260870
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокБиологияКонспекты"Гендердің тіркесіп тұқым қуалауы" (9 класс)

"Гендердің тіркесіп тұқым қуалауы" (9 класс)

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.


Күні: __________________

Сыныбы: 9 «А»

Тақырыбы: §25. Гендердің тіркесіп тұқым қуалауы.

Сабақтың мақсаттары:

Білімділік – оқушыларға дигибридті будандастыру туралы білім беру.

Дамытушылық – теориялық білімді практикада есептер шығаруға үйрету.

Тәрбиелік – генетиканың жанашырлары болған ғалымдардың есімдерімен таныстыру (Г.Мендель, Т.Морган, Г.де Фриз, Э.Чермак, Р.Пэннет, т.б.), олардың еңбектері мен тәжірибелерін бағалай білуге және байқампаздыққа, шапшаңдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі, аралас

Сабақтың типі: жаңа білімді меңгерту

Сабақтың әдіс – тәсілдері: сұрақ – жауап, түсіндіру, салыстыру, дәлелдеу

Сабақтың көрнекілігі: плакаттар

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

  1. Өзгергіштік дегеніміз не?

  2. Генетиканың негізін салушы ғалым:

  3. Екінші ұрпақта ата – аналардың екеуіне тән белгілердің көрініс беру заңдылықтары.

  4. Моногибридті будандастыруда бір белгіні қалыптасуына қанша аллельді ген қатысады?

  5. «Гибридология» деген сөз қандай мағынаны білдіреді?

  6. Г. Мендель бірінші ұрпақ будан алу үшін тозаңданудың қандай түрін пайдаланды?

ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау, қорыту

IV. Актуалдау

V. Жаңа білімді меңгерту

Америкалық биолог, эмбриолог Томас Хант Морган (1886-1945) 1910 жылы шәкірттерімен бірге бірнеше жыл бойы жеміс шыбыны – дрозофилаға тәжірибе жүргізді. Өйткені өте қолайлы зерттеу объектісі болып табылады. Дрозофиланы жазда бүлінген жеміс – жидектер үстінен жиі кездестіре аламыз. Дрозофиланы зерттеу нысаны ретінде таңдап алуының мынандай ерекшеліктері бар:

  1. Аз уақыт ішінде ұрпақ береді, 8 – 10 күн;

  2. Ұрпақтарының саны көп, бір аталық пен бір аналық жұбы 100 – ден артық ұрпақ береді;

  3. Хромосома саны аз, 4 жұп 8 хромосома;

  4. Қолда өсіруге арзан;

  5. Белгілері жақсы білінеді.

Бұл жағдай дененің түсі мен қанаттың дамуын анықтайтын гендердің бір хромосомада орналасқанын және олардың бірлесіп тұқым қуалайтынын көрсетеді. Бір хромосомада орналасқан гендердің бірлесіп тұқым қуалауы гендердің тіркесуі немесе тіркесіп тұқым қуалау деп аталады. Мұны Морган заңы деп те атайды. Бір хромосомада орналасқан гендерді тіркес гендер деп атайды. Бір хромосомада орналасқан гендер тобы тіркесу топтарын құрайды.

Морган жыныс генетикасына қатысты зерттеулерді де жасады. Аталық және аналық даралардағы хромосома жиынтығы біркелкі емес. Қазіргі кезде адамның 46 хромосома – 23 жұп құрайды. Мұны диплоидты жиынтық деп атайды. Ал гаметалардағы диплоидті жиынтықтың тең жартысы – 23 хромосома ғана болады. Мұны гаплоидты жиынтық деп атайды. Олардың 22-сі – аутосомалар, біреуі – жыныстық Х – хромосома. Жыныстық хромосома - аталық және аналық организмдерде екі түрлі болатын соңғы хромосомалар жұбы(ХХ және ХУ). Барлық гаметалары бірдей және ондағы хромосомалары мөлшері және пішіні бойынша ерекшеленбейтін жыныстар гомогаметалы деп аталады.

Кейбір түрлердің жыныс хромосомалары

- ХХ

- ХУ

- ХУ

- ХХ

- ХХ

- ХО

- ХО

- ХУ

Сүтқоректі жануарлар

Құстар

Шегіртке

Қаракүйе

Дрозофила

Жібек құрты

Қандала


Адам

Көбелектер




VI. Дамытушылығы


Егер адамның бұйра шашы түзу шаштан, ал қара түсті шаш ақшыл шаштан басым болса, келесі будандастырулардан қандай ұрпақ күтуге болады?

1)әкесі-қошқыл түсті дигетерозиготалы, бұйра шашты, шешесі-басылыңқы дигомозиготалы болса ше?

2)әкесі-ақшыл шашты және бұйралық ген бойынша гетерозтготалы, ал шешесі-түзу шашты, шашы қошқыл гомозиготалы болса ше?

3)әкесі екі ген бойынша гомозиготалы, әрі ақшыл шашты, шашы-бұйра, ал шешесі-дигетерозиготалы болса ше?

4)әкесі-басылыңқы дигомозиготалы, ал анасы-дигетерозиготалы болса ше?


  1. С-бұйра шаш

с-түзу шаш

B-қара

b-ақшыл

Р♂ СсBb х ♀ ссbb

СB

Сb

сB

сb

Сb

СсBb

Ссbb

ссBb

ссbb

Сb

СсBb

Ссbb

ссBb

ссbb

Сb

СсBb

Ссbb

ссBb

ссbb

Сb

СсBb

Ссbb

ссBb

ссbb


Бұйра, қара шаш: 4

Бұйра, ақшыл: 4

Түзу, қара: 4

Түзу, ақшыл: 4

Фенотип: 1:1:1:1

Генотип: 1:1:1:1


  1. Р ♂ Ccdd х ♀ ccDD

cD

cD

cD

cD

Cd

CcDd

CcDd

CcDd

CcDd

Cd

CcDd

CcDd

CcDd

CcDd

Сd

ccDd

ccDd

ccDd

ccDd

Сd

ccDd

ccDd

ccDd

ccDd


Бұйра, қара: 8

Түзу, қара: 8


Фенотип: 1:1

Генотип: 1:1

  1. Р♂ CCbb х ♀ CcBb

CB

Cb

cB

cb

Cb

CCBb

CCbb

CcBb

Ccbb

Cb

CCBb

CCbb

CcBb

Ccbb

Cb

CCBb

CCbb

CcBb

Ccbb

Cb

CCBb

CCbb

CcBb

Ccbb


Бұйра, ақ: 8

Бұйра, қара: 8

Фенотип: 1:1

Генотип: 1:1:1:1


4. Р♂ aacc х ♀ АаCc

AC

Ac

aC

ac

Ac

AaCc

Aacc

aaCc

aacc

Ac

AaCc

Aacc

aaCc

aacc

Ac

AaCc

Aacc

aaCc

aacc

Ac

AaCc

Aacc

aaCc

aacc


Бұйра, ақ: 4

Бұйра, қара: 4

Түзу, ақ: 4

Түзу, қара: 4

Фенотип: 1:1:1:1

Генотип: 1:1:1:1

VII. Бекіту

  1. Морган дрозофила шыбынына қандай тәжірибелер жүргізді?

  2. Тіркес гендер деген не?

  3. Кроссинговер дегеніміз не?

  4. Аутосома дегеніміз не?

  5. Жыныстық хромосома деп нені айтамыз?

VIII. Қорытындылау

IX. Үйге тапсырма §25. Гендердің тіркесіп тұқым қуалауы.

X. Бағалау

Общая информация

Номер материала: ДВ-309588

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Организация и руководство учебно-исследовательскими проектами учащихся по предмету «Биология» в рамках реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Биология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Медико-биологические основы безопасности жизнедеятельности»
Курс повышения квалификации «Методические аспекты реализации элективного курса «Антропология и этнопсихология» в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Государственная итоговая аттестация как средство проверки и оценки компетенций учащихся по биологии»
Курс повышения квалификации «Нанотехнологии и наноматериалы в биологии. Нанобиотехнологическая продукция»
Курс «Общее садоводство: Стилистика садов. Создание различных стилей с использованием местных и интродуцированных растений»
Курс повышения квалификации «Основы биоэтических знаний и их место в структуре компетенций ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Анатомия и физиология: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс «Общее садоводство: Древесные растения для садов средней полосы»
Курс «Общее садоводство:Травянистые растения для садов средней полосы»
Курс повышения квалификации «Гендерные особенности воспитания мальчиков и девочек в рамках образовательных организаций и семейного воспитания»
Курс профессиональной переподготовки «Биология и химия: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Составление и использование педагогических тестов при обучении биологии»
Курс повышения квалификации «Инновационные технологии обучения биологии как основа реализации ФГОС»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.