Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Әхмәт Фәйзинең "Яшьлек" шигыренә әдәби анализ

Әхмәт Фәйзинең "Яшьлек" шигыренә әдәби анализ



Московские документы для аттестации!

124 курса профессиональной переподготовки от 4 795 руб.
274 курса повышения квалификации от 1 225 руб.

Для выбора курса воспользуйтесь поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВА).

ДИПЛОМ от Столичного учебного центра: KURSY.ORG


библиотека
материалов

Әхмәт Фәйзинең “Яшьлек” шигыренә анализ.

Яшьлек.1

Әхмәт Фәйзи.

Зур таш баганың төбенә

Яшь гөл чыккан шытып.

Сыгылып тора яшь гөл, багананы

Җилкәсендә тотып.

Тик ул гөлнең зәңгәр күзләрендә

Шундый шатлык, көрлек.

Әйтерсең лә багананы түгел,

Тауны күтәрерлек.

Яшь гөл ничек авыр багананы

Күтәрсен ди, тиле!

Әмма никтер шушы әкияткә

Ышанасы килде.



Әхмәт Фәйзинең “Яшьлек” шигырье – XX гасрның 40 елларында иҗат ителгән күп санлы лирик әсәрләренең берсе. Әсәрнең темасын билгеләгән вакытта ике төрле фикер туа. Беренче карашка, шигырьдә фәлсәфи тематика дигән уй килә. Шулай ук, табигать күренешләрен тасвирлаучы пейзаж да үз урынын тапкан дип әйтергә мөмкин. Тик шулай да, мин әлеге шигырьне әдәби яктан анализлаган вакытта аны фәлсәфи тематикага караган әсәр буларак кабул иттем һәм аны шул яктан өйрәнергә булдым.

Әсәрнең тематикасы – фәлсәфи. Шагыйрь, минемчә, бу әсәрендә яшьлеккә мәдхия җырлый, яшьлекнең нинди көчле булуын тасвирлый. Яшьлеккә күп вакытта ниндидер уңайлы шартлар да кирәк түгел, ул һәрвакыт матур, үзененң самими, табигать тарафыннан бирелгән сафлыгы, гүзәллеге белән үзенә тартып тора. Автор:

Зур таш баганың төбенә

Яшь гөл чыккан шытып,

- дип яза. Әлеге юллардан без яшьлекнең беркем дә көтмәгән урыннарда да яшь гөл кебек шытып чыгып, һәркемне сокландырырга мөмкин булуын күрәбез. Җирдә яшәгән һәр тереклек өчен яшьлек иң матур, иң күркәм вакыт дип әйтә кебек шагыйрь һәм безне – гади укучыларны – янәшәбездәге һәр тереклктә шул гүзәллекне күрергә, аны тоярга чакыра.

Яшьлекнең көченә, кыюлыгына дан җырлап, әдип мондый сүзләр әйтә:

Сыгылып тора яшь гөл, багананы

Җилкәсендә тотып.

Шагыйрь әлеге юллары белән яшь кешегә тормыш авырлыклары да, яшәү шартлары да җиңелрәк кабул ителүенә игътибар итә кебек. Шул ук ваыттта алдагы шигъри юллар бу карашка ачыклык та кертә кебек:

Әйтерсең лә багананы түгел,

Тауны күтәрерлек.

Яшьлекнең һәрвакыт шат булуына, күңел көрлегенә шагыйрь түбәндәге юллары белән ишарә итә:

... ул гөлнең зәңгәр күзләрендә

Шундый шатлык, көрлек.

Әсәрнең ахырында автор таш багана төбенә шытып чыгып, нечкә рухлы шагыйрьнең күңелен җәлеп иткән зәңгәр күзле гөлнең авыр багананы күтәреп тора алмавын аңлап, аны әкият итеп кабул итә:

Яшь гөл ничек авыр багананы

Күтәрсен ди, тиле!

Беренче карашка, яшьлек, чынлап та, матур әкият кебек бик тиз үтеп китә. Бүген син тауларны күчерерлек көчле дә, кеше ышанмаслык кыю да буласың. Ә күпмедер вакыт үткәч, кичә генә янып йөрергә көч биргән, сине ниндидер яңалыкларга, кайбер вакытта уйланмаган адымнар ясарга этәргән яшьлекнең үткәнлегенгә йөрәгең белән ышанмасаң да, акылың белән төшенәсең. Шул мизгелдә яшьлекнең тиле һәм бер үк вакытта кеше гомеренең кабатланмас һәм иң гүзәл өлеше булуын аңлыйсың. Үзеңнең яшьлегеңдә кылган эшләреңә әйләнеп кайтасың һәм бу сиңа очарга канатлар биргән мизгелнең әкият кенә булганлыгына ышанасың. Вакытлар үткәч тә шушы әкияткә ышанп, сагынып искә төшерәсең кебек. Шагыйрьчә итеп әйтсәк:

Әмма никтер шушы әкияткә

Ышанасы килде.

Әсәрнең төп идеясы, минемчә, яшьлеккә дан җырлау, аның матурлыгын тоярга чакыру.

Әсәрнең лирик герое гадәти тормыш шартларында кечкенә генә матурлыкны да зур итеп кабул итә алучы киң күңелле итеп күз алдына китерәбез. Әсәрдә лирик герой авторның уй-фикерләрен, кичерешләрен җиткерүче дә. Шул сәбәпле без әлеге шигырдә лирик геройны автор образы белән тәңгәлләштереп кабул итәбез. Моңа нигез булып лирик геройның шагыйрьнең шәхси хисләрен әйтеп бирүе тора.

Әсәрнең теле дә игътибарны үзенә тартып тора. Әлеге шигырьдә без күп кенә сурәтләү чараларын (чагыштыру, сынландыру, гипербола, метафора) таба алабыз. Мисал өчен, чагыштыруны алырга мөмкин. Шагыйрь баган төбендә шытып чыккан зәңгәр күзле гөлне яшьлек белән чагыштыра. Шулай ук сынландыруны да күрәбез. Әдип яшь гөлгә кыю егетләргә хас билгеләрне күчереп, аны сынландыра һәм мондый юллар яза:

Сыгылып тора яшь гөл, багананы

Җилкәсендә тотып.

Шулай ук без әлеге шигырьдә метафора белән әочрашабыз. Шагыйрь зәңгәр төстәге гөлне зәңгәр күзле гөл дип бирә.

Шигырь белән танышу вакытында без тормышта, чынбарлыкта булганнан артык күп, күтәренке итеп тасвирлау – гипербола белән дә очрашабыз. Бу сурәтләү чарасы түбәндәге юллрада чагылыш тапкан:

Тик ул гөлнең зәңгәр күзләрендә

Шундый шатлык, көрлек.

Әйтерсең лә багананы түгел,

Тауны күтәрерлек.

Шигырьдә шагыйрь әйтрегә теләгән фикерне тагын да үтемлерәк итеп әйтү өчен стилистик чара – риторик сораудан файдалана:

Яшь гөл ничек авыр багананы

Күтәрсен ди, тиле!

Минемчә, әлеге риторик сорау, әсәрне тагын да җанландырып, тормышка якынайта кебек тоелды.

Әсәр интонацион яктан шатлыклы. Чөнки әлеге әсәрдә шагыйрьнең табигатьнең иң гөнаһсыз һәм үз-үзен яклый алмаучы, әмма шул ук вакытта иң матур күренешләренең берсе – кечкенә генә зәңгәр күзле гөлнең таш багана төбендә тишелеп чыгып, кешеләргә тормышны матуррак итәргә өндәүче гөлне сурәтләп, яшьлеккә мәдхия җырлавын күрәбез.





























1Фәйзи Әхмәт. Әсәрләр. 5 томда. I том. Шигырьләр һәм поэмалар. – Татарстан китап нәшрияты. – 1983.

Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 65% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG


Краткое описание документа:

Әлеге эштә Әхмәт Фәйзинең "Яшьлек" шигыренә әдәби анализ бирелә. Әлеге әсәр мәктәптә программалары буенча өйрәнелми. Тик нинди дә булса шигъри әсәргә әдәби анализ ясау өлкән сыйныфларда авырдан бирелә.

Әлеге әсәргә анализ ясаган вакытта, мин әсәрнең төзелешенә, анда кулланылган сурәтләү чараларына, шагыйрьнең әйтергә теләгән фикеренең ничек, нинди чаралар ярдәмендә җиткерелүенә игътибар иттем. Әдипнең табигатнең иң матур чагы - язның һәм кеше гомеренең иң матур чагы яшьлекне ничек чагыштыруына, яшьлеккә карата әйтелгән фикернең, шагыйрьнең яшьлеккә карата соклану хисләренең бирелешенә игътибар иттем.

Общая информация

Номер материала: 281310

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>