895692
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5 480 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1 400 руб.
Московские документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 60%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО до 28 февраля!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности №038767 выдана ООО "Столичный учебный центр", г.Москва)

Инфоурок / Технология / Конспекты / Бұйымдарға қолданылатын ою- өрнек түрлері

Бұйымдарға қолданылатын ою- өрнек түрлері


Напоминаем, что в соответствии с профстандартом педагога (утверждён Приказом Минтруда России), если у Вас нет соответствующего преподаваемому предмету образования, то Вам необходимо пройти профессиональную переподготовку по профилю педагогической деятельности. Сделать это Вы можете дистанционно на сайте проекта "Инфоурок" и получить диплом с присвоением квалификации уже через 2 месяца!

Только сейчас действует СКИДКА 50% для всех педагогов на все 184 курса профессиональной переподготовки! Доступна рассрочка с первым взносом всего 10%, при этом цена курса не увеличивается из-за использования рассрочки!

ВЫБРАТЬ КУРС И ПОДАТЬ ЗАЯВКУ
библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Пән мұғалімі: Е.А.Ескалиев . Қарасу орта жалпы білім беретін мектебінің мұғалімі

Мекен- жайы: Батыс Қазақстан. Казталов ауданы


Сабақтың тақырыбы: Бұйымдарға қолданылатын ою- өрнек түрлері.

Сабақтың мақсаты: ою- өрнек туралы түсінік беру.

Білімділік: қазақ халқының ою- өрнек түрлеріне сипаттама беру.

Дамытушылық: ою- өрнектің тілін түсіндіру, сырына мән беру арқылы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту.

Тәриелік: ою- өрнек арқылы оқушылардың ой-өрісін, білімін жан- жақты дамыту, халқымыздың асыл мұраларын, салт- дәстүрін, өнерін құрыметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ

Сабақтың типі: аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: топпен жұмыс, түсіндіру, сарамандық жұмыс.

Сабақтың көрінекілігі: слайдтар: «Ә.Қастеевтің сөзі», «Ою-өрнектер», «Сергіту сәті», «Б.Момышұлының сөзі».

Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, әдебиет, математика.

Сабақтың барысы: 1.Ұйымдастыру бөлімі.

Оқушылармен амандас, түгелдеу. Екі топқа бөлу.

2. Үй тапсырмасын сұрау.

1. Сырғалар пішініне қарай қалай бөлінеді?

2. Сырғалар жасалатын материалына қарай қалай аталады?

3. Шолпы мен шашбау қандай құймалардан қалай жасалады?

4. Шолпы мен шашбауды не үшін тағады?

5. Білезік дегеніміз не?

6. Тамақша дегеніміз не?

7. Тамақша неден жасалады?

8. Білезіктің қандай түрлері бар?

9. Алқа қандай бұйым?

10. «Алқа сырға» деп қандай бұйымды айтады?

3. Жаңа сабақ.

Өнерді таудың бұлағынан,

Қойдың құлағынан,

Апамның киізінен,

Қошқардың мүйізінен үйрендім.

Ә.Қастеев.

Халық арасында кең қанат жайған қолданбалы өнер саласының біреуі зергерлік болса, екіншісі ағаш өңдеу өнері. Қазақ халқының қолөнерінің сала-саласында кең қолданылып келген, өнердің өте көне, әрі күрделі түрі ою-өрнек өнері.Қазақтың қолтума сәндік өнерінің барлық түріне де оюлар мен өрнектер алғашқы элемент ретінде қолданылады.

Қазақтың ою-өрнегінің бірнеше ондаған ғасырлық тарихы бар, атадан балаға, ұрпақтан ұрпаққа мұра болып, үнемі қолданыста болып, дамып келе жатқан өнер түрі. Оған мысал ретінде «Сырмақ шерткен сыр» аңыз әңгімесін айтуға болады.

Ертеде бір әділ хан болыпты. Оның жарлығымен қол астындағы халық үй жиһаздарын, киім-кешек, құрал-саймандарын, қару-жарақтарын ою-өрнектеп әдемілеп ұстайтын болған. Сондықтан оны халық Ою хан атапты. Бір жылдары бөтен елдің ханы жаулап алып, Ою ханды зынданға тастапты. Ою ханның орнына хан болып, бұрынғы салт-дәстүрді, ою-өрнекті жойып, жаңаша құрмақ болады. Жаңа дегендерінің бәрі тез ұмыт бола береді. Оған жөн айтқан адамдардың көзін жоя берген. Сондықтан оны халық Жою хан деп атапты.

Бұл кезде Ою хан зынданда жағдайдың бәрін естіп-біліп жатыпты. Бір күні Жою ханның жалғыз ұлы аңға шығады. Жолдағы аңның бәрін түгел қырып, ойына келгенін істеп келе жатырғанда бір үкі мұның бетіне шапшып, екі көзін ойып жібереді. Еш нәрсе көре алмай тентіреп келе жатып, жардан құлап көлге батып өледі. Жою хан баласына іздеу салады.

-Кімде-кім баламның өлімін естіртер болса, соның басын аламын,- деп жарлық берген соң ешкімнің батылы бармай.

Мұны естіген Ою хан баланы іздеуге баратынын хабарлайды. Жою хан оны зынданнан шығарып, жолға салады. Ол дәрі-дәрмегін алып орманды аралап келе жатса бір тастың астынан:

-Жойылсын, Жою хан! –деп қиналған дауысты естиді. Тасты көтеріп қараса, жамбасына оқ тиіп, күйреген сұр тышқанды көреді. Оның аяғын таңып, дәрі құйып жөніне жібереді. Осылайша кездескен аң-құстың барлығын емдейді. Ең соңында қанаты сынған үкіні емдеп, «Жою ханның баласын көрдің бе?» деп сұрайды.

-Қатыгез хан баласы жолында кездескен сұр тышқанды, арқарды, бұғыны, жолбарысты жаралап, балықты құрлыққа тастап, қайтып айналып келіп, сойып алмақ болғанда, мен оның екі көзін шығардым. Өйткені бұл аңдардың барлығы Ою хан еккен орманның ең соңғы аңдары еді. Хан баласы қазір көл түбінде өліп жатыр.

Мұның бәрін естіген Ою хан үйіне келіп, ойланып, оқиғаның желісін сырмақтың бетіне ою түрінде түсіріп, Жою ханға алып келеді. Жою хан сырмақтың оюына қарап отырып, оқиғаны былайша тарқатады.

hello_html_231825ed.jpg

hello_html_4f5c487.jpg

hello_html_m5aa4e6b7.jpg

hello_html_1a4ec7d7.jpg


hello_html_m3aa091fb.jpghello_html_63db6be6.jpg

hello_html_m1adaf73d.jpghello_html_m22524408.jpg

hello_html_f00c325.jpghello_html_m2b5f245.jpg

hello_html_m171a8fdf.jpghello_html_m7dbbd44d.jpg


-Тоқта, мына ою не деп тұр? Балаң екіге бөлінді, жаны рухта, тәні аруаққа айналды деп тұр ма?

-О, жалған! Менің ұлым шынымен өлгені ме? Өлтірем!!!- деп қылышын суырып Ою ханға төнеді. Ою хан саспастан Жою ханның өз жарлығын есіне салады. Ханның екі айтқаны өлгені деп, жарлық бойынша өз басын алады. Ою ханды ел-жұрты қайта хан көтереді.

Әр оюдың тілі бар деген сөз осыдан қалған.

Бұл аңыздан ою-өрнектердің барлығын қоршаған ортадан алғанын көреміз.

Көне заманнан қазіргі кезге дейін халықтың тұрмыс-дәстүрімен тығыз қайнасып, өмір сүріп келе жатқан өнердің бір түрі –ол қолданбалы өрнек өнері.

Қазірде ою-өрнектерді композициялық құрылымына қарай бір жүйеге келтіру үшін ғалымдар ою-өрнекті төрт топқа бөледі: 1. Зооморфты 2.Өсімдік пішіндес 3. Геометриялық 4. Космогониялық.

hello_html_65b75527.jpg



Әр ою-өрнектің астарында мағына болады. Мысалы: «қошқар мүйіз» оюы молшылықты меңзейді, «ағаш» оюы ынтымақ бірлікті, «ирек» оюы адамның өмір жолы, судың белгісі, «шеңбер» оюы жарық өмір жолы дегенді білдіреді.


hello_html_63a86c59.jpghello_html_mdb4f8de.jpg


«Құс», «түйе табан», «итқұйрық» ою-өрнектері кебеже, жүкаяқ,әбдіре, асадал сынды бұйымдарда, ал өсімдік пішіндес оюлар «гүл», «жапырақ», «қырмызы гүл», т.б. ағаш бұйымдарда шебердің талғамына қарай топтастырып беріліп отырған. Геометриялық өрнектер кілемде, шым шиде, ағаш пен тастан өңделген бұйымдарда сондай-ақ барлық дерлік бұйымдарда композиция құру барысында пайдаланады. Космогониялық өрнектер көбіне кілемде, жүзіктерде кездеседі.

Жоғарыда өрнектердің композициялық құрылымы дегенді айттық.Композиция дегеніміз -өрнекті бұйымның бетіне реттеп орналастыру, жүйелеу.

hello_html_22858d6.jpg

Композициялық тұйық өрнектер дегеніміз- шеңбер ішінде, түрлі бұрыштар ішінде орналасқан өрнектер.

hello_html_m76b56171.jpg


Өрнектерді орналастыру үшін симметрия сақталу керек. Симметрия дегеніміз- ою өрнектің екі жағының тең болуы. Ою-өрнекте бір элемент қайталанып келсе мұны- ритм дейміз. Бұйымға салынатын ою-өрнектің бояу түрлерінің бір-бірімен үйлесіп, жарасым табуы – колорит деп аталады.


hello_html_mcee2bab.jpghello_html_43523138.jpg


Мысалы: көк түс – аспанды, жасару, өмір, өсу деген мағынаны білдіреді, қызыл түс – оттың, күннің белгісі, қара түс – жердің түсі, берекенің белгісі, сары түс – ақыл, парасат, байлықтың белгісі, ақ түс – қуаныштың, бақыттың, тазалықтың белгісі, жасыл түс – жастықтың, көктемнің белгісін білдіреді.

Сонымен қазақтың ою және өрнек деген қос сөзі біріге келіп, латынша орнамент деген ұғымды білдіреді. Мағынасы әсемдеу, сәндеу. Ою дегеніміз – бұйымға түсірілген өрнекті пышақпен кесу арқылы өңдеу, бұйымды шабу кезіндегі ойып өңдеу жұмыстары. Өрнек дегеніміз – кез келген бұйымның сыртына түсірілетін біртұтас байланысты әшекей. Жалпы алғанда ою - өрнек дегеніміз - әдемі ырғаққа арнаулы жүйемен құрылған өрнек бөлшектері.

Шеберлер бұйымға салатын ою - өрнектерді жүйелеп, бояуларын да үйлестіре біледі.

Артында өшпес із қалдырған қолөнер шеберлері біздің өңірде де баршылық. Соның бір – екеуіне тоқтала кетейік.

Айдос Мұратов (1881-1970) жылдар аралығында өмір сүрген. 1945 жылы ҚССР Министрлер Советі жанындағы Архитектура істері жөніндегі мемлекеттік комитет шақырады. Мұнда ол алғашқы Қазақ совет архитекторы Төлеу Бәсеновтың басшылығымен мәдениет орындарына қазақтың түрлі ұлттық ою - өрнегін салу жөніндегі көрсету шебері болып жұмыс істейді. Абай атындағы академиялық опера және балет театрын безендіру жұмысына қатысты. Қазақ қол өнерін дамытудағы еңбегі үшін «Құрмет Белгісі» орденімен наградталды. Бұл кісінің жасаған бұйымдары мұражайларда сақтаулы тұр, кейбір үйлерде әлі күнге дейін бар.



hello_html_m181816b9.png


hello_html_1e5662d5.png

Баймағамбет Оразымбетұлы (1900 – 1994) жылдар аралығында өмір сүрген. Оның жасаған ер – тұрманы 1944 жылы Мәскеуде көрмеге қойылған. Ақтөбе мұражайында жасаған зергерлік бұйымдары тұр.


Сергіту сәті. Мақалдың жалғасын тап.

1.Еңбек қылсаң ерінбей, тояды ...

2.Шешеннің сөзі мерген, шебердің ...

3.Ер қадірін ер білер, зер ...

4.Жаңбырмен жер көгерер, еңбекпен ...

5.Істегенің еліңе жақсы, үйренгенің ...

6.Не ексең, соны ...

7.Екпей егін бітпес, үйренбей ...

8.Ақыл көпке жеткізер, өнер ...

Сабақты бекіту: екі топқа екі түрлі тапсырма беру арқылы бекітіледі.

1.Оюларды өз тобына жинау.

2.Графикалық диктант.

1.Композициялық құрылымына қарай ою-өрнек екі топқа бөлінеді.

2. «Қошқар мүйіз» зооморфты өрнек түріне жатады.

3.Композиция дегеніміз - өрнектерді салыстыру.

4.Симметрия дегеніміз – ою-өрнектің бір жағының үлкен болуы.

5.Өрнек дегеніміз – бұйымның сыртына түсірілетін әшекей.

6.Көк түс – жастық, көктемнің белгісі.

Дәптермен жұмыс. Жаңа сөздерді дәптерге жазу.

Бағалау.

Үйге тапсырма: Қазақ халқының ою-өрнектерін басқа халықтардың ою-өрнектерімен салыстыру.

Теориялық бөлімді қорыту.

Өткенді еске алып, ойға толам,

Сұрыптап тезге салып, көп ойланам,

Ой түбіне жете алмай титықтасам,

Қолыма қайшы алып, ою оям – деп Б.Момышұлы атамыз айтқандай біз де келесі сарамандық жұмыс бөліміне көшеміз.

Сарамандық жұмыс. Ағаш бетіне бедерлеп өрнек ою.

1.Салынатын өрнек жобасын қағазға салу.

2.Тақтай бетін тегістеп сүргілеу.

3.Өрнекті ағаш бетіне көшіру.

4.Өрнекті ою.

Жұмысты саралап сараптау, баға беру.

Жұмыс орнын жинастыру.





Краткое описание документа:


Пән мұғалімі: Е.А.Ескалиев . Қарасу орта жалпы білім беретін мектебінің мұғалімі

Мекен- жайы: Батыс Қазақстан. Казталов ауданы

 

Сабақтың  тақырыбы:  Бұйымдарға   қолданылатын   ою- өрнек   түрлері.

Сабақтың  мақсаты:  ою- өрнек   туралы   түсінік   беру.

Білімділік:   қазақ   халқының   ою- өрнек   түрлеріне   сипаттама   беру.

Дамытушылық:   ою- өрнектің   тілін   түсіндіру,   сырына   мән   беру   арқылы                                                   оқушылардың   шығармашылық   қабілетін   дамыту.

 Тәриелік:   ою- өрнек   арқылы   оқушылардың ой-өрісін,   білімін   жан- жақты   дамыту,   халқымыздың   асыл   мұраларын, салт- дәстүрін,   өнерін   құрыметтеуге   тәрбиелеу.

Сабақтың  түрі:   дәстүрлі   сабақ

Сабақтың  типі:   аралас   сабақ.

Сабақтың  әдісі:   топпен   жұмыс,  түсіндіру,  сарамандық  жұмыс.

Сабақтың  көрінекілігі:  слайдтар: «Ә.Қастеевтің  сөзі»,  «Ою-өрнектер», «Сергіту  сәті»,                                                      «Б.Момышұлының  сөзі».

Пәнаралық  байланыс:   бейнелеу  өнері,   әдебиет,   математика.

Сабақтың  барысы:    1.Ұйымдастыру   бөлімі.

                                 Оқушылармен   амандас,   түгелдеу.   Екі   топқа   бөлу.

                                    2.   Үй   тапсырмасын   сұрау.

     1.   Сырғалар   пішініне   қарай   қалай   бөлінеді?

     2.   Сырғалар   жасалатын   материалына   қарай   қалай   аталады?

     3.   Шолпы   мен   шашбау   қандай   құймалардан   қалай   жасалады?

     4.   Шолпы   мен   шашбауды   не   үшін   тағады?

     5.   Білезік   дегеніміз   не?

     6.   Тамақша   дегеніміз   не?

     7.   Тамақша  неден   жасалады?

     8.   Білезіктің   қандай   түрлері   бар?

     9.   Алқа   қандай   бұйым?

   10.   «Алқа   сырға»   деп   қандай   бұйымды   айтады?

                                             3.   Жаңа   сабақ.

           Өнерді   таудың   бұлағынан,

           Қойдың   құлағынан,

           Апамның    киізінен,

           Қошқардың   мүйізінен    үйрендім.

                                                          Ә.Қастеев.

Халық  арасында  кең  қанат  жайған  қолданбалы  өнер  саласының  біреуі  зергерлік  болса,  екіншісі  ағаш  өңдеу  өнері.  Қазақ  халқының  қолөнерінің  сала-саласында  кең  қолданылып  келген,  өнердің  өте  көне,  әрі  күрделі  түрі  ою-өрнек  өнері.Қазақтың  қолтума  сәндік  өнерінің  барлық  түріне  де  оюлар  мен  өрнектер  алғашқы  элемент  ретінде  қолданылады.

Қазақтың  ою-өрнегінің  бірнеше  ондаған  ғасырлық  тарихы  бар,  атадан  балаға,  ұрпақтан  ұрпаққа  мұра  болып,  үнемі  қолданыста  болып,  дамып  келе  жатқан  өнер  түрі.  Оған  мысал  ретінде  «Сырмақ  шерткен  сыр»  аңыз  әңгімесін  айтуға  болады.

      Ертеде  бір  әділ  хан  болыпты.  Оның  жарлығымен  қол  астындағы  халық  үй  жиһаздарын,  киім-кешек,  құрал-саймандарын,  қару-жарақтарын  ою-өрнектеп  әдемілеп  ұстайтын  болған.  Сондықтан  оны  халық  Ою  хан  атапты.  Бір  жылдары  бөтен  елдің  ханы  жаулап  алып,  Ою  ханды  зынданға  тастапты.  Ою  ханның  орнына  хан  болып,  бұрынғы  салт-дәстүрді,  ою-өрнекті  жойып,  жаңаша  құрмақ  болады.  Жаңа  дегендерінің  бәрі  тез  ұмыт  бола  береді.  Оған  жөн  айтқан  адамдардың  көзін  жоя  берген.  Сондықтан  оны  халық  Жою  хан  деп  атапты.

      Бұл  кезде  Ою  хан  зынданда  жағдайдың  бәрін  естіп-біліп  жатыпты.  Бір  күні  Жою   ханның  жалғыз  ұлы  аңға  шығады.  Жолдағы  аңның  бәрін  түгел  қырып,  ойына  келгенін  істеп  келе  жатырғанда  бір  үкі  мұның  бетіне  шапшып,  екі  көзін  ойып  жібереді.  Еш  нәрсе  көре  алмай  тентіреп  келе  жатып,  жардан  құлап  көлге  батып  өледі.   Жою  хан  баласына  іздеу  салады.

      -Кімде-кім  баламның  өлімін  естіртер  болса,  соның  басын  аламын,- деп  жарлық  берген  соң  ешкімнің  батылы  бармай.

     Мұны  естіген  Ою  хан  баланы  іздеуге  баратынын  хабарлайды.  Жою  хан  оны  зынданнан  шығарып,  жолға  салады.  Ол  дәрі-дәрмегін  алып  орманды  аралап  келе  жатса  бір  тастың  астынан:

    -Жойылсын,  Жою  хан! –деп  қиналған  дауысты  естиді.  Тасты  көтеріп  қараса,  жамбасына  оқ  тиіп,  күйреген  сұр  тышқанды  көреді.  Оның  аяғын  таңып,  дәрі  құйып  жөніне  жібереді.  Осылайша  кездескен  аң-құстың  барлығын  емдейді.  Ең  соңында  қанаты  сынған  үкіні  емдеп,   «Жою  ханның  баласын  көрдің  бе?»  деп  сұрайды.

    -Қатыгез  хан  баласы  жолында  кездескен  сұр  тышқанды,  арқарды,  бұғыны,  жолбарысты  жаралап,  балықты  құрлыққа  тастап,  қайтып  айналып  келіп,  сойып  алмақ  болғанда,  мен  оның  екі  көзін  шығардым.  Өйткені  бұл  аңдардың  барлығы  Ою  хан  еккен  орманның  ең  соңғы  аңдары  еді.  Хан  баласы  қазір  көл  түбінде  өліп  жатыр.

     Мұның  бәрін  естіген  Ою  хан  үйіне  келіп,  ойланып,  оқиғаның  желісін  сырмақтың  бетіне  ою  түрінде  түсіріп,  Жою  ханға  алып  келеді.  Жою  хан  сырмақтың  оюына  қарап  отырып,  оқиғаны  былайша  тарқатады.  

    

          

                           

      

 

 

    -Тоқта,  мына  ою  не  деп  тұр?  Балаң  екіге  бөлінді,  жаны  рухта,  тәні  аруаққа  айналды  деп  тұр  ма?

    -О,  жалған!  Менің  ұлым  шынымен  өлгені  ме?  Өлтірем!!!- деп  қылышын  суырып  Ою  ханға  төнеді.  Ою  хан  саспастан  Жою  ханның  өз  жарлығын  есіне  салады.  Ханның  екі  айтқаны  өлгені  деп,  жарлық  бойынша  өз  басын  алады.  Ою  ханды  ел-жұрты  қайта  хан  көтереді.

    Әр  оюдың  тілі  бар  деген  сөз  осыдан  қалған.

Бұл  аңыздан  ою-өрнектердің  барлығын  қоршаған  ортадан  алғанын  көреміз.

Көне  заманнан  қазіргі  кезге  дейін  халықтың  тұрмыс-дәстүрімен  тығыз  қайнасып,  өмір  сүріп  келе  жатқан  өнердің  бір  түрі –ол  қолданбалы  өрнек  өнері.

Қазірде  ою-өрнектерді  композициялық  құрылымына  қарай  бір  жүйеге  келтіру  үшін  ғалымдар  ою-өрнекті  төрт  топқа  бөледі:    1. Зооморфты      2.Өсімдік  пішіндес 3.  Геометриялық    4.  Космогониялық.

 

 

Әр  ою-өрнектің  астарында  мағына  болады.  Мысалы:  «қошқар мүйіз»  оюы  молшылықты   меңзейді,    «ағаш»  оюы  ынтымақ   бірлікті,  «ирек»  оюы  адамның  өмір  жолы,  судың  белгісі,  «шеңбер»  оюы  жарық  өмір  жолы  дегенді  білдіреді.

«Құс»,  «түйе  табан»,  «итқұйрық»  ою-өрнектері  кебеже,  жүкаяқ,әбдіре,  асадал  сынды  бұйымдарда,  ал  өсімдік  пішіндес  оюлар  «гүл»,  «жапырақ»,  «қырмызы  гүл»,  т.б.  ағаш  бұйымдарда  шебердің  талғамына  қарай  топтастырып  беріліп  отырған.  Геометриялық  өрнектер  кілемде,  шым  шиде,  ағаш  пен  тастан  өңделген  бұйымдарда сондай-ақ барлық дерлік  бұйымдарда  композиция  құру  барысында пайдаланады. Космогониялық  өрнектер  көбіне  кілемде,  жүзіктерде  кездеседі.

Жоғарыда  өрнектердің  композициялық  құрылымы  дегенді  айттық.Композиция  дегеніміз -өрнекті  бұйымның  бетіне  реттеп  орналастыру,  жүйелеу.

Композициялық  тұйық  өрнектер  дегеніміз- шеңбер  ішінде,  түрлі  бұрыштар  ішінде  орналасқан өрнектер.

Өрнектерді  орналастыру  үшін  симметрия  сақталу  керек.  Симметрия  дегеніміз- ою  өрнектің  екі  жағының  тең  болуы.  Ою-өрнекте  бір  элемент  қайталанып  келсе  мұны- ритм  дейміз.  Бұйымға  салынатын  ою-өрнектің  бояу  түрлерінің  бір-бірімен  үйлесіп,  жарасым  табуы – колорит  деп  аталады.

Мысалы:  көк  түс – аспанды,  жасару,  өмір,  өсу  деген  мағынаны  білдіреді,  қызыл  түс – оттың,  күннің  белгісі,  қара  түс – жердің  түсі,  берекенің  белгісі,  сары  түс – ақыл,  парасат,  байлықтың  белгісі,  ақ  түс – қуаныштың,  бақыттың,  тазалықтың  белгісі,  жасыл  түс – жастықтың,  көктемнің  белгісін  білдіреді.

Сонымен  қазақтың  ою  және  өрнек  деген  қос  сөзі  біріге  келіп,  латынша  орнамент  деген  ұғымды  білдіреді.   Мағынасы  әсемдеу,  сәндеу.  Ою  дегеніміз – бұйымға  түсірілген  өрнекті  пышақпен  кесу  арқылы  өңдеу,  бұйымды  шабу  кезіндегі  ойып  өңдеу  жұмыстары.  Өрнек  дегеніміз – кез  келген  бұйымның  сыртына  түсірілетін  біртұтас  байланысты  әшекей.  Жалпы  алғанда  ою - өрнек  дегеніміз - әдемі  ырғаққа  арнаулы  жүйемен  құрылған  өрнек  бөлшектері.

Шеберлер  бұйымға  салатын  ою - өрнектерді  жүйелеп,  бояуларын  да  үйлестіре  біледі.

Артында  өшпес  із  қалдырған  қолөнер  шеберлері  біздің  өңірде  де  баршылық.  Соның  бір – екеуіне  тоқтала  кетейік.                  

 

Айдос  Мұратов  (1881-1970)  жылдар  аралығында  өмір  сүрген.   1945 жылы ҚССР  Министрлер  Советі    жанындағы  Архитектура  істері  жөніндегі  мемлекеттік  комитет  шақырады.  Мұнда  ол  алғашқы  Қазақ  совет  архитекторы  Төлеу  Бәсеновтың  басшылығымен  мәдениет  орындарына  қазақтың  түрлі  ұлттық  ою - өрнегін  салу  жөніндегі  көрсету  шебері  болып  жұмыс  істейді.  Абай  атындағы  академиялық  опера  және  балет  театрын  безендіру  жұмысына  қатысты.  Қазақ  қол  өнерін  дамытудағы  еңбегі  үшін  «Құрмет  Белгісі»  орденімен  наградталды.

Общая информация

Номер материала: 412056



Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Современные информационные технологии и их использование в работе преподавателей. Системы автоматизированного проектирования одежды и организация технологического процесса»
Курс повышения квалификации «Основы туризма и гостеприимства»
Курс повышения квалификации «Организация научно-исследовательской работы студентов в соответствии с требованиями ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Технология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Технология и организация кухонь народов мира: особенности и традиции»
Курс повышения квалификации «Психолого-педагогическое сопровождение при подготовке к конкурсам профмастерства WorldSkills Russia»
Курс профессиональной переподготовки «Логистика: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Этика делового общения»
Курс повышения квалификации «Организация маркетинга в туризме»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности помощника-референта руководителя со знанием иностранных языков»
Курс профессиональной переподготовки «Черчение: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Учебная деятельность по предметной области «Черчение»: основы предмета и реализация обучения в условиях ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности специалиста оценщика-эксперта по оценке имущества»
Курс профессиональной переподготовки «Уголовно-правовые дисциплины: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Техническая диагностика и контроль технического состояния автотранспортных средств»
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.