Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Русский язык и литература / Другие методич. материалы / Әдәби кичә "Муса Җәлил-үлемсез"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Русский язык и литература

Әдәби кичә "Муса Җәлил-үлемсез"

библиотека
материалов

Әдәби-кичә “Муса исеме үлемсез”

  1. Муса Җәлил 1906 нчы елның 15 февралендә Оренбург өлкәсенең Мостафа авылында туа. Аның әтисенең исеме Мостафа, әнисенең исеме Рәхимә. Гаиләдә алар дүрт бала үсәләр: Ибраһим, Муса, Хәдичә, Зәйнәп.



  1. Муса кечкенәдән шигырьләр яза:

Әйдә, дустым, урманга,

Бергә-бергә уйнарга.

Анда кошлар сайраша,

Күгәрченнәр гөрләшә.



  1. Муса алты яшьтән авыл мәдрәсәсендә укый. Ул бик тырыш, яхшы укучы була. Бер елда өч классны бетерә. Аннан соң Оренбургта “Хөсәения” мәдрәсәсендә укый.



  1. 1919 нчы елда Муса Җәлилнең “Бәхет” исемле беренче шигыре “Кызыл йолдыз” газетасында басылып чыга. Ул шигырь астына “Кечкенә Муса” псевдонимын куя.

Кулыма мин кызыл кылычымны алсам,

Шулай шуннан кызыл фронтка барсам,

Олуг бер дәрт белән сафка атылсам,

Кулымны уртага – дошманга салсам,

Менә шунда бәхетле мин, бәхет – шул...



  1. 1925 нче елда Җәлилнең “Барабыз” дигән беренче китабы Казанда басылып чыга.



  1. 1930 нчы елда Муса Җәлил Мәскәү Дәүләт университетының әдәбият факультеты студенты була.



  1. 1935 нче елда Муса Җәлил Мәскәүдә Татар опера театрында эшли.



  1. 1939 нчы елда Муса Җәлил Казанга кайта һәм Татар Язучылар берлеге җитәкчесе итеп сайлана.



  1. 1941 нче елда Бөек Ватан сугышы башлана. Муса Җәлил фронтка китә.

Юлбасарлар таптый илебезне,

Ватан сугышына мин китәм.

Менә – балам. Син әнкәсе аның,

Балабызны тотып ант итәм:

Синең өчен, шушы балам өчен,

Нәселем өчен, Туган ил өчен

Мылтык тотып баскан җиремнән

Бер адым да артка чигенмәм.



  1. Җыр “Солдатлар”

1.Озатып вокзаллар каршында

Маңгайдан үптеләр аналар,

Тузанлы юллардан үттеләр

Дөньяны күрмәгән балалар.



Балалар керделәр утларга,

Балалар сүз бирде тупларга.

Күпләре төренеп шинельгә

Калдылар еракта йокларга.



2. Балалар, торыгыз, балалар,

Ашыгыз суына табында.

Ничә ел тормыйлар балалар

Иделдә һәм Дунай ярында.



Уятма, йокласын син, Ана,

Айларны, елларны санап бар.

Күңелдә һаман яшь шул бала –

Кайтмаган солдатлар, солдатлар.



  1. Бу сугыш безнең ил халкы өчен азатлык сугышы иде. Бөтен халык дошманга каршы көрәште.



  1. Батыр егет китте акбүз атта

Туздырырга дошман сафларын.

Акбүз аты кайтты ялгыз гына,

Батыр егет үзе кайтмады.

Дошман уты аның гомерен кискән,

Ал кан белән юган яңагын.

Соңгы сүзе итеп үлгән чакта

Ул тапшырды безгә байрагын.



  1. Ул кабатлап лачын йөрәгенең

Изге антын сөйгән халкына,

Автоматын асты аркасына

Һәм атланды акбүз атына.



  1. Егет үткән юлда сафлар сынды,

Туплар ауды, танк ватылды.

Кайдан алды егет мондый көчне,

Кайдан алды мондый ялкынны?



  1. Байрак итеп илгә тугрылыкны,

Утны-суны кичте бу егет.

Автоматы түгел, аты түгел,

Анты белән көчле бу егет!



  1. 1942 нче елда Волхов фронтында каты яраланып, Муса Җәлил пленга эләгә.



  1. Концлагерьдә Җәлил көрәшне туктатмый, шигырьләр яза, фашистларга каршы кораллы восстание оештыручыларның берсе була.



  1. Ләкин яшерен оешманы кулга алалар. Җәлилчеләрне 1944 нче елның 25 нче августында җәзалап үтерәләр.



  1. Муса Җәлил һәм аның көрәштәшләре сатылмыйлар, Туган илгә, туган халкына тугры булып калалар.





  1. Мин тез чүкмәм, катыйль, синең алда,

Кол итсәң дә, тоткын итсәң дә.

Кирәк икән, үләм аягүрә,

Балта белән башым киссәң дә.



  1. Менә алар – соңгы сулышына кадәр Туган илгә тугры калып, дошман белән аяусыз көрәшкән батырлар:

Муса Җәлил Гайнан Курмаш Абдулла Алиш

Фуат Булатов Гариф Шабаев Әхмәт Симаев

Абдулла Баталов Зиннәт Хәсәнов Әхәт Әднашев

Сәлим Бохаров Фоат Сәйфелмөлеков



Ә хәзер каһарман җәлилчеләрне бер минутлык тынлык белән искә алыйк.



  1. Җыр “Азатлык байрагы”

  1. Туганнар, тыңлагыз, кушылып җырлагыз

Безнең җыр тынычлык турында.

Азатлык байрагы, чын хаклык байрагы

Тынычлык яклылар кулында.



  1. Палачлар , кызмагыз, без ирек куймабыз

Кешелек бәхетен буарга.

Халыклар мул яшәр, кояш гел нур чәчәр

Ватанны саклаучы булганда.



  1. Муса Җәлилнең исеме – үлемсез.



  1. Ул Ленин премиясе лауреаты, Советлар Союзы Герое.



  1. Җәлилнең исемен районнар, авыллар, урамнар йөртә.





  1. Казанда опера һәм балет театры Муса Җәлил исемендә.



  1. Чаллыда Муса Җәлил проспекты һәм бюсты бар.



  1. Татарстанда Җәлил поселогы бар.



  1. Ил өчен корбан булган батыр уллар безнең хәтердә мәңге яшь, мәңге куркусыз булып яшәр!



Җыр яңгырый: “Җырларым”


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 29.09.2016
Раздел Русский язык и литература
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров83
Номер материала ДБ-220544
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх