• 

  1 слайд

  
  1. Инерция деп нені айтады?
  2. Денеге еш нәрсе әрекет етпесе, ол қандай күйде болады?
  3. Инерция сөзі латын тілінен аударғанда қандай мағынаны білдіреді?
  4. Инерция құбылысын ашқан кім?
  5. Денелердің өзара әрекеттесуі деген не?
  6. Күш дегеніміз не?
  7. Күш қандай шама? Белгіленуі
  8. SI жүйесінде күштің өлшем бірлігі?
  
  

• 

  2 слайд

  Өткен тақырыпты қорытындылау
  “Суретті тест”
  

• 

  3 слайд

  Сабақтың тақырыбы:
  29,30,31
  Денеге бір түзудің бойымен әрекет ететін күштер.
  Тартылыс құбылысы.
  Ауырлық күші.
  Басқа планеталардағы ауырлық күші.
  Дененің салмағы.Салмақсыздық.
  

• 

  4 слайд

  F
  Н
  Белгілі күшпен салыстыру арқылы
  Динамометр
  

• 

  5 слайд

  Ауырлық күші
  Дене салмағы
  Серпімділік күші
  

• 

  6 слайд

• 

  7 слайд

• 

  8 слайд

  А нүктесіне әсер етуші күштердің
  теңәрекет күші неге тең?
  
  8Н
  5Н
  3 Н
  

• 

  9 слайд

  А нүктесіне әсер етуші күштердің
  теңәрекет күші неге тең?
  
  
  
  А
  
  4Н
  2 Н
  2 Н
  

• 

  10 слайд

  А нүктесіне әсер етуші күштердің
  теңәрекет күші неге тең?
  
  А
  10 кг
  3 Н
  5Н
  

• 

  11 слайд

  А нүктесіне әсер етуші күштердің
  теңәрекет күші неге тең?
  
  
  
  10 Н 10 Н
  
  
  
  
  

• 

  12 слайд

• 

  13 слайд

  Қалқанды жұлмақ болмақшы атай күші 600 Н, әжей күші 100 Н, немересінің күші 50 Н, иттің күші 30 Н, мысық күші 10 Н және тышқан күші 2 Н.
  Тышқансыз қалқанды жұла алар ма еді?
  жауабы :792 Н, жоқ,
  

• 

  14 слайд

  Ауырлық күші
  Исаак Ньютон
  Ауырлық күш
  бағыты
  белгілеуі
  өлшем бірлігі
  Физикалық шама
  

• 

  15 слайд

  
  
  Тартылыс құбылысы.
  
  
  
  
  Жер барлық денелерді өзіне тартады.
  
  денелерге Жер тарапынан күш әрекет етеді.
  денелердің бір-біріне тартылуы бүкіләлемдік тартылыс деп аталады.
  Ағылшын ғалымы И.Ньютон бұл құбылысты зерттеп, табиғаттың ұлы заңы-Бүкіләлемдік тартылыс заңын тұжырымдады.
  

• 

  16 слайд

  
  
  
  
  
  
  
  Ауырлық күші
  
  
  
  денелердің Жерге тартылу күшін ауырлық күші деп атайды
  ауырлық күшін Fa әрпімен белгілейді.
  ауырлық күшінің дене массасына қатынасы тұрақты
  Бұл тұрақты шаманы g әрпімен белгілейді
  
  
  
  ауырлық күші дене массасына тура пропорционал:
  Тұрақты g-дің шамасы жуықтап алғанда 9,8 Н/кг тең.
  Өлшем бірлігі [Н] (Ньютон)
  

• 

  17 слайд

  
  
  Басқа планеталардағы ауырлық күші
  
  
  
  Әр түрлі планеталарда массалары бірдей денелерге әрекет ететін ауырлық күші де түрліше болады
  Планетаның массасы неғұрлым аз болса, оның ауырлық күші соғұрлым аз болады
  Әр түрлі аспан денелері үшін тұрақты g- ның мәні түрліше болады.
  Жерде g= 9,8 Н/кг
  Меркурийде g= 3,7 Н/кг
  Шолпанда g= 8,8 Н/кг
  Марста g= 3,8 Н/кг
  Юпитерде g=24 Н/кг
  Сатурнда g=9,1Н/кг
  Уранда g= 9,8 Н/кг
  Нептунда g= 13,5 Н/кг
  

• 

  18 слайд

  
  
  1) Мына техника түрлерінің қайсысының ауырлық күші көп болады?
  
  
  а) ә) б)
   
  
  
  2) Әрбір оқулықтың массасы 1 кг болса, үш кітаптың үстелге түсіретін ауырлық күшінің мәні қандай болады? Еркін түсу үдеуін шамамен 10 Н/кг-ға тең деп алыңдар.
  
  а) 30Н; ә) 20Н; б) 15 Н.
   
  3) Салмағы 250 г үнді шайының массасын ХБЖ-не айналдыр.
  а) 2,5 кг ә) 25 кг б) 0,25 кг
   
  4) Еркін түсу үдеуінің мына мәндерін салыстыр: g=9,8066 Н/кг және g=9,780 Н/кг
  а) g=g ә) g > g б) g < g
  5) Суретте көрсетілген баланың салмағы 25 кг болса, онда оның ауырлық күшінің мәні нешеге тең болады? Еркін түсу үдеуін шамамен 10 Н/кг-ға тең деп алыңдар.
  а) 2,5Н; ә) 25Н; б) 250Н.
  
  

• 

  19 слайд

  Есептер шығару
  1-есеп:
  Массасы 250 г бақаға әсер ететін ауырлық күші неге тең?
  (Жауабы: F=2,45Н)
  
  2-есеп
  Ауырлық күші 980 Н болатын арыстанның массасы қандай болады?
  (Жауабы: 100 кг)
  
  
  
  
  
  
  
  
  3-есеп.
  Үстелдің үстінде компьютер тұр делік. Үстелдің массасы 5 кг, компьютердің массасы 12 кг болса, онда осы жүйенің жерге түсіретін ауырлық күші неге тең болады? (Жауабы: F=166,6 Н)
  
  
  
  

• 

  20 слайд

  Дененің салмағы.
  - Егер дене тіректе тұрса, онда дене өзі жатқан тіректі қысады және жерге қарай бағытталады
  
  
  
  -Егер дене аспада ілініп тұрса, онда аспада ,денеде созылады және жерге қарай бағытталады.
  

• 

  21 слайд

  Бағыты
  Вектор
  
  вертикаль төмен
  

• 

  22 слайд

  Шартты белгісі
  
  
  Р
  
  
  
  
  

• 

  23 слайд

  Р
  Р
  N
  N
  

• 

  24 слайд

  Fа
  
  Р
  N
  N
  

• 

  25 слайд

  Fа
  Р
  

• 

  26 слайд

  Формула
  P=N= Fа =mg
  Бұл күштер әртүрлі денелерге түсірілген
  
  N- дене созылады, майысады яғни серпімділік күші
  Р-дененің тірекке не аспаға әрекет ететін күші
  Денелердің жерге тартылу күші - Fа
  

• 

  27 слайд

  Өлшем бірлігі
  [ Р ] = [ Н ]
  
  

• 

  28 слайд

  Өлшеу құралы
  Динамометр
  
  тәжірибеліки динамометр
  Д
  И
  Н
  А
  М
  О
  М
  Е
  Т
  Р
  
  

• 

  29 слайд

  Дене салмағы 20 кг деп айтуымыз дұрыс па?
  
  

• 

  30 слайд

  груша салмағын табыңыз
  

• 

  31 слайд

  Үйге тапсырма:§ 29,30,31 оқу
  11жаттығу №1,2,4
  12 жаттығу №1,2,3
  13жаттығу№1,2,3,4
  
  
  
  
  

Краткое описание материала