555217
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5.520 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.200 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ ДО 70%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокХимияСтатьиХимиялық ертегі. «Айдай сұлу- Айсұлу»

Химиялық ертегі. «Айдай сұлу- Айсұлу»

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Алмағанбетова Алтынгүл

62 мектеп-лицейі

химия-биология пәні мұғалімі



Химиялық ертегі. «Айдай сұлу- Айсұлу»

Ертеде үлкен шаһарда ақылына көркі сай сұлу,айдай аппақ қыз өмір сүріпті.Оның әкесі өте қатал,әрі сұсты,мінезі күйдіргі еді,бірақ ақылды іскер болатын.Әкесі қызы дегенде жанын беретін,оның атын өзі қойған.Айдай сұлу-Айсұлу (Алтын) жүрген жерінде ойын-сауық,қызықты отырыстар көп болатын,оған қараған адамның көзі талатын.

Айсұлудың әкесі Азат пен анасы Оксана тату-тәтті өмір сүрді.Айсұлудан кейін көп ұзамай дүниеге күндей күліскөз Күнсұлу (Күміс) келді. Апалы-сіңлілі екеуі сырлас бауыр болды.

Айсұлу мен Күнсұлудың сынаптай сырғыған жүрісі сұйық бауырлары Сырлыбай (сынап) ойын – сауық десе жанын беретін сері жігіт болып өсті.

Бір күні нағашы сіңлісі Мария Мәскеуден демалысқа келді.Мария апасы Айсұлуға ұқсауға тырысатын,өзі де бет-әлпеті жағынан Айсұлуға келеді.

Марияға шаһар ұнады тұрған жері ну орман, жан-жағы жап-жасыл.Қатар –қатар тізілген үйлер көздің жауын алады.Айсұлудың үйлері 8 қабаттан,109 бөлмеден тұрады.Айсұлу мен Күнсұлу бірінші қабаттың 47,79 бөлмесінде,ал Мария 29 бөлмесінде,Сырлыбай екінші қабаттың 60 бөлмесінде тұрады, ал төменгі қоймада әкесінің заттары тұратын, оған кіруге тыйым салынған.

Жаздың жайма шуақты күнінде Айсұлу бауырларымен табиғатқа саяхатқа жиналды. Үйлерінен бірнеше шақырым жерде көл болатын,көлдің жиегіне гүл теріп, көбелек аулауға шықты.Інісі Сырлыбай әкесінің қоймасынан ешкімге білдірмей,ыдыста тұрған бір затты тығып алып шықты.Көл жағасына келіп шешініп жатқанда алып шыққан заты сырғып суға түсті, сол кезде зат зырғып жүгіріп жүргенін көріп, бәрі таң –тамаша болды. Сырлыбай су жиегінде өсіп тұрған фиалка гүлін алып, зырғып жүрген затты түртіп еді,су беті жап-жасыл түске айналып кеткенін көріп,олар одан әрі таңғалды. ( Натрий суда еріп сілті түзіледі.Сілтілік ортада фиалка гүлі жасыл түске өзгереді).

Серуеннен келген олар оқиғаны әкесіне жеткізгенде ол қатты ашуланып,бұлқан-талқан болып зорға басылды.Әкесі көлге баруға тыйым салғанды,себебі көлдің арғы беті батпаққа айналған.Өткен жолы бауырлары Сырлыбайды ертіп көлге шомыламыз деп жүріп,сол батпаққа тап болған.Тынымсыз Сырлыбай батпаққа түсіп кетіп екеулеп жүріп,әзер шығарды.Үсті басы батпақ болған бауырларының киімдерін жуып кептіреміз дегенде жаққан оттары лап етіп,батпақтың бетін түгел ұшқындар кезіп кетті,үшеуі қашып құтылған еді..... (Батпақ газы –метан, ол түссіз,иіссіз,ауада түссіз жалын шығарып жанатын газ.)

Әкесі Араб еліне іс сапармен кеткен кезді пайдаланып, Ай сұлу әкесінің қоймасындағы заттарды қызықтады.Олар қызыл-жасыл, жалт-жұлт еткен заттар,қаттысы да сұйығыда бар ыдыстары да әр түрлі.Әкесі оларды әр елге іс сапармен барғанда әкелген еді.

Күнсұлу тамақ әзірлегенді,салат жасап,дастарқан жасағанды жақсы көретін,әрі соған бейім еді.Жаңа жылдық дастарқан жасау кезінде Күнсұлудың қолын пышақ кесіп кетті, қанның қатты ағып жатқанын көріп,Айсұлу қоймадан бір сұйықтықты алып келіп сіңлісінің қолына құйып жіберді,қан сап тыйылды.Күнсұлудың қолына тамызған кезде ертінді оның дайындаған тәтті тоқашына тамып кетті,сол кезде тоқаш көгеріп шыға келгенде көздері шарасынан шыға жаздады.(Йод-крахмал реакциясы).

Араб елінен келген әкесі көп жаңалықпен оралды.Елге келген соң көл жағасындағы қамысты жинатып,асханадан шығарылған қияр,қызанақ,банан қалдықтарын майдалап туратып,қазан-қазанға қайнатып,илетіп,тақтай жасатып зәулім үй салғызды. Әкесі шаһардағы адамдарға осындай үй тұрғызып қоныстануларын бұйырды. (Жаңа элементтердің орналасуы)

Айсұлудың анасы Оксана-орыс қызы,мейірімді адаммен тез тіл табыса алатын, жалынды,жанындағы адамға қамқор,бауырмал жан болатын.Анасы үйдің алтыншы қабатында сегізінші бөлмесінде тұратын (Оттек) Анасының бауырлары қыдырып келгенде үйдің жоғарғы қабаттарына орналасатын. (Бейметалдар)Анасының тетелес сіңлісі-көшбасшы болуға бейім (сутегі) екеуі егіз қозыдай, бастары қосылса алыс сапар шегіп әңгімелері жарасып,сыңғыр-сыңғыр күлкілері естіледі. (Судың түзілуі)

Марияның әкесі – Шура,ол мысырда оқыған сауатты, шыны жасаушы шебер.Үйі саздан жасалған ыдыстар мен шыныдан жасалған бұйымдарға толы болатын.Мария келерінде шыныдан жасалған әсем,әшекей бұйымдарды жиендеріне тарту етті. Мария шынының жасалу жолынан білетіндіктерін жырғылып айтып, қыздарды қызықтыратын.Мысырлық шыны жасаушылар саздан жасалған ыдыстарда ашық пештің үстінде шыны қайнатқан.Дайын болған шыны кесектерді балқыған күйде суға салған, суда ол шытынап жарылған, осы сынықтарды шаң сияқты ұнтаққа айналғанша майдалап, қайта балқытып шыны алған.Марияның үлкен ағасы Гена (гелий) сауатты,ізденімпаз,техникаға жақын.Өзінің жасаған әуе кемесімен Күнге ұшып барған, одан Марсқа жеткен.Гена өзімен бірге роботы Аликті (Алюминий) алып барды.Ол қазақша сөйлейді, «Қара жорғаға» билейді,Генаның айтқанының бәрін істейді,өзі жеңілтек.










Общая информация

Номер материала: ДБ-270869

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Химия окружающей среды»
Курс профессиональной переподготовки «Химия: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Нанотехнологии и наноматериалы в биологии. Нанобиотехнологическая продукция»
Курс повышения квалификации «Экономика и право: налоги и налогообложение»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Особенности подготовки к сдаче ОГЭ по химии в условиях реализации ФГОС ООО»
Курс профессиональной переподготовки «Организация менеджмента в туризме»
Курс профессиональной переподготовки «Биология и химия: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Основы менеджмента в туризме»
Курс повышения квалификации «Современные образовательные технологии в преподавании химии с учетом ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Эксплуатация и обслуживание общего имущества многоквартирного дома»
Курс профессиональной переподготовки «Гостиничный менеджмент: организация управления текущей деятельностью»
Курс профессиональной переподготовки «Техническое сопровождение технологических процессов переработки нефти и газа»
Курс профессиональной переподготовки «Организация системы учета и мониторинга обращения с отходами производства и потребления»
Курс профессиональной переподготовки «Гражданско-правовые дисциплины: Теория и методика преподавания в образовательной организации»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.