130185
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокИсторияСтатьи«Ерліктен өмір гүл атты» Мәметова Мәншүк Жиенғалиқызы, Кеңес Одағының Батыр

«Ерліктен өмір гүл атты» Мәметова Мәншүк Жиенғалиқызы, Кеңес Одағының Батыр

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

«Ерліктен өмір гүл атты»

Мәметова Мәншүк Жиенғалиқызы, Кеңес Одағының Батыры

 

Жер бетінде адамзат баласы пайда болғаннан бері қаншама соғысты басынан өткізгенін санап айту мүмкін емес. Біздің заманымызға дейінгі уақытты айтпағанда қазіргі кездің өзінде қаншама қанды қырғындар, алапат соғыстар болып жатыр. Ал егер тарихқа көз жүгіртсек, осы сансыз соғыстардың ішіндегі ең жойқыны және ең көп адам шығынын алып келгені – Екінші дүниежүзілік соғыс екендігі белгілі. 1939 жылдың 1 қыркүйегінде басталған қанды қырғын 1945 жылға дейін созылды

Басты шайқас фашистік Германия мен құрамында Қазақстаны бар КСРО арасында өрбігенін бүгінде кез-келгеніміз білеміз. Соғыс орны толмас шығындар алып келгенімен ұлтымыздың қайсар және батыр халық екендігін тағы бір рет көрсетіп кетті.

Соғыс даласына қазақтың ұлдарымен бірге өрімдей қаракөз қыздары да өз еріктерімен аттанған болатын. Олар өздерін нәзікпіз демей – басын бәске тікті, ерлерден кем ерлік көрсеткен жоқ. Әсіресе, Шығыстың батыр қыздары атанған Әлия мен Мәншүк және Хиуаз апаларымыз майдан даласында жаудың зәресін ұшырып, құтын қашырғаны тарихтан белгілі. Алғашқысы – мерген, екіншісі – пулеметші, үшіншісі – ұшқыш. Ерліктері сол соғыстың кезінде-ақ мойындалып, есімдері кеңге танылған. Олар қанға боялған даласы, аңыраған анасы, жетім қалған балалар үшін шайқасты.

Өткен жылы осы қазақтың батыр қыздарының бірі, өлкелік тұлғалар тізімінен орын тапқан жерлесіміз Мәншүк Мәметованың туылғанына 90 жыл болды. Ол 1922 жылы Орал облысының Орда ауданында дүниеге келген. Азан шақырып қойған аты Мәнсия. Бес жасынан бастап әкесінің немере інісі Ахмет пен әйелі Әминаның тәрбиесінде болған. Ол екеуі Мәнсияны үлкен қара көздері мен пысықтығы үшін еркелетіп «Моншағым» деп атаған екен. Кейін өзінің де құлағы сол атауға үйренсе керек, «атың кім?» деп сұрағандарға «Мәншүк» деп жауап қайтарады.

1937 жылғы қуғын-сүргінге Мәметовтер отбасы да ұшырайды. Ол уақытта Ахмет ғылыми-зерттеу институтының директоры қызметін атқарып жүрген. Сталиннің құрығына ол да ілінді. Сонда қамауға әкетіп бара жатқан кезде Ахмет әйеліне: «Менің Мәншүгімді ренжітпе, аман сақта!» деген екен. Кейіннен ол айдаудан аман келген, алайда, «халық жауы» деген айып оның қыр-соңынан қалған жоқ. Отбасының барлық мүшесіне де зардабы тиді. Дегенмен, Мәншүк мұны әкесіне жабылған жала екендігін ұғып, керек кезінде Ахметті қорғап сөз сөйлеген.

Мектепті бітірген соң Мәншүк медицина институтына оқуға түсті. Ол оқып бір мезгілде Республикалық Халық Комиссарияты Кеңесі секретарьятында қызмет етіп те жүрген.  Мәншүктің мақсаты Мәскеуде өтетін «Дене шынықтыру парадына» қатысу болатын. Алайда ол мақсаты көкке ұшады.

1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталғанда ол небәрі он сегіз жастағы бойжеткен болатын. Мұның құрбылары ол кезде оқу, жұмыс, тұрмыс құру сынды мәселелерді ойлап жүргенде, батыр қыз еш ойланбастан соғысқа аттануға сұранған еді. Өз өтінішінде ол: «Фашистерді жою үшін майданға жіберетін менің ағайым да, апайым да жоқ, сондықтан өзімді жіберіңіз. 1939 жылдан бері комсомолмын» деп мәлімдеген. Ал, бұл өтінішті Мәншүк 1941 жылдың 7 тамызында жазған екен. Алғашында М.Мәметованың мұндай талап-тілектерін басшылық қабыл алмады. Тек бір жыл бойы үздіксіз сұранғаннан кейін ғана 1942 жылдың 13 тамызында ол Алматыдан 100-ші атқыштар бригадасының құрамында майданға аттанды.

5 мыңға жуық жауынгердің арасында екі қазақ қызы болатын, бірі – Мәншүк, екіншісі – дәрігер Мәриям Сырлыбаева. Соғысқа аттанарда қазақтың ұлы ақыны Жамбыл аталған бригаданы өлеңімен шығарып салған.

Әскери өмірге Мәншүк тез үйренді. Ерлермен бірге ол жер жорғалады, су кешті, ну ормандарды кесіп өтті және де пулемет атуды үйренді. Қарудың тілін жетік меңгерген бойжеткен 21-ші гвардиялық атқыштар дивизиясының ең жақсы пулемет атқышы атағына да ие болды. Майдангерлері Мәншүкті үнемі мақтан тұтатын және ерліктің үлгісі ретінде көретін. Майданда тек пулеметші болып қана қоймай - радист, телефонист қызметін атқарып жүріп, жаралыларды емдейтін. Алған бетінен қайтпайтын.

1943 жылдың 15-ші қазанында Псков облысындағы Невель қаласын босату үшін Изоча станциясындағы 173,7 биіктігінде өте қатал соғыс болды. Мәншүк бұл кезде өзінің әскери бөлімін пулемет отымен қолдаған. Жау оғы қазақ қызының басына тиді. Соңғы демін жинаған ол фашистерге бетпе-бет шығып, пулеметтан оқ жаудырып, жақтастарының жолын ашып берді. Өкінішке қарай, Мәншүк осы қанды шайқаста қаза тапты.

Бұл қайғылы уақиғаны әскерлерге Әмина Мәметоваға хабарлау оңайға түскен жоқ, тек қайғылы хатты жіберді.



Хатында:

«Құрметті Әмина Мәметова жолдас!

Сіздің баурыңызға басқан қызыңыз, ержүрек пулеметші, аға сержант Мәншүк Мәметова жолдастың қаһармандықпен қаза тапқанын туралы Сізге терең қайғырған сезіммен хабарлаймыз. Қазақ халқының даңқты қызы Мәметова жолдастың жауынгерлік жолы біздің Отанымызға адалдық пен шексіз берілгендіктің өшпес үлгісі бола алады, Мәметова жолдас майданға өз еркімен келіп, «Максим» пулеметін ерекше табандықпен меңгерді және сонымен өмірінің соңғы минутына дейін фашист құзғындарды қанжұтқыза жусатты.

Оның өлімі – біздер, майдангерлер, қарулас жолдастары үшін орны толмас үлкен қаза, туған анасы болып, халықтың осындай ержүрек, ізгі жанды, Ұлы Отанымыз үшін бұл қайғы сізге тіптен ауыр. Оның есімін Ұлы Отан соғысының батыры ретінде қашан болсын мақтанышпен,атаймыз. »

Майданнан сәлем жолдаушы Мәншуктің жауынгер жолтастары:

Иван Черноколпаков, Қасым Шәріпов, Асқар Закарин, Иван Комаров, Бабаш Абдоллаев.

25қазан 1943жыл

Кеңес Социалистік Республикалар Одағы Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен 1944 жылдың 1-ші наурызында неміс басқыншыларымен соғысу майданындағы қолбасшының әскери тапсырмаларын бұлжытпай орындағаны үшін, көрсеткен ерлігі үшін Мәншүк Мәметоваға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

Қаршадай қыздың ерлігі көптеген жауынгерге үлгі болды. Павлодар облысының колхозшылары батыр қыздың құрметіне Мәншүк атындағы танк колоннасын құруға қаражат жинады. Қызылорда қыздар педагогикалық училищесі Мәншүк есімімен аталады. Невель қаласында да ескерткіші бар. Қаһарман қыздың өмірі мен өшпес ерлігі жайлы «Мәншүк туралы жыр» атты көркем фильм түсірілді. Алматы қаласында Мәншүк Мәметова атындағы мектеп бар. №28-орта мектеп пен медициналық институт алдындаескерткіштақтақойылған. Ең бастысы Батыр жерлесіміздің туған өлкесі әсем қала Оралымызда Мәншүкке орнатылған ескерткіші және мемориалдық мұражайы-үйі бар.

«Отан үшін, әкем үшін...» деп қан майданға аттанған ержүрек ару қыздың артында аңыз боп ерлігі қалды. Өзгеде кездесе бермейтін ерлік пен батырлық, қайсарлық пен өжеттілік Мәншүктің ғана жүрегіне тән еді. Себебі ол қазақтың маңдайына жарқырап біткен жарық жұлдызы, мыңдар мен миллиондардың бірі... Ол кешкен аз ғұмыр өте мәнді өтті. Себебі оның жаны біздерге жеңіс алып берді. Халқы үшін ерен еңбек сіңіріп, әр кезеңде  келер ұрпақтың санасынана өшпейтіндей дара жолы бар қазақтың қос қарлығаштай батыр арулары бүгінде тыныш заманның тәуелсіз төрінде ескерткіш болып қана тұр...

Арын жалау етіп, жанын алау етіп жауға аттанған ел батырлары Отанымыздың байтақ жерін, ақ сүт берген анасын, пәк күлкі шашқан баласын, парасатты данасын қорғады. Осы әділет жолында қасық қанын қиып ұрыс даласында ерлікпен шайқасқан батыр қаһарманымыз Мәншүк Мәметова әрқашанда ел есінде, оны әрдайым еске алып, құрмет көрсету біздің парызымыз.



































Пайдаланылған әдебиттер тізімі:

  1.  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 

  2. Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006.

  3. «Мәңгілікке маздаған қыршып ғұмыр» - авт. Айман Мәметова; Тихон Әліпқали - Орал-2002





5

Общая информация

Номер материала: ДБ-040911

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «История: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Анализ результатов образовательной деятельности в работе учителя истории»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Основы духовно-нравственной культуры: история и теория русской культуры»
Курс повышения квалификации «Достижение эффективности в преподавании истории на основе осуществления положений историко-культурного стандарта»
Курс повышения квалификации «Изучение русской живописи второй половины XIX века на уроках МХК в свете ФГОС ООО»
Курс повышения квалификации «Моделирование современных уроков истории»
Курс повышения квалификации «Теория и методика преподавания основ философии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и теория этики в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения курсов истории в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Федеральный государственный стандарт ООО и СОО по истории: требования к современному уроку»
Курс повышения квалификации «Развитие ИКТ-компетенции обучающихся в процессе организации проектной деятельности при изучении курсов истории»
Курс профессиональной переподготовки «История и обществознание: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Философия и история образования в условиях реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Политология: теория и методика преподавания в образовательной организации»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.