ.

D) Гүлсерік.

E) Аналық.

4. Егер т±қым тіршілігін жойса-

A) Қоректiк зат жетiспегені.

B) Т±қым терењ егiлгені.

C) Топыраѓы тыѓыз, ауа, су, қоректiк зат жетiспегені.

D) Топырақ тыѓыз болѓаны.

E) Ауа, су жетiспегені.

5. Б±ршақ т±қымдас:

A) Ж‰гері

B) Қазтабан

C) Жоњышқа

D) Бидай

E) Итм±рын

6. Сапрофиттерге жататыны:

A) Қыналар.

B) Плаундар.

C) Шаңжапырақтар.

D) Балдырлар.

E) Саңырауқұлақтар.

7. Кебісшенің қозғалуы:

A) талшықпен

B) жалған аяқтарымен

C) ас қорыту вакуолі арқылы

D) жиырылғыш вакуольмен

E) кірпікшелерімен

8. Қандауыршада жоқ мүше:

A) жүйке түтігі

B) қанайналым жүйесі

C) ішек

D) бассүйек

E) желбезек саңылауы

9. Ішкі секреция бездерінің бөлетіні

A) Фермент

B) Гормон

C) Дәрумендер

D) Сілекей

E) Тер

10. Жүйке жасушасының ұзын өсіндісі:

A) Аксон.

B) Денесі.

C) Түйіндер.

D) Нейрон.

E) Дендрит.

11. Асқынғанда жөтеліп қан түкіретін жұқпалы ауру:

A) туберкулез

B) ларингит

C) трахеит

D) гайморит

E) силикоз

12. Суық тиіп, қабыну ішкі құлаққа таралғанда-

A) Керең болады.

B) Дабыл жарғағы зақымданады.

C) Ұлулы дене зақымданады.

D) Дыбыс тербелістерін өткізу бұзылады.

E) Есту сүйектерінің қозғалғыштығы жойылады.

13. Тек өсімдіктер жасушасына ғана тән органоид.

A) Пластидтер.

B) Гольджи комплексі.

C) Лизосома.

D) Рибосома.

E) Митохондрия.

14. Тіршілік үшін түраралық күрес дегеніміз-

A) Қоршаған ортамен күрес.

B) Бір түрдің арасындағы күрес.

C) Қайшылықпен өтетін күрес.

D) Жеке даралар арасындағы бәсекелестік.

E) Жеке түрлер арасындағы күрес.

15. Ауаның ластануы-

A) топырақты тоздырады.

B) оттегін азайтады.

C) қуаңшылыққа әкеледі.

D) өсімдікті азайтады.

E) қара дауыл соғады.

16. Гидра қорегінің қорытылуы:

A) Ауызында.

B) Атпа жасушаларында.

C) Сыртқы қабатында.

D) Ішкі қуысында және ішкі қабат жасушаларында.

E) Қармалауыштарында.

17. Көпқылтанды құрттардың дене қабаттарының саны:

A) 6

B) 5

C) 2

D) 3

E) 4

18. Бунақденелілердің қанайналым мүшесі:

A) тұйық.

B) екі шеңберден тұрады.

C) ашық.

D) аралас.

E) жоқ.

19. Бұлшықеттің сүйекке бекінуі ... арқылы.

A) Эпителий

B) Буын

C) Бұлшықет шоғы

D) Шеміршек

E) Сіңір

20. Эритроциттердің түзілетің орны:

A) Бауыр.

B) Кемік , жілік майы.

C) Өкпе.

D) Жүрек.

E) Көк бауыр.

21. Адамның аузындағы күрек тістердің саны.

A) 8.

B) 4.

C) 10.

D) 6.

E) 12.

22. Жылудың түзілетін жері:

A) Бауыр мен бұлшықеттерде.

B) Тері мен өкпелерде.

C) Бұлшықет пен жүректе.

D) Жүрек пен өкпелерде.

E) Бауыр мен ұйқы безінде.

23. РНК молекуласының құрамындағы компоненттер:

A) Дезоксирибоза және цитозин.

B) Урацил және рибоза.

C) Дезоксирибоза және урацил.

D) Тимин және рибоза.

E) Дезоксирибоза және тимин.

24. Әрбір жеке түрге тән хромосомалар жиынтығы, саны, мөлшері мен пішіні-

A) Морфологиялық критерий.

B) Генетикалық критерий.

C) Экологиялық критерий.

D) Географиялық критерий.

E) Физиологиялық критерий.

25. Дәрумен жетіспесе қырыққұлақ ауруына шалдығады:

A) B

B) K

C) Д

D) C

E) A

26. Түрленбей дамитын омыртқасыз жануарларға жататындар-

A) Ішекқуыстылар.

B) Шаянтектестер.

C) Жәндіктер.

D) Өрмекшілер.

E) Құрттар.

27. Сыртқы және ішкі ортада байқалатын хромосомадағы өзгергіштік:

A) Модификация.

B) Кроссинговер.

C) Реакция нормасы.

D) Өзгергіштік.

E) Мутация.

28. Адамдағы атавизм белгілері-

A) Үшінші қабақ.

B) Қалың түктілігі.

C) Құлақ қалқаны.

D) Соқыр ішек өскіні.

E) Адам қаңқасындағы құймышақ.

29. Тірі ағзада жүретін химиялық процесс ... байланысты.

A) айналадағы орта жиынтығына

B) сыртқы температураға, ылғалдыққа

C) ішкі температура мен ылғалдылыққа

D) сыртқы және ішкі температураға

E) ауа райының барлық жиынтығына

30. Көміртегінің топырақта жинақталуы-

A) Шөгінді массалар түрінде.

B) Көмір түрінде.

C) Органикалық қосылыстар түрінде.

D) Көмірқышқыл газы түрінде.

E) Кальций карбонаты түрінде.







8-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Тірі ағзаларды зерттейтін ғылым:

A) Ботаника.

B) Зоология.

C) Биология.

D) География.

E) Геология.

2. Ењ мањызды органикалық тыњайтқыш:

A) Қарашірік және қ±с сањѓырыѓы

B) К‰л

C) Аѓаш шірінділері

D) Қ±с сањѓырыѓы

E) Кµњ

3. Г‰лдіњ негізгі бµлігі:

A) Тозањқап және аталық жіпше

B) Тостаѓан жапырақша

C) Аталық және аналық

D) К‰лте жапырақша

E) Г‰лтабан және аналық

4. 6-10 см тереңдікте себілетін тұқым:

A) Сәбіз.

B) Жүгері.

C) Қызан.

D) Аскөк.

E) Пияз.

5. К‰ріштіњ отаны:

A) Оњт‰стік-Шыѓыс Азия

B) Оњт‰стік Америка

C) Мексика

D) Африка

E) Жерорта тењізі орталыѓы

6. Хламидомонада жасушасының сыртын қаптайтын:

A) Талшықтар.

B) Қабықша.

C) Хроматофор.

D) Кірпікшелер.

E) Көзше.

7. Тамақ өнеркәсібінде пайдаланатын бактериялар:

A) Сүтқышқыл бактериялары.

B) Ауру туғызытан бактериялар.

C) Топырақ бактериялары.

D) Түйнек бактериялары.

E) Шіріту бактериялары.

8. Кәдімгі амебаның тіршілік мекені:

A) батпақ

B) су беті

C) топырақ

D) су қойма түбіндегі тұнба

E) ағын су

9. Тоқтау суларда тіршілік ететін жылқы қылына ұқсас жұмыр құрт:

A) сиыр цепені

B) ішексорғы

C) суыртқы

D) қылқұрт

E) үшкірқұрт

10. Сәндік үшін өсірілетін тауық:

A) Виандот.

B) Тауыс (павлин).

C) Орлов.

D) Род-айланд.

E) Орыстың ақ тауығы.

11. Қанда глюкозаның үнемі болуын реттейтін без

A) Қалқанша без

B) Ұйқы безі

C) Гипофиз

D) Бүйрек үсті безі

E) Бауыр

12. Бас ми бағанының құрамына кірмейтін:

A) сопақша ми

B) аралық ми

C) ортаңғы ми

D) ми көпіршесі

E) үлкен ми сыңарлары

13. Көздің бұзылуы ағзада мына дәруменнің (витаминнің) жетіспеуінен

A) Д.

B) С.

C) В2.

D) А.

E) В1.

14. Жердің қатты қабығы-

A) Гидросфера.

B) Литосфера.

C) Атмосфера.

D) Биосфера.

E) Ноосфера.

15. Гидрада қорытылмаған қорек қалдығының шығарылуы:

A) Табан арқылы.

B) Энтодерма арқылы.

C) Эктодерма арқылы.

D) Аузы арқылы.

E) Сабақша арқылы.

16. Шаянтәрізділердің есту және тепе-теңдік мүшесі:

A) Екі қысқа мұртша.

B) Хитинді жабын.

C) Екі ұзын мұртша.

D) Желбезек.

E) Күрделі көзшелері.

17. Кеуде (көкірек) қуысын құрайтын сүйектер:

A) 12 жұп қабырға және төс сүйегі

B) 10 жұп қабырға, омыртқалар

C) 10 жұп қабырға және төс сүйегі

D) 12 жұп қабырға, омыртқалар

E) 12 жұп қабырға,төс сүйегі , арқа омыртқалар

18. Жүректің кіші қанайналым шеңбері басталатын бөлігі:

A) Сол жақ қарынша.

B) Оң жақ қарынша.

C) Сол жақ құлақша.

D) Оң жақ құлақша.

E) Қолқа.

19. Бауыр өзегі ... ашылады:

A) ұлтабарға

B) тоқ ішекке

C) ұйқы безіне

D) аш ішекке

E) қарынға

20. 1 гр май ыдырағанда бөлінетін энергия:

A) 32 КДЖ

B) 30 КДЖ

C) 38,9 КДЖ

D) 17,8 КДЖ

E) 26 КДЖ

21. Тері бездері арқылы сыртқа шығарылатын заттар:

A) Майлар.

B) Дәрумендер.

C) Су мен тұз.

D) Ақуыз (нәруыз).

E) Глюкоза.

22. Гольджи жиынтығының жасушада атқаратын қызметі:

A) Нәруыз синтезіне қатысуы.

B) Органоидтардың дамуын қамтамасыз етуі.

C) Көмірсулар синтезіне қатысуы.

D) Сыртқы ортамен жасуша аралық заттар арасындағы зат айналымды реттеуі.

E) Биосинтез кезінде заттарды тасымалдау, өнімдерді жасушадан шығаруы.

23. Жасуша рибосомасында түзілетін заттар-

A) Көмірсулар.

B) Майлар.

C) Энергия көзі.

D) Бейорганикалық қосылыстар.

E) Ақуыздар (нәруыздар).

24. Адамтектес маймылдардың хромосома саны -

A) 48.

B) 36.

C) 46.

D) 16.

E) 26.

25. Қан ұю үшін керекті дәрумен:

A) C

B) B1

C) К

D) D

E) A

26. Гомологиялық хромосоманың мейоздық бөлінуі кезінде бір-бірімен тығыз жанасуы ... деп аталады.

A) трансляция

B) транскрипция

C) кроссинговер

D) конъюгациялану

E) партеногенез

27. Қызыл гүлді ас бұршағын (генотипі АА) гүлі ақ түсті дарамен будандастырғанда (генотипі аа) бірінші ұрпағында (F1) алынатын гибридтері:

A) 25% қызыл гүлді және 75% ақ гүлділер.

B) 100% ақ гүлділер.

C) 100% қызыл гүлділер.

D) 50% қызыл гүлді және 50% ақ гүлділер.

E) 25% ақ гүлділер және 75% қызыл гүлділер.

28. Қорғаныш реңге жатады:

A) Ханқызының есте қалатын айқын түсі.

B) Шағатын жабайы араның түсі.

C) Пішіні бұтаққа ұқсас жұлдызқұрт.

D) Усыз жәндіктердің улы жәндіктерге ұқсауы.

E) Зебрдің ашық өрнегі.

29. Эволюциялық өзгерістердің құрылым деңгейлерінің күрделендіретін бейімділік:

A) Ароморфоз.

B) Идиоадаптация.

C) Дегенерация.

D) Конвергенция.

E) Жалпы дегенерация.

30. Табиғатта жарықтың маусымдық ырғағының әсері:

A) жылдық және тәуліктік

B) маусымдық және жылдық

C) тәуліктік және жылдық

D) күндізгі және түнгі

E) тәуліктік және маусымдық







9-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктің жер асты мүшесі:

A) Тамыр.

B) Сабақ.

C) Гүл.

D) Жапырақ.

E) Тұқым.

2. Органикалық заттар топырақта:

A) ¤згермейді

B) Кµбейеді

C) Ыдырайды

D) Шоѓырланады

E) Қалыптасады

3. Асбұршақтың гүлшоғыры:

A) Собық.

B) Шатыршагүл.

C) Масақгүл.

D) Себетгүл.

E) Шашақгүл.

4. Ерте егiлетiн мәдени µсiмдiктер (1- 4 С°) –

A) Арпа, бидай, с±лы, шалқан, пияз, сәбiз.

B) Қауын, қарбыз, асқабақ.

C) Ж‰герi, мақта.

D) К‰нбаѓыс, қызылша.

E) Қияр, қызан.

5. Раушангүлділердің жемісі:

A) Бұршаққын.

B) Көп сүйекті жаңғақ.

C) Тұқымша.

D) Бұршаққап.

E) Дәнек.

6. Қозықұйрықтың боз арамқұлақтан ерекшелігі:

A) Қалпақшасының асты қызғылт түсті, түбіртегінде сақинасы болмайды.

B) Жемісті денесі жер бетіне күзде дамиды.

C) Негізінен топ-топ болып өседі.

D) Қалпақшасының асты ақшыл-жасыл түсті.

E) Түбіртегі жіңішке, ұзын, түбіртегінде сақинасы бар.

7. Судың қалың қабатында жүзіп жүретін ішекқуыстылар-

A) гидралар.

B) риф түзуші маржандар.

C) актиниялар.

D) медузалар.

E) қызыл маржандар.

8. Теңіз тасбақаларының аяқтарының ерекшелігі:

A) құрлықтағы тасбақалардай

B) ұзын тырнақты болады

C) ескек аяққа айналған

D) саусақтарының арасында жарғақтары бар

E) тек қана артқы аяқтарында ғана жүзу жарғақтары болады

9. Денсаулық сақтау шарттары және аурудың алдын алу шаралары туралы ғылым:

A) Медицина.

B) Экология.

C) Тәнтану.

D) Гигиена.

E) Физиология.

10. Жүйке жасушасының қысқа өсіндісі:

A) Аксон.

B) Жүйке.

C) Дендрит.

D) Түйін.

E) Нейрон.

11. Адамдағы кеуде сүйегіндегі қабырғалар саны:

A) 10 жұп

B) 11 жұп

C) 13 жұп

D) 12 жұп

E) 9 жұп

12. Сырттай ұрықтану ... тән.

A) сүтқоректілерге

B) бауырымен жорғалаушыларға

C) құстарға

D) адамға

E) қос мекенділерге

13. Агроценоздарға жататындар -

A) Бақша.

B) Өзендер.

C) Орман.

D) Дала.

E) Тундра.

14. Өсімдіктің азот жинақтаушы-түйнек бактериялары орналасқан орны:

A) Тұқымда.

B) Жемісте.

C) Жапырақта.

D) Сабақта.

E) Тамырда.

15. Ақ сұлама денесін құрайтын ұлпаларға жатпайтыны:

A) бұлшық ет

B) дәнекер

C) жабын

D) қан

E) жүйке

16. Шаянның уылдырығы дамитын мүше:

A) Шаянның ішінде.

B) Шөпте.

C) Басқа ағзаларда.

D) Шаянның құрсақ бөліміндегі аяғында.

E) Балықтың денесі.

17. Жүрек қабырғасы ... тұрады:

A) көлденең жолақты бұлшықет ұлпасынан

B) бірыңғай салалы бұлшықеттен

C) эпителий ұлпасынан

D) жүйкеден

E) шеміршекті ұлпадан

18. Тыныс алу мүшесінің ауруына жатпайтыны:

A) трахеит

B) фарингит

C) цистит

D) плеврит

E) тұмау

19. Асқорыту жүйесіндегі қарыннан кейінгі мүше-

A) Ұлтабар.

B) Соқыр ішек.

C) Тоқ ішек.

D) Ұйқы безі.

E) Бауыр.

20. Ағзада жетіспегенде “мешел”ауруы пайда болатын дәрумен:

A) A

B) E

C) B

D) K

E) D

21. Тері рецепторының орналасқан қабаттары:

A) Сіңірлі.

B) Майлы.

C) Сыртқы.

D) Ішкі.

E) Шел.

22. Жасушаның бөлінуі кезінде ең негізгі қызмет атқаратын органоид:

A) Гольджи жиынтығы.

B) Жасуша орталығы.

C) Пластидтер.

D) Жасуша қосындылары.

E) Қозғалыс органоидтары.

23. РНҚ молекуласының тізбегі:

A) 3

B) 5

C) 1

D) 2

E) 4

24. Түйнек бактериялар мен бұршақ тұқымдас өсімдіктердің бірігіп тіршілік етуі:

A) Жыртқыштық.

B) Паразиттік.

C) Селбесу (симбиоз).

D) Бәсекелестік.

E) Арамтамақтық.

25. Йод алынатын өсімдік.

A) Плаун.

B) Балдыр

C) Шаңжапырақ (қырықжапырақ).

D) Бактерия.

E) Саңырауқұлақ.

26. Былқылдақденелілермен буылтық құрттардың дернәсіл сатысындағы ұқсастығы:

A) Қанайналым жүйесі.

B) Денесі буылтықтан құралуы.

C) Тыныс алу жүйесі.

D) Желбезектің болуы.

E) Бақалшақтың болуы.

27. Торлы қабықшада орналасқан таяқшадағы қызыл түсті зат родопсинді түзетін витамин

A) C.

B) B12.

C) D.

D) B6.

E) A.

28. Жануарлар селекциясында депрессияға ұшырататын әдістер:

A) Жаппай сұрыптау.

B) Жеке сұрыптау.

C) Әріден будандастыру.

D) Тұқымаралық сұрыптау.

E) Жақын, туыстар арасындағы сұрыптау.

29. Табиғатта түрдің тіршілік ету ареалын анықтау критериі.

A) Физиологиялық - систематикалық.

B) Географиялық - экологиялық.

C) Экологиялық - физиологиялық.

D) Морфологиялық - анатомиялық.

E) Генетикалық - физиологиялық.

30. Синантроптың қаңқа қалдығы табылған жер -

A) Европа.

B) Пекин.

C) Австралия.

D) Азия.

E) Германия.








10-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Цитоплазмада ... ж‰реді:

A) ұлѓаю

B) қоректену, тынысалу

C) кµбею

D) даму

E) өсу

2. Астық т±қымдас µсімдіктер тамыры:

A) Кіндік

B) Негізгі

C) Қосалқы

D) Жанама

E) Шашақ

3. Қарақаттыњ кµбейетін µсімді м‰шесі:

A) Жапырақ қалемшесі

B) Б‰ршіктері

C) Тамыр қалемшесі

D) Тамырсабаѓы

E) Сабақ қалемшесі

4. Бейорганикалық заттарды сіңіріп, органикалық зат тұзетін ағзалар:

A) Бактериялар.

B) Жануарлар.

C) Өсімдіктер.

D) Амеба.

E) Кірпікшелі кебісше.

5. Алқа тұқымдас өсімдік:

A) Бұршақ.

B) Алмұрт.

C) Алма.

D) Баклажан.

E) Бидай.

6. Өлген ағзаларды қарашірікке айналдыратын бактериялар:

A) ашыту

B) көк жасыл

C) сүт

D) шіріту

E) топырақ

7. Гидра денесінің қабаттары:

A) Үш.

B) Екі.

C) Көп.

D) Бір.

E) Төрт.

8. Өрмекші тәрізділерге жататындар:

A) кенелер

B) ақ планария

C) дафния

D) айқұлақ

E) аскарида

9. Ағзаның өсуін реттейтін гормонды бөлетін без:

A) Гипофиз.

B) Бауыр.

C) Ұйқы.

D) Бүйрек үсті.

E) Сілекей.

10. Адамның қимыл-әрекетін реттеп дене тепе-теңдігін сақтайтын:

A) алдыңғы ми

B) бас ми бағаны

C) аралық ми

D) мишық

E) ортаңғы ми.

11. Қантамырларының қабырғасы түзіледі:

A) Көлденең жолақты жүрек ұлпасынан.

B) Көлденең жолақты қаңқа ұлпасынан.

C) Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасынан.

D) Екібасты бұлшық еттен.

E) Үшбасты бұлшық еттен.

12. Зиготадағы хромосома жиынтығы:

A) Триплоидты.

B) Гаплоидты.

C) Тетраплоидты.

D) Диплоидты.

E) Пентаплоидты.

13. Организмдердің күн мен түннің ұзақтығына жауап қайтарып анықтай білу қабілеті -

A) Фотопериодизм.

B) Биологиялық сағат.

C) Маусымдық өзгерістерге бейімделу.

D) Физиологиялық бейімделу.

E) Биологиялық ырғақ.

14. Халықаралық Адам және биосфера бағдарламасына қатысушы мемлекеттер -

A) Кәдімгі қорықтар ұйымдастырады.

B) Биосфералық қорықтар ұйымдастырады.

C) Қорықшалар ұйымдастырады.

D) Табиғат ескертқіштерін ұйымдастырады.

E) Микроқорықтар ұйымдастырады.

15. Буылтық құрттардың зәр шығару мүшесі:

A) аузы

B) терісі

C) әр буылтықтағы шұқырақ

D) желбезек

E) әр буылтықтағы имек түтікше

16. Жыл құсы:

A) Тырна.

B) Қарға.

C) Сауысқан.

D) Торғай.

E) Тоқылдақ.

17. Ағзаның иммунитет жүйесін құрайтын қан компоненті:

A) Гемоглобин.

B) Лейкоцит.

C) Эритроцит.

D) Фибриноген.

E) Тромбоцит.

18. Өкпеден жүрекке баратын қантамыр бай:

A) азотқа

B) азот оксидіне (II)

C) оттегіне

D) көмірқышқыл газына

E) бөгде газдарға

19. Күрделі заттардың жай заттарға ыдырауының аяқталуы

A) Аш ішекте

B) Ұлтабарда

C) Тоқ ішекте

D) Қарында

E) Ауызда

20. Балаларда мешел ауруының дамуы мына витаминнің (дәруменнің) жетіспеуінен болады-

A) С.

B) А .

C) В12.

D) В1.

E) Д.

21. Физикалық жұмыс кезінде жылудың теріден сыртқа шығарылу себебі:

A) Лүпілдің баяулауынан.

B) Бауырдың күшті жұмысынан.

C) Лүпілдің артуынан.

D) Қанда қанттың көбеюінен.

E) Тердің булануынан.

22. Қандай төрт элемент жасушаның негізгі химиялық құрамы болады:

A) көміртегі, оттегі, азот, сутегі.

B) кальций, магний, натрий, темір.

C) кальций, магний, натрий, хлор.

D) фосфор, калий, күкірт, хлор.

E) мырыш, мыс, йод, фтор.

23. АТФ молекуласының құрамындағы фосфор қышқылының қалдық саны:

A) 1

B) 4

C) 3

D) 2

E) 5

24. Макроэволюция түзетіндер:

A) Популяция.

B) Түраралық.

C) Даралар.

D) Түрлер.

E) Туыстар.

25. Ақ мүк деп аталу себебі:

A) Шымтезекке айналуынан.

B) Батпақта өсетіндіктен.

C) Өлі жасушаларының іші ауаға толы болғандықтан.

D) Ризоидтары болмағандықтан.

E) Тамыры болмағандықтан.

26. Тоспа ұлуының қан айналым жүйесі:

A) болмайды

B) ашық

C) тұйық

D) кіші қан айналу жүйесі

E) үлкен қан айналу жүйесі

27. Заттың пішіні мен түсін ажырататын көздің

A) тор қабықшасы ішіндегі құтыша.

B) ақ қабықшасы.

C) көз бұршағы.

D) нұрлы қабықшасы.

E) қасаң қабықшасы.

28. Күріштің, қант қамысы, көптеген көкөніс дақылдарының отаны:

A) Абиссиния орталығы.

B) Шығыс Азия орталығы.

C) Орталық Америка орталығы.

D) Оңтүстік Азияның тропиктік орталығы.

E) Жерорта теңізі орталығы.

29. Түрлер арасында қоректері біркелкі болған жағдайда туындайтын:

A) Арамтамақтық.

B) Жыртқыштық.

C) Паразиттік.

D) Тіршілік үшін күрес.

E) Селбесу.

30. Сөйлеу қабілеті жоқ, құралдары тастан жасалған қарапайым ғана, миының көлемі 600см³ адам:

A) Питекантроп.

B) Неандерталь.

C) Австралопитек.

D) Кроманьон.

E) Синантроп.






11-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Хлоропластың қызметі:

A) Улы заттарды ыдырату.

B) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру.

C) Өсімдікке жасыл түс беру.

D) Қор затын жинау.

E) Көбеюге қатысу.

2. Органикалық тыңайтқыш:

A) Суперфосфат.

B) Құс саңғырығы.

C) Калий.

D) Селитра.

E) Азот.

3. ¤сiмдiктердiњ қозѓалуына әсер етедi -

A) ¤сiмдiктiњ тiрi денесi.

B) Тыныс алу.

C) Фотосинтез.

D) Қоректену, µсiмдiктiњ тiрi денесi.

E) Жарық, су, ауа, жылу, қоректiк заттар, µсiмдiктiњ тiрi денесi.

4. Астық тұқымдастардың гүлі:

A) 1 аналық, 6 аталықтан тұрады.

B) Аналығыда, аталығыда көп.

C) 1 аналық, 5 аталықтан тұрады.

D) 1 аналық, 10 аталықтан тұрады.

E) 1 аналық, 3 аталықтан тұрады.

5. Тісті зерттейтін ғылым:

A) Цитология.

B) Стоматология.

C) Физиология.

D) Кардиология.

E) Гематология.

6. Ақ зең саңырауқұлағының кездесетін жерлері

A) Тастардың үстін.

B) Су.

C) Нанда, жемістер, жылқы тезегі.

D) Жасыл өсімдіктер.

E) Топырақ.

7. Жауынқұрттың денесіндегі қылтанының атқаратын қызыметі:

A) Зәр шығару.

B) Иіс сезу.

C) Денені орнықты ұстау.

D) Жиырылу.

E) Қозғалу.

8. Көбелектердің дернәсілінің атауы:

A) Қуыршақ.

B) Нимфа.

C) Личинка.

D) Имаго.

E) Жұлдызқұрт.

9. Адам ағзасының құрылысын, атқаратын қызметін және дамуын зерттейтін ғылым:

A) Гигиена.

B) Физиология.

C) Экология.

D) Тәнтану.

E) Эмбриология.

10. Шеткі жүйке жүйесінің бөлімі:

A) үлкен ми сыңары

B) ми бағаны

C) жұлын

D) жүйкелер, жүйке түйінділері

E) мишық

11. Адам тыныс алуына қажетті газ:

A) азот (II) оксиді

B) азот (IV) оксиді

C) азот

D) оттегі

E) көмірқышқыл газы

12. Тұмаумен ауырғанда микроорганизмдердің әсерінен құлақтың қабынатын бөлімі-

A) Ортаңғы құлақ.

B) Есту түтігі.

C) Сыртқы құлақ.

D) Есту сүйектері.

E) Ішкі құлақ.

13. Шартсыз және шартты рефлекстер туралы ілімді ашқан ғалым-

A) Ухтомский А.А.

B) Мечников И.И.

C) Сеченов И.М.

D) Парин В.В.

E) Павлов И.П.

14. Жердің геологиялық қабығы биосфера:

A) Топырақтан тұрады.

B) Тірі организмдерден тұрады.

C) Сұйық заттардан тұрады.

D) Газ тектес заттардан тұрады.

E) Қатты заттардан тұрады.

15. Спора арқылы көбейе алатын өсімдік:

A) Бақбақ

B) Көкнар

C) Шырша

D) Қарағай

E) Мүк

16. Қолайлы жағдайда өскен қарағайдың биіктігі-

A) 30-40 м.

B) 25-30 м.

C) 10-15 м.

D) 20-25 м.

E) 15-20 м.

17. Ішекқуыстылардың қорегін аулауы:

A) Бұлшық ет жасушаларымен.

B) Жүйке жасушасымен.

C) Аузымен.

D) Атпа жасушалары көмегімен.

E) Жабын жасушаларымен.

18. Балықтардың қанайналым жүйесі:

A) тұйық емес

B) үш қанайналым шеңбері

C) екі қанайналым шеңбері

D) бір қанайналым шеңбері

E) төрт қанайналым шеңбері

19. Кеуде қуысын қозғалысқа келтіретін негізгі бұлшықеттері.

A) Ұшбасты

B) Екібасты және балтыр

C) Балтыр

D) Үш басты, жалпақ арқа

E) Қабырғааралық

20. Қанның қызыл түсті болуы ... байланысты:

A) лейкоциттерге

B) эритроциттерге

C) қан плазмасына

D) фибринге

E) қан сарысуына

21. Майлардың, көмірсулардың синтезделу әрекеті жүреді:

A) Гольджи комплексінде.

B) Тегіс бетті эндоплазмалық торда.

C) Ядрода.

D) Лизосомада.

E) Вакуольде.

22. Көмірсулардың ішіндегі полисахаридтер:

A) крахмал

B) фруктоза

C) рибоза

D) глюкоза

E) дезоксирибоза

23. Сыртқы ортадағы маусымдық өзгерістердің ең негізгі әрекеттері.

A) Күн жарығының ұзақтығының өзгеруі.

B) Жауын-шашын мөлшері.

C) Ауа температурасындағы өзгеріс.

D) Қардың түсуі.

E) Ауаның атмосфералық қысымы.

24. Консументке жататын:

A) Айдаршөп.

B) Спирогира.

C) Бақа.

D) Үрмебұршақ.

E) Қырықжапырақ (шаңжапырақ)

25. Басаяқты бақалшақсыз ұлулардың сорғышы бар қармалауыштары-

A) Аяқтарының бөлігі.

B) Тұлғасы.

C) Бақалшағы.

D) Мантиясы (шапаншасы).

E) Басы.

26. Қанда адреналиннің көбеюі жылудың түзілуін:

A) Жылу берілуін теңестіреді.

B) Күшейтеді.

C) Баяулатады.

D) Тоқтатады.

E) Қалпына келтіреді.

27. Онтогенездік дамуда эктодерма қабатынан пайда болатын:

A) Жүйке тақташасы.

B) Бұлшық ет.

C) Ішек.

D) Зәр шығару жүйесі.

E) Хорда.

28. Дигибридті будандастырудағы F2 ұрпақта фенотипі төрт түрлі генотипті көрініс береді:

A) 3:2:1

B) 1:1

C) 9:3:3:1

D) 1:2:1

E) 3:1

29. Жануарлардың дене пішіні мен түсі қоршаған ортаның заттарымен сәйкес келетін бейімделушілік:

A) Қорғаныш (мимикрия).

B) Бүркеніш.

C) Жасырынғыш.

D) Айбарланғыш.

E) Сақтандырғыш.

30. Горилланың адамға жақындық белгісі:

A) Бассүйек құрылысы.

B) Жалпақ төс сүйегі.

C) Аяқ-қолының мөлшері.

D) Қол, бас, табан, жамбас құрылысы.

E) 12 жұп қабырғасы.





12-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жасушалар бір-бірімен … арқылы байланысады.

A) жасуша ядросы

B) вакуоль

C) жасушааралық заттар

D) жасуша с±йықтыѓы

E) цитоплазма

2. Фотосинтездеуші ұлпада орналасқан пластид:

A) Хромопласт.

B) Хлоропласт.

C) Вакуоль.

D) Лизосома.

E) Лейкопласт.

3. ¤сiмдiктерге әсер ететiн тiрi табиѓат жаѓдайлары -

A) Минералдар.

B) Ауа, су.

C) Жер бедерi, топырақ.

D) Жарық, жылу.

E) Барлық тiрi организмдер.

4. Пиязшықты µсімдіктер:

A) Итм±рын, қойб‰лдірген

B) Бидай, тары, арпа

C) Асб±ршақ, жоњышқа

D) Мақта, к‰нбаѓыс

E) С‰мбіл, қазжуа, жауқазын, лапыз

5. Адамның тәулігіне бөлінетін сілекей мөлшері:

A) 1,5 литр.

B) 2,5 литр.

C) 1 литр.

D) 3 литр.

E) 2 литр.

6. Cаңырауқұлақтың споралары өнетін орта

A) ылғалы мол, бірақ қарашірігі аз топырақ.

B) қарашірігі мол ылғалды топырақ.

C) құс саңғырығының іші.

D) кебу топырақ.

E) су.

7. Гидраның қармалауыштарының орналасқан жері:

A) ауыз қуысының айналасында.

B) табанында.

C) денесінің артқы бөлігінде.

D) дене бүйірінде.

E) денесінің ортаңғы бөлігінде.

8. Екі жақты симметриялылар:

A) Ақ сұлама.

B) Гидра.

C) Кебісше.

D) Тоспа ұлуы.

E) Амеба.

9. Алдыңғы аяғы қанатқа айналған, денесі қауырсынмен қапталған жануарлар:

A) Бауырымен жорғалаушылар.

B) Балықтар.

C) Жарқанаттар.

D) Қосмекенділер.

E) Құстар.

10. Өкпенің сыртқы қабатының атауы:

A) көпіршіктер

B) түтіншелер

C) плевра (сіріқауыз)

D) сероз

E) кедір-бұдыр қабықша

11. Сүтқоректілердің зәр шығару мүшесі:

A) Кеңірдек

B) Өңеш

C) Қарын

D) Бүйрек

E) Өкпе

12. Оқу кезінде затты орналастыру қашықтығы:

A) 33-35 см.

B) 40-50 см.

C) 20-25 см.

D) 10-15 см.

E) 15-20 см.

13. Жасушадағы бейорганикалық зат:

A) Ақуыз (нәруыз).

B) Май.

C) Су.

D) Көмірсу.

E) Нуклеин қышқылдары.

14. Биосферада атом энергиясын пайдаланғанда-

A) Көп мөлшерде оттегі сіңіріледі.

B) Атмосфера құрамы ластанады.

C) Көмірқышқыл газының мөлшері азаяды.

D) Радиоактивті сәулелер жинақталады.

E) Зиянды газдар жинақталады.

15. Картоптың гүлдері:

A) Қос жынысты

B) Дара жынысты

C) Екі үйлі

D) Бір үйлі

E) Жыныссыз

16. Шымтезек мүгінің басқаша атауы:

A) Жасыл мүк.

B) Сфагнум.

C) Көкек зығыры.

D) Плаун.

E) Ламинария.

17. Қышыма кененің аузы:

A) Шайнағыш.

B) Сүзгіш.

C) Сорғыш.

D) Кеміргіш.

E) Ұсақтағыш.

18. Қаңқаны құрайтын ұлпа:

A) Жүйке.

B) Бұлшықет.

C) Эпителий.

D) Дәнекер.

E) Жүрек бұлшықеті.

19. Серіктес жасушалар бұлар:

A) аксондар

B) нейронның ұзын өсінділері

C) нейронды қоршаған жасушалар

D) нейронның қысқа өсінділері

E) нейронның денелері

20. Жаттығудың әсері пайдалы:

A) сүйекке

B) бүкіл организмге

C) өкпеге

D) бұлшық етке

E) жүрекке

21. Қан айналу жүйесінің негізгі қызметі:

A) оттегін тасымалдау

B) көмір қышқыл газын тасылмалдау

C) газ алмасу процесіне қатысу

D) артық қоректік заттар қорын жинау

E) заттарды тасылмалдау, тіршілік әрекеттерін реттеу

22. Бейорганикалық заттардан органикалық заттарды синтездейтіндер:

A) Эукариоттар.

B) Прокариоттар.

C) Гетеротрофтар.

D) Аэробтар.

E) Автотрофтар.

23. Неандертальдықтар -

A) Антропоидтар (адамтектес маймылдар).

B) Саналы адам.

C) Тік жүретін адам.

D) Жартылай маймылдар.

E) Ертедегі адамдар.

24. Барлық сыртқы ортадағы компоненттердің организмге тигізетін факторы:

A) Биотикалық.

B) Экологиялық.

C) Абиотикалық (бейбиотикалық).

D) Антропогендік.

E) Шектеуші.

25. Бақалшақсыз былқылдақденелі жәндік.

A) Айқұлақ.

B) Жүзім ұлуы.

C) Үлкен тоспа ұлуы.

D) Каракатица.

E) Шалшықұлу.

26. Жоғары температурада және қысымда:

A) Зат алмасу процесі төмендейді.

B) Вирустар қырылады.

C) Лейкоциттер көбейеді.

D) Бактериялар көбейеді.

E) Вирустар көбейеді.

27. Мейоз дегеніміз:

A) пісіп жетілу аймағындағы жыныс жасушасының бөлінуі

B) жыныс жасушаларының қосылуы

C) ұрықтанбаған жұмыртқа жасушасынан жаңа ағзаның дамуы

D) жасушаның тікелей бөлінуі

E) көбею аймағындағы жасушаның бөліну кезеңі

28. Гетерозиготалы ағзада екі жұп белгісі бойынша түзілетін жұп гаметасы:

A) 4

B) 1

C) 8

D) 2

E) 6

29. Эволюцияның қозғаушы күшіне жатпайтыны:

A) Табиғи сұрыпталу.

B) Тұқымқуалаушылық өзгергіштік.

C) Бейімделушілік.

D) Тіршілік үшін күрес.

E) Тұқымқуалаушылық.

30. Биогеоценоздың ауысуына байланыссыз жүретін өзгерістер:

A) Биогеоценоздағы организмдердің тіршілік ортасына байланысты өзгеруі.

B) Табиғаттағы түрлі апаттар.

C) Адамның түрлі шаруашылық әрекеттері.

D) Ағзалардың табиғаттағы маусымдық өзгерістерге бейімделуі.

E) Климаттың өзгеруі.








13-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктің генеративті мүшелері:

A) Гүл, тұқым, жеміс.

B) Жапырақ, тұқым.

C) Тамыр, жеміс.

D) Сабақ, гүл.

E) Тамыр, сабақ, жапырақ.

2. Топыраққа к‰зде шашады:

A) Кµњді

B) Фосфор тыњайтқышын

C) Қарашірікті

D) Әр т‰рлі т±здарды

E) Суды

3. Т±қымныњ µнуiне қажеттi жаѓдайлар -

A) Су, ауа.

B) Ауа, жылу.

C) Су, жылу, ауа.

D) Су.

E) Жылу.

4. Орамжапырақ гүлділерге (шаршыгүлділер) жатпайтын өсімдік:

A) Орам жапырақ.

B) Тұрып.

C) Шомыр.

D) Шалғам.

E) Асбұршақ.

5. Қарын сөліндегі қышқыл:

A) Күкірт қышқылы.

B) Азот қышқылы.

C) Тұз қышқылы.

D) Фосфор қышқылы.

E) Нуклеин қышқылдары.

6. Туберкулез қоздырғышы:

A) Вирус.

B) Пішен таяқшасы.

C) Канцерогендік заттар.

D) Кох таяқшасы.

E) Ауру тудыратын саңырауқұлақтар.

7. Полиптер:

A) Көп қармалауышты жәндіктер.

B) Көп симметриялы жәндіктер.

C) Көп табанды жәндіктер.

D) Көпаяқты қозғалмайтын жәндіктер.

E) Көп бүршікті жәндіктер.

8. Шұбалшаңдардың класы-

A) сорғыш құрттар.

B) кірпікшелі құрттар.

C) таспа құрттар.

D) көпқылтанды құрттар.

E) азқылтанды құрттар.

9. Желілілер типіне жатпайтын класс:

A) сүтқоректілер

B) шаянтәрізділер

C) құстар

D) жорғалаушылар

E) қосмекенділер

10. Сүйек түзілетін ұлпа:

A) дәнекер

B) эпителий

C) көлденең жолақты бұлшықет

D) жүйке

E) бірыңғай салалы бұлшықет

11. Есту мүшесінің толтырылған сұйықтық қуысы

A) Құлақ қалқаны.

B) Самай сүйегіндегі қуыс.

C) Сыртқы құлақ қуысы.

D) Ортаңғы құлақ қуысы.

E) Ішкі құлақ.

12. Адамның қалыпты ұйқысының уақыты:

A) 7 сағат.

B) 9 сағат.

C) 12 сағат.

D) 10 сағат.

E) 8 сағат.

13. Дайын органикалық заттармен қоректенетін ағзалар:

A) Эукариоттар.

B) Анаэробтар.

C) Автотрофтар.

D) Гетеротрофтар.

E) Прокариоттар.

14. Еуропеоидтық нәсілге жататын түпкілікті тұрғындардың отаны -

A) Индонезия.

B) Еуропа.

C) Африка.

D) Шығыс Азия.

E) Аустралия.

15. Қызғалдақты көбейту жолы:

A) Түйнек арқылы

B) Мұртша арқылы

C) Сұлатпа өркен арқылы

D) Пиязшық арқылы

E) Тамырсабақ арқылы

16. Өсімдіктердің ауруын туғызатын жәндік:

A) Кене.

B) Сүлік.

C) Тарақан.

D) Өрмекші.

E) Қарақұрт.

17. Қалқанша безі қызметінің жетіспеушілігінен туатын ауру:

A) Базедов

B) Алыптық

C) Қант ауруы

D) Ергежейлік

E) Микседема

18. Тірі ағзалардың сыртқы ортаның физикалық және химиялық өзгерістеріне әрекеті:

A) қозу

B) тежелу

C) тітіркену

D) биосинтезделу

E) ыдырау

19. Фагоцитоз құбылысын ғылымға енгізген ғалым:

A) И.М.Сеченов

B) И.И.Мечников

C) Л.Пастер

D) Э.Дженнер

E) И.П.Павлов

20. Тамаққа тәбеті шаппай, тершіл болу ауруының белгісі:

A) гайморит

B) туберкулез

C) фарингит

D) бронхит

E) силикоз

21. ДНҚ нуклеотидтерінің компоненттері:

A) Азотты негіз фосфор қышқылының қалдығы.

B) Азотты негіз, көмірсу фосфор қышқылының қалдығы.

C) Азотты негіз, көмірсу дезоксирибоза фосфор қышқылының қалдығы.

D) Көміртекті рибоза фосфор қышқылның қалдығы.

E) Азотты негіз, көмірсу дезоксирибоза.

22. Абиотикалық фактор бұл:

A) адамдардың әртүрлі іс әрекеттері

B) табиғат бірлестігіндегі байланыс

C) сыртқы ортадағы судың, ауаның құрамы

D) популяциялар арасындағы өзара байланыс

E) популяциядағы түрлі особьтар арасындағы өзара байланыс

23. Продуценттер дегеніміз:

A) адам

B) саңырауқұлақтар

C) жануарлар

D) өсімдіктер

E) вирустар

24. Биосфера энергияны ... алады.

A) тау жыныстарынан

B) жануарлардан

C) өсімдіктерден

D) күн сәулесінен

E) микроорганизмдерден

25. Қырықбуыннан көктемде дамитыны-

A) Қосалқы тамырлар.

B) Сабақ.

C) Масақшасы бар қоңыр өркендер.

D) Жасыл өркендер.

E) Тамырсабақ.

26. Тілі болмайтын ұлулар-

A) Қошқармүйіз ұлу.

B) Каракатица.

C) Тоспа ұлу.

D) Сегізаяқ.

E) Айқұлақ.

27. Дәрумендер (витаминдер) ... түзілуіне қатысады.

A) майлардың

B) ферменттердің

C) көмірсулардың

D) гормондардың

E) тұздардың

28. Қандауыршаның онтогенезінде энтодермадан түзілетіні:

A) терінің эпителий қабаты

B) бұлшық ет

C) өкпе

D) қан тамырлары

E) жүйке жүйесі

29. Жүгерінің, какаоның, үрмебұршақтың отаны:

A) Шығыс Азия орталығы.

B) Орталық Америка орталығы және Оңтүстік Мексика.

C) Абиссиния орталығы.

D) Жерорта теңізі орталығы.

E) Оңтүстік-Батыс Азия орталығы.

30. Табиғи сұрыпталу әрекетінің нәтижесі:

A) Бейімделушілік.

B) Қолдан сұрыптау.

C) Өзгергіштік.

D) Тіршілік үшін күрес.

E) Тұқымқуалаушылық.







14-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Терек тұқымының таралу жолы:

A) Сумен.

B) Өздігінен.

C) Құстармен.

D) Желмен.

E) Бунақденелілермен.

2. Жапырақ жүйкелері құралады:

A) Өткізгіш және тірек ұлпалардан

B) Борпылдақ ұлпалардан

C) Лептесіктерден

D) Бағаналы ұлпалардан

E) Қор жинаушы ұлпалардан

3. Себетгүл гүлшоғыры бар өсімдік:

A) Мойыл.

B) Бидай.

C) Күріш.

D) Күнбағыс.

E) Орамжапырақ.

4. Шөлге төзімді, суды көп қажет етпейтін өсімдік:

A) Мыңжапырақ.

B) Күріш.

C) Кактус.

D) Қияр.

E) Жүгері.

5. Май алынатын бұршақ тұқымдас өсімдік:

A) Жоңышқа.

B) Соя.

C) Асбұрыш.

D) Жержаңғақ.

E) Атбұршақ.

6. Ертедегі өсімдіктердің қазба қалдықтарын зерттейтін ғылым-

A) археология.

B) палеоботаника.

C) морфология.

D) палеонтология.

E) экология.

7. Саңырауқұлақтардың басқа өсімдіктерден айырмашылығы

A) Тек жынысты жолмен ғана көбеюге қабілетті.

B) Дамылсыз өсуін тоқтатпайды.

C) Органикалық емес заттардан органикалық зат түзеді.

D) Тұқым мен жеміс түзуге қабілетті.

E) Жасушаларында хлорофилдері болмайды.

8. Түсі барқыттай қара, қызыл ноқаттары бар өрмекші:

A) Қыршаян.

B) Мизан.

C) Бүйі.

D) Шаршылы өрмекші.

E) Қарақұрт.

9. Ми сауытына жатпайтын сүйек:

A) самай

B) маңдай

C) шүйде

D) төбе

E) жақ

10. Эритроциттің қызметі:

A) оттегін тасымалдайды

B) антиденелерді жасауға қатысады

C) CO2-мен берік байланысын реттейді

D) қанның ұюына қатысады

E) бактерияларды залалсыздандырады

11. Туберкулез қоздырғышы-

A) Безгек паразиті.

B) Амеба.

C) Вирус.

D) Бактерия.

E) Кірпікшелі кебісше.

12. Дисахаридтерге жататын

A) Пентоза

B) Сахароза

C) Глюкоза

D) Рибоза

E) Галактоза

13. Өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың тұқымдарын жасау, жақсарту, ұсақ ағзалардың штаммаларын алу әдістерін зерттейтін ғылым:

A) Селекция.

B) Эмбриология.

C) Экология.

D) Цитология.

E) Генетика.

14. Тірі организмдер тіршілік ететін Жер бетінің геологиялық қабығы:

A) Атмосфера.

B) Биосфера.

C) Гидросфера.

D) Ноосфера.

E) Литосфера.

15. Шұбалшаңның сезім мүшесі:

A) Жарық, иісті, сипап-сезу.

B) Тепе-теңдік сезімі.

C) Жай көз.

D) Дәм сезу.

E) Күрделі көз.

16. Басы болмайтын ұлулар-

A) жалаңаш шырыш.

B) сегізаяқ.

C) тоспа ұлулар.

D) айқұлақтар.

E) жүзім ұлуы.

17. Жыртқыштар отрядына жататындар:

A) түлкі

B) жарқанат

C) егеуқұйрық

D) көртышқан

E) кит

18. Жүйке ұлпасына тән қасиет.

A) Құрылыс

B) Қорғаныш

C) Серпімділік

D) Беріктік

E) Қозғыштық

19. Дизентерия (қан тышқақ) қоздырғышының сілемейлеп зақымдайтын мүшесі:

A) Қарын.

B) Ұйқы безі.

C) Аш ішек.

D) Өт.

E) Тоқ ішек.

20. Ақуызға (нәруызға) жатпайтын күрделі зат:

A) глюкоза

B) өт

C) фермент

D) токсин

E) гормон

21. Шаштың жылтырлығы мен жұмсақтығы :

A) Пигментке байланысты

B) Жиі жуу себебінен.

C) Май бездеріне байланысты.

D) Судың булануына байланысты.

E) Бөлінетін тұздарға байланысты.

22. Көру бұршағының сыртына орналасып, оны қорғап тұратын көздің мөлдір бөлігі:

A) Тор қабықша.

B) Нұрлы қабықша.

C) Қасаң қабықша.

D) Шыны тәрізді дене.

E) Тамырлы қабықша.

23. Энергия айналымындағы универсалды зат:

A) ДНҚ

B) АДФ

C) АТФ

D) РНҚ

E) ДНҚ,РНҚ

24. Питекантроптар -

A) Қазіргі адамдардың тегі.

B) Маймылдар.

C) Ежелгі адамдар.

D) Ертедегі адамдар.

E) Жартылай маймылдар.

25. Су астында маржандардан пайда болған шеңберлі арал:

A) Маржанды арал.

B) Тосқауыл риф.

C) Атолл.

D) Кішкене арал.

E) Жағалық риф.

26. Жүйке жүйесінің қызметіне жатпайтыны:

A) мүшелердің және мүшелер жүйесінің қызметін үйлесімді реттеуі

B) оттегін және қоректік заттарды тасымалдау

C) мүшелердің және мүшелер жүйесінің жұмысын реттеуі

D) тітіркендіргішті қабылдап,оған жауап қайтару

E) сыртқы ортамен байланысты қамтамасыз ету

27. Гомологтық хромосоманың конъюгациялануының жүретін фазасы:

A) Мейоздық телофазада.

B) Мейоздық метафазада.

C) Мейоздық интерфазада.

D) Мейоздық профазада.

E) Мейоздық анафазада.

28. Физиологиялық критерийдің негізгі ерекшелігі:

A) Сыртқы орта факторларының жиынтығы.

B) Ағзалардың тіршілік әрекеттері мен қасиеттері.

C) Нақты түрге тән хромосомалар жиынтығы.

D) Түрдің таралған белгілі бір аймағы.

E) Ағзаның сыртқы белгілерінің жиынтығы.

29. Капуста ақ көбелігінің, қысқы тыныштық күйі:

A) Жұмыртқа және жұлдыз құрт

B) Жұмыртқа күйінде

C) Тек жұлдыз құрт сатысында

D) Қуыршақ сатысында

E) Ересек күйінде

30. Бір түр дараларының екінші түр дараларына жемтік болуы:

A) Паразиттік.

B) Арамтамақтық.

C) Селбесу.

D) Бәсекелестік.

E) Жыртқыштық.









15-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өлі табиғатқа жатады:

A) Жануар.

B) Өсімдік.

C) Адамдар.

D) Бактериялар.

E) Тау жыныстары.

2. Жапырақ жүйкесі мына ұлпадан тұрады:

A) Дәнекер.

B) Фотосинтездеуші.

C) Өткізгіш, тірек.

D) Түзуші.

E) Қор жинауыш.

3. Қалемшені дайындайды:

A) 3-4 жапырақтан

B) 4-5 сабақтан

C) Бір б‰ршігі бар µркеннен

D) 3-4 б‰ршігі бар µркеннен

E) Ењ ±зын µркеннен

4. Бидай тұқымының қор заттарын жинайтын бөлігі:

A) Тұқым кіндігі.

B) Ұрығы.

C) Эндосперм.

D) Тұқым жарнақ.

E) Қауызы.

5. Күрделігүлділер тұқымдасына жататын майлы өсімдік:

A) Жүгері.

B) Тары.

C) Бидай.

D) Күнбағыс.

E) Күріш.

6. Қарағайдың әрбір қысқарған өркенінде дамитын жапырақтар-

A) Он екі қылқан.

B) Бір қылқан.

C) Үш қылқан.

D) Екі қылқан.

E) Төрт қылқан.

7. Жеуге жарамды саңырауқұлақтар

A) арышқұлақ, көктерек саңырауқұлағы, қозықұйрық.

B) жалған түбіртек, боз арамқұлақ.

C) ақ зең, қи саңырауқұлағы.

D) пеницилл, ашытқы.

E) қаракүйе, қастауыш.

8. Аяқтары бірнеше бунақтардан құралатын жәндіктер:

A) Буынаяқтылар.

B) Буылтық құрттар.

C) Былқылдақденелілер.

D) Бунақденелілер.

E) Көп қылтанды құрттар.

9. Ағзадағы тіршілік құбылыстарын және мүшелердің қызметін зерттейтін ғылым:

A) Экология.

B) Гигиена.

C) Медицина.

D) Тәнтану.

E) Физиология.

10. Тез жиырылатын бұлшық еттер:

A) Ішектің.

B) Жүректің.

C) Қуықтың.

D) Қан тамырларының.

E) Қаңқаның.

11. Төменгі қысымды қан жүретін тамыр:

A) Қолқа.

B) Салатамыр.

C) Көктамыр.

D) Өкпе көктамыры.

E) Қылтамыр.

12. Ас қорыту жүйесіне жататын.

A) Мұрын қуысы, аңқа, бауыр

B) Көмей, өңеш, қуық

C) Өңеш, өкпе, қуық.

D) Өңеш, ауыз қуысы, ішек, қуық.

E) Ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарын, ішек

13. Полисахаридтерге жататын:

A) Дезоксирибоза.

B) Крахмал.

C) Сахароза.

D) Сүт қанты.

E) Галактоза.

14. Монголоидтық нәсілге жататын түпкілікті тұрғындардың отаны -

A) Европа.

B) Солтүстік Африка.

C) Оңтүстік Азия.

D) Орталық және Шығыс Азия.

E) Австралия.

15. Жалпақ құрттардың жүйке жүйесі:

A) Басындағы екі түйін.

B) Денені бойлай созыла орналасқан екі бағана.

C) Дененің құйрық бөлігіндегі екі бағана.

D) Дененің шетіндегі екі бағана.

E) Дененің ортасындағы екі бағана.

16. Суды тазартушы ұлулар:

A) Сегізаяқтылар.

B) Теңіз бауыраяқтылар.

C) Айқұлақ.

D) Кальмарлар.

E) Каракатицалар.

17. Жыландарды питомникте (жыланханада) өсіру себебі:

A) Дәрумендеріне

B) Етіне

C) Жұмыртқасына

D) Уына

E) Терісіне

18. Өкпедегі ауа көпіршіктерінен тұратын ұлпа:

A) сүйек

B) эпителий

C) жүйке

D) бұлшық ет

E) дәнекер

19. Ағзадан шығарылатын ақырғы ыдырау өніміне жатпайтыны.

A) Су қалдығы.

B) Несеп.

C) Ақуыз (нәруыз).

D) Көмірқышқыл газы.

E) Тұз қалдығы.

20. Нәсілдік тұқымқуалаушылық белгіні сақтап,ұрпаққа беруші:

A) хромосома

B) пластид

C) митохондрия

D) рибосома

E) лизосома

21. Әрбір аминқышқыл кодына қажет нуклеотид саны:

A) Біреу.

B) Бесеу.

C) Төртеу.

D) Екеу.

E) Үшеу.

22. Бір түрге жататын өз алдына табиғатта жеке оқшауланған даралар тобы:

A) Популяция.

B) Критерия.

C) Оқшаулану.

D) Экология.

E) Ареал.

23. Өсімдік бітесін (тля) ханқызы қоңызымен жою әдісі:

A) Механикалық күрес.

B) Биологиялық күрес.

C) Химиялық күрес.

D) Экологиялық күрес.

E) Агротехникалық күрес.

24. Биосфераның озон қабаты-

A) Инфрақызыл сәулелерді сіңіреді.

B) Оттегімен байытады.

C) Көзге көрінетін сәулелерді сіңіреді.

D) Көмірқышқыл газын азайтады.

E) Ультракүлгін сәулелерді сіңіреді.

25. Шоғырланып, қозғалмай тіршілік ететін көпаяқты жәндік:

A) Қызыл маржан.

B) Гидра.

C) Амеба.

D) Эвглена.

E) Кебісше.

26. Жүйке жүйесінің шеткі бөліміне жататын-

A) Жұлын.

B) Ми.

C) Парасимпатикалық жүйке.

D) Жүйкелер мен жүйке түйіндері.

E) Аралас жүйкелер.

27. Көру мүшесінің көмекші бөлігіне жататындар

A) Көз бұршағы.

B) Шыны тәрізді дене.

C) Қабақ.

D) Тор қабықша.

E) Қасаң қабықша.

28. Кроссинговер дегеніміз:

A) гомологтық хромосомалардың бөліну кезінде айқасуы

B) гомологиялық хромосоманың бір-бірімен тығыз жанасуы

C) хромосоманың спиральды ширатылуы

D) жасушаның айқас бөлінуі

E) жыныс жасушаларының пайда болуы

29. Жасыл түсті тегіс қабықты ас бұршағының генотипін анықтаңыз.(А-тұқымы сары, а-тұқымы жасыл түсті, В-тегіс қабықты, в-бұдыр қабықты).

A) АаВВ

B) ааВв

C) АаВв

D) ААВВ

E) аавв

30. Құрылысы мен шығу тегі бір-біріне сәйкес келетін дене мүшелері:

A) Регенерациялық.

B) Аналогиялық.

C) Гомологиялық.

D) Атавизмдік.

E) Рудименттік.







16-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Г‰лден дамиды:

A) Т±қым пен тостаѓанша жапырақша

B) К‰лте жапырақша мен г‰лсаѓақ

C) Жеміс пен т±қым

D) Аталық пен к‰лте жапырақша

E) Аналық пен тостаѓан жапырақша

2. Жас өркен өсіп шығатын бүршік:

A) Гүлшанақ.

B) Төбе бүршігі.

C) Гүл бүршігі.

D) Жапырақты бүршік.

E) Жанама бүршік.

3. Т±қымныњ қ±рамына кiретiн заттар –

A) Минералды т±здар, май, су.

B) Су, минералды заттар, ақуыз, крахмал, май.

C) Органикалық заттар.

D) Су, ақуыз, крахмал.

E) Су, минералды т±здар.

4. Бөлмеде өсетін лалагүл тұқымдас өсімдік:

A) Пияз.

B) Аспарагус.

C) Сарымсақ.

D) Шырыш.

E) Қызғалдақ.

5. Тісті үнемі таза ұстау мына аурудың алдын алу:

A) Кариес.

B) Іш сүзегі.

C) Дизентерия (қантышқақ).

D) Гастрит.

E) Тырысқақ.

6. Қарағай қылқанының тіршілік ұзақтығы-

A) 4-5 жыл.

B) 1 жыл.

C) Мәңгі.

D) 3-4 жыл.

E) 2-3 жыл.

7. Тек қана тірі ағзалардың денесіндегі органикалық заттармен қоректенетін бактериялар-

A) Топырақ бактериялары.

B) Паразиттер.

C) Сүтқышқылы бактериялар.

D) Сапрофиттер.

E) Түйнек бактериялары.

8. Ұша алмайтын құс:

A) Өзен шағаласы.

B) Сұр қарлығаш.

C) Жапалақ.

D) Түйеқұс.

E) Құзғын.

9. Адамның кеуде қуысында орналасатын мүше

A) Қарын

B) Ішектер

C) Бүйрек

D) Өкпе

E) Бауыр

10. Жүректің бұлшықетті қабаты :

A) Құлақша .

B) Эпикард.

C) Эндокард.

D) Қарынша.

E) Миокард.

11. Тыныс алатын ауаны жылытып, залалсыздандыратын мүше:

A) мұрын қуысы

B) кеңірдек

C) аңқа

D) ауыз

E) көмей

12. Қысы-жазы адамның дене температурасы:

A) 35º

B) 36,6º

C) 38º

D) 38,5º

E) 39º

13. Автотрофты қоректенетін ағзалар:

A) Жануарлар.

B) Вирустар.

C) Саңырауқұлақтар.

D) Өсімдіктер.

E) Адам.

14. Адамдағы қалдық (рудиментті) белгілер-

A) Түктің болуы.

B) Құйрықтың болуы.

C) Соқыр ішек өскіні.

D) Сойдақ тісінің дамуы.

E) Көп емшектілік.

15. Ең жарық сүйгіш өсімдік:

A) түймедақ

B) плаун

C) інжугүл

D) қырықбуын

E) саумалдық

16. Бауыраяқты былқылдақденелі жәндік:

A) Үлкен тоспа ұлу.

B) Айқұлақ.

C) Каракатица.

D) Сүлік.

E) Шұбалшаң.

17. Тарақанның ауызы бейімделген:

A) үгуге

B) сүзуге

C) соруға

D) шаншып соруға

E) кеміруге

18. Ми мен жұлыннан құралатын жүйке жүйесінің бөлімі:

A) Симпатикалық.

B) Орталық.

C) Өсімді(вегетативтік).

D) Парасимпатикалық.

E) Шеткі.

19. Көкірек қуысы көлемінің ұлғаюы:

A) жалпақ арқа бұлшық етінің жиырылуынан

B) алыстан көргіш ет жиырылуынан

C) қабырға аралық бұлшық ет жиырылуынан

D) екі басты бұлшық ет жиырылуынан

E) төрт басты бұлшық ет жиырылуынан

20. Энергия көзінің түзілуі:

A) Тек органикалық заттардың ыдырауынан .

B) Қоректік заттардан.

C) Тек органикалық заттардың тотығуынан .

D) Минералдық заттардың жинақталуынан .

E) Органикалық заттардың ыдырауы мен тотығуынан.

21. “Трансляция” ақуыздар синтезіндегі мағынасы:

A) Жасалу.

B) Ыдырау.

C) Тасымалдау.

D) Синтездеу.

E) Көшіріп аудару.

22. Тірі табиғаттағы ғылыми эволюциялық теорияны жасаған:

A) Т.Шванн.

B) К.Линней.

C) Ч.Дарвин.

D) Н.И.Вавилов.

E) Ж.Б.Ламарк.

23. Қоректік тізбектің бірінші буындағылары:

A) Өсімдіктер.

B) Жыртқыштар.

C) Шөп қоректі жануарлар.

D) Саңырауқұлақтар.

E) Шіріту бактериялары.

24. Биосфераны өзгертетін қуатты фактор -

A) Табиғат.

B) Өсімдіктер.

C) Жануарлар.

D) Адам.

E) Микроорганизмдер.

25. Гидраның денесіне инемен әсер еткенде, тітіркенуге жауап беретін жасушалар-

A) Атпа.

B) Тері-бұлшықет.

C) Асқорыту.

D) Аралық.

E) Жүйке.

26. Шұбалшаң зәрінің сыртқа шығарлуы:

A) Екі-екіден орналасқан имек түтікшелерден.

B) Бір-бірден орналасқан имек түтікшелерден.

C) Сақина тәрізді түтікшелерден.

D) Екі сақина тәрізді түтікшелерден.

E) Аналь тесігінен.

27. Көз алмасының қасаң қабықшасы

A) зақымданудан қорғайды.

B) қанмен қамтамасыз етеді.

C) көз ішіне сәуленің түсуін реттейді.

D) жарық сәулесін еркін өткізеді.

E) бояғыш заттың (пигмент) мөлшері мен таралуын анықтайды.

28. Екінші спермия ұрықтану нәтижесінде зиготадағы өзгерістер:

A) гаплоидты жиынтығы бар хромосоманың қалыптасуы.

B) хромосома саны өзгермейтіндігі

C) тетраплоидты жиынтығы бар хромосоманың дамуы

D) триплоидты жиынтығы бар жасуша қалыптасуы

E) диплоидты жиынтығы бар хромосоманың қалыптасуы

29. Анд (Оңтүстік Америка) орталығы … отаны.

A) майлы тағамның

B) күріштің

C) картоптың

D) жүзімнің

E) орамжапырақтың (қырыққабат)

30. Эволюцияның эмбриологиялық дәлелдемелеріне жататындар:

A) Қазбалы өтпелі формалар.

B) Филогенетикалық қатарлар.

C) Биогенетикалық заң.

D) Түрлердің географиялық таралу заңдылықтары.

E) Әр түрлі ағзалардың химиялық құрылымы және клеткааралық сұйықтықтардың ұқсас болуы.








17-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Гүлсеріктің қызметі:

A) Ұрықтану.

B) Органикалық зат түзу.

C) Қоректену.

D) Көбею.

E) Гүлдің ішкі бөлігін қорғау.

2. Аѓаш қабыѓыныњ қабаттары:

A) Камбий, с‰рек

B) Тоз, µзек

C) Тін, с‰рек

D) ¤зек, тоз

E) Тоз, тін

3. Қосжарнақты µсiмдiктер –

A) К‰рiш.

B) Арпа.

C) Асб±ршақ.

D) С±лы.

E) Сәбiз.

4. Алқа тұқымдасына жататын дәрілік өсімдік:

A) Қаражидек.

B) Баклажан.

C) Қызан.

D) Бұрыш.

E) Картоп.

5. Ішқ±рт ж±қтырѓан адамныњ ауру белгілері-

A) Дәм сезуді және адамныњ тамаққа тәбетін нашарлатады.

B) Қан қысымы жоѓарылап, ж‰рек ж±мысы к‰шейедi.

C) Басы айналып, кµзі қарауытады, есінен танады.

D) Бауырдыњ жасушалары май жасушаларына орын алмасады.

E) Адамныњ іші ауырады, қ±сады, іші µтеді, әлсізденеді.

6. Бактерия талшығының маңызы:

A) Қозғалуға.

B) Жарық пен қараңғыны сезуге.

C) Жан-жақты бағдарлауға.

D) Қоректенуге.

E) Көбеюге.

7. Кірпікшелі құрттар класына жататындар-

A) жалпақ таспа құрт.

B) сиыр цепені.

C) эхинококк.

D) ақ сұламалар.

E) бауыр сорғышы.

8. Саусаққанатты балықтардың өкілі:

A) албырт

B) акула

C) скат

D) камбала

E) латимерия

9. Адам жасушасының ядросындағы хромосом саны-

A) 36.

B) 16.

C) 8.

D) 46.

E) 6.

10. Оттегін тасымалдаушы қанның құрам бөлігі:

A) лейкоцит

B) гемотромбоцит

C) гемоглобин

D) тромбоцит

E) фибрин

11. Жазу кезінде жарықтың түсу бағыты-

A) Оң жақтан.

B) Сол жақтан.

C) Жан-жақтан.

D) Жоғарыдан.

E) Төменнен.

12. Жануарлардағы шартсыз тітіркендіргіш бұл:

A) иесінің дауысы

B) тамақ

C) музыка

D) жарық

E) қоңырау сылдыры

13. Питекантроптардың қаңқа қалдықтары алғаш табылған жер -

A) Ява аралы.

B) Австралия.

C) Қытай.

D) Африка.

E) Жапония.

14. Биосфера туралы ілімнің негізін қалаған:

A) А.Н.Северцев.

B) Н.И.Вавилов.

C) В.И.Вернадский.

D) С.С.Четвериков.

E) И.И.Шмальгаузен.

15. Алмұрттың гүлшоғыры:

A) Қалқанша

B) Шашақ

C) Собық

D) Шатыр

E) Масақ

16. Жасыл мүктерде болмайтын мүше:

A) Жапырақ.

B) Тамыр.

C) Сабақ.

D) Қауашақ.

E) Ризоидтар.

17. Пайдалы қоңыз:

A) Шытырлақ қоңыз.

B) Сүңгуір қоңыз.

C) Колорад қоңызы.

D) Суіңкәр.

E) Қанқыз.

18. Жүрек бұлшық еті тұрады:

A) Сіңірлерден.

B) Көлденең жолақты бұлшық еттерден.

C) Көлденең жолақты бұлшық ет талшықтарынан.

D) Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасынан.

E) Қаңқа ұлпасынан.

19. Оң жақ қарыншадан шығатын қантамыр:

A) Өкпе көктамыры.

B) Өкпе салатамыры.

C) Қылтамыр.

D) Қолқа.

E) Көктамыр.

20. 1 гр ақуыз ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері:

A) 17,0 кДж

B) 16,0 кДж

C) 16,8 кДж

D) 17,2 кДж

E) 17,6 кДж

21. Митозда хромосома саны

A) Сол қалпында қалады

B) Екі есе кемиді

C) Төрт есе көбейеді

D) Екі еселенеді

E) Үш есе көбейеді

22. Энергетикалық алмасу:

A) Күн жарығының энергиясы.

B) Көмірсулардың жасалуы.

C) АТФ синтезі.

D) Химиялық байланыс энергиясы.

E) Ақуыздардың жасалуы.

23. Экология дегеніміз ... байланысы.

A) өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік

B) тірі ағзалардың сыртқы ортамен өзара

C) тірі ағзалардың өзара

D) адамның айналадағы қоршаған ортамен және ондағы өсімдіктермен

E) адамның жануарлармен

24. Қоректік тізбектегі ағзалардың орналасуы:

A) Ас бұршағының тұқымы – тышқан – сарыбас жылан – сұңқар.

B) Сұңқар - сарыбас жылан – тышқан – ас бұршағының тұқымы.

C) Тышқан – сарыбас жылан – бұршақ тұқымы – сұңқар.

D) Бұршақ тұқымы – сұңқар – тышқан – сарыбас жылан.

E) Сарыбас жылан – тышқан – сұңқар – бұршақ тұқымы.

25. Гидраның қозғалуында негізгі роль атқаратын:

A) ас қорыту жасушасы

B) бұлшық ет талшығы

C) көбею жасушасы

D) атпа жасушалары

E) аралық жасушалар

26. Ұлудың ас қорыту жүйесінде шұбалшаңмен салыстырғанда пайда болған жаңа мүше:

A) Көмей.

B) Тіссіз жұмсақ тіл.

C) Ауыз қуысы.

D) Бауыр.

E) Ішек.

27. Жүрек жұмысын бәсендететін жүйке жүйе бөлімі:

A) Өсімді.

B) Симпатикалық.

C) Орталық.

D) Парасимпатикалық.

E) Шеткі.

28. Мейоздық кезеңде хромосомалар жиынтығы:

A) екі есе азаяды

B) өзгеріссіз қалады

C) кездейсоқ өзгеріске ұшырайды

D) бір жұбы артып кетеді

E) екі есе көбейеді

29. Адамдағы аналық жыныс хромосома санының ауытқуы:

A) 44 аутосомы + ХХ

B) 22 аутосомы + У

C) 46 аутосомы

D) 22 аутосомы + Х

E) 44 аутосомы + ХУ

30. «Динозаврлар дәуірі» болып есептелетін заман:

A) Архей.

B) Палеозой.

C) Протерозой.

D) Кайнозой.

E) Мезозой.












18-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Аналықтың бөліктері:

A) Тозаңқабы.

B) Жіпшесі.

C) Күлтесі.

D) Тозаңы.

E) Аузы, мойны, түйіні.

2. Б‰ршіктер бµлінеді:

A) Г‰лді, тамырлы

B) Тамырлы, сабақты

C) Жапырақты, сабақты

D) ¤ркенді

E) Жапырақты және г‰лді

3. Гүлсерігі жоқ өсімдік:

A) Алма.

B) Терек.

C) Раушан.

D) Шие.

E) Қызғалдақ.

4. Тамаққа пайдаланатын лалагүл тұқымдас өсімдік:

A) Лалагүл.

B) Алоэ.

C) Пияз.

D) Қызғалдақ.

E) Аспарагус.

5. Бауыр, ұйқыбезінің өзектері ашылатын мүше:

A) Өңеш.

B) Ұлтабарұшы.

C) Ауыз.

D) Тоқ ішек.

E) Қарын.

6. Қырықбуынның спорасының жетілетін орны-

A) Сабағында.

B) Тамырсабағында.

C) Жапырағында.

D) Жасыл өркенінде.

E) Споралы масақшаларында.

7. Саңырауқұлақтың жемісті денесінің жіпшумақтан өсіп дамуы:

A) Ауа, ылғал, жылу жеткілікті болғанда.

B) Спорасы 20-25 см терең орналасқанда.

C) Топырақта ылғал жеткіліксіз болғанда.

D) Жылу жеткіліксіз болғанда.

E) Ауа жетіспегенде.

8. Ішекқуыстылар типіне жататын жәндіктер:

A) Біржасушалылар.

B) Қос ядролы қарапайымдылар.

C) Ядросыздар.

D) Көпжасушалылар.

E) Жасушасыздар.

9. Хитинді жабынның атқаратын қызметі:

A) Қорғаныш.

B) Сыртқы ортамен байланыс.

C) Тыныс алу.

D) Сезім мүшесі.

E) Қанайналым.

10. Кезеген жүйке миды-

A) Бездермен байланыстырады.

B) Қаңқамен байланыстырады.

C) Бұлшық еттермен байланыстырады.

D) Ішкі мүшелермен байланыстырады.

E) Терімен байланыстырады.

11. Қан бұл ... ұлпа.

A) дәнекер

B) бұлшық ет

C) эпителий

D) нерв

E) көлденең жолақты

12. Көз алмасына кірмейтіндер:

A) Шыны тәрізді дене және нұрлы қабықша.

B) Көз бұршағы және қасаң қабықша.

C) Қабақ және жас бездері.

D) Тамырлы қабықша және сары дақ.

E) Тор қабықша және қарашық.

13. “Ми рефлекстері” деген ғылыми еңбекті жазған:

A) Н.И.Пирогов.

B) И.И.Мечников.

C) И.М.Сеченов.

D) И.П.Павлов.

E) П.К.Анохин.

14. Қызыл кітаптың міндеттері-

A) Республика заңдарына сәйкес сирек түрлерді қорғау.

B) Жабайы жануарлардың барлық түрін сақтау.

C) Мәдени өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу.

D) Үй жануарларының барлық түрін сақтап қалу.

E) Жабайы өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу.

15. Тұқымның ең негізгі бөлігі:

A) Қауыз.

B) Эндосперм.

C) Тамырша.

D) Ұрық.

E) Сабақша.

16. Көпқылтанды құрттардың зәр шығаруы:

A) Ашық жүйе.

B) Тармақты жүйе.

C) Жақсы дамыған.

D) Жабық жүйе.

E) Нашар дамыған.

17. Қазіргі кездегі жорғалаушылар арасында күрделі құрылысты:

A) тасбақалар

B) крокодилдер

C) жыландар

D) хамелеондар

E) кесірткелер

18. Жасунық табиғаты жағынан жатады:

A) Ақуызға (нәруызға).

B) ДНҚ-ға.

C) Майға.

D) Минералды тұздарға.

E) Көмірсуға.

19. Бір сүйекке бекитін бұлшықеттер.

A) Арқа бұлшықеттері

B) Балтыр бұлшықетті

C) Шайнау бұлшықеттері

D) Екібасты

E) Иық сүйек бұлшықеттері

20. Өкпенің тіршілік сиымдылығын өлшейтін құрал:

A) спирометр

B) термометр

C) динамометр

D) монометр

E) микрометр

21. Теріні түзетін ұлпа:

A) Жүйке.

B) Шел.

C) Дәнекер.

D) Бұлшықет.

E) Эпителий.

22. Жасушаның «Қуат беретін станциясы».

A) Лизосома

B) Центриоль

C) Митохондриялар

D) Ядрошық

E) Хлоропластар

23. Жасушада өте көп мөлшерде кездесетін:

A) Азот.

B) Сутек.

C) Көміртек.

D) Оттек.

E) Фосфор.

24. Әрбір бейімделушілік пен барлық жиынтық белгілердің ұрпаққа таралатын негізі:

A) Қолдан сұрыптау.

B) Тұқымқуалайтын өзгергіштік.

C) Жаттығу.

D) Тұқымқуаламайтын өзгергіштік.

E) Қарқынды көбею.

25. Аузы аяғының түбіне жақын орналасқан ұлу-

A) сегізаяқ.

B) жалаңаш шырыш.

C) айқұлақ.

D) кальмар.

E) тоспа ұлу.

26. Гомологиялық хромосомалардың бір-біріне жақындауы:

A) Кроссинговер

B) Коньюгация

C) Транскрипция

D) Трансляция

E) Митоз

27. Комбинативтік өзгергіштік дегеніміз:

A) хромосомалар санының өзгеруі

B) митоз барысында генетикалық материал көшірмесі

C) хромосома құрылысының өзгеруі

D) гаметалардың кездейсоқ қосылып,жаңа үйлесімдердің түзілуі

E) сыртқы орта жағдайына әсері

28. Айқас тозаңданатын өсімдіктер селекциясында әр түрлі тармақтары өзара тозаңдандыру:

A) Әріден гибридтеу.

B) Линияаралық гибридтер.

C) Ментор әдісі.

D) Мутагенездік әдіс.

E) Полиплоидиялық әдіс.

29. Тас көмір түзуге қатысқан өсімдіктер:

A) гүлді өсімдіктер

B) жалпақ жапырақтылар

C) мүктер

D) шаңжапырақ тәрізділер (қырықжапырақ)

E) балдырлар

30. Агроценоздың биогеоценоздан айырмашылықтары -

A) Экожүйелердің өзін-өзі реттеуі.

B) Күн энергиясын пайдалануы.

C) Барлық элементтердің топыраққа қосылуы.

D) Табиғи сұрыпталудың тұрақты қалыптасуы.

E) Қосымша энергия жұмсауы.





19-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдіктерге түс беретін органоид:

A) Пластид.

B) Цитоплазма.

C) Ядро.

D) Митохондрия.

E) Қабықша.

2. Өте тез өсетін өсімдік:

A) Банан.

B) Шырша.

C) Бамбук.

D) Пальма.

E) Терек.

3. Күлтенің қызметі:

A) Органикалық зат түзу.

B) Бөліну.

C) Қор заттарын жинау.

D) Су мен минерал заттарды сіңіру.

E) Бунақденелілерді еліктіру.

4. Қызанныњ отаны:

A) ‡ндістан

B) Шыѓыс Азия

C) Солт‰стік Африка

D) Оњт‰стік Америка

E) Солт‰стік Мексика

5. Сілекей безінің қызметін зерттеген:

A) С.П.Боткин.

B) К.А.Тимирязев.

C) И.П.Павлов.

D) И.Мечников.

E) И.М.Сеченов.

6. Бір-біріне пайдалы, бірлесіп өсу ... деп аталады

A) паразитизм

B) селбесу (симбиоз)

C) қорық

D) бірлестік

E) флора

7. Ішекқуыстылардың денесі-

A) үш қабатты.

B) бір жасушалы.

C) екі қабатты.

D) бір қабатты.

E) көп қабатты.

8. Мүйізді ірі қара малдың арғы тегі:

A) жабайы қабан

B) жабайы ат

C) бұлан

D) тур

E) зебра

9. Адамның құрсақ қуысында орналасатын мүше:

A) Жұтқыншақ.

B) Жүрек.

C) Өкпе.

D) Бүйрек.

E) Өңеш.

10. Жүйке жүйесі:

A) ас қорыту және қанайналым

B) орталық және шеткі жүйке

C) тыныс алу және зәр шығару

D) қанайналым және иіс сезу

E) қанайналым және зәр шығару

11. Адамда болатын қан топтарының саны:

A) Алты.

B) Бес.

C) Үш.

D) Екі.

E) Төрт.

12. Бүйректен әр 5 минут сайын ересек адамда сүзілетін қанның мөлшері.

A) 2л.

B) 5л.

C) 8л.

D) 10л.

E) 1л.

13. Жасушалардың бөлінуге әзірлігі:

A) Интерфазада.

B) Профазада.

C) Метафазада.

D) Анафазада.

E) Телофазада.

14. Қызыл кітапқа тіркелетіндер-

A) Сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар.

B) Жабайы өсімдіктердің барлық түрі.

C) Барлық жабайы жануарлар.

D) Мәдени өсімдіктердің барлық түрі.

E) Барлық үй жануарлары.

15. Жүгері тұқымын егу температурасы-

A) 1-80 С.

B) 1-90 С.

C) 1-70 С.

D) 12-200 С.

E) 1-100 С.

16. Мүктердің көбеюі:

A) Ризоид арқылы .

B) Қауашақ арқылы .

C) Тұқым арқылы .

D) Тамыр арқылы .

E) Спора арқылы .

17. Ақ сұламаның аналық безінің орналасқан жері:

A) Дененің бүйірінде.

B) Дененің артқы бөлігі.

C) Екі денешік ретінде дененің алдыңғы жағы.

D) Дененің құйрық бөлімі.

E) Дененің ортаңғы бөлігі.

18. Шала түрленіп дамитын бунақдене:

A) Шегіртке.

B) Қанқыз.

C) Бұғықоңыз.

D) Қиқоңыз.

E) Сүңгуір.

19. Сіңір созылғанда,сүйек тайғанда көрсетілетін алғашқы көмек:

A) зақымдалған жерге суық басу

B) зақымдалған жерге суық басып қатты орап тастау

C) сіңірді дәкемен орау

D) зақымдалған жерге ыстық басып , орап тастау

E) ширатпамен таңу

20. Көкірек пен құрсақты бөліп тұратын:

A) ұлтабар

B) қабырға

C) бауыр

D) асқазан

E) көкет

21. Қалқанша без гормоны құрамындағы химиялық элемент:

A) натрий

B) фтор

C) бром

D) йод

E) хлор

22. Ядро құрылысына жататындар

A) Екі мембраналы қабықша, рибосома, пластидтер

B) Ядрошық, нуклеин қышқылы, эндоплазмалық тор

C) Мембрана, жасуша орталығы, лизосома

D) Мембрана, хромосомалар, митохондрия

E) Екі мембраналы қабықша, хромосомалар, ядрошық, ядро шырыны

23. Хромосомаларда болатын.

A) Көмірсу

B) Май.

C) ДНҚ.

D) Ақуыз (нәруыз).

E) АТФ.

24. Әрбір түр критерийлерін хромосомалар жиынтығы мен саны, пішіні, көлемі бойынша анықтау критерийі:

A) Экологиялық.

B) Географиялық.

C) Генетикалық.

D) Морфологиялық.

E) Физиологиялық.

25. Көзі болмайтын ұлулар-

A) Жүзім ұлуы.

B) Кальмарлар.

C) Жалаңаш шырыш.

D) Катушкалар.

E) Айқұлақ.

26. Құлық бөлетін құлақ бөлімдері бездерінің орналасуы

A) Сыртқы дыбыс жолында.

B) Иірім өзегінде.

C) Ішкі құлақта.

D) Ортаңғы құлақта.

E) Дабыл жарғағында.

27. Түрдің генотипі ааВВ ағзада пайда болатын гаметалары:

A) аВ

B) АА, ав

C) аа, ВВ

D) Авв

E) АА, вв

28. Өсімдіктің құрлыққа бейімделе бастау дәуірі:

A) Мезозой.

B) Палеозой.

C) Протерозой.

D) Архей.

E) Кайнозой.

29. Әр түрге жататын ағзалардың өзара жағдай туғыза отырып тіршілік етуі:

A) Бәсекелестік.

B) Жыртқыштық.

C) Паразиттік.

D) Селбесу.

E) Арамтамақтық.

30. Қасқырдың бөкенге шабуылы:

A) Бәсекелестік.

B) Жыртқыштық.

C) Селбесу.

D) Паразиттік.

E) Арамтамақтық.






20-вариант

БИОЛОГИЯ

1. ¤сімдіктіњ µсімді м‰шелері:

A) Т±қым

B) Тамыр, сабақ, жапырақ

C) Т±қымбастама

D) Г‰л

E) Жеміс

2. Лептесік дегеніміз:

A) Жасушааралық қуыс.

B) Хлоропласт.

C) Жасушамен шектелген саңылау.

D) Жапырақ өңі.

E) Фотосинтездеуші ұлпа.

3. Бидайдың гүлшоғыры:

A) Қалқанша гүл.

B) Шашақгүл.

C) Себетгүл.

D) Күрделі, масақ.

E) Собық.

4. Бұршақтұқымдас өсімдікке тән белгі:

A) 1 аналық, 5 аталық.

B) 1 аналық, 3 аталық.

C) 1 аналық, 10 аталық.

D) Көп аналық, көп аталық.

E) 1 аналық, көп аталық.

5. Сілекей безін және қарындаѓы астыњ қорытылуын зерттеген ѓалым -

A) И.И.Мечников.

B) К.А.Тимирязев.

C) С.П.Боткин.

D) И.П.Павлов.

E) И.М.Сеченов.

6. Қалпақшалы улы саңырауқұлақ -

A) Майқұлақ.

B) Жалған түбіртек.

C) Арышқұлақ.

D) Түлкіжем.

E) Ақ саңырауқұлақ.

7. Шаянның құрсақ бунағындағы қысқа аяқшалар саны -

A) Екі-екіден.

B) Сегіз-сегізден.

C) Бір-бірден.

D) Үш-үштен.

E) Төрт-төрттен.

8. Кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөліп тұратын:

A) Көкет.

B) Сіңірлер.

C) Асқазан, көлденең жолақты бұлшықет.

D) Қабырғааралық бұлшықет.

E) Тегіс бұлшықет.

9. Аралық ми ... реттейді:

A) ішкі секреция бездерінің жұмысын.

B) бұлшық еттердің жұмысын.

C) қозғалысты.

D) сезім мүшелерінің жұмысын.

E) ішкі мүшелермен байланысты.

10. Эритроциттің қызметі:

A) бактерияларды залалсыздандырады

B) оттегін тасымалдайды

C) антиденелерді жасауға қатысады

D) CO2-мен берік байланысын реттейді

E) қанның ұюына қатысады

11. Тілдің ұшы … сезеді.

A) тұздылықты

B) күйдіретін ащыны

C) қышқылды

D) ащыны

E) тәттіні

12. Шартсыз және шартты рефлекстер туралы ілімді ашқан ғалым-

A) Павлов И.П.

B) Ухтомский А.А.

C) Парин В.В.

D) Сеченов И.М.

E) Мечников И.И.

13. Генетикалық зерттеу әдістеріне жатпайтыны:

A) гибридологиялық

B) егіздік

C) салыстырмалы анатомиялық

D) генеологиялық

E) цитогенетикалық

14. Өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың тұқымдарын жасау, жақсарту, ұсақ ағзалардың штаммаларын алу әдістерін зерттейтін ғылым:

A) Экология.

B) Селекция.

C) Генетика.

D) Эмбриология.

E) Цитология.

15. Өсімдіктерде хлорофил түзілу үшін қажетті жағдай:

A) Су.

B) Жарық.

C) Ауа.

D) Оттегі.

E) Жылу.

16. Қолайлы жағдайда өскен қарағайдың биіктігі-

A) 25-30 м.

B) 15-20 м.

C) 10-15 м.

D) 20-25 м.

E) 30-40 м.

17. Шұбалшаңның қан айналымы:

A) болмайды

B) екі тамыр ғана

C) тұйық тізбек

D) ашық тізбек

E) жеке екі сақина ғана

18. Балықтардың судың бағытын, ағын күшін қабылдайтын мүшесі:

A) бүйір сызығы

B) торсылдағы

C) естуі

D) көруі

E) иіс сезуі

19. Тыныс алу мүшесінің ауруына жатпайтыны:

A) тұмау

B) цистит

C) плеврит

D) фарингит

E) трахеит

20. 1 гр май ыдырағанда бөлінетін энергия:

A) 17,8 КДЖ

B) 26 КДЖ

C) 30 КДЖ

D) 38,9 КДЖ

E) 32 КДЖ

21. Фотосинтез процесі жүретін жасуша органойды:

A) Хромопласт.

B) Лизосома.

C) Митохондрия.

D) Рибосома.

E) Хлоропласт.

22. Аминқышқылдарынан тұратын зат.

A) Гликоген.

B) Глюкоза.

C) АТФ.

D) Ақуыз (нәруыз).

E) Май.

23. Гаструла бұл:

A) бір қабатты ұрық

B) бунақденелілердің дернәсілі

C) желілер мүшесінің қалыптасуы

D) жұмыртқа жасушаларының ұрықтануы

E) екі қабатты ұрық

24. Өзі мекен ететін иесін ауруға шалдықтырып, тіршілік етуі:

A) Паразиттік.

B) Арамтамақтық.

C) Жыртқыштық.

D) Бәсекелестік.

E) Селбесу.

25. Теңіз түбінде әкті минерал түзетін қарапайым:

A) қантышқақ амебасы

B) жасыл эвглена

C) бақалшақты тамыраяқтылар

D) кірпікшелі кебісше

E) кәдімгі амеба

26. Бір орында бекініп тұратын сәулелі симметриялы жәндік:

A) Актиния.

B) Эвглена.

C) Туфелька.

D) Медуза.

E) Гидра.

27. Бұлшық еттер сезгіш нейрондар арқылы қозуды өткізеді:

A) Бұлшық еттерден миға.

B) Орталық жүйке жүйесінен ішкі мүшелерге.

C) Терідегі, бұлшық еттердегі, сіңірлердегі рецепторлардан орталық жүйке жүйесіне.

D) Жұлыннан бұлшық еттерге.

E) Жұлыннан үлкен ми сыңарларының қыртысына.

28. Ағзалардың белгілі бір ортаға өзінің тіршілігін сақтап бейімделуі ол ...

A) қолдан сұрыптау.

B) тіршілік үшін күрес.

C) макроэволюция.

D) микроэволюция.

E) табиғи сұрыпталу.

29. Қыста орамжапырақ (қырыққабат) көбелегі -

A) Ересек күйінде қыстап шығады.

B) Жұмыртқа қалпында қыстап шығады.

C) Қырылады.

D) Қуыршақ күйінде қыстап шығады.

E) Дернәсіл қалпында қыстап шығады.

30. Көміртегінің топырақта жинақталуы-

A) Кальций карбонаты түрінде.

B) Шөгінді массалар түрінде.

C) Көмір түрінде.

D) Органикалық қосылыстар түрінде.

E) Көмірқышқыл газы түрінде.


21-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Лейкопластардың қызметі:

A) Көбеюге қатысу.

B) Фотосинтезге қатысу.

C) Қор затын жинауға қатысу.

D) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру.

E) Өсімдікке жасыл түс беру.

2. Фотосинтездеуші ±лпада болады:

A) Лейкопласт және хромопласттар

B) Лептесіктер

C) Хромопласттар

D) Хлоропласттар

E) Лейкопласттар

3. Картопты көбейту жолы:

A) Мұртшалармен.

B) Түйнектерімен.

C) Спораларымен.

D) Тамырсабағымен.

E) Пиязшығымен.

4. Қызанның тұқымдасы:

A) Бұршақ тұқымдас.

B) Күрделігүлділер.

C) Лалагүл тұқымдасы.

D) Астық тұқымдас.

E) Алқа тұқымдас.

5. Ішек-қарын ауруларыныњ алдын алу шаралары –

A) Ішімдік ішпеу.

B) Жемістер мен кµкµністерді тањдап жеу.

C) Спортпен айналысу.

D) Темекі шекпеу.

E) Барлық гигиеналық шараларды сақтау.

6. Тамақ өнеркәсібінде пайдаланатын бактериялар:

A) Сүтқышқыл бактериялары.

B) Шіріту бактериялары.

C) Топырақ бактериялары.

D) Түйнек бактериялары.

E) Ауру туғызытан бактериялар.

7. Өрмекші тәрізділерге жататындар:

A) дафния

B) ақ планария

C) кенелер

D) айқұлақ

E) аскарида

8. Төменгі қысымды қан жүретін тамыр:

A) Салатамыр.

B) Өкпе көктамыры.

C) Қолқа.

D) Қылтамыр.

E) Көктамыр.

9. Сүтқоректілердің зәр шығару мүшесі:

A) Бүйрек

B) Кеңірдек

C) Өңеш

D) Қарын

E) Өкпе

10. Жасушадағы бейорганикалық зат:

A) Көмірсу.

B) Су.

C) Нуклеин қышқылдары.

D) Май.

E) Ақуыз (нәруыз).

11. Зиготадағы хромосома жиынтығы:

A) Гаплоидты.

B) Пентаплоидты.

C) Тетраплоидты.

D) Диплоидты.

E) Триплоидты.

12. Өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың тұқымдарын жасау, жақсарту, ұсақ ағзалардың штаммаларын алу әдістерін зерттейтін ғылым:

A) Экология.

B) Селекция.

C) Эмбриология.

D) Цитология.

E) Генетика.

13. Агроценоздарға жататындар -

A) Бақша.

B) Дала.

C) Өзендер.

D) Тундра.

E) Орман.

14. Жердің қатты қабығы-

A) Ноосфера.

B) Гидросфера.

C) Биосфера.

D) Атмосфера.

E) Литосфера.

15. Ерекше жарық сүйгіш мәдени өсімдік:

A) Қарабидай.

B) Асбұршақ.

C) Қызанақ.

D) Арпа.

E) Пияз.

16. Биіктігі 50 метрге жететін балдыр:

A) Улотрикс.

B) Хлорелла.

C) Қызыл балдыр.

D) Хламидомонада.

E) Ламинария.

17. Шоғырлы маржандар-

A) гидралар.

B) медузалар.

C) қызыл маржандар.

D) тамырауыздар.

E) актиниялар.

18. Кірпікшелі құрттардың қоректенуі:

A) Вирустар.

B) Судағы ұсақ жәндіктер.

C) Бактериялар.

D) Балдырлар.

E) Су өсімдіктері.

19. Құстың қауырсыны дегеніміз:

A) Терінің үстіңгі қабатындағы теріден пайда болған түзіліс.

B) Теріге қадалған ұшы.

C) Ортасында мүйізденген кеуекті өзегі бар түтік.

D) Жіңішке мұртшалар жиынтығы.

E) Сояудың екі жағындағы тармақ.

20. Жасунық табиғаты жағынан жатады:

A) Ақуызға (нәруызға).

B) ДНҚ-ға.

C) Көмірсуға.

D) Минералды тұздарға.

E) Майға.

21. Тыныс алу мүшесінің ауруына жатпайтыны:

A) плеврит

B) трахеит

C) цистит

D) фарингит

E) тұмау

22. Балаларда мешел ауруының дамуы мына витаминнің (дәруменнің) жетіспеуінен болады-

A) С.

B) В12.

C) А .

D) В1.

E) Д.

23. Ақуыз және рибонуклеин қышқылы бар органоидтар:

A) Ядро.

B) Рибосомалар.

C) Гольджи жиынтығы.

D) Жасуша орталығы.

E) Митохондриялар.

24. Агроценоздың табиғи биоценоздан айырмашылығы:

A) Тұтынушылар жоқ.

B) Қоректену тізбегі қысқа.

C) Өндірушілер жоқ.

D) Зат айналымы тұйық .

E) Қоректену тізбегі ұзын.

25. Аш ішекте және өт жолында тіршілік ететін паразит қарапайым жәндік:

A) лямблия

B) трипоносома

C) безгек паразиті

D) құртамыш

E) қантышқақ амебасы

26. Үлкен ми сыңарларының қимыл-қозғалысын реттейтін орталығы:

A) ортаңғы мида

B) шүйдеде

C) маңдай бөлімінде

D) самайда

E) төбе бөлімінде

27. Жас адамның сүйегінің өсуін реттейтін:

A) гипофиз

B) жыныс безі

C) қалқанша безі

D) бүйрек үсті безі

E) ұйқы безі

28. Жүріп бара жатқан көлікте оқудың көзге зиянды әсері-

A) Колба тәрізді клеткаларды тітіркендіреді.

B) Торлы қабықты тітіркендіреді.

C) Көз қарашығын үлкейтеді.

D) Көз бұршағын өзгертеді.

E) Көз рецепторын тітіркендіреді.

29. Аналогиялық мүшелерге жататындар:

A) Егеуқұйрық пен бақаның алдыңғы қолдары.

B) Көртышқан мен бақаның алдыңғы қолдары.

C) Құс қанаты мен иттің табаны.

D) Құс қанаты мен көбелектің қанаты.

E) Бұршақтың мұртшасы мен кактустың тікенегі.

30. Мәдени өсімдіктермен арамшөптер арасындағы қатынас:

A) Жыртқыштық.

B) Паразиттік.

C) Түрішілік күрес.

D) Түраралық күрес.

E) Селбесу (симбиоз).







22-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жидек жеміс:

A) Т±шалада, алмада, асб±ршақта.

B) Қызанда, жањѓақта, т±шалада, бидайда.

C) Қарақатта, ж‰зімде, шиеде, алхорыда.

D) Қарақатта, ж‰зімде, т±шалада, қызанда.

E) Ж‰зімде, алмада, шиеде, қызанда

2. Жіп тәрізді тамырлар µседі ... тамырдан.

A) кіндік

B) жанама

C) негізгі

D) қосалқы

E) шашақ

3. Күн жылынғанда егілетін тұқым:

A) Сәбіз.

B) Қауын.

C) Бидай.

D) Сұлы.

E) Арпа.

4. Астық тұқымдас өсімдік:

A) Лалагүл.

B) Мақта.

C) Асбұршақ.

D) Күнбағыс.

E) Бидай.

5. Шала піскен еттен, жұғады:

A) Үшкірқұрт.

B) Жауын құрты.

C) Сиыр цепені.

D) Қылқұрт.

E) Ішексорғы.

6. Хламидомонада жасушасының сыртын қаптайтын:

A) Хроматофор.

B) Талшықтар.

C) Қабықша.

D) Көзше.

E) Кірпікшелер.

7. Қозықұйрықтың боз арамқұлақтан ерекшелігі:

A) Негізінен топ-топ болып өседі.

B) Қалпақшасының асты ақшыл-жасыл түсті.

C) Түбіртегі жіңішке, ұзын, түбіртегінде сақинасы бар.

D) Қалпақшасының асты қызғылт түсті, түбіртегінде сақинасы болмайды.

E) Жемісті денесі жер бетіне күзде дамиды.

8. Жұмыртқа салушы сүтқоректілердің мекені:

A) Азия

B) Америка

C) Африка

D) Европа

E) Австралия

9. Қанда глюкозаның үнемі болуын реттейтін без

A) Бүйрек үсті безі

B) Бауыр

C) Гипофиз

D) Ұйқы безі

E) Қалқанша без

10. Адамдағы кеуде сүйегіндегі қабырғалар саны:

A) 9 жұп

B) 10 жұп

C) 11 жұп

D) 12 жұп

E) 13 жұп

11. Жүректің бұлшықетті қабаты :

A) Қарынша.

B) Эндокард.

C) Миокард.

D) Эпикард.

E) Құлақша .

12. Көздің бұзылуы ағзада мына дәруменнің (витаминнің) жетіспеуінен

A) А.

B) Д.

C) С.

D) В1.

E) В2.

13. Дайын органикалық заттармен қоректенетін ағзалар:

A) Автотрофтар.

B) Эукариоттар.

C) Прокариоттар.

D) Анаэробтар.

E) Гетеротрофтар.

14. Өсімдіктің азот жинақтаушы-түйнек бактериялары орналасқан орны:

A) Тұқымда.

B) Жапырақта.

C) Жемісте.

D) Сабақта.

E) Тамырда.

15. Жүйке арқылы тірі ағзалардың тітіркендіргіштерге жауап беруі:

A) Қозу.

B) Өткізу.

C) Сезу.

D) Рефлекс.

E) Қозғалмау.

16. Сүліктің сорғыштарының орналасқан жері:

A) Денесінің екі ұшында.

B) Аузында.

C) Өңешінде.

D) Жұтқыншағында.

E) Құйрығында.

17. Шаянтәрізділердің маңызына жатпайтыны:

A) Су жануарларының қорегі.

B) Суды ластанудан сақтауы.

C) Құстардың жемі болуы.

D) Судың температурасын реттеуі.

E) Тағам ретінде қолданылуы.

18. Тамаққа тәбеті шаппай, тершіл болу ауруының белгісі:

A) туберкулез

B) гайморит

C) бронхит

D) силикоз

E) фарингит

19. Ақуызға (нәруызға) жатпайтын күрделі зат:

A) өт

B) глюкоза

C) гормон

D) фермент

E) токсин

20. Бүйректің орналасуы.

A) Бел омыртқаның екі жағы.

B) Арқа омыртқаның екі жағы.

C) Құймышақ омыртқаның үстінде.

D) Бауырдың қасында.

E) Кеуде қуысында

21. Диплоидты жиынтығы бар хромосома зиготада ... қалыптасады.

A) кроссинговерде

B) мейозда

C) конъюгациялануда

D) митозда

E) ұрықтануда

22. Эволюциядағы ең негізгі қозғаушы күштер:

A) Оқшаулану.

B) Табиғи сұрыпталу.

C) Популяциядағы толқындар.

D) Тұқымқуалау және өзгерткіш.

E) Тіршілік үшін күрес.

23. Ағзаға әсер ететін қоршаған орта жағдайы:

A) Абиотикалық.

B) Биотикалық.

C) Экологиялық.

D) Шектеуші.

E) Антропогендік.

24. Қоректік тізбектің бірінші буындағылары:

A) Шөп қоректі жануарлар.

B) Өсімдіктер.

C) Саңырауқұлақтар.

D) Жыртқыштар.

E) Шіріту бактериялары.

25. Негізгі сабағы жуан және орама жапырақтары бар гүлшоғыры :

A) Масақ

B) Собық

C) Шатыр

D) Қалқанша

E) Шашақ

26. Теңіз бауыраяқты ұлулардың желбезектері-

A) Етті аяғында.

B) Қармалауышының түбінде.

C) Мантия (шапанша) қуысында.

D) Басында.

E) Тұлғасында.

27. Жүйкелермен жүйкетүйіндерінен құралатын жүйке жүйе бөлімі:

A) Шеткі.

B) Парасимпатикалық.

C) Өсімді.

D) Симпатикалық.

E) Орталық.

28. ДНҚ молекуласының құрамына кіретін

A) 6 типті неуклеотид

B) 3 типті неуклеотид

C) 2 типті неуклеотид

D) 5 типті неуклеотид

E) 4 типті неуклеотид

29. Түрдің генотипі ааВВ ағзада пайда болатын гаметалары:

A) аВ

B) аа, ВВ

C) Авв

D) АА, ав

E) АА, вв

30. Жануарлардың құрлыққа шығу дәуірі:

A) Кайназой.

B) Протерозой.

C) Палеозой.

D) Архей.

E) Мезозой.







23-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Сүйекті құрғақ жемісті өсімдік:

A) Қызан.

B) Көкнәр.

C) Грек жаңғағы.

D) Бидай.

E) Тұшала.

2. Сабақ қалемшесінен көбейетін өсімдік:

A) Қойбүлдірген.

B) Ақжелкен.

C) Пеларгония.

D) Бидайық.

E) Итмұрын.

3. Т±қымныњ қоректiк заттар жинайтын жасушалары-

A) Т±қымбастама.

B) Т‰йiн.

C) Б‰ршiк.

D) Эндосперм.

E) ¤зек.

4. Түйнек бактериясының маңызы:

A) Кальций тұздарын жинау.

B) Май жинау.

C) Фотосинтезге қатысу.

D) Тынысалу.

E) Ауадағы бос азотты сіңіру.

5. Қорытылған ас сіңірледі:

A) Ұлтабарда.

B) Аш ішекте.

C) Ауызда.

D) Бауырда.

E) Қарында.

6. Өлген ағзаларды қарашірікке айналдыратын бактериялар:

A) топырақ

B) көк жасыл

C) ашыту

D) сүт

E) шіріту

7. Жорғалаушылардың тыныс алу мүшесі:

A) желбезек

B) тері

C) өкпе қапшықтары

D) өкпе

E) өкпе және тері

8. Денсаулық сақтау шарттары және аурудың алдын алу шаралары туралы ғылым:

A) Гигиена.

B) Физиология.

C) Тәнтану.

D) Экология.

E) Медицина.

9. Бас ми бағанының құрамына кірмейтін:

A) үлкен ми сыңарлары

B) аралық ми

C) сопақша ми

D) ортаңғы ми

E) ми көпіршесі

10. Қан бұл ... ұлпа.

A) көлденең жолақты

B) дәнекер

C) бұлшық ет

D) эпителий

E) нерв

11. Асқынғанда жөтеліп қан түкіретін жұқпалы ауру:

A) туберкулез

B) ларингит

C) гайморит

D) трахеит

E) силикоз

12. Қысы-жазы адамның дене температурасы:

A) 35º

B) 38º

C) 39º

D) 36,6º

E) 38,5º

13. Тұмаумен ауырғанда микроорганизмдердің әсерінен құлақтың қабынатын бөлімі-

A) Ортаңғы құлақ.

B) Ішкі құлақ.

C) Есту сүйектері.

D) Есту түтігі.

E) Сыртқы құлақ.

14. Халықаралық Адам және биосфера бағдарламасына қатысушы мемлекеттер -

A) Микроқорықтар ұйымдастырады.

B) Кәдімгі қорықтар ұйымдастырады.

C) Табиғат ескертқіштерін ұйымдастырады.

D) Қорықшалар ұйымдастырады.

E) Биосфералық қорықтар ұйымдастырады.

15. Қолайлы жағдайда өскен қарағайдың жасы-

A) 250-300 жыл.

B) 200-250 жыл.

C) 150-200 жыл.

D) 100-150 жыл.

E) 350-400 жыл.

16. Суды тазартушы ұлулар:

A) Теңіз бауыраяқтылар.

B) Каракатицалар.

C) Кальмарлар.

D) Айқұлақ.

E) Сегізаяқтылар.

17. Энергия көзінің түзілуі:

A) Минералдық заттардың жинақталуынан .

B) Қоректік заттардан.

C) Тек органикалық заттардың тотығуынан .

D) Органикалық заттардың ыдырауы мен тотығуынан.

E) Тек органикалық заттардың ыдырауынан .

18. Ядроның бөлімінде орналасқан ДНҚ молекуласы:

A) Ядро қабықшасында.

B) Хромосомада.

C) Ядро қосындыларында.

D) Ядро шырынында.

E) Ядрошықта.

19. Нуклеин қышқылының мономері:

A) Нуклеотидтер.

B) Қарапайым көмірсулар.

C) Аминоқышқылдар.

D) Май қышқылы.

E) Гликоген.

20. Овогенез кезінде жасушадан шығатын жұмыртқа жасушасының саны:

A) екі жұмыртқа

B) бір жұмыртқа

C) алты жұмыртқа

D) төрт жұмыртқа

E) сегіз жұмыртқа

21. Биогенетикалық заңды ашқан ғалымдар:

A) Г.Флори, Э.Шейн

B) Д.Бидл, Э.Татум

C) С.Лурия, М.Дельбрюк

D) Ледерберг, Э.Татум

E) Ф.Мюллер, Э.Геккель

22. Табиғатта эволюциялық процестің басты факторы-

A) Қолдан сұрыптау.

B) Тірішілік үшін күрес.

C) Табиғи сұрыпталу.

D) Түраралық күрес.

E) Көбею қарқындылығы.

23. Экология дегеніміз ... байланысы.

A) өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік

B) адамның жануарлармен

C) адамның айналадағы қоршаған ортамен және ондағы өсімдіктермен

D) тірі ағзалардың сыртқы ортамен өзара

E) тірі ағзалардың өзара

24. Агроценоздар -

A) Табиғи биогеоценоздар.

B) Топыраққа түскен заттарды пайдаланатын биогеоценоздар.

C) Жасанды биогеоценоздар.

D) Өте көп түрлерден құралған биогеоценоздар.

E) Жойылмайтын тұрақты биогеоценоздар.

25. Топырақта жеткіліксіз болғанда жапырақтардың бозаруына әсер ететін:

A) Азот.

B) Магний.

C) Фосфор.

D) Кальций.

E) Калий.

26. Гидраның қозғалуында негізгі роль атқаратын:

A) аралық жасушалар

B) бұлшық ет талшығы

C) ас қорыту жасушасы

D) көбею жасушасы

E) атпа жасушалары

27. Шұбалшаң зәрінің сыртқа шығарлуы:

A) Бір-бірден орналасқан имек түтікшелерден.

B) Сақина тәрізді түтікшелерден.

C) Аналь тесігінен.

D) Екі сақина тәрізді түтікшелерден.

E) Екі-екіден орналасқан имек түтікшелерден.

28. Толық түрленіп даму:

A) жұмыртқа - дернәсіл-қуыршақ

B) жұмыртқа - қуыршақ

C) жұмыртқа - дернәсіл-қуыршақ - ересек бұнақдене

D) жұмыртқа - ересек бұнақдене

E) жұмыртқа - дернәсіл - ересек бұнақдене

29. Бұлшықет жұмысына қажетті энергияның босап шығуы:

A) қоректенуден

B) газ сіңіруден

C) органикалық заттардың ыдырауынан

D) органикалық заттардың түзілуінен

E) биосинтезден

30. Түрдің генотипі ААВв болатын гаметалары:

A) АВ, Ав

B) Аав

C) АВ

D) ААВ

E) АА, Вв







24-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Хромопластардың қызметі:

A) Көбеюге қатысу.

B) Өсімдікке жасыл түс беру.

C) Гүл, жеміске қызыл, сары түс беру.

D) Қор затын жинау.

E) Фотосинтезге қатысу.

2. Бунақденелілер қоректенеді:

A) Аналық жыныс жасушасымен.

B) Бүршікпен.

C) Аналық түйінімен.

D) Гүл шірнесімен.

E) Гүл күлтесімен.

3. Фотосинтезге қажет емес:

A) Оттегі.

B) Су.

C) Хлорофилл.

D) Жарық.

E) Көмірқышқыл газы.

4. Б±ршақ т±қымдастарына тән:

A) 1 аталық, бір аналық

B) 10 аталық, 1 аналық

C) 1 аталық, 10 аналық

D) 1 аталық, кµп аналық

E) 5 аталық, 1 аналық

5. Тамақтан уланудың себептері:

A) Улы саңырауқұлақ, сапасыз тамақ жеу.

B) Көп тамақ ішу.

C) Сапалы тамақ ішу.

D) Тамақтану тәртібінің бұзылуы.

E) Тамақты уақытында ішпеу.

6. Ертедегі өсімдіктердің қазба қалдықтарын зерттейтін ғылым-

A) экология.

B) морфология.

C) археология.

D) палеоботаника.

E) палеонтология.

7. Ақ зең саңырауқұлағының кездесетін жерлері

A) Тастардың үстін.

B) Топырақ.

C) Нанда, жемістер, жылқы тезегі.

D) Жасыл өсімдіктер.

E) Су.

8. Көбелектердің дернәсілінің атауы:

A) Имаго.

B) Қуыршақ.

C) Личинка.

D) Жұлдызқұрт.

E) Нимфа.

9. Ағзаның өсуін реттейтін гормонды бөлетін без:

A) Бауыр.

B) Гипофиз.

C) Сілекей.

D) Ұйқы.

E) Бүйрек үсті.

10. Жүйке жасушасының қысқа өсіндісі:

A) Аксон.

B) Дендрит.

C) Түйін.

D) Жүйке.

E) Нейрон.

11. Адамда болатын қан топтарының саны:

A) Төрт.

B) Алты.

C) Үш.

D) Бес.

E) Екі.

12. Адам тыныс алуына қажетті газ:

A) азот (II) оксиді

B) көмірқышқыл газы

C) азот (IV) оксиді

D) азот

E) оттегі

13. Оқу кезінде затты орналастыру қашықтығы:

A) 40-50 см.

B) 10-15 см.

C) 33-35 см.

D) 15-20 см.

E) 20-25 см.

14. Жасушалардың бөлінуге әзірлігі:

A) Телофазада.

B) Профазада.

C) Анафазада.

D) Метафазада.

E) Интерфазада.

15. Бұлшықеттегі органикалық заттардың химиялық қосылыстарына ең қажеттісі:

A) көмір қышқыл газ

B) сутегі

C) азот

D) оттегі

E) иісті газ

16. 1 гр ақуыз ыдырағанда бөлінетін жылу мөлшері:

A) 16,8 кДж

B) 16,0 кДж

C) 17,2 кДж

D) 17,0 кДж

E) 17,6 кДж

17. Адамның дене t0-нан жоғарғы t0-лы жерде тіршілік етуіне әсер ететін:

A) Лүпілдің баяулауы.

B) Тыныс алудың артуы.

C) Тердің көп бөлінуі.

D) Тыныс алудың баяулауы.

E) Терідегі май бездерінің саны.

18. Жасушадағы майдың түзілу жері:

A) Лизосомада.

B) Митохондрияларда.

C) Тегіс эндоплазмалық торда.

D) Түйіршікті эндоплазмалық торда.

E) Хромосомада.

19. “Тіркесті тұқым қуалау” заңын ашқан ғалым:

A) Г.Мендель

B) С.С.Четвериков

C) Н.И.Вавилов

D) Т.Морган

E) Н.Б.Дубинин

20. Тірі табиғаттағы ғылыми эволюциялық теорияны жасаған:

A) Ч.Дарвин.

B) Ж.Б.Ламарк.

C) Н.И.Вавилов.

D) К.Линней.

E) Т.Шванн.

21. Макроэволюция түзетіндер:

A) Популяция.

B) Түраралық.

C) Даралар.

D) Түрлер.

E) Туыстар.

22. Антропогендік факторларға жататындар:

A) Ауа температурасының қолайсыздығы.

B) Жер сілкіну.

C) Жыртқыштардың жемтігіне шабуылы.

D) Ауа массасындағы қозғалыстар.

E) Батпақты құрғату.

23. Продуценттерге жататындар:

A) Саңырауқұлақтар.

B) Өсімдіктер.

C) Бунақденелілер.

D) Құстар.

E) Аңдар.

24. Биосфера энергияны ... алады.

A) күн сәулесінен

B) өсімдіктерден

C) жануарлардан

D) тау жыныстарынан

E) микроорганизмдерден

25. Бүршіктің өсу нүктесі

A) механикалық ұлпа

B) өткізгіш ұлпа

C) түзуші ұлпа

D) фотосинтездеуші

E) жабын ұлпа

26. Бір орында бекініп тұратын сәулелі симметриялы жәндік:

A) Эвглена.

B) Медуза.

C) Туфелька.

D) Актиния.

E) Гидра.

27. Қой малына айналма ауруын тудыратын:

A) суыртқы

B) миқұрт

C) ішексорғы

D) қылқұрт

E) үшкірқұрт

28. Үлкен тоспа ұлуының жүйке жүйесі:

A) Жұтқыншақ асты.

B) Екі жұп.

C) Үш жұп.

D) Бес жұп.

E) Жұтқыншақ үсті.

29. Сүтқоректілер мен қосмекенділердің арасында өзара көптеген ұқсастық белгілердің байқалуы:

A) Ұрықта.

B) Жүректе.

C) Теріде.

D) Өкпеде.

E) Бүйректе.

30. Автотрофты жасушалардың гетеротрофты жасушадан айырмашылығы.

A) Цитоплазмасында.

B) Пластидтерінде.

C) Митохондриясында.

D) Ядрода.

E) Хромосомда.







25-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Өсімдікте лейкопластар орналасқан мүшесі:

A) Тостағаншада.

B) Гүлсерігінде.

C) Тамырында, тұқымда.

D) Жапырағында.

E) Сабағында.

2. Гүлшоғырдың биологиялық маңызы:

A) Минералды зат өткізу.

B) Қоректік заттар жинау.

C) Тұқым мен жеміс көп беру.

D) Тозаңданып ұрықтануға.

E) Органикалық зат түзу.

3. Қос жарнақты өсімдік:

A) Сұлы.

B) Қарабидай.

C) Арпа.

D) Жауқазын.

E) Үрмебұршақ.

4. Раушанг‰л т±қымдасы:

A) Тары, к‰ріш, асб±ршақ

B) Асқабақ, бидай, ж‰гері

C) Алма, тењгежапырақ, итм±рын

D) Орамжапырақ, шомыр, беде

E) Қазтабан, шымтезек м‰гі

5. Қарындағы температура:

A) 38-39hello_html_m487408ea.gifС.

B) 30-35hello_html_m487408ea.gifС.

C) 10-15hello_html_m487408ea.gifС.

D) 20-25hello_html_m487408ea.gifС.

E) 45-50hello_html_m487408ea.gifС.

6. Қарағайдың әрбір қысқарған өркенінде дамитын жапырақтар-

A) Төрт қылқан.

B) Үш қылқан.

C) Он екі қылқан.

D) Екі қылқан.

E) Бір қылқан.

7. Cаңырауқұлақтың споралары өнетін орта

A) ылғалы мол, бірақ қарашірігі аз топырақ.

B) су.

C) кебу топырақ.

D) қарашірігі мол ылғалды топырақ.

E) құс саңғырығының іші.

8. Түсі барқыттай қара, қызыл ноқаттары бар өрмекші:

A) Қыршаян.

B) Мизан.

C) Бүйі.

D) Шаршылы өрмекші.

E) Қарақұрт.

9. Қантамырларының қабырғасы түзіледі:

A) Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасынан.

B) Екібасты бұлшық еттен.

C) Көлденең жолақты жүрек ұлпасынан.

D) Көлденең жолақты қаңқа ұлпасынан.

E) Үшбасты бұлшық еттен.

10. Плазма құрамындағы судың мөлшері:

A) 85%.

B) 70%.

C) 90%.

D) 80%.

E) 10%.

11. Өкпенің сыртқы қабатының атауы:

A) түтіншелер

B) сероз

C) кедір-бұдыр қабықша

D) көпіршіктер

E) плевра (сіріқауыз)

12. Есту мүшесінің толтырылған сұйықтық қуысы

A) Самай сүйегіндегі қуыс.

B) Ортаңғы құлақ қуысы.

C) Құлақ қалқаны.

D) Ішкі құлақ.

E) Сыртқы құлақ қуысы.

13. Дисахаридтерге жататын

A) Глюкоза

B) Сахароза

C) Рибоза

D) Пентоза

E) Галактоза

14. Ата-ана белгілер жиынтығының ұрпақтан-ұрпаққа берілу қасиеті:

A) тұқымқуалау

B) даму

C) көбею

D) тітіркенгіш

E) өзгергіштік

15. Полиомиелит ауруында вирустардың зақымдайтыны:

A) Ішкі мүшелердің жұмысын.

B) Жұлынның қозғаушы нейрондарын.

C) Қаңқа ұлпасын.

D) Жұлынды.

E) Ми қабықтарын.

16. Қалқанша без гормоны құрамындағы химиялық элемент:

A) натрий

B) фтор

C) бром

D) хлор

E) йод

17. Ана құрсағында нәрестенің дамуы:

A) 260 күн

B) 280 күн

C) 250 күн

D) 320 күн

E) 300 күн

18. Глюкоза ыдырауының оттексіз сатысы:

A) Ассимиляция.

B) Диссимиляция.

C) Гликолиз.

D) Хемосинтез.

E) Фотосинтез.

19. Митоздық бөліну кезінде аналық хромосома 16 болған жағдайдағы саны:

A) 32

B) 8

C) 24

D) 48

E) 16

20. Әрбір түр критерийлерін хромосомалар жиынтығы мен саны, пішіні, көлемі бойынша анықтау критерийі:

A) Физиологиялық.

B) Географиялық.

C) Экологиялық.

D) Генетикалық.

E) Морфологиялық.

21. Австралопитектердің қаңқа қалдықтары табылған аймақ -

A) Шығыс Африка.

B) Европа

C) Оңтүстік Африка.

D) Азия.

E) Ява аралы.

22. Шөлді жерлердегі шектеуші факторларға жататындар:

A) Жарық сәулесінің жетіспеуінен.

B) Ылғалдықтың жетіспеушілігі.

C) Жоғарғы атмосфералық қысым.

D) Жылудың жетіспеушілігі.

E) Оттегінің концентрациясы.

23. Биологиялық күрес әдісі -

A) Зиянкестерді өздерінің табиғи жауларымен жою.

B) Зиянкестерді улы заттармен жою.

C) Жерді жырту.

D) Күрестің механикаландырылған тәсілі.

E) Зиянкестерді қолмен жою.

24. Биосфераның озон қабаты-

A) Оттегімен байытады.

B) Көмірқышқыл газын азайтады.

C) Инфрақызыл сәулелерді сіңіреді.

D) Ультракүлгін сәулелерді сіңіреді.

E) Көзге көрінетін сәулелерді сіңіреді.

25. Тіреу-тамыры бар өсімдік:

A) Арамсояу.

B) Үнді фикусы.

C) Мангр ағашы.

D) Батат.

E) Қызылша .

26. Сәулелілердің қабыршақтарын-

A) құрылыс материалы ретінде пайдаланады.

B) тыңайтқыш ретінде қолданады.

C) үй салуға пайдаланады.

D) қабырғаны әктеуге қолданады.

E) металлдарды тегістеп, жылтырату үшін қажет.

27. Арал мен Каспий де кездесетін гүлге ұқсас көп аяқты:

A) Кебісше.

B) Кәдімгі амеба.

C) Медуза.

D) Эвглена.

E) Актиния.

28. Ақ сұлама денесі қабаттары:

A) 5

B) 2

C) 3

D) 4

E) 6

29. Құстың тыныс алу мүшесіндегі ауа қозғалысының өту жолы мен реті:

A) кеңірдек-өкпе- ауатамыр -көмекей

B) көмекей-кеңірдек- ауатамыр -өкпе

C) көмекей-кеңірдек-өкпе-ауатамыр

D) кеңірдек-көмекей- ауатамыр -өкпе

E) көмекей- ауатамыр-кеңірдек-өкпе

30. Жараның жазылуы, сынықтың бітуі жасушаның мына әрекетіне байланысты:

A) Көбеюге.

B) Ыдырауға.

C) Зат алмасуға.

D) Қозуға.

E) Тітіркенуге.






26-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жабайы µсімдіктер:

A) Сәбіз, қауын, қияр

B) Барлық бақша µсімдіктері

C) Жоњышқа, қызан, итм±рын

D) Ж±мыршақ, асқабақ, т‰ймедаѓы

E) ¤здігінен µсіп-µнетін µсімдіктер

2. Топырақ бетiне шыққан сабаѓы мен жапыраѓы бар жас µсiмдiк -

A) Б‰ршiк.

B) ¤скiн.

C) Сабақ.

D) Жапырақ.

E) Т±қымбастама.

3. Картоп, баклажан, қызан т±қымдасы:

A) Алқа

B) К‰рделіг‰лділер

C) Б±ршақ

D) Астық

E) Раушанг‰лділер

4. Ж‰зетін қ±стар µкілі -

A) Т‰йеқ±с.

B) С±њқылдақ аққу.

C) Кептер.

D) Тауық.

E) Ақ дегелек.

5. Ең ұзын ас қорыту мүшесі:

A) Тік ішек.

B) Соқыр ішек.

C) Тоқ ішек.

D) Өңеш.

E) Аш ішек.

6. Туберкулез қоздырғышы:

A) Вирус.

B) Пішен таяқшасы.

C) Кох таяқшасы.

D) Канцерогендік заттар.

E) Ауру тудыратын саңырауқұлақтар.

7. Тоқтау суларда тіршілік ететін жылқы қылына ұқсас жұмыр құрт:

A) сиыр цепені

B) үшкірқұрт

C) ішексорғы

D) қылқұрт

E) суыртқы

8. Жазу кезінде жарықтың түсу бағыты-

A) Сол жақтан.

B) Жан-жақтан.

C) Төменнен.

D) Оң жақтан.

E) Жоғарыдан.

9. Жануарлардағы шартсыз тітіркендіргіш бұл:

A) иесінің дауысы

B) музыка

C) қоңырау сылдыры

D) тамақ

E) жарық

10. Полисахаридтерге жататын:

A) Сүт қанты.

B) Сахароза.

C) Галактоза.

D) Дезоксирибоза.

E) Крахмал.

11. Ағзаның жаңа белгілерге ие болу қасиеті:

A) дамуы

B) тұқым қуалауы

C) тітіркенгіштігі

D) өзгергіштігі

E) көбеюі

12. «Селекция» деген сөздің мағынасы:

A) Будандастыру.

B) Іріктеу, сұрыптау.

C) Өзгерту.

D) Қолға үйрету.

E) Бейімділік.

13. Организмдердің күн мен түннің ұзақтығына жауап қайтарып анықтай білу қабілеті -

A) Физиологиялық бейімделу.

B) Биологиялық ырғақ.

C) Биологиялық сағат.

D) Фотопериодизм.

E) Маусымдық өзгерістерге бейімделу.

14. Жердің геологиялық қабығы биосфера:

A) Қатты заттардан тұрады.

B) Тірі организмдерден тұрады.

C) Топырақтан тұрады.

D) Газ тектес заттардан тұрады.

E) Сұйық заттардан тұрады.

15. Гүлі гүлшоғырына жиналмай жеке дамитын өсімдік:

A) сәбіз

B) көкнар

C) жүгері

D) астра

E) күнбағыс

16. Қырықбуын спораларының пісіп жетілетін орны-

A) Тамырында.

B) Сабағында.

C) Жапырақ сағағында.

D) Тамырсабағында.

E) Масақшасында.

17. Бауыраяқты былқылдақденелі жәндік:

A) Үлкен тоспа ұлу.

B) Шұбалшаң.

C) Каракатица.

D) Сүлік.

E) Айқұлақ.

18. Гормондар табиғаты жағынан:

A) Көмірсулар.

B) ДНҚ.

C) Ақуыз.

D) Минералды тұздар.

E) Майлар.

19. Көкірек пен құрсақты бөліп тұратын:

A) асқазан

B) бауыр

C) көкет

D) ұлтабар

E) қабырға

20. Қоршаған ортаның t0 төмендегенде жылу өткізгіштіктің азаю себебі:

A) Қан тамырларының тарылуынан.

B) Бұлшықет жұмысының күшеюінен.

C) Өкпе жұмысының күшеюінен.

D) Қанда қанттың көбеюінен.

E) Бауырда гликогеннің көбеюінен.

21. Цитозинге комплементарлы нуклеотид:

A) Цитозин.

B) Тимин.

C) Урацил.

D) Аденин.

E) Гуанин.

22. Туыс пен түрді латынша қосарынан атау принципін ұсынған ғалым:

A) М.В.Ломоносов

B) К.Ф.Рулье

C) Ж.Б.Ламарк

D) К.Линней

E) Н.Б.Дубинин

23. Эволюциялық ілімнің алғаш негізін қалаушы:

A) Ж.Б.Ламарк.

B) К.Линней.

C) Т.Шванн.

D) М.Ломоносов.

E) Ч.Дарвин.

24. Антропогенездің негізгі қозғаушы күші -

A) Қолдан сұрыптау.

B) Тұқымқуаламайтын өзгергіштік.

C) Табиғи сұрыпталу.

D) Еңбек.

E) Тұқымқуалайтын өзгергіштік.

25. Тамырсабағындағы түрі өзгерген жапырақтар

A) Орама жапырақтар

B) Тікенектер

C) Қабыршақтар

D) Шырынды жапырақтар

E) Мұртшалар

26. Кеме үшін қауіпті, бірақ әк өндірілетін аралдар:

A) Жағалық риф.

B) Рифтер түзген маржан қаңқалары.

C) Тосқауыл риф.

D) Шеңберлі риф.

E) Рифтердің барлық түрі.

27. Бунақ денелілердің мальпигий тамырлары аяқталатын мүше.

A) Көкірек.

B) Бас.

C) Артқы ішек.

D) Құйрық.

E) Құрсақ.

28. Сыртқы ортамен тікелей байланыс жасайтын мүше:

A) қанайналым жүйесі

B) орталық жүйке жүйесі

C) вегетативті жүйке жүйесі

D) шеткі жүйке жүйесі

E) сезім мүшелері

29. Қимыл нейрондары арқылы импульстер ... өтеді.

A) жұлыннан бұлшық еттерге

B) бұлшық еттен миға

C) сіңірлерден миға

D) бұлшық еттен жұлынға

E) бұлшық ет рецепторларынан миға

30. Лимфаның түзілуі:

A) тромбоциттерден

B) лейкоциттерден

C) қан плазмасынан

D) ұлпа сұйықтығынан

E) эритроциттерден







27-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Тұқымы су арқылы таралатын өсімдік:

A) Бақбақ.

B) Ошаған.

C) Долана.

D) Тұңғиық.

E) Қараған.

2. Спора арқылы көбейетін өсімдік:

A) Шырмауық.

B) Алма.

C) Шаңжапырақ.

D) Бидай.

E) Бақ-бақ.

3. ¤сiмдiк бiрлестiгi деген -

A) Бiр т±қымдасқа жататын µсiмдiктер тобы.

B) Бiр топырақта µсетiн µсiмдiктер тобы.

C) Бiр қолт±қымѓа жататын µсiмдiктер тобы.

D) Бiрдей жаѓдайда µсетiн және тiршiлiгi ‰шiн к‰ресiп отыратын µсiмдiктер тобы.

E) Бiр бµлiмге жататын µсiмдiктер тобы.

4. Жаңа іріктемелер, гибридтер шығару әдістерін зерттейтін ғылым:

A) Селекция.

B) Анатомия.

C) Медицина.

D) Генетика.

E) Физиология.

5. Дизентерия, іш с‰зегі, тырысқақ ішек ауруларын қоздыратын микробтар -

A) М‰шелерді қабындырады.

B) Иммунитетті тµмендетеді.

C) Аѓзаны уландырады.

D) Мидыњ ж±мысын б±зады.

E) Ж‰йкені тежейді.

6. Саңырауқұлақтардың басқа өсімдіктерден айырмашылығы

A) Жасушаларында хлорофилдері болмайды.

B) Дамылсыз өсуін тоқтатпайды.

C) Тұқым мен жеміс түзуге қабілетті.

D) Органикалық емес заттардан органикалық зат түзеді.

E) Тек жынысты жолмен ғана көбеюге қабілетті.

7. Судың қалың қабатында жүзіп жүретін ішекқуыстылар-

A) риф түзуші маржандар.

B) гидралар.

C) актиниялар.

D) қызыл маржандар.

E) медузалар.

8. Құс миының жорғалаушыға қарағанда өте жақсы жетілген бөлігі:

A) алдыңғы ми сыңарлары мен мишық

B) тек қана ортаңғы ми

C) тек қана сопақша ми

D) тек қана мишық

E) аралық ми

9. Сүйек түзілетін ұлпа:

A) дәнекер

B) жүйке

C) көлденең жолақты бұлшықет

D) эпителий

E) бірыңғай салалы бұлшықет

10. “Ми рефлекстері” деген ғылыми еңбекті жазған:

A) И.М.Сеченов.

B) Н.И.Пирогов.

C) П.К.Анохин.

D) И.И.Мечников.

E) И.П.Павлов.

11. Автотрофты қоректенетін ағзалар:

A) Саңырауқұлақтар.

B) Өсімдіктер.

C) Жануарлар.

D) Вирустар.

E) Адам.

12. Негроидтік нәсілдерге тән емес белгілер:

A) Жалпақ бетті.

B) Көз пигменті қоңыр түсті.

C) Терісінің түсі қара.

D) Шашы қою, қара.

E) Мұрны қыр мұрынды.

13. Еменді орман өсімдіктерінің ішінен жоғарғы ярустыларға (сатыға) жататындар:

A) Алмұрт.

B) Алма ағашы.

C) Үйеңкі.

D) Жөке ағашы, емен.

E) Итмұрын.

14. Биосферада атом энергиясын пайдаланғанда-

A) Көмірқышқыл газының мөлшері азаяды.

B) Зиянды газдар жинақталады.

C) Атмосфера құрамы ластанады.

D) Радиоактивті сәулелер жинақталады.

E) Көп мөлшерде оттегі сіңіріледі.

15. Көкек мүгі өсімдігінің споралар дамитын бөлігі:

A) қақпағы

B) сабағы

C) қалпақшасы

D) төмпешік қалтасы

E) қауашағы

16. Жасушалары бір-біріне тығыз жанасқан, жасушааралық заттары өте аз ұлпа :

A) Бұлшықет.

B) Жүрек.

C) Жүйке.

D) Эпителий.

E) Дәнекер.

17. Қанның қызметіне жатпайтыны:

A) оттегін тасылмалдау

B) заттарды артық қорға жинау

C) заттарды тасылмалдау

D) ағзаны қорғау

E) дене температурасын реттеу

18. Тыныш отырғанда адамның жұтатын ауа мөлшері:

A) 3000 см3

B) 500 см3

C) 3500 см3

D) 1500 см3

E) 2000 см3

19. Ұрықтың (баланың) дамуына әсер ететін дәрумені

A) В1.

B) Д.

C) В2.

D) В6.

E) В12.

20. Құлақ қалқаны -

A) тепе-теңдікті сақтайды.

B) дыбысты қабылдайды.

C) ауадағы дыбыс тербелістерін сыртқы дыбыс жолына бағыттайды.

D) дабыл жарғағын серпімді жарғақпен байланыстырады.

E) сыртқы құлақты ортаңғы құлақтан бөліп тұрады.

21. Қарапайым көмірсулардың аталуы:

A) моносахарид

B) ди және полисахарид

C) дисахарид

D) полисахарид

E) трисахарид

22. Шартәрізді іші қуыс ұрық ... деп аталады.

A) жұмыртқа жасуша

B) бластомер

C) бластула

D) зигота

E) гаструла

23. Сперматогенез нәтижесіндегі хромосомалар жиынтығы:

A) диплоидты

B) гаплоидты

C) триплоидты

D) полиплоидты

E) ди және триплоидты

24. Адамның іс-әрекетінің ағзаларға әсер ету факторы:

A) Абиотикалық (Бейбиотикалық).

B) Экологиялық.

C) Биотикалық.

D) Шектеуші.

E) Антропогендік.

25. Минералды заттар мен суды сору және тірек қызметін атқаратын тамырдың -

A) Бөліну аймағы.

B) Сору аймағы.

C) Оймақшасы.

D) Өсу аймағы.

E) Өткізу аймағы.

26. Ақ сұламаның асқорыту мүшесі:

A) Ауыз өңеш ішек.

B) Ауыз өңеш қарын.

C) Ауыз өңеш ұлтабар.

D) Ауыз жұтқыншақ тұйық ішек.

E) Ауыз жұтқыншақ қарын.

27. Былқылдақденелілердің сыртқы қаңқасы:

A) Шапанша.

B) Көпқылтанды жабын.

C) Бақалшақ.

D) Жабын.

E) Сирекқылтанды жабын.

28. Тең қанаттылар отрядына жататын бунақденелі:

A) Бит.

B) Біте.

C) Бүрге.

D) Инелік.

E) Көбелек.

29. Жылу реттеу орталығы:

A) алдыңғы мида

B) мишықта орналасқан

C) гипофизде

D) ортаңғы мида

E) аралық мида

30. Комбинативтік өзгергіштік дегеніміз:

A) хромосомалар санының өзгеруі

B) сыртқы орта жағдайына әсері

C) хромосома құрылысының өзгеруі

D) митоз барысында генетикалық материал көшірмесі

E) гаметалардың кездейсоқ қосылып, жаңа үйлесімдердің түзілуі






28-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Мәдени µсімдіктер:

A) Тењгежапырақ, самырсын, жоњышқа

B) Беде, қара алқа, қойб‰лдірген

C) Адамныњ қолымен µсірілетін µсімдіктер

D) Қоњыр балдырлар, қыналар, шањжапырақтәрізділер

E) ¤здігінен µсіп-µнетін µсімдіктер

2. Бунақденелілермен қоректенетін өсімдік:

A) Бақбақ.

B) Балдыр.

C) Шыбынжұт.

D) Шаңжапырақ.

E) Алабота.

3. Сабансабақ ... т±қымдасына тән:

A) б±ршақ

B) раушанг‰л

C) к‰рделіг‰лділер

D) алабота

E) астық

4. Жұмыртқалаушы сүтқоректі:

A) Үйректұмсық.

B) Жылқы.

C) Мысық.

D) Сиыр.

E) Ит.

5. Ақуызды ыдырататын фермент:

A) Инсулин.

B) Өт.

C) Пепсин.

D) Липаза.

E) Амилаза.

6. Жеуге жарамды саңырауқұлақтар

A) пеницилл, ашытқы.

B) арышқұлақ, көктерек саңырауқұлағы, қозықұйрық.

C) ақ зең, қи саңырауқұлағы.

D) жалған түбіртек, боз арамқұлақ.

E) қаракүйе, қастауыш.

7. Аяқтары бірнеше бунақтардан құралатын жәндіктер:

A) Былқылдақденелілер.

B) Буылтық құрттар.

C) Көп қылтанды құрттар.

D) Буынаяқтылар.

E) Бунақденелілер.

8. Ми сауытына жатпайтын сүйек:

A) шүйде

B) төбе

C) самай

D) жақ

E) маңдай

9. Қанның құрамына жатпайтындар:

A) лимфа сұйықтығы

B) қан пластинкалары

C) эритроциттер

D) нейрондар

E) лейкоциттер

10. Туберкулез қоздырғышы-

A) Кірпікшелі кебісше.

B) Амеба.

C) Безгек паразиті.

D) Вирус.

E) Бактерия.

11. Көз алмасына кірмейтіндер:

A) Тор қабықша және қарашық.

B) Шыны тәрізді дене және нұрлы қабықша.

C) Қабақ және жас бездері.

D) Көз бұршағы және қасаң қабықша.

E) Тамырлы қабықша және сары дақ.

12. Ұйқы рефлексін зерттеген ғалым:

A) Мечников И.И.

B) Пирогов Н.И.

C) Сеченов И.М.

D) Павлов И.П.

E) Анохин П.К.

13. ДНҚ молекуласының құрамына кіретін нуклеотидтердің түрінің саны:

A) 3

B) 4

C) 5

D) 6

E) 2

14. Ұрықтың гаструла сатысының сыртқы қабаты:

A) Эктодерма.

B) Эпидермис.

C) Эпителий.

D) Энтодерма.

E) Мезодерма.

15. Сабақ қалемшесінен өсірілетін өсімдік-

A) Традесканция

B) Картоп

C) Бүлдірген

D) Бегония

E) Қалуен

16. Қоңыр балдыр:

A) Хламидомонада.

B) Хлорелла.

C) Спирогира.

D) Ламинария.

E) Улотрикс.

17. Кірпікшелі құрттардың сезім мүшелері:

A) Дәм сезу мүшесі.

B) Тепе-теңдік мүшесі.

C) Сипап-сезу, көру, тепе-теңдік мүшелері.

D) Бұлшық ет сезім мүшесі.

E) Иіс сезу мүшесі.

18. Тері эпидермисін түзетін ұлпа:

A) Бірыңғай салалы бұлшықет

B) Дәнекер.

C) Шеміршек ұлпа.

D) Эпителий.

E) Жүйке.

19. Митоздық бөліну кезінде жасуша саны:

A) 1

B) 4

C) 3

D) 5

E) 2

20. Тұқым қуалай ұрпақтан-ұрпаққа берілуінің негізгі заңдылықтарын ең алғаш ашқан ғалым:

A) Г.Мендель

B) Н.И.Вавилов

C) Ф.Реди

D) Р.Пеннет

E) Т.Морган

21. Микроэволюциялық даму жолының нәтижесі.

A) Тіршілік үшін күрес.

B) Түрлердің көп түрлілігі.

C) Қолдан сұрыптау.

D) Өзгергіштік.

E) Тұқымқуалаушылық.

22. Қазіргі адамдарға жақын келетін түрлер:

A) Австралопитектер.

B) Неандертальдық.

C) Питекантроптар.

D) Синантроптар.

E) Кроманьондар.

23. Ағзалардың өзара селбесіп тіршілік ету факторы:

A) Бейбиотикалық.

B) Антропогендік.

C) Шектеуші.

D) Экологиялық.

E) Биотикалық.

24. Биосфераны өзгертетін қуатты фактор -

A) Жануарлар.

B) Адам.

C) Өсімдіктер.

D) Микроорганизмдер.

E) Табиғат.

25. Өсімдікке жарықтың негізгі қажеттілігі:

A) Көбеюіне.

B) Дамуына.

C) Органикалық заттардың түзілуіне.

D) Гүлденуіне.

E) Тыныс алуына.

26. Безгекпен ауырған адамның денесі бір ысып, бір салқындауының себебі:

A) Безгек паразитінің қанда көбейіп улы зат бөлуінен.

B) Паразиттің бір қан түйіршегінен екіншісіне өтуінен.

C) Безгек паразитінің денеге өтуінен.

D) Дене температурасының 400С дейін көтерілуінен

E) Безгек масасының шағуынан.

27. Ішекқуыстылардың дернәсілі:

A) Жұмыртқа жасушасы.

B) Планула.

C) Атпа жасушасы.

D) Жүйке жасушасы.

E) Сперматозоид.

28. Қант ауруының (диабет) болу себебі

A) Адреналин жетіспегендіктен

B) Инсулин гармонының жетпеуінен

C) Өсу гармонының дұрыс бөлінбеуінен

D) Инсулиннің көп бөлінуінен

E) Адреналиннің көп бөлінуінен

29. Жүректің жұмысын жылдамдатып күшейтетін:

A) жүйке жүйесінің симпатикалық бөлімі

B) жүйке жүйесінің парасимпатикалық бөлімі

C) адасқан жүйке

D) бас ми жүйкесі

E) жұлын жүйкесі

30. Ақуыз(нәруыз) молекуласының синтезі кезінде аминқышқылдарын рибосомаға таситын:

A) Фермент

B) р-РНҚ

C) АТФ

D) ДНҚ

E) т-РНҚ


29-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Жасуша шырынында болады:

A) Су, қант

B) Су, т±з

C) Тек қана қант

D) Су, қант, т±з

E) Тек қана су

2. Аталықтың құрылысы:

A) Жатын.

B) Аузы.

C) Түйіні.

D) Мойны.

E) Жіпше, тозаңқабы.

3. Лалагүл тұқымдас өсімдік:

A) Аспарагус.

B) Бидай.

C) Картоп.

D) Асбұршақ.

E) Күріш.

4. Балықтардың мекен ету ортасы:

A) Ауа.

B) Жер астында.

C) Орман.

D) Су.

E) Құрлық.

5. Асқорыту ж‰йесініњ қызметі-

A) Қоректік заттар мен оттегіні жасушаларѓа тасымалдау.

B) Денедегі керексіз зиянды заттарды шыѓару.

C) М‰шелер ж±мысын гуморальды реттеу.

D) Кенеулі қоректік заттарды к‰рделі т‰рінен жай, қанныњ қ±рамына µте алатын к‰йіне айналдыру.

E) Аѓзаны сыртқы ортамен байланыстыру.

6. Қырықбуынның спорасының жетілетін орны-

A) Жапырағында.

B) Сабағында.

C) Жасыл өркенінде.

D) Тамырсабағында.

E) Споралы масақшаларында.

7. Бактерия талшығының маңызы:

A) Қозғалуға.

B) Қоректенуге.

C) Жарық пен қараңғыны сезуге.

D) Жан-жақты бағдарлауға.

E) Көбеюге.

8. Гидраның қармалауыштарының орналасқан жері:

A) ауыз қуысының айналасында.

B) табанында.

C) дене бүйірінде.

D) денесінің ортаңғы бөлігінде.

E) денесінің артқы бөлігінде.

9. Ағзадағы тіршілік құбылыстарын және мүшелердің қызметін зерттейтін ғылым:

A) Медицина.

B) Физиология.

C) Экология.

D) Тәнтану.

E) Гигиена.

10. Адамның қимыл-әрекетін реттеп дене тепе-теңдігін сақтайтын:

A) ортаңғы ми.

B) мишық

C) бас ми бағаны

D) аралық ми

E) алдыңғы ми

11. Тез жиырылатын бұлшық еттер:

A) Қуықтың.

B) Қаңқаның.

C) Жүректің.

D) Қан тамырларының.

E) Ішектің.

12. Түрді латын тілінде қос атпен атауды ғылымға ұсынған ғалым:

A) Ч.Дарвин.

B) Т.Шванн.

C) К.Линней.

D) К.Ф.Рулье.

E) Ж.Б.Ламарк.

13. Агроценоздарда қоректік тізбектің міндетті бөлігі -

A) Микроорганизмдер.

B) Жануарлар.

C) Саңырауқұлақтар.

D) Адам.

E) Жасыл өсімдіктер.

14. Биосфера туралы ілімнің негізін қалаған:

A) С.С.Четвериков.

B) Н.И.Вавилов.

C) А.Н.Северцев.

D) В.И.Вернадский.

E) И.И.Шмальгаузен.

15. Адам демалуға болатын ауадағы оттегі мөлшері:

A) 10 %

B) 21 %

C) 40 %

D) 50 %

E) 5 %

16. Ағзада бүйректің атқаратын қызметі:

A) Адреналин гармонын түзуге қатысады.

B) Инсулин гармонын түзуге қатысады.

C) Су мен улы қосылыстарды бөліп шығаруға қатысады.

D) Қанды оттегімен қанықтырыды.

E) Ақуызды ыдыратады.

17. Жыныс жасушасындағы хромосома саны:

A) 43

B) 23

C) 21

D) 22

E) 46

18. Жоғары дәрежелі нерв қызметінің негізін қалаушы ғалым:

A) Л.Пастер

B) И.И.Мечников

C) П.К.Анохин

D) И.М.Сеченов

E) И.П.Павлов

19. Жасуша орталығының негізін құраушы:

A) Гранулалар.

B) Лейкопластар.

C) Ядро қосындылары.

D) Өсінділер.

E) Центроильдар.

20. Дезоксирибонуклеин қышқылының түзілуі

A) Эндоплазмалық торда

B) Рибосомада

C) Ядрода

D) Жасуша ортасында

E) Цитоплазмада

21. Егер аналықта 12 хромосома болғанда мейоздық бөліну кезеңінен соң жасушадағы хромосома жиынтығы:

A) 4

B) 18

C) 6

D) 12

E) 24

22. Ағзадағы ата-анадан алынатын гендер жиынтығы:

A) генофонд

B) аллель

C) фенотип

D) филогенез

E) генотип

23. Мәдени өсімдіктердің орталықтарын ашқан:

A) С.С.Четвериков

B) Н.И.Вавилов

C) П.П.Лукьяненко

D) И.В.Мичурин

E) Н.В.Цинин

24. Ағзаның тіршілік ету қабілетін төмендететін фактор:

A) Шектеуші.

B) Экологиялық.

C) Антропогендік.

D) Абиотикалық.

E) Биотикалық.

25. Негізгі тамыры айқын байқалатын өсімдік-

A) Бақбақ.

B) Сарғалдақ.

C) Жүгері.

D) Жолжелкен (иманжапырақ).

E) Пияз.

26. Бидай тұқымы өне бастағанда қоректік заттардың эндоспермнен ұрыққа келуі:

A) Тұқымжарнақ арқылы.

B) Тұқым қабығы арқылы.

C) Сабақша арқылы.

D) Бүршікше арқылы.

E) Тамырша арқылы.

27. Балық, қос мекенді және сүт қоректілердің ішкі мүшелерінде паразиттік тіршілік ететін құрттар:

A) сүлік

B) нереида

C) трематодтар

D) шұбалшаң

E) ақ сұлама

28. Тағам ретінде пайдаланатын былқылдақденелілер (ұлулар):

A) Жалаңаш шырыш.

B) Айқұлақ.

C) Кіші тоспа ұлуы.

D) Үлкен тоспа ұлуы.

E) Каракатица.

29. Өрмекшітәрізділерге жататын тайга кенесі:

A) Құс.

B) Энцефалит.

C) Алма.

D) Ұн.

E) Қышыма.

30. 1мм3 қанда эритроцит саны:

A) екі жүз мыңнан үш жүз мыңға дейін

B) жүз мыңнан үш жүз мыңға дейін

C) бес мыңнан екі жүз мыңға дейін

D) бес млн-ға жақын

E) үш мыңнан төрт мыңға дейін









30-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Тірі табиғатқа жатады:

A) Ауа.

B) Өсімдік.

C) Жер.

D) Тау жыныстары.

E) Су.

2. Жүгері өсімдігінің гүлшоғыры:

A) Қалқаншагүл.

B) Шатыршагүл.

C) Сыпыртқыгүл.

D) Шашақгүл.

E) Собық пен шашақ.

3. Алқа тұқымдас өсімдіктің жемісі:

A) Жидек және қауашақ.

B) Бұршаққап.

C) Тұқымша.

D) Бұршаққын.

E) Дәнек.

4. Жорѓалаушылардыњ ±рыѓы дамиды-

A) Суда және іштей.

B) Қ±рлықта.

C) Қ±рлықта және іштей.

D) Суда.

E) Жер астында.

5. Ағза зертханасы деп аталады:

A) Қарын.

B) Бауыр.

C) Ауыз.

D) Аш ішек.

E) Тік ішек.

6. Саңырауқұлақтың жемісті денесінің жіпшумақтан өсіп дамуы:

A) Ауа жетіспегенде.

B) Топырақта ылғал жеткіліксіз болғанда.

C) Жылу жеткіліксіз болғанда.

D) Спорасы 20-25 см терең орналасқанда.

E) Ауа, ылғал, жылу жеткілікті болғанда.

7. Безгек паразитінің көбеюі-

A) Эритроциттер арқылы.

B) Бауыр арқылы.

C) Адам өкпесі арқылы.

D) Тері арқылы.

E) Ішектер арқылы.

8. Полиптер:

A) Көп қармалауышты жәндіктер.

B) Көп табанды жәндіктер.

C) Көп бүршікті жәндіктер.

D) Көпаяқты қозғалмайтын жәндіктер.

E) Көп симметриялы жәндіктер.

9. Адамның кеуде қуысында орналасатын мүше

A) Ішектер

B) Бүйрек

C) Бауыр

D) Өкпе

E) Қарын

10. Тірек-қимыл жүйесінің қызметін атқаратын мүше:

A) Бүйрек

B) Өкпе

C) Жүрек

D) Жүйке

E) Сүйек, бұлшықет

11. Оттегін тасымалдаушы қанның құрам бөлігі:

A) гемоглобин

B) тромбоцит

C) лейкоцит

D) гемотромбоцит

E) фибрин

12. Ұрықтың гаструла сатысындағы ішкі қабаты:

A) эпидермис

B) энтодерма

C) эпителий

D) мезодерма

E) эктодерма

13. Тіршілік үшін түраралық күрес дегеніміз-

A) Бір түрдің арасындағы күрес.

B) Жеке түрлер арасындағы күрес.

C) Қайшылықпен өтетін күрес.

D) Жеке даралар арасындағы бәсекелестік.

E) Қоршаған ортамен күрес.

14. Қызыл кітаптың міндеттері-

A) Үй жануарларының барлық түрін сақтап қалу.

B) Жабайы жануарлардың барлық түрін сақтау.

C) Республика заңдарына сәйкес сирек түрлерді қорғау.

D) Жабайы өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу.

E) Мәдени өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу.

15. Шыршаның тіршілік ұзақтығы-

A) 120-300 жыл.

B) 100 жыл.

C) 200 жыл.

D) 50 жыл.

E) 150 жыл.

16. Эритроцит құрамына кіретін химиялық элемент:

A) азот

B) темір

C) кальций

D) калий

E) оттегі

17. Естімей қалушылық:

A) Сыртқы құлақ рецепторларының зақымдауынан.

B) Ортаңғы құлақ рецепторларының зақымдауынан.

C) Есту жүйкесінің рецепторларының зақымдауынан.

D) Дабыл жарғағы рецепторларының зақымдауынан.

E) Ішкі құлақ рецепторларының және есту орталығының зақымдануынан.

18. Организмдердің табиғи ортаға бейімделуі:

A) Экологиялық физиология.

B) Акклиматизация (жерсіндіру).

C) Медицина.

D) Физиология.

E) Гигиена.

19. Нуклеин қышқылдарының түзілетін орны-

A) Цитоплазма.

B) Клетка орталығы.

C) Эндоплазмалық тор.

D) Рибосома.

E) Ядро.

20. ДНҚ тізбегіндегі азотты негіз Аденинге қарама қарсы нуклеотид:

A) тимин

B) аденин

C) пуанин

D) уроцил

E) цитозин

21. Доминантты гомозиготалы генотип:

A) АА

B) Аа

C) аа

D) вв

E) Вв

22. Селекцияда сапалы өнімдер алу үшін жасушаға рентген, ультракүлгін сәулелермен және химиялық заттармен әрекет жасау әдісі:

A) Жақын туыстар арасындағы әдіс.

B) Линияаралық гибрид.

C) Эксперименталды мутагенез.

D) Менторлық әдіс.

E) Әріден будандастыру әдісі.

23. Өте ертедегі адамдар қалай аталады

A) кроманьондар

B) неандерталдықтар

C) питекантроптар

D) австралопитектер

E) синантроптар

24. Фотопериодизм – дегеніміз:

A) Сыртқы ортаның табиғи өзгерісіне бейімделу.

B) Тіршілігін ырғақпен өткізуге бейімделу.

C) Экологиялық әсерге бейімделу.

D) Күн сәулесінің ұзақ түсуіне қайтаратын жауап реакциясы.

E) Организмнің қолайсыз жағдайға бейімделуі.

25. Жапырақтары кезектесіп орналасатын өсімдік:

A) бөртегүл

B) олеандр

C) үйеңкі

D) терек

E) фуксия

26. Жеміс түзіледі:

A) Аналық аузында

B) Спермияда

C) Аталық жіпшесінде

D) Аналық жатынында

E) Аналық мойында

27. Сүліктің көзі:

A) Алтау.

B) Сегіз.

C) Он екі.

D) Он шақты.

E) Бесеу.

28. Шаянның тыныс алуы нәтижесінде:

A) Ағзасына атмосфералық ауа өтіп отырады.

B) Зиянды темір заттары бөлінеді.

C) Қанға оттегі өтіп, қаннан CO2 суға бөлінеді.

D) Ағзадағы CO2-ы бөлінеді.

E) Оттегі арқылы органикалық заттар энергия бөле отырып, тотығады.

29. Жұлынның қозғаушы нейрондарына қозу-

A) Жүректен келеді.

B) Бұлшық еттерден келеді.

C) Тері рецепторларынан келеді.

D) Ішектерден келеді.

E) Үлкен ми сыңарларының қыртысынан келеді.

30. Сұйық ұлпаға жататын:

A) талшық

B) шеміршек

C) лимфа

D) май

E) сілекей








31-вариант

БИОЛОГИЯ

1. Г‰лден дамиды:

A) Т±қым пен тостаѓанша жапырақша

B) Аналық пен тостаѓан жапырақша

C) Аталық пен к‰лте жапырақша

D) Жеміс пен т±қым

E) К‰лте жапырақша мен г‰лсаѓақ

2. Ішқұрт ауруының алдын алу:

A) Егу (прививка) жасау.

B) Тазалық сақтау.

C) Антибиотиктер пайдалану.

D) Алкоголь пайдаланбау.

E) Өз бетімен емделу.

3. Бидай тұқымының қор заттарын жинайтын бөлігі:

A) Ұрығы.

B) Тұқым жарнақ.

C) Қауызы.

D) Тұқым кіндігі.

E) Эндосперм.

4. Май алынатын бұршақ тұқымдас өсімдік:

A) Асбұрыш.

B) Соя.

C) Атбұршақ.

D) Жержаңғақ.

E) Жоңышқа.

5. Жапырақ жүйкелері құралады:

A) Бағаналы ұлпалардан