Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Научные работы / Ғылыми жоба 1 сынып
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Ғылыми жоба 1 сынып

библиотека
материалов


Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі


19 жалпы орта білім беру мектебі







Ғылыми жоба


Зерттеу жұмысының тақырыбы:


Математика әлеміндегі қазақ оюларының сиқыры



Бағыты: жаратылыстану- математикалық

Секция: математика






Орындаған: 3 « А» сынып оқұшысы

Айдарғалин Райымбек


Жетекшісі:

бастауыш сынып мұғалімі

М.М.Бегалина














Павлодар қ. 2014 ж.


МАЗМҰНЫ


Мақсаты, өзектілігі

3

1 Кіріспе

4

1.1 Оюлардың пайда болу тарихы

4

2 Негізгі бөлім

5

2.1 Қазақ оюларының түрлері

5

2.2 Оюлардағы математикалық фигуралар

6

3 Қорытынды

9

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

10











































Мақсаты:

Қазақ оюларының сиқырлы сырын аша отырып, олардың математикалық мәнін айқындау. Сонымен қатар, оюларды геометриялық дәлдікпен құрастыру арқылы, өзімше түсінуге ден қойдым.


Өзектілігі:

Қазақ халқының ертеден келе жатқан қол өнерінің бір саласын зерттей отырып, оның математикалық және тарихи мәнін аша келе, оқушылардың ел сүйерлік сезімі мен қатар эстетикалық талғамдарын байытуда болып табылады.






hello_html_5c096712.png






























Кіріспе


1.1 Оюлардың пайда болу тарихы

Ою латын тілінен аударғанда «әшекей» деген сөзді білдіреді. Оюларды әртүрлі заттарды, сәулеттік құрылыстарды және адамның денесін әшекейлеу үшін қолданған. Оюларда адамның іс-әрекетінің эстетикалық, сонымен қатар, табиғат пен діннің мәні ашылған. Оюларда, әсіресе халық шығармашылығында, әлемге деген фольклерлы-ақындық көзқарасы көрсетілген. Ою - өрнектер – халық өнерінің үлкен де күрделі салаларының бірі.

Ою ежелгі көшпенді тайпалардың өнерінде туындаған. Ою-өрнек салу адамның қоршаған ортамен тығыз байланыста болу процесінде пайда болған. Ежелде оюдың наным-сенім, ырым-рәсім т.с.с. мәндері көп болған. Мысалы қазақтарда, өздері табынатын күн, ай, аспан сияқты символдары бар, тұмарлары болған. Мұндай оюланған тұмарлар бақыт және байлықтың белгісін көрсеткен. Негізгі оюлаларды келесі түрлерге бөлуге болады: космогониялық, зооморфтық, өсімдіктік және геометриялық.







hello_html_m7b69502c.png






  1. Негізгі бөлім


    1. Қазақ оюларының түрлері


Космогониялық оюларға келесілер жатады: күн көзі, күн сәулесі, шыққан күн, ай гүл, айшық гүл, жұлдыз гүл, жұлдыз өрнек, топ жұлдыз.

Зооморфтық оюларға: қошқар мүйіз, сыңар мүйіз, құлжа мойын, бұғы мойын, төрт құлақ, түлкі бас.

Өсімдіктік оюларға: жапырақтар, үш жапырақ, гүлдер. Бұлардың мәні қазақ оюларында бірлік пен татулықты білдірген.

Геометриялық оюлар архитектурада, кілем жасауда, тас және ағаш материалдарын әшекейлеуде қолданылған. Олар: шаршы, ромб, үшбұрыш, төртбұрыш, алтыбұрыш, сегізбұрыш. Сонымен қатар түзу, толқынды, спираль тәрізді оюлар жатады. Қазақ оюларында көптеген геометриялық өрнектерді қолданады.




hello_html_m563b4083.png




















2.2 Оюлардағы математикалық фигуралар

hello_html_76981efb.jpg


"Жұлдыз" – бұл өрнек аспан әлемінің қартасы іспетті өзіндік символдық мәні бар бұл ою аспан әлемі шырақтарын тұспалды бейнелеу болып табылады. Көбінесе алаша, кілемдерге түсірген. Мұнда бірнеше үшбұрыштардың жиынтығы ретінде, дәл ортасында жұлдыздың бейнесі көрінеді.


hello_html_76981efb.jpg

"Күн" – бұл оюды кілем, түскиіздердің ортасын өрнектеген, сонымен қатар сүйек және ағаш заттарды әшекейлегенде қолданған. Мұнда эллипс тәрізді бір біріне жанасқан жартылай шеңберлердің жиынтығы ретінде келтірілген, ортасында шеңбер салынған.

hello_html_67ee7151.jpg

















"hello_html_9ee0e0c.jpgҚос дөңгелек" — қазақ ою-өрнегіндегі геометриялық үлгінің жекеленген түрлері, өте көне заманнан бері сақталған. Ол негізінен аспап әлеміндегі Күн мен Ай сынды ғаламшарлардың тылсымынан туған.





"hello_html_19d1f132.jpgМөр", "таңба", "бестаңба"бұл өрнек әлемнің төрт бағытының символы болып табылады. «Таңба« және "бестаңбаны" малдарға белгі қою және алаш, сандық, төсек, кебежені әшекейлеу үшін қолданған. Математикалық мәні – оң таңба және қосындының белгісін көрсетеде.





"hello_html_455beb59.jpgЖыланбауыр"Отырар қаласының зергерлерінің бұйымдарында қолданылған. Ою, қыз баланың жіңішке қабағын бейнелейді. Оюда, бір біне түйіскен теңқабырғалы үшбұрыштар бейнеленген


hello_html_m1b29a585.png











"hello_html_m9a8665a.gifРомб" – оюдың сыртқы бейнесі ромб болатын геометриялық фигура, ал ішінде "кошқар муйіз" немесе «құс қанаты" өрнектерінің композициясы берліген. Көбінесе алаша, кілем, сырмақтарды әшекейлеуде қолданған. Геометриялық тұрғыдан, ромб – төртбұрыштын бір түрі.

hello_html_270596fc.jpg














hello_html_m591db944.jpg


"Ирек", "ирексу"бұл геометриялық өрнек. Ою сынық түзулерден құралған. Бұл түзулер шексіздікке ұмтылады. Бір жағынан, тікбұрышты үшбұрыштар түрінде бейнеленген. Ирексу өрнектері көгілдір, көк сия түстерге боялады. Түс киіз, алаша, кілемдерді әшекейлейді.
















Қорытынды


Осы ғылыми жұмысты қорытындылай келе: «Жігітке жеті өнер де аз» деп нақылдайтын ата-бабаларымыздан қалған сан қырлы ұлттық өнеріміздің бір саласы – ою-өрнектер. Үңіле білген жанға бұл өнердің де тылсым сырлары жетерлік. Жұмбақты астары халқымыздың кәсіби тыныс – тіршілігі, салт – дәстүрі мен алдағы арман – мақсаты жайлы сыр шертетін ол айшықты оюлар мен кестелі өрнектерімізді бүгінгі заманға да пайдалануға болады екен.






hello_html_m3186681c.png
































Пайдаланған әдебиеттер тізімі


  1. Ою-орнектерді библиографиялық кітапханалық жолмен жіктеу: Құраст: Ә.А. Қалыбекова, А.Т. Сәулебаева – Алматы: «Азиат» баспасы, 2004. – 40 бет.

  2. Холмянский и др. “Дизайн”. “Просвещение 1985г.”.

  3. Маргулан А.Х. «Казахское прикладное искусство. Том 1» 1986 г.

  4. Аргинбаев М.М. « Аксессуары казахского национального костюма статья из научного труда» 1991 г.







hello_html_50788970.png


























Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 30.03.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Научные работы
Просмотров1069
Номер материала ДВ-567881
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх