Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Научные работы / Ғылыми жоба "Айран-қасиеті бар тазартқыш" (4 класс)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Ғылыми жоба "Айран-қасиеті бар тазартқыш" (4 класс)

библиотека
материалов

Ақтөбе қаласының №57 жалпы білім беретін орта мектебі









Бағыты: экология,валеология

Ғылыми жобаның тақырыбы: Айран – қасиеті бар тазартқыш

hello_html_10d15c0.jpg




Орындаған: 4 «А» сынып оқушылары  Жаксыбаева Аяулым Бисеналина Айшагүл

Жетекшісі: бастауыш сынып мұғалімі Мамбетова Анар Алгиновна








Мазмұны:

І. Пікір 3-б.

ІІ. Қолданылған материалдар 4-б.

ІІІ. Кіріспе 5- б.
IV.Теориялық бөлімі   6 б.
1.Сүт тағамдары 6-б.
2.Айран ұйыту   6-б.
3.Айранның құрамы 8-б.
4.Шаш жууға пайдалану   8-б.
4.ә Бет тазартуға пайдалану   8-б.
4.б.Эжемнің тері тазалау эдісі 8-б.
5. Актуалдық   9-б.
6. Проблемалық сұрақ 7-б.
7.Ақпаратты жинақтау   7-б.
8.Ғылыми болжам 7-б.
9.Практикалық маңыздылық   9-б.
V .Практикалық бөлімі 10-б.
1 кезең. Айран ұйыту 10-б
2 кезең. Айранның ашуы 10-б.
3 кезең. Айранмен шәйнектерді толтыру 10-б
4 кезең. Шәйнектерді тексеру 11-б
VІ.Зерттеудің нәтижесі 11-б
VІІ.Қорытынды 11-б











Қолданылған материалдар 
1.Қазақтың дарқан дастарқаны [1] Алматыкітап 2007ж 
Авторы Сейіт Кенжеахметұлы 92-94бет 
2.Қазақтың дәстүрі этнографиясы [2] Алматыкітап 2006ж 
Авторы А.К.Саматұлы 56-57 бет 
3.Ежелгі Қазақстан [3] Аруна 2006ж 
Авторлары: Т.Жұматаев, Л.И.Тетенко Т.Жұмаханов, Т.Шаңбай 92-93бет 
4.Қазақ әдебиеті[4] Аруна Алматы 2005ж 65-66бет 
5.Сен білесің бе? [5] Энциклапедиясы Аруна ЖШС 
Райымбеков Қ.Ж, Байғабылова Қ.Т. 252-253бет 
6.Орифлэйм [7] 34-39бет 
7.Әжемнің әңгімесі[6] 
8.Химия мектепте ғылыми –педагогикалық журнал [8] 2005ж 6-8бет 
9.Химия 10сынып Нурахметов Н., Қ,Бекішев, Н.Заграничная 141-147бет 
10.Интернет ресурсы [activia.kz›kaz/pages/ajrandy] [9] 



hello_html_3112050d.jpg







Кіріспе

Айран – Қазақстанды, Орта Азияда, Қырымда, Кавказда кеңінен тараған тағам. Сондықтан болса керек, бұл тағамның шығу тарихын әр ел өзіндерімен байланыстырып алған. Бірақ анағында айранның нағыз төркіні – қазақ елі. Айранның құрамы сүтке ұқсағанымен, ұйытылған соң пайдалы дәрумендерінің саны ағағұрлым арта түседі. Сондықтан болса ерек, шөлімізді қандырады әрі тойымды тамақ. Қазақтың ең танымал ұлттық тағамдарының бірі – айран қасиетін барша қазақ біледі. Отанымыздың келешегі,көркеюі – салауатты өмір салтын сақтауға байланысты деп ойлаймыз.Денсаулық пен тазалықты сақтаудан жаңа жолдарын іздестірудеміз.Химиялық тазартқыштардың орнына экологиялық таза ауыстырылғыш табу керек деп байқадық. Содықтан айранды қасиеті бар тазартқыш деп,ол туралы мәлімет тауып, оның қасиеттерін,пайдасын ашып, күнделікті өмірде қолдану тәсілдермен жөн көрдік.

Мақсаты: 
Шәйнек ішіндегі қоспақты тазартуға жол іздеу . 
Қоспақты тазарту үшін айранның құрамын және қасиетін зерттеу. 
Айранмен шәйнек ішін тазартып көру. 
Зерттеудің практикалық маңыздылығын ашу. 
Аталған мақсатымызға жету үшін алдымызға төмендегідей міндеттер қойдым: 
Міндеттері: 
Ұлттық тағам туралы түсінік алып және оны өмірде пайдалана білуге үйренем. 
Айранның құрамын және қасиетін анықтаймын. 
Шәйнектің ішіндегі қоспақты тазалаймын. 
Зерттеу күнделігін толтырып отырамын. 



Күтілетін нәтиже:


Таза, табиғи әрі адам денсаулығына кері әсері жоқ сүт тағамдарының бірі айранмен шәйнектің қоспағын тазартуға пайдаланғанымыз жөн. 




Жұмыстың кезеңдері: 


І – кезең 05.04.-12.04. 2016 жылы тақырыпқа қатысты материалдар жинақталып, жүйеленді. Жинақталған материалдар іріктелді, жұмыстың бағыт – бағдары айқындалып, жоспар құрылды. 


ІІ – кезең 23.09.-28.09.2016 жылы жұмыс жасалып, зерттеу бөлімі тиянақталды, қол жеткізген нәтижелер анықталды. 



I.Теориялық бөлімі 


1.Сүт тағамдары 


Сүт тағамдарын қазақ халқы бір сөзбен “ақ” дейді.Ақтан тағамдар әзірлеуде бірнеше мыңдаған жылдар бойы халық аса бай тәжірибе жинақтай отырып, одан жүзден астам тамақ түрлері мен дайындау әдістерін жасаған[1] .Сиыр сүтінен сұйық, қою, қоймалжың, ащы, тұщы, жұмсақ, қатты, ұнтақ түріндегі ұлттық тағамдар жасаған. Сүт тағамдарының құрамы белок, май және көмірсуларға өте бай, олар адам организмінде оңай қорытылады әрі сіңімді болады. Кейбір Сүт тағамдарында түзілетін сүт қышқылы адамның ас қорыту жүйесіндегі шіру процестерінің дамуын тежеп отырады. Адам ағзасына сүт тағамдарының қаншалықты шипалық әсері күшті екенін білсек те, бұлардың кейбіреулерінің емдік қасиеттері бар екенін біле бермейміз. Мысалы, гипертонияға шалдыққандар күніне 2 рет тамақ ішкеннен кейін жарты сағат өткенде 1 кесе айранды асықпай, баптап ішетін болса, бірнеше күннен кейін қан қысымы төмендеп, өзін жақсы сезінетін болады. Сондай-ақ ұйқы қашқанда түнемелік жатар алдында 1-1,5 кесе жылы айран ішсе, оның жақсы ұйықтап шығуға әсері мол. Тағы бір жайт, айранның гастрит ауруына да пайдалы екендігі. Ол денсаулыққа пайдалы және қоректік қасиеті мол[2] тағам. 





2. Айран ұйыту. 

Айран - қазақ аспаздығында айран кеңiнен қолданылады. Оған салқындатылған сусын, әрi тағам болып табылатын түрлi сорпалар қосады. Айранды дайындау үшiн сиырдың сүтiн қайнатады да, +35, 40 С-қа дейiн салқындатады. Онан соң айран (1 стақан айранды 5 литр сүтке) құяды. Онан соң ыдысты қақпақпен жауып, сүлгiмен орап, жылы жерге қояды. 4-6 сағаттан кейiн айран дайын. Сүт - өте бағалы өнім. Олай дейтініміз, организмге оның құрамдас бөлігінің 95-98 пайыз сіңеді[3]. Сүт, сондай-ақ, амин қышқылдарының, макро және микроэлементтердің, витаминдердің таптырмайтын көзі. Сүттің тағы бір қасиеті – түрлі азық-түлікпен керемет үндесіп, адам тағамының биологиялық құндылығын көтереді. Қаймағы алынған немесе алынбай пісірілген сүтке азырақ айран ұйтқысын қосып ұйытылады. Ол жеңіл және сусындық тамақ[4]. 


3.Айранның құрамы 
Өнімдер Сан Энергетикалық құндылығы (ккал) Ағуыздар (г) Майлар (г) Көмірсулар (г) [5] 
Айран 0 % 100 мл 30 3,0 0,1 3,8 
Айран 2 % 100 мл 51 3,4 2,0 4,7 
С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті. Ветеринарлық медицина кафедрасының профессоры В.Ғ.Д. Жақыпов Исатай 


hello_html_33b12a0a.gif

4.Шаш жууға пайдалану 


hello_html_489ad519.gif

4. ә. Бет тазартуға пайдалану 

hello_html_12b2999c.gif

4.б.Эжемнің тері тазалау эдісі 


Кезінде, тіпті, айранды тері илеуге де пайдаланған. Тері илеу үшін малма жасайтын қасиеті де бар. Қалмақтар айранды ашытып, көкір (арақ) жасаған. 
Әжемнің терінін илеуі әдісі[6]. 


5 . Актуалдық: 
Әжемнің жануарлардың терісін ащы айранмен тазалау әдісін бақылап, өзім бір ойға келдім. Айранмен шәйнектің ішіндегі қоспақты тазартып көру керек. 






6 Проблемалық сұрақ 
Айранмен шаш жуады, бетті ағартады, тері тазалайды......................................... 
ал жемірілген шәйнекті айранмен тазартуға бола ма? 




7.Ақпаратты жинақтау 
Мектеп кітапханасынан қосымша айран туралы ақпараттар жиналды [7] 
Химия пән мұғалімі жемірілу (коррозия) туралы мәлемет алынды[8]. 
Интернеттен ақпараттар қарастырылды[9] 
hello_html_m638b49e9.gif



8.Ғылыми болжам 


8 а)Ғылыми болжау: Мен тартылған майсызданған сүттен жасалған айранмен, шәйнек ішіндегі қоспақты жұмсартып тазартады деген жорамалдау шығардым. 
8 ә)Ғылыми болжау: Тартылмаған майлы сүттен жасалған айранмен шәйнектін ішіндегі қоспақты жақсы тазартады деген жорамалдау шығардым. 


9.Практикалық маңыздылық 


Жаңа шыққан қымбат тазартқыш ұнтақтарды қолданғанның орнына экологиялық таза айранды қолданған жөн. 
Құрамы:минералды және органикалық қышқылдар, арнайы қоспалар бар. 
Терісіне немесе көздің сілекей қабығына тиіп кетуден сақтаңыз!. 
Тиген жағдайда сумен әбден шайыңыз. 
Тамақ өнімдерінен аулақ жерде сақтау қажет! 


II.Практикалық бөлімі 

hello_html_36e725cd.gif

Зерттеу жұмысы бақылау әдісі арқылы орындалды, және өзгерістері күнделікке толтырылды 


1кезең Айран ұйыту 
1.Сүтті пісіріп айран ұйыттым. 
Тартылған сүттен және тартылмаған сүттен айран ұйыттым. 
2.Тартылмаған майлы сүттен жасалған айран 2 күннен кейін ашыды. Бөлме температурасы 19º С градус. 


2 кезең. Айранның ашуы 
3.Тартылған сүттен жасалған айран бір күннен кейін аши бастады. 
Бөлме температурасы 19ºС градус. 23.09.2016ж 


3 кезең. 
Айранмен шәйнекті толтыру 
4.Ашыған айранды шәйнекті ішіне құйдық 25.09.2016ж 


4кезең. 
Шәйнекті тексеру 


1 шәйнек 
5.Бір тәуліктен кейін ашыған айран быршыды, түсі өзгерді.Бөлме температурасы 19ºСградус.26.09.2016ж 


5 кезең Айранды төгу 
8.Айранды төгіп тастадым, шәйнектің ішін сумен жудым 28.09.2016ж 


III.Зерттеудің нәтижесі:



 hello_html_m5eca7078.gif


1.Тартылған сүттен жасалған айран 
Шәйнекті таза сумен шәйіп қырып көрдім. Шәйнектің ішіндегі қоспағы жеңіл алынды 
2.Тартылмаған сүттен жасалған айран 


IV.Қорытынды: 
Сондықтан да гипотиза бойынша ең абзалы - таза, табиғи әрі адам денсаулығына кері әсері жоқ сүт тағамдарының бірі тартылған сүттен жасалған айранмен шәйнектің қоспағын тазартуға пайдаланғанымыз жөн. 




13




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 15.10.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Научные работы
Просмотров89
Номер материала ДБ-263680
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх