138001
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокРусский языкКонспектыДара сөздер мен күрделі сөздер.

Дара сөздер мен күрделі сөздер.

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Пән мұғалімі: Талғатова Айгүл Талғатқызы

Үшағаш негізгі орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінәі мұғалімі



Сыныбы: 6 класс

Пәні: Қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Дара сөздер мен күрделі сөздер.

Сабақтың мақсаты:

а)білімділік: оқушыларға сөз түлғасы жэне дара сөздер мен күрделі сөздер жайлы
толық түрде мэлімет беру.

ә) дамытушылық: ой - өрісін, ойлау белсенділігін, сөйлеу шеберлігі, тіл мәдениетін дамыту.

б)тәрбиелік: дара және күрделі сөздерді күнделікті өмірде қалай дұрыс қолдана білуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: қалыпты сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, суреттеу, салыстыру, эңгімелеу, сүрақ-жауап, бекіту. Сабақтың көрнекілігі: дидактикалық материалдар, кестелер, кеспе қағаздары, т.б.

Сабақтың формалары: жеке баламен, топпен, сынып ұжымымен жүмыс жүргізу.

Сабақтың типтері: кіріспе, ұйымдастыру кезеңі, жаңа сабақты түсіндіру, бекіту, корытындылау.


Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі. (2 мин)
а)Оқушылармен сэлемдесу.
э)Кезекші мэлімдемесі.
б)Журнал бойынша түгелдеу.


Үй тапсырмасын сұрау. (10 мин)

а) Өткен сабақта өтілген ережелерді сүраймын.

ә) Жаттығу жұмысының орындалу барысын дэптерлерінен тексеремін. ,.

б) Сұрақ кою арқылы өткен тақырыпты бекітемін.

в) Дәптерлерін алмастырамын.

3)Жаңа сабақты түсіндіру. (15 мин)

Сөздер қүрамы жағынан дара жэне күрделі болып екіге бөлінеді. Бір ғана түбірден түратын негізгі жэне туынды түбір сөзді дара сөз дейді. Мысалы: әке, жол-дас, ауыл, аялдама сияқты сөздер дара болып есептеледі. Себебі бүл сөздер бір ғана негізгі (әке, ауыл) немесе туынды түбірден (жол-дас: түбірі- жол, -дас-жүрнак; аял-да-ма: түбірі - аялда, -ма -жүрнақ) түрады.

Екі немесе одан да көп түбірден күралган сөзді күрделі сөз дейді. Мысалы, әке-шеше, ауыл-аймац, ашу-дас, Қостура, бозторгай, цараторы, он үш сиякты сөздер күрделі сөздер болып табылады. Себебі бүлар кемінде екі түбірден қүралған: әке-шеше (әке және шеше), ауыл-аймац (ауыл жэне аймац), ашудас (ашу немесе ащы және тас), боз торгай (боз жэне торгай), қара торы (қара және торы), он үш (он және үш), Қостура (ңос~екі, шура-тау). Күрделі сөздер жасалу жолына карай төрт түрлі бо-лады: біріккен сөздер (бүгін, жаздыгүні), қос сөздер (үлкен-кіші, аяқ-табақ), қысқарған сөздер (АҚШ, БҰҰ), тіркесті сөздер (шүбар ат, кара көк, жүз бес).

Сөйтіп күрделі сездер, бір жагынан, сөз тудырудың (сөзжасамның) белгілі жолдары (біріктіру, косарлау, тіркестіру) арқылы жасалған жаңа сөздер болса, екінші жағынан, күрделі түбір, яғни түбірдің өзінше бір түрі болып табылады.


Міне осылайша жаңа сабақты түсіндіріп болған соң оқушылардың жаңа тақырыптан алған білімдерін тексеру мақсатында Абай шығармашылығындағы күрделі сөздер қолданысын оқушылардың теориялық білімдерін практикада қолдану жэне пракгикалық білім дэрежелерін одан эрі кеңейту, оқушылардың ой-өрісін, сауаттылығын, тілін дамытып, дамыта оқытамын.


Жаңа білімді бекіту. (15 мин)

Әр топтан оқушылар шығып, өтілген тақырыпты пысықтайды.

Топтастыру стратегиясы

"Ғүлама" тобы

Бірікқен сөздер

"Ақын" тобы

"Данышпан" тобы

Біріккен Кірікен Ілгерінді Кейінді

Дара күрделі Түбір+Қосымша

Жалғау Жүрнақ


Сөз түлғасына қарай: түбір туынды, біріккен сөз, қос сөз, қысқарған сөз, түбір тіркесті

Алгоритмдік деңгей


"Абай - ақын, данышпан, лирик" тақырыбын ашамыз.


Қызығушылықты ояту.

Топық жұмыс


1. "Ақын" 2. "Данышпан" 3. "Ғүлама"

Абай келбеті Абай жері Абай өмірі


Тапсырма. 1. Мәтін мазмұнын айту.

Мәтін ішінен күрделі сөздер іздеу.

Қосымша мәлімет айту.

Абай шығармашылығынан.

Абайдың табиғат лирикасы төңірегінде:
Жаз Күз Жазғытұры


Мәнерлеп оқу.

Күрделі, дара сөздерді табу.

Септік жалғаулы сөздерді табу.

Көптік жалғаулы сөздерді табу.

Тәуелдеуге:
Ауыл

Жылқы

Ел

(Әр қатардан 1 оқушыдан талдайды).


Оқулықпен жұмыс:

75-жаттығу жүмысының шарты төмендегідей: Төмендегі сөздердің кайсысы дара, кайсысы күрделі (»өздер екенін ажыратып айтыңдар.

76-жаттығу жүмысының шарты: Күрделі сез түрлеріне мысалдар тауып жазыңдар.




Қорытынды бөлім.

Үйге тапсырма: (3 мин)

77-жаттығу

Ереже жаттау


Бағалау.

Сабаққа қатысқан оқушылар бағаланады.

Сабақ аяқталды. Сау болыңыздар.

Краткое описание документа:

Пән мұғалімі: Талғатова Айгүл Талғатқызы

Үшағаш негізгі орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінәі мұғалімі

Сыныбы: 6 класс

Пәні: Қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Дара сөздер мен күрделі сөздер.

Сабақтың мақсаты:

а)білімділік: оқушыларға сөз түлғасы жэне дара сөздер мен күрделі сөздер жайлы
толық түрде мэлімет беру.

ә) дамытушылық: ой - өрісін, ойлау белсенділігін, сөйлеу шеберлігі, тіл мәдениетін дамыту.

б)тәрбиелік: дара және күрделі сөздерді күнделікті өмірде қалай дұрыс қолдана білуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: қалыпты сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, суреттеу, салыстыру, эңгімелеу, сүрақ-жауап, бекіту. Сабақтың көрнекілігі: дидактикалық материалдар, кестелер, кеспе қағаздары, т.б.

Сабақтың формалары: жеке баламен, топпен, сынып ұжымымен жүмыс жүргізу.

Сабақтың типтері: кіріспе, ұйымдастыру кезеңі, жаңа сабақты түсіндіру, бекіту, корытындылау.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі. (2 мин)
а)Оқушылармен сэлемдесу.
э)Кезекші мэлімдемесі.
б)Журнал бойынша түгелдеу.

Үй тапсырмасын сұрау. (10 мин)

а) Өткен сабақта өтілген ережелерді сүраймын.

ә) Жаттығу жұмысының орындалу барысын дэптерлерінен тексеремін. ,.

б) Сұрақ кою арқылы өткен тақырыпты бекітемін.

в) Дәптерлерін алмастырамын.

3)Жаңа сабақты түсіндіру. (15 мин)

Сөздер қүрамы жағынан дара жэне күрделі болып екіге бөлінеді. Бір ғана түбірден түратын негізгі жэне туынды түбір сөзді дара сөз дейді. Мысалы: әке, жол-дас, ауыл, аялдама сияқты сөздер дара болып есептеледі. Себебі бүл сөздер бір ғана негізгі (әке, ауыл) немесе туынды түбірден (жол-дас: түбірі- жол, -дас-жүрнак; аял-да-ма: түбірі - аялда, -ма -жүрнақ) түрады.

Екі немесе одан да көп түбірден күралган сөзді күрделі сөз дейді. Мысалы, әке-шеше, ауыл-аймац, ашу-дас, Қостура, бозторгай, цараторы, он үш сиякты сөздер күрделі сөздер болып табылады. Себебі бүлар кемінде екі түбірден қүралған: әке-шеше (әке және шеше), ауыл-аймац (ауыл жэне аймац), ашудас (ашу немесе ащы және тас), боз торгай (боз жэне торгай), қара торы (қара және торы), он үш (он және үш), Қостура (ңос~екі, шура-тау). Күрделі сөздер жасалу жолына карай төрт түрлі бо-лады: біріккен сөздер (бүгін, жаздыгүні), қос сөздер (үлкен-кіші, аяқ-табақ), қысқарған сөздер (АҚШ, БҰҰ), тіркесті сөздер (шүбар ат, кара көк, жүз бес).

Сөйтіп күрделі сездер, бір жагынан, сөз тудырудың (сөзжасамның) белгілі жолдары (біріктіру, косарлау, тіркестіру) арқылы жасалған жаңа сөздер болса, екінші жағынан, күрделі түбір, яғни түбірдің өзінше бір түрі болып табылады.

Міне осылайша жаңа сабақты түсіндіріп болған соң оқушылардың жаңа тақырыптан алған білімдерін тексеру мақсатында Абай шығармашылығындағы күрделі сөздер қолданысын оқушылардың теориялық білімдерін практикада қолдану жэне пракгикалық білім дэрежелерін одан эрі кеңейту, оқушылардың ой-өрісін, сауаттылығын, тілін дамытып, дамыта оқытамын.

Жаңа білімді бекіту. (15 мин)

Әр топтан оқушылар шығып, өтілген тақырыпты пысықтайды.

Топтастыру стратегиясы

"Ғүлама" тобы

Бірікқен сөздер

"Ақын" тобы

"Данышпан" тобы

Біріккен Кірікен Ілгерінді Кейінді

Дара күрделі Түбір+Қосымша

Жалғау Жүрнақ

Сөз түлғасына қарай: түбір туынды, біріккен сөз, қос сөз, қысқарған сөз, түбір тіркесті

Алгоритмдік деңгей

"Абай - ақын, данышпан, лирик" тақырыбын ашамыз.

Қызығушылықты ояту.

Топық жұмыс

1. "Ақын" 2. "Данышпан" 3. "Ғүлама"

Абай келбеті Абай жері Абай өмірі

Тапсырма. 1. Мәтін мазмұнын айту.

Мәтін ішінен күрделі сөздер іздеу.

Қосымша мәлімет айту.

Абай шығармашылығынан.

Абайдың табиғат лирикасы төңірегінде:
Жаз Күз Жазғытұры

Мәнерлеп оқу.

Күрделі, дара сөздерді табу.

Септік жалғаулы сөздерді табу.

Көптік жалғаулы сөздерді табу.

Тәуелдеуге:
Ауыл

Жылқы

Ел

(Әр қатардан 1 оқушыдан талдайды).

Оқулықпен жұмыс:

75-жаттығу жүмысының шарты төмендегідей: Төмендегі сөздердің кайсысы дара, кайсысы күрделі (»өздер екенін ажыратып айтыңдар.

76-жаттығу жүмысының шарты: Күрделі сез түрлеріне мысалдар тауып жазыңдар.

Қорытынды бөлім.

Үйге тапсырма: (3 мин)

77-жаттығу

Ереже жаттау

Бағалау.

Сабаққа қатысқан оқушылар бағаланады.

Сабақ аяқталды. Сау болыңыздар.

Общая информация

Номер материала: 275119

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «Русский язык и литература: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс «Русский для иностранцев»
Курс повышения квалификации «Основы туризма и гостеприимства»
Курс повышения квалификации «Педагогическая риторика в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Экскурсоведение: основы организации экскурсионной деятельности»
Курс повышения квалификации «Финансы: управление структурой капитала»
Курс повышения квалификации «Деловой русский язык»
Курс профессиональной переподготовки «Организация маркетинга в туризме»
Курс профессиональной переподготовки «Русский язык как иностранный: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Использование активных методов обучения в ВУЗе в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Специфика преподавания русского языка как иностранного»
Курс профессиональной переподготовки «Управление ресурсами информационных технологий»
Курс профессиональной переподготовки «Методика организации, руководства и координации музейной деятельности»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и управление процессом по предоставлению услуг по кредитному брокериджу»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.