• 

  1 слайд

  10 сынып
  Сабақтың тақырыбы:
  Генетика тарауын қайталау
  

• 

  2 слайд

  Сабақтың мақсаты:
  1.Білімділік. Генетика негіздері, Г.Мендель заңдары, Т.Морган заңы, генетика салалары бойынша алған білімдерін жинақтау.
  
  2.Дамытушылық. Ойын тез жинақтауға дағдыландыру, белсенділігін арттыру, пәнге деген қызығушылығын арттыру.
  
  3.Білімділік. Бір-бірін тыңдауға, шапшаңдыққа, ұқыптылыққа тәбиелеу.
  

• 

  3 слайд

  Сабақтың барысы:
  Ойын шартымен таныстыру(Оқушы ұяшықты таңдап,сол сұраққа жауап береді де сол ұяшықтағы ұпайды иеленеді. Егер, жауап бере алмаса басқа оқушыларға жауап беруге болады.)
  Оқушылардың жинаған ұпайларын есептеп отыратын 2 оқушы тағайындалады.
  Ұпайды көп жинаған оқушы жеңімпаз болады.
  Сабаққа қатысқандарына қарай оқушыларды бағалау.
  Сабақ басталған соң оқушыларға 10 лездеме сұрақ
  беріледі. 5-10 сұрақ аралығына жауап берген
  оқушылар ойынға қатысады.
  

• 

  4 слайд

  Лездеме сұрақтар:
  Тұқым қуалаушылық пен өзгегіштікті зерттейді.
  Ата-аналардан алынатын гендердің толық жиынтығы.
  Организмге тән сыртқы және ішкі белгілердің жиынтығы.
  Хромосомалардың айқасуы
  Генотипі тек гетерозиготалы болатын қан тобы.
  Бір белгінің дамуын қуаттайтын бірнеше аллельді емес гендердің қызмет атқаруы.
  Цитоплазмада және оның органоидтерінде шоғырланған тұқым қуалайтын факторлар.
  1905 жылы жынысты анықтаудың хромосомалық негізін қай ғалым сипаттады.
  Аавв – гаметасын тап.
  Мендель бұршақтың неше сортын өз тәжірибелерінде пайдаланды?
  Генетика
  Генотип
  
  Фенотип
  
  Кроссинговер
  ІV топ
  Полимерия
  
  Плазмон
  
  Э.Вильсон
  
  Ав, ав
  22 сорт
  

• 

  5 слайд

• 

  6 слайд

  Генетика терминін қай ғалым,
  қай жылы ғылымға енгізді?
  1 – 20
  Жауабы:1906 жылы ағылшын биологі У.Бэтсон
  

• 

  7 слайд

  Г.Мендель заңын 1900 жылы
  қайта ашқан үш ел ғалымдары.
  1 – 40
  Жауабы: голландиялық Г. де Фриз,
  неміс ғалымы К.Корренс, австриялық Э.Чермак.
  

• 

  8 слайд

  Генотип, фенотип ұғымдарын
  қалыптастырған кім және қай жылы?
  1 – 60
  Жауабы: 1909 ж. Дат биологі В.Иогансен.
  

• 

  9 слайд

  1927 жылы орыс ғалымдары
  Г.А.Надсон мен Г.С.Филиппов
  қандай жаңалық ашты?
  1 – 80
  Жауабы: Радиоактивті сәулелердің төменгі сатыдағы
  саңырауқұлақтарда мутация тудыра алатындығын дәлелдеуі.
  

• 

  10 слайд

  Генетиканың даму тарихы неше
  кезеңнен тұрады және жылдарын ата.
  1 – 100
  Жауабы: 3 кезең. 1және 2-сі 1865-1953 жж. классикалық генетика,
  3-сі 1953 жылдан басталады.
  

• 

  11 слайд

  Г.Мендельдің заңдары.
  2 – 20
  Жауабы: І заңы-Біркелкілік; ІІ заңы-Ажырау;
  ІІІ заңы-Тәуелсіз ажырау.
  

• 

  12 слайд

  Аллельді гендер деген не?
  2 – 40
  Жауабы: Қарама-қарсы белгілерді анықтайтын жұп гендер.
  Мысалы, Сары түс, жасыл түс.
  

• 

  13 слайд

  Генетикалық белгіленулерді жазып
  көрсетіңдер.
  2 – 60
  Жауабы: Доминантты белгі латынның бас әрпі, рецессивті белгі
  кіші әріп, ата-анасы-Р, гамета-Г, шағылыстыру-х, ұрпақ –Ғ,
  аналық- , аталық- .
  

• 

  14 слайд

  Дигибридті будандастырудың
  2-ші ұрпағында ұрпақтың фенотиптік
  арақатынасы қандай?
  2 – 80
  Жауабы: 9:3:3:1
  

• 

  15 слайд

  АаВвСс – осы ағзаның гаметаларын
  анықта.
  2 – 100
  Жауабы: АВС, АвС, АВс, Авс, аВС, аВс, авС, авс.
  

• 

  16 слайд

  Т.Морган қандай теорияның авторы?
  3 – 20
  Жауабы: Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясы.
  

• 

  17 слайд

  Дрозофила шыбыны неліктен
  генетикалық зерттеулер жүргізуге
  қолайлы?
  3 – 40
  Жауабы: Хромосамасы 8, зертханалық жағдайда +25жылылықта
  пробиркада өсіріп,14-15 күн сайын әр жұбынан 100-ге жуық
  ұрпақ алуға болады.
  

• 

  18 слайд

  Тіркесу тобы деген не?
  3 – 60
  Жауабы: Бір хромосоманың бойында орналасқан және тіркесіп
  тұқым қуалайтын гендер. Тіркесу тобының саны хромосоманың
  гаплоиды жиынтығына тең.
  

• 

  19 слайд

  Хромосоманың диплоидты жиынтығы:
  бұршақта-14, жүгеріде-20, кептерде -16
  тіркесу топтарын анықта.
  3 – 80
  Жауабы: бұршақта-7, жүгеріде -10, кептерде-8 тіркесу топтар бар.
  

• 

  20 слайд

  Қазіргі кезде қандай ағзалардың
  генетикалық картасы жасалған?
  3 – 100
  Жауабы: дрозофила, жүгері, қызан, тышқан, пішен таяқшасы т.б.
  

• 

  21 слайд

  Аналық жынысы гетерогаметалы
  болатын ағзалар.
  4 – 20
  Жауабы: Құста, жібек құрты, көбелекте.
  

• 

  22 слайд

  Жыныспен тіркесіп тұқым қуалайтын
  ауруларды ата.
  4 – 40
  Жауабы: гемофилия, дальтонизм, тер бездерінің болмауы.
  

• 

  23 слайд

  Дрозофилада, сүтқоректілерде аналығы
  гомогаметалы, аталығы гетерогаметалы.
  Құстарда аналығы гетерогаметалы,
  аталығы гомогаметалы.Мына ағзалардың
  жыныстық хромосомаларын анықта:
  а)дрозофила аналығы;
  ә)дрозофила аталығы;
  б)әтеште;
  в)тауықта;
  4 – 60
  Жауабы: а) ХХ; ә)ХУ; б)ХХ; в) ХУ;
  

• 

  24 слайд

  Тіркес тұқым қуалауды зерттегенде
  Т.Морган дрозофиланың қандай
  белгілерін алды?
  4 – 80
  Жауабы: дрозофиланың қызыл және ақ көзді белгілерін алды.
  

• 

  25 слайд

  Егер отбасындағы ер адамның қаны
  қалыпты ұйыса, аналары тасымалдаушы
  болса, балаларының қайсысы гемофилик
  болады?
  4 – 100
  Жауабы: Бір ұлы гемофилик болады.
  

• 

  26 слайд

  Қызанның жемістері домалақ және
  сопақша болады. Сопақша пішін –
  рецессивті. Егер ұрпақта домалақ және
  сопақша жемістер тең мөлшерде алынса,
  ата-анасының генотипі қандай?
  5 – 20
  Жауабы: Р – Аа және аа болады.
  

• 

  27 слайд

  Әкесінің қаны І топ, анасынікі ІV топ,
  осы некеден қаны І, ІІ, ІІІ және ІV топқа
  жататын балалар тууы мүмкін бе?
  5 – 40
  Жауабы: Бұл некеден туған балалардың қан топтары
  ІІ және ІІІ топ болады.
  

• 

  28 слайд

  Гетерозиготалы сары тегіс бұршақ
  гаметалардың қандай және қаншасын
  түзеді?
  5 – 60
  Жауабы: АВ, аВ.
  

• 

  29 слайд

  Жеміс шыбындарының жабайы түрі
  қалыпты ұзын қанатты, ал рецессивті
  қысқа қанатты анықтайды. Қалыпты
  қанатты гетерозиготалы шыбын
  қысқа қанатты шыбынмен
  будандастырылған. Ғ1 ұрпағы
  қандай болады?
  5 – 80
  Жауабы: Ұрпақтың жартысы Аа, жартысы аа болады.
  

• 

  30 слайд

  Мына будандастырудан алынатын
  ұрпақты анықта: АаВВ х аавв
  5 – 100
  Жауабы: АаВв; ааВв.
  

• 

  31 слайд

  Ұпайы көп оқушыны құттықтап,
  оқушыларды бағалау.
  

Краткое описание материала