Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / «Дорҗин Басӊ –Тугтн отгин хәәртә үрн»

«Дорҗин Басӊ –Тугтн отгин хәәртә үрн»


  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

МКОУ «Дорҗин Басӊгин нертә Тугтна дундын школ»

Көтчнрә район

C:\Users\Toshiba\Desktop\доржин баснг.png















Кичәлин төр: «Дорҗин Басӊ –Тугтн отгин хәәртә үрн»

класс: 11-гч



Нәәмнә Екатерина Утнасуновна хальмг келнә болн утх - зокъялын багш





















Тугтн, 2013 җил

Кичәлин төр: Дорҗин Басң – Тугтн отгин хәәртә үрн


Кичәлин күцл:

  • Дорҗин Басңгин өссн - боссн hазрин туск тодрхаhар күүндвр кеҗ, төрскнч седкл сурhульчнрт үүдәлhн.

  • Бичәчин җирhлин болн билгин хаалhас ончта җилмүд тодлҗ авлhн.


Кичәлин дөңцл: компьютер, проектор, презентац, УДЕ эв-арһ олзллһн, дегтрмүдин hәәхүл.


Кичәлин йовуд:

  1. Багшин үг

Эндрк кичәлдән Дорҗин Басңгин намтрин хаалһар зуульчлх зөвтәвидн. Түрүләд бичәчин өссн – боссн һазрин туск болн уңг – тохмин туск күүндцхәй.

Дорҗин Басңгин төрсн җил – 1918

Төрсн һазр – Тугтн әәмг Көтчнр нутг.

Эцкнь - Дорҗ

Аавнь – Бүүрн

Өвк эцкнь – Көгдә

Тугтн әәмг дөрвн әңгәс тогтна: Каакнахн, Манц – Гелңгәхн, Шоңһрцахн, Саарлахн.

Эн дөрвн әәмг Шорвин һолын өөр бәәршлҗ йовла.


Төрсн hазртан нерәдсн шүлг

«Эн мини төрсн нутгм»(тасрха)


Манц, Шорв, Иҗл-

туӊhлӊ әрүн hолмуд,

Манд эм болсн

турглсн булгин аршан,

Маӊhар дахҗ мандлсн

то уга тосхлтс,

Малд ундн болсн

Төгрг цегән нуурмуд-

Эн мини төрсн нутгм-

Эврә сәәхн Хальмгм…


Толин көдлмш: Туӊhлӊ - прозрачный

Əрүн - кристально чистый, светлый

Турглсн - нестись потоком

Булг - родник

Аршан - целебный источник

Билгтә шүлгч, түүкләч, орчулач

Дорҗин Басң Каакнахна әңгә Парихн арвна.


C:\Users\Toshiba\Desktop\021.png







  1. Җирһлин болн билгин хаалһин ончта җилмүд сурһульчнрт цәәлһлһн. Ончта җил болһниг харвлһн:


1918? 1935? 1939? 1940? 1941? 1942? 1943? 1957? 1963? 1965? 1968? 1969?

Җирһлин болн билгин хаалһ


Җил/намтр

Җирhлин хаалh

Билгин хаалh

05.04.1918

Көтчнр әәмг Тугтн хотнд төрлә.


1935





Yyдәлтин тyрyн ишкдл.

Хальмг бичәчнрин 1-гч чуулһна орлцач. Делегатнриг йөрәhәд, эврә шүлгән умшна.

«Улан хальмг»

«Улан баһчуд»

газетмyдт шүлгyд барлв.

1938

Багшин ахр курс төгсәсмн.


1939

Бичәчнрин Ниицәнә гешyн.

« Мини шүлгyд» - түрүн дегтр

1940


«Стихс болн поэмс» - хураңһу

1941


«Төрскни төлә» - хураңһу

1942

Төрскән Харсгч дәәнә орлцач.


1943-1957

Тууврин һашута җилмyд Красноярск крайд Хакасск областьд Саралинск районд давв.


1957

Җирhлин шин эргц: Хальмг Таңһчурн хәрҗ ирлһн,

«Хальмг yнн» газетд көдллһн.


1963


«Чик хаалһ» - роман

1965


«Эзн» - роман

1968


«Мини отг» келврмyдин хураңһу

1969


«Туурмҗ» - поэм


  1. Yгин көдлмш.

Чуулһн – хург, съезд

Туувр – туулһн, (ссылка, депортация)


  1. Шин төр батлҗ авлhн, күүндвр тогталhн

Багшин сурврмуд:

а) Тугтн әәмг ямаран дөрвн әңгд хувагдна?

(Каакнахн, Манц – Гелңгәхн, Шоңһрцахн, Саарлахн)

б) Дорҗин Басң ямаран әңгә, арвна? (Каакнахна әңгә Парихн арвна)


в) Бичәчин үүдәлтин түрүн ишкдл?

(Хальмг бичәчнрин чуулһнд эврә шүлгән умшна)

г) Ямаран һашута җилмүд Дорҗин Басң дааҗ һарв?

(Дәәнә болн Сиврин җилмүд)

д) «Туурмҗ» - поэм ямаран дәәнә баатрт нерәдлә?

(Советск Союзин баатрт Делгә Эрднид)C:\Users\Toshiba\Desktop\уроки ек утнас\18_img.jpg






е) Ямаран дегтр бичкн төрскндән Дорҗин Басң нерәдсмб?

(«Мини отг» келврмүдин хураңһу)


  1. Герин даалhвр.

Дорҗин Басңгин җирһлин, билгин хаалһ тодлҗ авлһнC:\Users\Toshiba\Desktop\домик4.png

Уӊг – тохман медҗ авлһн (әӊг, арвн)


  1. Темдг тәвлhн.



Байрта менд харhцхай!


Автор
Дата добавления 27.09.2015
Раздел Другое
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров223
Номер материала ДВ-013987
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх