Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Биология / Другие методич. материалы / Биология "Буынаяқтылар типі" 7-сынып
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Биология

Биология "Буынаяқтылар типі" 7-сынып

библиотека
материалов

Буынаяқтылар типі

 Сабақтың тақырыбы: Буынаяқтылар типі

Сабақтың мақсатында оқушылардың білім, білік дағдыларын тексеріп, жетілдіру, буынаяқтылар типін түсіндіріп, жәндіктерді ажырата білуге үйрету.Ойларын, тілдерін дамыту, сөздік қорларын молайту, есте сақтау қабілетін арттыру, адамгершілікке, ұқыптыллыққа, әдептілікке тәрбиелеу.

Түрі: шығармашылық бағыттағы білім беру сабағы

Әдіс-тәсілі: сұрақ-жауап,талдау,түсіндіру,көрнекілік,баяндау.

Көрнекілігі: интерактивті тақта, слайдтар, жәндіктердің

суреттері, кесте

Пәнаралық байланысы: дүниетану,жаратылыстану,

 

Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық:

1.Топтастыру тақтасын толтыру. ( конверттің ішіне жәндіктерді

әр оқушы салады )

 

Бауыраяқтылар

Қосжақтаулылар

Басаяқтылар

 

 

 

 

2.Біліміңді сынап көр. (сұрақ-жауапоқушыларға ауызша сұрақтар

қоямын,олар жауап береді)

1.Ұлулар типінің кластарын атаңдар?

( бауыраяқтылар,басаяқтылар,қосжақтаулылар)

2.Тип неге «ұлулар» деп аталған? (бұл топтағы жәндіктер денесі буылтықсыз, өте жұмсақ және дене құрылысы ұқсас болғандықтан, ұлулар типіне жатады)

3.Ұлуларда жаңадан пайда болған қандай мүшелер жүйесі бар, олар қандай қызмет атқарады? (тіс орнына үккі, асқа қатысты без бауыр мүшелері дамыған)

4.Ұлулар қалай тыныс алады? (құрлықта тіршілік ететін ұлулар өкпе арқылы тыныс алады, ал суда тіршілік ететіндер шапанша астында орналасқан желбезек арқылы жүзеге асады)

5.Ұлулар қалай қозғалады? (аяқтары арқылы қозғалады)

3.Мына кестені толтырып, дұрысына (+) белгісін, дұрыс келмегеніне (-) таңбасын қойыңдар: (3оқушыларды шығарып (+)

(-) таңбасын маркер мен

қойдыртамын )

Ұлулар типі

Дене қуысы

Асқорыту жүйесі

Артқы ішек

Аналь тесігі

Тынысалу

жүйесі

Қантарату жүйесі

Сорғыштар

1.Жүзімдік ұлу

 

 

 

 

 

 

 

2.Айқұлақ

 

 

 

 

 

 

 

3.Кальмар

 

 

 

 

 

 

 

4. Үй тапсырмасын қортындылау

1.Ұлу туралы ( жалпы ұлу туралы 1 оқушыдан сұраймын )

2.Ұлу туралы қызықты қосымша материал жөнінде сөйлеу.

( 1 оқушыдан сұраймын )

5. Жаңа сабақ (оқушыларды тақтаға қаратып,слайдттағы суреттерді

көрсетіп, олардан қай жәндік қай типке жататынын қор мен

жауап беру керек тек бір ғана типті

буынаяқтыларды айтпауы керек )

1.Жалпақ құрттар типі

2.Жұмыр құрттар типі

3.Буылтық құрттар типі

4.Ұлулар типі

5.Буынаяқтылар типі

1

Цепень (жармасқақ)

Сұлама

2

Қылтыңбас

Зымырақ

3

Шұбалшаң

Сүлік

4

Жүзім ұлуы

Сегізаяқ

5

Өзеншаян Бұғықоңыз

Сергіту сәті

Балалар жануарлар өзі нешеге бөлінеді,екіге омыртқалылар және омыртқассыздар.

Омыртқалыларға құстар, бақалар ал, омыртқасыздарға құрттар,жыландар жатады.Кәнекей балалар орнымыздан тұрамыз, бақалар алға ұмтылады, құстар ұшады сондықтан қолымызды былғайық.Құрттарды толқындатып қолымызбен жасайық.Жыландар денемізбен ирелендейік.

6. Бүгінгі өтетін сабағымыздың тақырыбы:

Буынаяқтылар типі

Б у ы н а я қ т ы л а р т и п і

↓ ↓ ↓

Шаянтәріздестер Өрмекшітәріздестер Бунақденелілер

7. Топтастыру тақтасын толтыру (конверттің ішіне жәндіктерді

салады әр оқушы)

Шаянтәріздестер

Өрмекшітәріздестер

Бунақденелілер

 

 

 

 

8.Оқушыларға өзім түсіндіріп өтемін. (қысқа ғана)

Кестеден кейін 3 типін балалар неге буынаяқтылар типіне жатқызып

тұрмыз.

Себебі шаянтәріздестер: олар суда тіршілік ететіндіктен, желбезек арқылы тыныс алады.Асшаян, өзен шаян, таңқышаяндар денесінің бас пен көкірек бөлігі тұтасқан.Ол баскөкірек және құрсақ бөліктерінен құралады.Жүрегі және қан тамырлары қанды дене қуысына айдайды.Сондықтан, қантарату жүйесі тұйықталмаған – ашық жүйелі.Зәр шығару жүйесі бездер арқылы жүзеге асады.Көру, сипап сезу, иіс сезу және тепе-теңдік сақтау мүшелері едәір дамыған.Шаянтәріздестердің басым бөлігі жынысты жолмен көбейеді.Шаянтәріздестер құрттарды, ұлуларды, балықтарды, өсімдіктерді қорек етеді.Сонымен бірге балықтардың, бақалардың, басқа да су жануарының өлексесін жеп, табиғатта санитарлық рөл атқарады.Ұсақ шаянтәріздестер циклоп өте ұсақ қоректік бөлшектерді, ұсақ ағзаларды қорек етеді.Өздері балықтарға жем болады.

Өрмекшітәріздестер олар құрлықта тіршілік ететін буынаятылар.Бұл топқа жататын жәндікткрдің денесі екі бөліктен:баскөкірек және құрсақ бөлімінен тұрады.Бұларда мұртша болмайды.Жабыны үш қабатты.Ол жәндіктің денесін судың булануынан қорғайды.Бұлардың дене қуысы аралас қуысты, сондықтан қантарату жүйесі ашық жүйелі.Өрмекшітәріздестердің баскөкірек бөлігінде 6 жұп аяқ орналасады.Бірінші жұбы – күйісаяқ; екінші жұбы – тұтқыаяқ; қалған 4 жұбы –жүруге арналған аяқтар.Сөйтіп, өрмекшітәріздестерде жүретін 8 аяқ болады.Ал құрсағында ешбір аяқ орналаспайды және көпшілігінде буылтықсыз, тегіс болып келеді.Өрмекшітәріздестердің көпшілігі сатанбез және мальпигий тамырлары арқылы қажетсіз заттарды бөледі.Өкпе қапшығы және демтүтік тыныс алу мүшелері болып табылады.Демтүтік – жәндіктің құрлықта өмір сүруге бейімделуінің нәтижесінде пайда болған жаңа түзіліс.Өкпе – желбезектер туындысы.Өрмекшітәріздестер тек қоймалжың күйдегі қоректі ғана пайдалана алады.Сондықтан олжалаған жәндігінің денесінде нәруызды ыдырататын бауыр мен сілекей безінің сөлін енгізеді.Қоймалжыңданған қоректі жұтқыншағымен сорады.Тамақтың денеден тысқары қоймалжың күйге ауысып қорытылуы астың ішектен тыс қорытылуы деп аталады.Өрмекшітәріздестерде құрсақ жүйке тізбекшесіндегі жүйке түйіндерінің іріленуін түйінді жүйке жүйесі түзіледі.Сезім мүшелері жақсы дамыған.Өрмекшітәріздестер дара жынысты, іштей ұрықтанады.Аналықтары жұмыртқа салып, жұмыртқадан ұрпақтары тікелей дамиды.Өрмекшітәріздестер – жыртқыш, паразит.Кейбіреулері қан сорады кене.Көпшілігі өсімдік және бунақденелілермен қоректеніп, олардың табиғаттағы санын реттейді.

Енді біреулері шағып бүйі, қарақұрт, адам мен үй хайуанаттарына үлкен қауіп төндіреді.Өрмекшітәріздестер –құрлықта өмір сүретін жәндіктер.Терісі- үш қабатты.Жабынында улы және өрмек тоқитын безі болады.Жұмыртқа арқылы көбейеді,тірілей туатын түрлері де бар.(жайылым кенелері,тайгалық кене, қышыма кене, тері кенелері, нәзікбас кенелері оқушылардан сұраймын).

Бунақденелілер– буынаятылар типіне жататын көпжасушалы, омыртқасыз жәндіктер.Бунақденелілер класы негізгі екі класс тармағына жіктеледі.Олар туақанатсыздар және қанаттылар класс тармағы.Бұлардың басқа буынаяқтылардан негізгі ерекшелігі – денесі айқын үш бөліктен құралады.Олар:бас, көкірек және құрсақ бөлімдері.Бунақденелілердің барлығы 6 аяқты.Басым бөлігінде қанаттары болады.Екі мұртша, күрделі және жай құрылысты көздер мен көзшелер баста орналасады.Көкірек бөлігіне қимыл- қозғалыс қызметін атқаратын аяқтар мен қанаттар орнығады.Көбею мүшелері құрсағында болады.Бунақденелілер демтүтік арқылы тыныс алады.Бунақденелілерге:қоңыздар, шыбындар, масалар, инеліктер, көбелектер, баларалары, құмырсқалар жатады.Бунақденелілердің ауыз мүшелерінің құрылысы да сан алуан түрлі.Мысалы: сүзіп жалаушы шыбын, шаншып – сорушы маса, кеміруші –тарақан, қоңыздар.

9.Технологиялық карта (оқушыларға тапсырма, осы бойынша

сөйлейді)

Шянтәріздестер

Өрмекшітәріздестер

Бунақденелілер

1.Шаянтәріздестерге

жалпы сипаттама

1.Өрмекшітәріздестерге

жалпы сипаттама

1.Бунақденелілерге

жалпы сипаттама

2.Шаянтәріздестердің

ең ірісі -таңқышаян

2.Кенелер –нағыз

паразит жәндіктер.

2. Дәуіт туралы

түсінік

3.Ең кішкене

шаянтәріздестер –

алонелла туыстас су

бүргесі.

3.119 –суретті талдау.

3.125 –суретті талдау.

11.Жаңа сабағымызды бекітейік:

Биологиялық диктант

1.     Буынаяқтылар типі шаянтәріздестер, өрмекшітәріздестер, бунақденелілер деп бөлінеді.

2.     Хитин дегеніміз – жасуныққа ұқсас ағзалық зат.

3.     Франция табиғат зерртеушісі Р. Реомюр 1712 жылы ең алғаш өзен шаянның түлеу үдерісінсипаттап жазды.

4.     1931-1934 жылдары Қаратеңізден Каспий теңізіне балыққа ілесіп, ірі асшаян-адсперус және ұсақ шаян-элегапс тап болды.

5.     Шаянтәріздес жәндіктер желбезектер арқылы тыныс алады.

6.     Бунақденелілер класы екіге туақанатсыздар және қанаттылар

деп бөлінеді.

12.Бағалау: (3,4,5 арифметикалық ортасын табайық кәнекей балалар).

13.Үйге тапсырма: §46 мазмұндау, 5 сұраққа жауап беру 118- кестені

орындау, жәндіктерге байланысты мақал-

мәтелдерді жазып келу.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

Буынаяқтылар типі

 Сабақтың тақырыбы: Буынаяқтылар типі

Сабақтың мақсатында оқушылардың білім, білік дағдыларын тексеріп, жетілдіру, буынаяқтылар типін түсіндіріп, жәндіктерді ажырата білуге үйрету.Ойларын, тілдерін дамыту, сөздік қорларын молайту, есте сақтау қабілетін арттыру, адамгершілікке, ұқыптыллыққа, әдептілікке тәрбиелеу.

Түрі: шығармашылық бағыттағы білім беру сабағы

Әдіс-тәсілі: сұрақ-жауап,талдау,түсіндіру,көрнекілік,баяндау.

Көрнекілігі: интерактивті тақта, слайдтар, жәндіктердің

суреттері, кесте

Пәнаралық байланысы: дүниетану,жаратылыстану,

 

Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық:

1.Топтастыру тақтасын толтыру. ( конверттің ішіне жәндіктерді

әр оқушы салады )

 

Бауыраяқтылар

Қосжақтаулылар

Басаяқтылар

     

 

2.Біліміңді сынап көр. (сұрақ-жауапоқушыларға ауызша сұрақтар

қоямын,олар жауап береді)

1.Ұлулар типінің кластарын атаңдар?

( бауыраяқтылар,басаяқтылар,қосжақтаулылар)

2.Тип неге «ұлулар» деп аталған? (бұл топтағы жәндіктер денесі буылтықсыз, өте жұмсақ және дене құрылысы ұқсас болғандықтан, ұлулар типіне жатады)

3.Ұлуларда жаңадан пайда болған қандай мүшелер жүйесі бар, олар қандай қызмет атқарады? (тіс орнына үккі, асқа қатысты без бауыр мүшелері дамыған)

4.Ұлулар қалай тыныс алады? (құрлықта тіршілік ететін ұлулар өкпе арқылы тыныс алады, ал суда тіршілік ететіндер шапанша астында орналасқан желбезек арқылы жүзеге асады)

5.Ұлулар қалай қозғалады? (аяқтары арқылы қозғалады)

3.Мына кестені толтырып, дұрысына (+) белгісін, дұрыс келмегеніне (-) таңбасын қойыңдар: (3оқушыларды шығарып (+)

(-) таңбасын маркер мен

қойдыртамын )

Ұлулар типі

Дене қуысы

Асқорыту жүйесі

Артқы ішек

Аналь тесігі

Тынысалу

жүйесі

Қантарату жүйесі

Сорғыштар

1.Жүзімдік ұлу

             

2.Айқұлақ

             

3.Кальмар

             

4. Үй тапсырмасын қортындылау

1.Ұлу туралы ( жалпы ұлу туралы 1 оқушыдан сұраймын )

2.Ұлу туралы қызықты қосымша материал жөнінде сөйлеу.

( 1 оқушыдан сұраймын )

5. Жаңа сабақ (оқушыларды тақтаға қаратып,слайдттағы суреттерді

көрсетіп, олардан қай жәндік қай типке жататынын қор мен

жауап беру керек тек бір ғана типті

буынаяқтыларды айтпауы керек )

1.Жалпақ құрттар типі

2.Жұмыр құрттар типі

3.Буылтық құрттар типі

4.Ұлулар типі

5.Буынаяқтылар типі

1

Цепень (жармасқақ)

Сұлама

2

Қылтыңбас

Зымырақ

3

Шұбалшаң

Сүлік

4

Жүзім ұлуы

Сегізаяқ

5

Өзеншаян Бұғықоңыз

Сергіту сәті

Балалар жануарлар өзі нешеге бөлінеді,екіге омыртқалылар және омыртқассыздар.

Омыртқалыларға құстар, бақалар ал, омыртқасыздарға құрттар,жыландар жатады.Кәнекей балалар орнымыздан тұрамыз, бақалар алға ұмтылады, құстар ұшады сондықтан қолымызды былғайық.Құрттарды толқындатып қолымызбен жасайық.Жыландар денемізбен ирелендейік.

6. Бүгінгі өтетін сабағымыздың тақырыбы:

Буынаяқтылар типі

Б у ы н а я қ т ы л а р т и п і

↓ ↓ ↓

Шаянтәріздестер Өрмекшітәріздестер Бунақденелілер

7. Топтастыру тақтасын толтыру (конверттің ішіне жәндіктерді

салады әр оқушы)

Шаянтәріздестер

Өрмекшітәріздестер

Бунақденелілер

     

 

8.Оқушыларға өзім түсіндіріп өтемін. (қысқа ғана)

Кестеден кейін 3 типін балалар неге буынаяқтылар типіне жатқызып

тұрмыз.

Себебі шаянтәріздестер: олар суда тіршілік ететіндіктен, желбезек арқылы тыныс алады.Асшаян, өзен шаян, таңқышаяндар денесінің бас пен көкірек бөлігі тұтасқан.Ол баскөкірек және құрсақ бөліктерінен құралады.Жүрегі және қан тамырлары қанды дене қуысына айдайды.Сондықтан, қантарату жүйесі тұйықталмаған – ашық жүйелі.Зәр шығару жүйесі бездер арқылы жүзеге асады.Көру, сипап сезу, иіс сезу және тепе-теңдік сақтау мүшелері едәір дамыған.Шаянтәріздестердің басым бөлігі жынысты жолмен көбейеді.Шаянтәріздестер құрттарды, ұлуларды, балықтарды, өсімдіктерді қорек етеді.Сонымен бірге балықтардың, бақалардың, басқа да су жануарының өлексесін жеп, табиғатта санитарлық рөл атқарады.Ұсақ шаянтәріздестер циклоп өте ұсақ қоректік бөлшектерді, ұсақ ағзаларды қорек етеді.Өздері балықтарға жем болады.

Өрмекшітәріздестер олар құрлықта тіршілік ететін буынаятылар.Бұл топқа жататын жәндікткрдің денесі екі бөліктен:баскөкірек және құрсақ бөлімінен тұрады.Бұларда мұртша болмайды.Жабыны үш қабатты.Ол жәндіктің денесін судың булануынан қорғайды.Бұлардың дене қуысы аралас қуысты, сондықтан қантарату жүйесі ашық жүйелі.Өрмекшітәріздестердің баскөкірек бөлігінде 6 жұп аяқ орналасады.Бірінші жұбы – күйісаяқ; екінші жұбы – тұтқыаяқ; қалған 4 жұбы –жүруге арналған аяқтар.Сөйтіп, өрмекшітәріздестерде жүретін 8 аяқ болады.Ал құрсағында ешбір аяқ орналаспайды және көпшілігінде буылтықсыз, тегіс болып келеді.Өрмекшітәріздестердің көпшілігі сатанбез және мальпигий тамырлары арқылы қажетсіз заттарды бөледі.Өкпе қапшығы және демтүтік тыныс алу мүшелері болып табылады.Демтүтік – жәндіктің құрлықта өмір сүруге бейімделуінің нәтижесінде пайда болған жаңа түзіліс.Өкпе – желбезектер туындысы.Өрмекшітәріздестер тек қоймалжың күйдегі қоректі ғана пайдалана алады.Сондықтан олжалаған жәндігінің денесінде нәруызды ыдырататын бауыр мен сілекей безінің сөлін енгізеді.Қоймалжыңданған қоректі жұтқыншағымен сорады.Тамақтың денеден тысқары қоймалжың күйге ауысып қорытылуы астың ішектен тыс қорытылуы деп аталады.Өрмекшітәріздестерде құрсақ жүйке тізбекшесіндегі жүйке түйіндерінің іріленуін түйінді жүйке жүйесі түзіледі.Сезім мүшелері жақсы дамыған.Өрмекшітәріздестер дара жынысты, іштей ұрықтанады.Аналықтары жұмыртқа салып, жұмыртқадан ұрпақтары тікелей дамиды.Өрмекшітәріздестер – жыртқыш, паразит.Кейбіреулері қан сорады кене.Көпшілігі өсімдік және бунақденелілермен қоректеніп, олардың табиғаттағы санын реттейді.

Енді біреулері шағып бүйі, қарақұрт, адам мен үй хайуанаттарына үлкен қауіп төндіреді.Өрмекшітәріздестер –құрлықта өмір сүретін жәндіктер.Терісі- үш қабатты.Жабынында улы және өрмек тоқитын безі болады.Жұмыртқа арқылы көбейеді,тірілей туатын түрлері де бар.(жайылым кенелері,тайгалық кене, қышыма кене, тері кенелері, нәзікбас кенелері оқушылардан сұраймын).

Бунақденелілер– буынаятылар типіне жататын көпжасушалы, омыртқасыз жәндіктер.Бунақденелілер класы негізгі екі класс тармағына жіктеледі.Олар туақанатсыздар және қанаттылар класс тармағы.Бұлардың басқа буынаяқтылардан негізгі ерекшелігі – денесі айқын үш бөліктен құралады.Олар:бас, көкірек және құрсақ бөлімдері.Бунақденелілердің барлығы 6 аяқты.Басым бөлігінде қанаттары болады.Екі мұртша, күрделі және жай құрылысты көздер мен көзшелер баста орналасады.Көкірек бөлігіне қимыл- қозғалыс қызметін атқаратын аяқтар мен қанаттар орнығады.Көбею мүшелері құрсағында болады.Бунақденелілер демтүтік арқылы тыныс алады.Бунақденелілерге:қоңыздар, шыбындар, масалар, инеліктер, көбелектер, баларалары, құмырсқалар жатады.Бунақденелілердің ауыз мүшелерінің құрылысы да сан алуан түрлі.Мысалы: сүзіп жалаушы шыбын, шаншып – сорушы маса, кеміруші –тарақан, қоңыздар.

9.Технологиялық карта (оқушыларға тапсырма, осы бойынша

сөйлейді)

Шянтәріздестер

Өрмекшітәріздестер

Бунақденелілер

1.Шаянтәріздестерге

жалпы сипаттама

1.Өрмекшітәріздестерге

жалпы сипаттама

1.Бунақденелілерге

жалпы сипаттама

2.Шаянтәріздестердің

ең ірісі -таңқышаян

2.Кенелер –нағыз

паразит жәндіктер.

2. Дәуіт туралы

түсінік

3.Ең кішкене

шаянтәріздестер –

алонелла туыстас су

бүргесі.

3.119 –суретті талдау.

3.125 –суретті талдау.

11.Жаңа сабағымызды бекітейік:

Биологиялық диктант

1.     Буынаяқтылар типі шаянтәріздестер, өрмекшітәріздестер, бунақденелілер деп бөлінеді.

2.     Хитин дегеніміз – жасуныққа ұқсас ағзалық зат.

3.     Франция табиғат зерртеушісі Р. Реомюр 1712 жылы ең алғаш өзен шаянның түлеу үдерісінсипаттап жазды.

4.     1931-1934 жылдары Қаратеңізден Каспий теңізіне балыққа ілесіп, ірі асшаян-адсперус және ұсақ шаян-элегапс тап болды.

5.     Шаянтәріздес жәндіктер желбезектер арқылы тыныс алады.

6.     Бунақденелілер класы екіге туақанатсыздар және қанаттылар

деп бөлінеді.

12.Бағалау: (3,4,5 арифметикалық ортасын табайық кәнекей балалар).

13.Үйге тапсырма: §46 мазмұндау, 5 сұраққа жауап беру 118- кестені

орындау, жәндіктерге байланысты мақал-

мәтелдерді жазып келу.

Автор
Дата добавления 02.02.2015
Раздел Биология
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров1568
Номер материала 359294
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх