Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Директору, завучу / Рабочие программы / Етістік және түрленуі .

Етістік және түрленуі .

  • Директору, завучу

Поделитесь материалом с коллегами:

Етістік (Глагол)

Заттың іс-әрекетін қимыл білдіріп Не істеді? Не істеп жатыр? Не істейді?сұрақтарына жауап береді.

Глагол — часть речи, которая обозначает действие и отвечает на вопросы что делать? что сделать?

Етістік түрлері (Виды глаголов): 

құрамына қарай:

  • Дара (простое – один корень)

Мысалы: сөйле, жаз, әкел.

  • Күрделі (сложное – несколько корней)

Мысалы: бара жатыр, сатып алды.


тұлғасына қарай:

  • Негізгі (непроизводное – нет суффикса)

Мысалы: кел, бар, айт.

  • Туынды (производное – есть суффикс)

Мысалы: амандас, ойнайды.


мағынасына қарай:

  • Болымды (утвердительное)

Мысалы: бар, кел, жаз.

  • Болымсыз (отрицательное)

Мысалы: оқымайды, айтпайды.

  • Салт (непереходное)

Мысалы: тұрады, ойлайды.

  • Сабақты (переходное)

Мысалы: оқыды, көремін.


Етістік шақтары – Времена глаголов.


  • Осы шақ (настоящее время)


- нақ (Түбір + 
а, е, й, ып, іп, п + жатыр/отыр/жүр/тұр) + Ж.Ж.

Мысалы: оқып жатырмын, бара жатыр.

- ауыспалы (Түбір + а, е, й) + Ж.Ж.

Мысалы: отырамын.

  • Келер шақ (будущее время)


- болжалды (Түбір + 
ар, ер, р) + Ж.Ж.

Мысалы: барармын.

- мақсатты (Түбір + мақ/мек, бақ/бек, пақ/пек + шы/ші) + Ж.Ж.

Мысалы: көрмекшімін.

- ауыспалы (Түбір + а, е, й) + Ж.Ж.

Мысалы: көрмекшімін.

  • Өткен шақ (прошедшее время)


- жедел (Түбір + 
ды/ді, ты/ті) + Ж.Ж.

Мысалы: жақсы көрдім.

- бұрынғы (Түбір + ған/ген, қан/кен, ып, іп, п) + Ж.Ж.

Мысалы: барған.

- ауыспалы (Түбір + атын, етін, йтын, йтін) + Ж.Ж.

Мысалы: келетін.


Етістік райлары – Наклонения глаголов.

  1. Ашық

  2. Бұйрық (повелительное)


I жақ:

Мен Түбір + айын, ейін

Біз Түбір + айық, ейік

II жақ:

Сен Түбір

Сендер Түбір + ыңдар, іңдер

 

Сіз Түбір + ыңыз,іңіз

Сіздер Түбір + ыңыздар, іңіздер

III жақ:

Ол Түбір + сын, сін

Олар Түбір + сын, сін


  1. Шартты (условное)

Түбір + са/се + Ж.Ж.

  1. Қалау (желательное)

ғы/гі, қы/кі + Т.Ж.


Тұйық етістік (Начальная форма глагола): Түбір + У(жұрнақ).

Мысалы: бару, жазу, айту.



Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Краткое описание документа:

Етістік (Глагол)

Заттың іс-әрекетін қимыл білдіріп Не істеді? Не істеп жатыр? Не істейді?сұрақтарына жауап береді.

Глагол — часть речи, которая обозначает действие и отвечает на вопросы что делать? что сделать?

Етістік түрлері (Виды глаголов): 

құрамына қарай:

  • Дара (простое – один корень)

Мысалы: сөйле, жаз, әкел.

  • Күрделі (сложное – несколько корней)

Мысалы: бара жатыр, сатып алды.


тұлғасына қарай:

  • Негізгі (непроизводное – нет суффикса)

Мысалы: кел, бар, айт.

  • Туынды (производное – есть суффикс)

Мысалы: амандас, ойнайды.


мағынасына қарай:

  • Болымды (утвердительное)

Мысалы: бар, кел, жаз.

  • Болымсыз (отрицательное)

Мысалы: оқымайды, айтпайды.

  • Салт (непереходное)

Мысалы: тұрады, ойлайды.

 

  • Сабақты (переходное)
Автор
Дата добавления 01.06.2015
Раздел Директору, завучу
Подраздел Рабочие программы
Просмотров193
Номер материала 552154
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх