Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Классному руководителю / Научные работы / Бұл кесте қазақ тіліне

Бұл кесте қазақ тіліне

  • Классному руководителю

Поделитесь материалом с коллегами:

Есімшелердің сөйлемдегі қызметі

Есімше-әрі есім, әрі етістік мәнінде қолданылатындықтан, ыңғайына қарай сөйлемнің барлық мүшесінің қызметін атқара алады.

Ережесі

Мысалы

Есімше жіктеліп келіп, сөйлемнің баяндауыш қызметін атқарады.

Қазақтың қай нәсілден тарағанын, Білерсің басқа сөзің жарағанын.

Есімше зат есіммен тіркесіп келіп немесе ілік септікте тұрып анықтауыш қызметін атқарады.

Көшкен ауылды іздеп табалық.

Есімше атау септікте тұрып заттанып, бастауыш қызметін атқарады.

Үнсіз күліп тұрған-бағанағы шәкірт бала.

Есімше атау мен іліктен басқа септіктердің бірінде тұрып толықтауыш қызметін атқарады.

Ұялғанды, жауап айтпағанды кешірмейтін әке мінезі Абайға мәлім.

Есімше барыс және жатыс, шығыс, көмектес септіктерінің бірінде тұрып немесе шылау сөздерімен тіркесіп пысықтауыш болады.

Білмекке кетті көңілі жөнін сұрап.







Көсемшенің сөйлемдегі қызметі

Ережесі

Мысалы

Көсемше жіктеліп келіп немесе күрделі етістіктің құрамында негізгі етістік көсемше тұлғалы болып, ал көмекші етістік жіктеліп келіп баяндауыш қызметін атқарады.

Жұмабайдың қалаға бұ жолы не жұмыспен барғанын Абай дәл білмейді.

Көсемше қимылдың, іс-әрекеттің амалын, жай-күйін, мақсатын, себебін, мезгілін білдіріп, пысықтауыш қызметін атқарады.

Көшкен ауылды іздеп табалық.

Есімше атау септікте тұрып заттанып, бастауыш қызметін атқарады.

Ескі бише отырман бос мақалдап, Ескі ақынша мал үшін тұрман зарлап.

Кейде көсемше тұлғалы етістік жіктеліп келген баяндауышпен, есімшеден болған анықтауышпен, септеліп келген есімшемен, тұйық етістіктен болған толықтауышпен біріңғай мүше болып келіп те қызмет атқарады.

Осы жақта бір қарт атамыз бар дегенге жолығып, қолын алып, бір-екі ауыз ақыл сұрайын деп едім.



Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 24.02.2016
Раздел Классному руководителю
Подраздел Научные работы
Просмотров65
Номер материала ДВ-481920
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх