Инфоурок / Классному руководителю / Конспекты / Дәрес эшкәртмәсе татар теле
Обращаем Ваше внимание, что в соответствии с Федеральным законом N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» в организациях, осуществляющих образовательную деятельность, организовывается обучение и воспитание обучающихся с ОВЗ как совместно с другими обучающимися, так и в отдельных классах или группах.

Педагогическая деятельность в соответствии с новым ФГОС требует от учителя наличия системы специальных знаний в области анатомии, физиологии, специальной психологии, дефектологии и социальной работы.

Только сейчас Вы можете пройти дистанционное обучение прямо на сайте "Инфоурок" со скидкой 40% по курсу повышения квалификации "Организация работы с обучающимися с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ) в соответствии с ФГОС" (72 часа). По окончании курса Вы получите печатное удостоверение о повышении квалификации установленного образца (доставка удостоверения бесплатна).

Автор курса: Логинова Наталья Геннадьевна, кандидат педагогических наук, учитель высшей категории. Начало обучения новой группы: 27 сентября.

Подать заявку на этот курс    Смотреть список всех 224 курсов со скидкой 40%

Дәрес эшкәртмәсе татар теле

библиотека
материалов


“Бәхет башы - тәүфыйк ”


Сәкинә Гыйльманова,

Чистай муниципаль районы

2 нче гимназиясенең татар теле

һәм әдәбияты укытучысы.

Максат.

  1. Туган телне, әдәбиятны, күренекле шәхес – Р.Фәхреддин мирасын тирәнтен өйрәнүгә кызыксыну уяту.

  2. Сәнгатьле уку һәм сөйләү күнекмәләрен үстерү.

  3. Укучыларны югары әхлаклы итеп тәрбияләү; тәүфыйклы кеше төшенчәсен формалаштыру,гыйлемлелеккә омтылыш уяту .

Җиһаз. 1 нче плакатта эпиграф: “Кош очар өчен, кеше – бәхет өчен яратылган”.

2 нче плакатта мәкальләр:

Бәхетне юлдан эзләмә, белемнән эзлә”,“Тәүфыйк – изге юлдаш”,

Теләгең саф булса, тормышыңда тап булмас”.

Ризаэддин Фәхреддин портреты һәм мультимедия басма.

Дәрес барышы.

Укытучы: Хәерле көн, балалар. Бүгенге дәресне “Бәхет башы - тәүфыйк”

дигән темага багышлыйбыз. Бәхет белән бәйләнешле нинди мәкальләр беләсез?

Укучылар фикере тыңлана.

Укытучы: “Кош очар өчен, кеше бәхет өчен яратылган” диелә татар халык

мәкалендә. Әйе, балалар, барыбыз да бәхетле буласыбыз килә һәм һәр кешенең

бәхетле булырга хакы бар.

Бәхет төшенчәсе бик күп нәрсәләрне эченә ала. Нәрсә соң ул бәхет, сез ничек

уйлыйсыз?

Укучыларның җаваплары тыңланыла.

Укытучы: Бәхетлеме кеше дөньяда

Туган җирен анам димәсә,

Анам диеп янып – көймәсә?

Чишмә суын учлап эчкәндә

Йөрәгендә шатлык сизмәсә

Шигырьнең бу юлларын тыңлаганда без үзебезнең шундый матур, тату Татарстан Республикасында яшәвебез белән чиксез бәхетлебез. Көн саен шат күңел белән үзебез яшәгән шәһәребезнең киң урамнарыннан тынычлап йөрибез, җырлы, якты матур гимназиябездә белем алабыз. Бу да бәхет бит, балалар, чиксез зур шатлык.

Укучылар җырлый. “ Гимназия вальсы”.

Укытучы: Без менә туган телебездә сөйләшә, укый – яза беләбез. Ана телен белү,

ата-бабаларыбызның йолаларын, гореф-гадәтләрен үз телебездә өйрәнү – ул зур

бәхет бит, балалар.

Укучы: Ризэддин Фәхреддин милләтебез турында болай дигән:

Без бетә торган кавем түгел, бәлки дөньяда мәңге торыр вә башка милләтләр

берлә берлектә җир йөзендән файдаланыр өчен килгән милләтбез.”



Укытучы: Бәлки, бәхет – азрак михнәт күреп, күбрәк рәхәт күрүдәдер. Ләкин мин

мондый фикерле кешеләргә авырлыклар күрмичә, бәхетле булып булмый дип

әйтәсем килә.

Татар теленең аңлатмалы сүзлегендә “Бәхет – тулы канәгатьләнү халәте һәм хисе”

диелгән.

Минемчә, юкка гына түгелдер, сез иң беренче урынга яхшы уку, акыллы, тәртипле

булуны куйдыгыз. Әйе, яхшы уку өчен тәртипле булу – иң кирәкле шарт.

Укучы мәкальне укый: Бәхетне юлдан эзләмә, белемнән эзлә.

Укытучы:Берәүләр өчен бәхет тәмле ашап, затлы киенеп, чит ил маркалы

автомашиналарда гына җилдерү булса, безнең бөек әдипләребез, күренекле

язучыларыбыз аны икенче төрле аңлаганнар.

Менә күренекле мәгърифәтче, Әлмәтнең хәзинәле җиреннән калыккан, тирә-якка

мәгърифәт нуры тараткан Ризаэтдин Фәхретдин бу турында нәрсә язып калдырган:

Укучы кычкырып укый:Кеше күрке йөз булыр, йөзнең күрке күз булыр, телнең

күрке сүз булыр”.

Укытучы: Бу фикерне ничек аңлыйсыз?

Укучылар фикерләрен әйтәләр.

Укытучы: Димәк нәтиҗә чыгарып язып куйыйк: “Кешенең эчке дөньясы, ягъни

күңеле матур булсын”.

Әле алда әйтеп үткән акыл иясе Ризаэтдин Фәхретдин дә шулай җиңел

генә акыл иясе булуга ирешкәнме? Әйдәгез әле, Р.Фәхретдиннең тормыш юлы

турында тыңлап алыйк .

Укучы: Мәшһүр галим тарихчы, археограф, мәгърифәтче әдип, танылган дин

әһеле,фикер иясе, педагог, журналист Ризаэтдин Фәхретдин 1859нче елның 4нче

гыйнварында (яңа стиль белән 17 гыйнварында) хәзерге Татарстанның Әлмәт

районы Кичү Чаты авылында рухани гаиләсендә дөньяга килә.Башлангыч белемне

укымышлы әти-әнисеннән алганнан соң, аны 7 яшендә мәктәпкә укый башлый.

Кечкенә авылның кечкенә мәктәбе гаять акыллы малай өчен тар булганлыктан,

озакламый аны күршедәге Түбән Чыршылы авылы мәдрәсәсенә укырга бирәләр.

Өлкән сыйныф укучысы булып җиткәч, тырыш һәм һәрнәрсә белән кызыксынучан

Ризаэддин күп вакытын китаплар күчереп язу белән мавыга һәм шулай итеп, үзе

өчен бай гына китапханә туплый.

Укытучы: Хәзер аның күпкырлы иҗади һәм фәнни мирасы турында фикер

алышыйк.

Укучы: Мәдрәсәдә гыйлем алуын төгәлләгәч, ул җиң сызганып балалар укытырга

керешә. Укыту барышында бөек мәгърифәтче Ш.Мәрҗәнинең алымнарыннан

файдалана, тәрбия буенча бай тәҗрибә туплый.

Укучы: Яшь галим фәнгә тартыла, ул схоластика киртәләрен җимереп, яңарышны,

алга карап атлауны кыйбла итә.

Укучы: Ризаэддин иҗади эш белән мавыгып китә, күп кенә китаплар, мәкаләләр яза,

татарның рухи тормышына караган язма чыганакларны җыеп туплый.

Укучы: 1887нче елда ул имамлыкка имтихан тота һәм үз вазыйфасын җиренә

җиткереп үти. Шуңа күрә аны җәмәгатьчелек ихтирам итә, 1891нче елда

Р.Фәреддинне Уфага, Диния нәзарәтенә казый итеп эшкә чакыралар.

Укучы: Күп кенә телләрне ана теле кебек белгән галим Русия һәм мөселман илләре

галимнәреннән тыш, Америка, Германия, Франция, Испания,Япония, Кытай,

Скандинавия һәм башка илләрнең галимнәре белән языша, уртак фәнни проблемалар

чишәргә омтыла. Бу гамәлләре өчен тынгысыз галим үз илендә төрле

эзәрлекләүләргә юлыга.

Укытучы: Менә шундый сикәлтәле юллар аша үтеп ул – галим, тарихчы, язучы,

журналист, педагог, дин эшлеклесе булуга ирешә.

Р.Фәхреддин болай дигән: “Кулыңнан килсә, форсат тисә, галим бул, бу эш насыйп

булмаса, шәкерт вә гыйлем өстәүче бул. Бу да булмаса, гыйлемне дус күр.”

Әйе, бәхетне көрәшеп, яулап алалар, ул бер кешегә дә җиңел генә бирелми. Әмма

ничек кенә булмасын, бәхет, һичшиксез, синең үзең белән бәйле, үз кулыңда, аны

табарга да, югалтырга да була.

Укытучы: Г.Тукай “Зур бәхетләр ничек килә” дигән.

Укучылар: Зур бәхетләр сызганып эшкә бирелгәннән килә.

Укучы: Бөек галимебез “Сез болай күп эшләргә ничек өлгерәсез?” дигән сорауга

болай дигән: “ Мин үз-үземне белә башлаганнан бирле өстемә кояш чыгармадым.”

Укытучы: Нәтиҗә ясыйк: “Көчле рухлы булып, авырлыкларны җиңәргә,

тырышырга кирәк”. Ә менә сез сыйныфта нинди укучы бәхетле була

дип уйлыйсыз?

Укытучы: Нәтиҗә ясыйк: “Бәхетле кешенең ышанычлы дуслары күп була”

Укытучы: Безнең татар халкы: “Бәхет башы - тәүфыйк,” – ди. Һәр иртә мәктәпкә

озатканда әти - әниегез, дәүәниегез сезгә “Тәүфыйклы бул, улым, кызым” дип

кала. Бу сүзне сез ничек аңлыйсыз?

Укучылар фикерләрен әйтәләр.

Укытучы: Кем генә сокланмас әдәпле балага, тәүфыйклы бала ата-ана өчен зур

бәхет, горурлык. Тәүфыйклы укучыны мәктәпне тәмамамлап чыгып киткәч тә бик

озак яхшы итеп искә алалар, башкаларга үрнәк итеп куялар. Димәк, тәүфыйк нәрсә

ул?

Укучылар плакаттан укыйлар. Тәүфыйк – изге юлдаш.

Укытучы: Акыл иясе Р.Фәхретдин үзенең “Җәвамигуль кәлим шәрхе” китабында:

Гыйлемлелек, намус, шәфкатьлелек кебек сыйфатлар бергә кушылып бер бөтен

хасил иткәндә генә әйләнә-тирәгә бәхет, шатлык китерәчәк,”- ди.Бигрәк тә

гыйлемне алга куя ул.(78 бит).

Укучы сәнгатьле итеп укый.

Укытучы: Бәхетле кеше генә башкаларны бәхетле итә ала. Аның йөзе якты, күңеле

ачык, яшерен сүзе, кырын эше юк. Аңардан җылы нур бөркеп тора.

- Бу дөньяда яшәү нидән гыйбарәт?

Укучы фикере: Һәркемнең тормышта максаты булырга тиеш.

Теләгең саф булса, тормышыңда тап булмас”

Башка укучылар үз фикерләрен әйтәләр.

Укытучы: Минем дә, балалар, яраткан эшем бар. Көн саен шушы мәктәбемә

ашыгам. Килгәч, сезнең белән аралашам, сезгә белем бирәм – бу минем өчен зур

бәхет. Әгәр дә, балалар, сез дә һәр йөргән җирегездә тәүфыйклы, кешелекле,

шәфкатьле булсагыз, саф намусыгызга тап төшермәсәгез, сездән әти-әниләрегезгә,

гимназиягә яхшы, шатлыклы хәбәрләр генә килеп торса, мин тагын да бәхетлерәк

булыр идем.

Р.Фәхреддин адәм баласы үзен-үзе тәрбияләргә, камилләшергә тиеш, буй җиткән

һәр кеше үзен-үзе тәрбияли ала, дип саный. Дәресне мәшһүр галимебез сүзләре

белән тәмамлыйбыз: “Алтыннан бәһале, оҗмах нигъмәтләреннән кадерле булган

нәрсә - тәрбияле баладыр. Ата вә ана өчен тәрбияле бала дәрәҗәсендә олуг байлык

һич булмас. Тәрбияле бала, җанга шатлык китерер."





Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 27 сентября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДБ-349682

Похожие материалы

2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации. Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии.

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

Конкурс "Законы экологии"