7-сынып. Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы

Сабақтың тақырыбы: §45. Қазақ халқының мәдениеті /2 сағат/

Сабақтың мақсаты:

? Оқушыларды ХҮІ-ХҮІІ ғасырлардағы Қазақстанның материалдық және рухани мәдениетімен, олардың жыл мезгілдерін бақылау тәжірибесімен, жерлеу дәстүрімен жан-жақты таныстыру;

? Сабақ барысында оқушылардың тарихи танымдық, ойлау, талдау, салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

? Оқушыларды өз  елінің тарихын, тілін, дінін, ұлттық құндылықтарын құрметтеуге, Отанын сүюге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті

Көрнекілік:суреттер, сызба, карта

Сабақтың барысы:  І.Ұйымдастыру кезеңі  «Шаттық шеңбері»

·         Үй тапсырмасын сұрау  «Ыстық орындық» жаттығуы»

·         Жаңа білім беру    «флипчарт қорғау»

·         Жаңа білімді бекіту   +   - қызықты

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

G  «Мәдениет» ұғымын қалай түсінесің?

G  Материалдық мәдениет дегеніміз не?

G  Ұлттық материалдық мәдениетке не жатады?

G  Рухани мәдениет дегенді қалай түсінесің?

G  Ауыз әдебиетінің түрлерін айтып, оның бір түріне талдау жасаңдар

G  Ислам дінінің қазақтар арасында таралуының қандай ерекшеліктері болды? Қандай діни жоралғылар ұстанды?

Жаңа сабақтың жоспары:

1.      Материалдық мәдениет

– Қазақтарда тұрғын үйдің екі түрі болды. Жаздыкүні жеңіл киіз үйлерде тұрса, қыстыкүні жер үйде, шымнан, балшықтан немесе тастан салынған жылы үйде тұрды. Жазғы үйдің екі түрі болды.

2.      Рухани   халқының жыл мезгілдерін бақылауы

– Халқымызда отбасы-неке  қатынастарында құда түсу, қыз ұзату, келін түсіруде ертеден келе жатқан көптеген әдет-ғұрып, кәделер сақталған. Қазақ келіндері «ат тергеу» ғұрпы бойынша үйдің үлкен кішілерінің аттарын атамай, оларға басқаша ат қояды (мырза аға, ерке бала, аппақ қыз т.б.). Мұның өзі қазақ қоғамындағы үлкенді сыйлаудың , құрмет көрсетудің белгісі. Қазақтың қонақжайлылығы да рухани байлығын көрсетеді.

1.      Қазақ жерінде ислам дінінің нығаюы.

– Түрік ғалымы Сейби қазақтардан 200 мыңнан астам адамның ислам дінін ұстанғандарын атап өткен. Орта ғасырдың соңғы кезінде, 1558-1560 жылдары Қазақстанда болған ағылшын көпесі А.Дженкинсон қазақтарды «Ислам дініне сенетін халықтар»-деп жазады. Мұның бәрі қазақтар арасында ислам дінінің кең тарағандығын көрсетеді. Ислам XV ғасырда Жәнібек пен Керей негізін қалаған Қазақ хандығының ресми идеологиясы болыпжарияланды. Ислам діні жоғарғы хандық биліктің нығайуы мен түрлі қазақ тайпаларының бір этникалық қауымға біргіуне ықпал еткен идеологиялық факторлардың бірі болды. Қазақ хандығының халқы исламның сүнниттік бағытының ханафи мазхабын ұстанды, алайда қоғамдық және жеке өмірде исламның тәңіршілдік пен шаманизмнің элементтерімен өзіне тән синтезі пайда болды.

2.      Жерлеу дәстүрі.

Флипчарт қорғалады.   Оқушылар әр топтан толықтырылады. Әр топқа сұрақ қойылады.

Сергіту сәті  «қара жорға»

Бағалау  шкаламен бағаланады.

Карточка таратылады.

+   -   қызықты

Рефлексия  кері байланыс  (Бүгін маған не ұнады, не ұнаған жоқ, не қызықты болды)

Сабақты бекіту:

Карточкамен жұмыс

+   - қызықты

Рефлексия  

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §13. ХІ-ХҮ ғасырлардағы Франция

Сабақтың мақсаты:

? Францияның бірігуі, Жакерия,француз халқының батыр қызы Жанна д Арк-тың өз елін қорғаудағы ерлігі туралы түсіндіру.

? Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап,  салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

?  Оқушыларды дүниежүзілік мәденеиттің басты жетістіктерімен сусындата отырып, адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті

Көрнекілік:карта, суреттер, сызба

Сабақтың барысы:  І.Ұйымдастыру кезеңі

·        Оқу құралын тексеріп түгелдеу

·        Әнұран орындау, «Хабар»

·        Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау: Бетпе-бет» әдісі бойынша

G  Бір орталықтандырылған мемлекеттің құрылуына кімдер мұқтаж болды?

G  Қолөнер мен сауданың  дамуына кімдер зиян  келтіріп отырды?

G  Корольдер неге қала тұрғындарымен одақтасты?

G  Монархия деген не?

G  Еуропа елдеріндегі өкілетті билік  түрлері қалай аталды?

Жаңа сабақтың жоспары:

1.     Француз жерлерінің бірігуі

2.     Жүз жылдық соғыс. Жакерия

3.     Француз халқының басқыншыларға қарсы күресуі. Жанна д Арк.

4.     Елді саяси біріктіруді аяқтаудың алғышарттарыХІ Людовик және оның корольдік өкіметті нығайту жолындағы қызметі

Француз жерлерінің  бірігуі мен король өкіметінің нағаюы.

Ü Король       

P Нормандия, Анжу, Аквитания, Тулуза т.б. иеліктері қосып алынды

P Бас штаттар шақырылды. Жүз жылдық соғыста жеңіп шықты

P Тұрақты әскер құрылды.Бургундия басып алынды, ХҮ ғасырдың аяғында Францияны біріктіру аяқталды.

Орта ғасырлардағы шаруалар

Шаруалар

2.Монархаия деген не?--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.Жанна дАрк кім?-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------ жыл Жанн дАрк өлтірілді

4.Феодалдық қоғамдағы негізгі байлық көзі------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Орта ғасырлардағы шаруалар

Шаруалар

2.Монархаия деген не?--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.Жанна дАрк кім?-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------ жыл Жанн дАрк өлтірілді

4.Феодалдық қоғамдағы негізгі байлық көзі------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

А)Зиялы мырзалар мен ел басқарып жүрген атқамінерлер ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ә)Ал шаруалар------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

б)дінбасылар----------------------------------------------------------------------------------

2.

3.Қала тұрғындарының тәуелсіздік үшін күресі туралы жаз.

4.Король өкіметінің күшею себебі неде?

1.А)Зиялы мырзалар мен ел басқарып жүрген атқамінерлер ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ә)Ал шаруалар------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

б)дінбасылар----------------------------------------------------------------------------------

2.

3.Қала тұрғындарының тәуелсіздік үшін күресі туралы жаз.

4.Король өкіметінің күшею себебі неде?

Сабақты бекіту:

G  Жүз жылдық соғыстың себебі неді?Жакерия деген не? Ол қай жылдары болды? Жанна д Арк Жүз жылдық соғыста қандай рөл атқарды?

G  ХІ Людовик пен Батыр Карл арасындағы соғыс не үшін болды?

Бағалау:

Үйге тапсырма: §13.

7-сынып. Орта ғасырлардағы дүние жүзі тарихы

Сабақтың тақырыбы: §14. ХІ-ХҮ ғасырлардағы Англия

Сабақтың мақсаты:

? Нормандардың Англияны жаулап алуы, бір орталықтанған мемлекет құрудағы мақсатын,Уот Тайлер басқарған шаруалар көтерілісі туралы толық түсінік беру;

? Оқушылардың оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу дағдыларын, тарихи ұғымдарды талдап,  салыстырып, қорытынды жасау қабілеттерін дамыту;

?  Оқушыларды   адамгершілікке, елін, туған жерін құрметтей білуге тәрбиелеу

Сабақтың түрі: аралас

Әдісі: интерактивті

Көрнекілік:карта, суреттер, сызба

Сабақтың барысы:  І.Ұйымдастыру кезеңі

·        Оқу құралын тексеріп түгелдеу

·        Әнұран орындау, «Хабар»

·        Оқушылар зейінін сабаққа аудару

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

G  Жүз жылдық соғыстың себебі неді?

G  Жакерия деген не? Ол қай жылдары болды?

G  Жанна д Арк Жүз жылдық соғыста қандай рөл атқарды?

G  ХІ Людовик пен Батыр Карл арасындағы соғыс не үшін болды?

Жаңа сабақтың жоспары:

1.     Англияны нормандардың жаулап алуы.

2.     Англияда бір орталыққа бағындырылған мемлекеттің күшеюі

3.     Парламенттің құрылуы

4.     Уот Тайлер басқарған шаруалар көтерілісі

5.     Ал қызыл және ақ раушандар соғысы

ХІ-Х ғасырлардағы Англия

1.Көп нүктенің рнына көрсетілген уақытта болған тарихи оқиғаны жаз.

1215жылы.................................................................................................

1215 жылы маусымда---------------------------------------------------------

1216-1272 жыл-----------------------------------------------------------------

1258 жылы-------------------------------------------------------------------

1259---------------------------------------------------------------------------------

1263жылы--------------------------------------------------------------------------

1265 жылы---------------------------------------------------------------------------

Кестені толтыр

3. Уот Тайлер бастаған көтерісшілер король ІІ Ричардқа қандай талаптар қойды?

А)----------------------------------------------------------------------------------------

Ә)---------------------------------------------------------------------------------------

Б)----------------------------------------------------------------------------------------

В)------------------------------------------------------------------------------------------

Сабақты бекіту:

G  Нормандардың Англияға басып кіруіне не себеп болоды?

G  «Қаһарлы сот» кітабы қашан жазылды?

G  Ағылшын парламенті қашан құрылды?

G  Ал қызыл және Ақ раушандар арасындағы соғыстың себебі неде?

Бағалау:

Үйге тапсырма: §14.

8-сынып. Қазақстан тарихы

Күні:13.11.14

Сабақтың тақырыбы: § 16. Қазақстандағы ХіХ ғІ жартысындағы патшалық Ресейдің отарлау саясаты

Сабақтың мақсаты:

·        Оқушыларға қазақтардың Жайықтың ішкі жағына жіберу туралы, ХІХ ғасырдың бас кезіндегі қазақ жүздерінің әлеуметтік-экономикалық жағдайын түсіндіру, адамдардың соғысқа көзқарасы, соғыстың салдары мен маңызы жөнінде әңгімелеу;

·        Оқушылардың қосымша әдебиеттермен жұмыс істеу машығын, логикалық ойлау жүйесін дамыту, тарихи терминдерді қолдану мен шешім қабылдай білуді үйрету;

·        Патриоттық, ержүректік, интернационалдық тәрбие беру.

Сабақтың түрі: аралас

Сабақтың әдісі: интерактивті

Көрнекілік: карта, сызба

Сабақтың барысы:

1.     Ұйымдастыру кезеңі

2.     Үй тапсырмасын тексеру

3.     Жаңа білім беру

4.     Жаңа білімді бекіту

Үй жұмысын сұрау:

1.     Жәңгір ханның оқу-ағарту, денсаулық сақтау, мәдениет, дін салалары бойынша  жасаған реформаларын атаңдар.

2.     Ресей үкіметі неліктен өзінің ішкі аумағында мемлекеттік бірлестік құруына ұқсат етті.?

3.     Жаңа мемлекеттік бірлестіктің мәртебесін түсіндіріңдер.

Жаңа тақырыпты оқытудың үлгі жоспары:

1.  Ресеймен шекаралас Қазақстан аумағындағы аштық. Патша әкімшілігінің 1808 жылғы 28 мамырдағы жарлығы.

2. Орынбор және Орал шептерінде қазақ балаларының шоқындырылуы.

      Оқушыларға алғашынды 1800-1812 ж. аралығындағы кезеңде Қазақстанда болған оқиғалар жнінде айта келіп, ХІХ ғасырдың бас кезіндегі шекаралас аудандардағы қазақ-орыс қатынастарын, сауданың дамығанын, қазақтар мен орыстар арасында «тамырлық» байланыстар орнағанын, жайылымдық жерлердің  таралуы мен жұт жылдары Кіші жүз қазақтарының жағдайларының нашарлағаны жөнінде әңгімелеу. Нәтижесінде шекаралас қазақ аудандарында аштық басталып, құжаттарда олардың өз балаларын сатқаны айтылады. Патша үкіметінің қазақтарды шекараның ішкі бөліктеріне көшіруі жөнінде айта келіп, сыныпқа төмендегідей тапсырма берілді.

Тапсырмалар:

  Мұғалімнің кіші жүздегі әлеуметтік-экономикалық  жағдай туралы әңгімесінен кейін мынаны анықтаңдар:

-         Патша үкіметі саясатының  мақсаты не?

-         1808 жылы 23 мамырдағы жарлықтың шығуына қандай қажеттілік болды?

-         Қазақтар шекара шебінің ішкі бөлігіне қоныстану үшін қандай шарттарды орындауы қажет еді.?

-         Қазақтардың өмірі мен шаруашылығында қандай өзгерістер болды?

-         Қазақ балаларын шоқындырпу не себептен болды?

      Сабақ барысында оқушылардың тапсырманы қалай орындағанын тексеріп, жауаптары  толықтырылады, олардың логикалық талдауларына , өз көзқарасын қалай дәлелдейтініне назар аударылады. Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы жөнінде айтқанда картамен жұмыс ұйымдастырып, Отан тарихы жөніндегі қосымша әдебиеттермен (көркем әдебиет, кинофильмдер, суретшілердің осы тақырыптарға арналған картиналары) жұмыс істеу керек. Дүниежүзі тарихы мен орыс әдебиеті пәндерінен бұл тақырып оқушыларға жақсы таныс, сондақтан бұл сабақ ерліктің , Отанға деген сүйіспеншіліктің , халықтар достығының, өзара түсіністік пен бірін-бірі қолдаудың  мысалдарына толы, ерлік сабағы ретінде өткізіледі.

  Сабақты бекіту:

1.     ХІХ ғасырдың бас кезіндегі Қазақстанның Ресеймен шекаралас аудандарындағы ашаршылықтың негізгі себептерін атаңдар.

2.     Патша үкіметі аштыққа ұшыраған қазақтарды құтқару үшін қандай шаралар қолданды?

Үйге тапсырма:

1.     Патша үкіметі 1808 жылғы 23 мамырдағы жарлығын қандай мақсатпен шығарды?

2.     Тақырыпты оқу