423471
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 5 480 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1 400 руб.
Московские документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 60%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО до 28 февраля!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности №038767 выдана ООО "Столичный учебный центр", г.Москва)

Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Исследовательская работа "Даут Гобәйди"

Исследовательская работа "Даут Гобәйди"


Напоминаем, что в соответствии с профстандартом педагога (утверждён Приказом Минтруда России), если у Вас нет соответствующего преподаваемому предмету образования, то Вам необходимо пройти профессиональную переподготовку по профилю педагогической деятельности. Сделать это Вы можете дистанционно на сайте проекта "Инфоурок" и получить диплом с присвоением квалификации уже через 2 месяца!

Только сейчас действует СКИДКА 50% для всех педагогов на все 184 курса профессиональной переподготовки! Доступна рассрочка с первым взносом всего 10%, при этом цена курса не увеличивается из-за использования рассрочки!

ВЫБРАТЬ КУРС И ПОДАТЬ ЗАЯВКУ
библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Мәгърифәтче Бубилар истәлегенә багышланган укучыларның

төбәкара укулары





Секция: Туган ягымда Буби мәдрәсәсе эзләре.

Тикшерү эше: Мәдрәсәнең көлен актарсаң – тарих чыга.



Укучының исем-фамилиясе, әтисенең исеме:

Абдуллаева Диләрә Ботыр кызы.

Гарифуллина Рената Әлфинат кызы.

Фәнни җитәкче:

4нче мәктәпнең татар теле укытучысы

Хуҗәхмәтова Гөлнара Рәмзил кызы.



Эшне тәкъдим итүче оешманың тулы исеме: Татарстан Республикасы Әгерҗе бюджет муниципаль районы Әгерҗе шәһәре муниципаль гомуми белем бирү учреждениесе 4нче санлы урта мәктәп



Сыйныф: 8А, 8Б



Иж-Бубый - 2015

ПЛАН:

1. Кереш өлеш. 3

2. Төп өлеш. 4-5

Давыт Гобәйдинең эшчәнлеге.

3. Йомгаклау. 6

4. Кулланылган әдәбият. 7

5. Кушымта. 8





























Кереш өлеш

XX гасыр башында татар белем учакларының иң күренеклесе булган Иж-Бубый мәдрәсәсенең чәчәк атуы бертуган Гобәйдулла, Мөхлиса һәм Габдулла Буби исемнәре белән турыдан-туры бәйле булса да, биредә йөзләгән педагог, галим һәм зыялылар нигезле һәм төпле белем биргәннәр, олы эшләргә фатиха алганнар. Шуларның берсе – танылган шәхес Давыт Гобәйди. Мин быелгы “Буби укулары”на эзләнү эшемне Иж-Бубый мәдрәсәсендә укыган һәм укыткан Давыт Гобәйдигә багышларга булдым. Ул бары 46 ел гына яшәсә дә, халык өчен шактый файдалы эшләр эшләп калдырырга өлгерә. Давыт Гобәйди ике-өч мәктәп салдырган, балалар укыткан, шигырьләр язган, тәрҗемә эше белән шөгыльләнгән, дәреслекләр төзегән, аларны бастырып чыгарган. Үзе ачкан җәдит мәктәбендә үзенең укыту методикасын булдырган. Бер үк вакытта имам булып торган.



















Төп өлеш

Мәгърифәтче, шагыйрь, җәмәгать эшлеклесе Давыт Гобәйди 1873 елда Әгерҗе районы Кыдырлы авылында ярлы крестьян гаиләсендә туа. Бик яшьли ятим калып, бала чагын әбисе тәрбиясендә уздыра. Авыл мәктәбендә башлангыч белем алганнан соң, әбисе аны ул заманда татарның алдынгы уку йортларыннан саналган «Буби» мәдрәсәсенә укырга бирә. Давыт шунда үз көнен үзе күреп, 1897 елга кадәр укый һәм мәдрәсәне уңышлы тәмамлап, туган авылына укытучы булып кайта, малайлар өчен җәдитчә мәктәп ачып җибәрә. Бубилар үрнәгендә Кыдырлы авылы тарихында беренче буларак, кызлар мәктәбе дә эшли башлый һәм Давыт шунда үзе мөгаллимлек итә.

Иске Кызылъяр авылы кешеләре 1905 елда алдынгы карашлы, укымышлы Давыт Гобәйдине үзләренә мулла һәм мөгаллим итеп чакыралар. Шул елдан башлап Давыт мулла үзенең бөтен гомерен, белемен һәм сәләтен шушы авыл халкына хезмәт итүгә бирә.

Бирегә килгәч тә ул эшчәнлеген яңа мәктәп бинасы салудан башлап җибәрә. Халыктан җыйналган акчага мәдрәсә бинасы салалар. Мәдрәсәнең бер ягында малайлар, икенче ягында кызлар укый. Яңа ачылган мәктәпкә чит авыллардан, хәтта 30-40 чакрымнан килеп тә белем алалар.

Давыт Гобәйди, авылда муллалык вазифасын үтәсә дә, күбрәк вакытын иҗат һәм укытучылык эшенә сарыф итә. Д. Гобәйдинең беренче иҗат тәҗрибәләре дә шушы чорга карый. Ул әхлак-мораль мәсьәләләрен мәгърифәтчелек рухында яктырткан «Татар кызы», «Күке», «Сабанчы карт» кебек шигырьләрен яза, Гогольнең «Женитьба» («Өйләнү»), «Ревизор» исемле комедияләрен тәрҗемә итә. 1912 елда аның тәрҗемәсендә Марк Твенның «Принц һәм теләнче» романы аерым китап булып басылып чыга.
Мөгаллим буларак ул укучыларда матур әдәбиятка мәхәббәт тәрбияли: үзенең шигырьләрен укый, үзе чыгарган көйләрне скрипкада уйный. Буби мәдрәсәсендәге кебек күңелле кичәләр үткәрә.

Давыт Гобәйди урыс телен һәм культурасын үзләштерүгә көчен кызганмый. Иж-Бубый мәдрәсәсендә өйрәнгәннәрен авылга кайткач та дәвам итә. Күршедәге Мордывый авылы укытучысы Арслан белән дуслашып, аңардан дәресләр ала. Олы кызы Һаҗәрне Иж-Бубый мәдрәсәсеннән алып, күршедәге Быстряк авылындагы урыс мәктәбенә күчерә. Менә шуңа булса кирәк, дошманнары Давыт Гобәйдигә “урыс мулла” дигән кушамат тагалар.

Патша хакимияте 1912 елда Иж-Бубый мәдрәсәсен тар-мар итә, аның җитәкчеләрен төрмәгә яба. Бу вәхшиятнең дәһшәтле җил-давылы Иске Кызылъяр авылына да килеп җитә. Һәм Иж-Бубый мәдрәсәсеннән чыккан күп кенә шәкертләр кебек, Давыт Гобәйди дә кулга алына. Ләкин, исбат итәрлек дәлилләр тапмаганлыктан, дүрт айдан азат итәргә мәҗбүр булалар.

1917 елда патша төшерелүне, аннан Октябрь көннәрен Д. Гобәйди сөенеп каршы ала һәм үзенең «Хөррият», «Татар улына» исемле революцион эчтәлекле шигырьләрен яза. Революциядән соң якташлары аны Сарсак-Омга волосте советына депутат итеп сайлыйлар. Анда ул башта волость башкарма комитеты рәисенең урынбасары, соңга таба мәгариф бүлеге мөдире булып эшли.

1919 елның апрелендә Сарсак-Омга волостена Колчак гаскәрләре басып керә. Башка совет активистлары белән бергә, Д. Гобәйдине кулга алалар һәм җәзалап үтерәләр. Д. Гобәйдинең зур булмаган әдәби мирасы — шигырьләре 1959 елда Татарстан китап нәшрияты тарафыннан аерым китап итеп чыгарылды.

Хәзерге вакытта Әгерҗедә Давыт Гобәйдинең дәвамчысы – аның оныгы Сәгыйрь Гобәйди гомер кичерә. Әлеге эшне башкарганда бабасы турында сөйләвен үтенеп мин аңа да мөрәҗәгать иттем. Ул менә ниләр сөйләде:

  • Бабам Давыт белән аның энесе Нәҗип Иж-Бубый мәдрәсәсендә муллалыкка укыганнан соң, Нәҗипне – Кыдырлыга, Давытны Иске Кызылъярга мулла итеп чакыралар. Бабам бирегә килгәч тә эшчәнлеген яңа мәктәп салудан башлый. Ул вакытта татар авылларында мәдрәсәләрне, гадәттә, түбән җиргә – су буена сала торган булганнар. Давыт халыкны җыя да: “Җәмәгать, урыс чиркәүләренә генә карагыз, авылның иң биек җирендә салынган, мәдрәсәне дә нигә шундый биек урынга салмаска? – ди. Шулай итеп, тау башына мәдрәсә салалар, аннан азрак урын калдырып, бабама йорт төзиләр. Давыт Гобәйди муллалык вазифасын башкарган мәчет әле узган ел гына җимерелде. Ул 109 ел авылның иң истәлекле бинасы булды.

Давыт бабам белән Маһар әбиемнең җиде баласы булган: Һаҗәр, Шөгылә, Динә, Ләлә, Габдулла, Фаиз, Хәмзә. Габдулла – минем әтием. Әмма мин аны белмим. Ул сугышка киткәндә миңа өч яшь кенә булган. Ул аннан кире туган якларга кайтмады. Бабам 46 яшендә җәзалап үтерелә, Маһар әби аннан соң балаларын ялгызы үстерә.

Бабамның Иске Кызылъярда һәм Әгерҗедә исемнәрен мәңгеләштерүенә дә сөенәм. Әгерҗедә яңа урамга аның исеме бирелде. Иске Кызылъярда да аның исемен йөртүче урам бар. Хәзер дә мин еш кына бабамның шигырьләр җыентыгын кулга алам. Аның халыкчан, аңлаешлы телдә язылган шигырьләрен укыйм.

Кушымта 1
















Йомгаклау

Давыт Гобәйди - үз заманының күренекле мәгърифәтчеләреннән берсе. Аны тирә-як авылларда гына түгел, Казанда да яхшы белгәннәр. Октябрь революциясеннән соң халык аны хөрмәтләп искә алган, хәтта аның батырлыгын мактап авыл сәхнәләрендә дә спектакльләр уйналган.

Безнең Әгерҗе якларында да аны күреп белүче якташларыбыз да исән түгел инде. Әмма Иске Кызылъяр авылында һәм Әгерҗе шәһәрендә аның исемен йөртүче урамнар бар. Ә Иске Кызылъярдагы мәчет узган ел гына җимерелгән. Аның оныгы Сәгыйрь Гобәйди бүгенге көндә Әгерҗедә гомер кичерә. Әлеге эзләнү эшемне башкарганда мин дә Сәгыйрь ага белән очраштым. Күп еллар җитәкчелек урыннарда эшләгән Сәгыйрь абый бабасы Давыт турында бик күп файдалы мәгълүматлар сөйләде.

Моннан ун ел элек шагыйрь Рәшит Әхмәтҗанов үзенең “Давыт Гобәйди” дигән шигырендә болай дигән:

Син табигатьтә бер иман идең,

Иелдең бары илең каршында.

Үлем алдыннан әйткән сүзләрең

Ник язылмаган кабер ташына?

Ник язылмаган?!

Ә бит аларны

Безнең йөрәкләр кабатлап бара:

-Йә, кулны артка каерып кара!

-Йә, безне илдән аерып кара!

-Йә, бөгеп кара безнең беләкне!

-Йә, җиңеп кара безнең йөрәкне!


Кушымта 2





Кулланылган әдәбият:

1. Бертуган Бубилар һәм Иж-Бубый мәдрәсәсе: Тарихи-документаль җыентык. Казан, 1999; Махмутова А.Х. Феномен Мухлисы Буби // Гасырлар авазы - Эхо веков. 2000. 1/2; Рахимов С. «Виновной себя не признала» // шунда ук. С. 217-223.

2. “Әгерҗе хәбәрләрегазетасы. Мөхлисә Бубый халыкка кайтты. 29.12.2011.

3. Габдулла Сибгатуллин – Бубый “Татар дөньясы”, -Казан: “Заман” нәшрияты. -1995ел.

4.Мәдрәсәләрдә китап киштәсе... Фәнни популяр очерклар. – Казан: Татар. кит. нәшр.,1992.

5. М.Х.Вәлиев, Р.Ф.Гыйззәтуллин Әгерҗем - йөрәк җырым”, 2004

6. “Мәйдан” журналы, №6, 2008

7. Интернет чыганаклары.















Кушымта 1

Даут Гобәйди





Кушымта 2

Мухлиса Буби — первая женщина-кади


Гариза

Эшнең исеме

Мәдрәсәнең көлен актарсаң – тарих чыга.

Секция

Туган ягымда Буби мәдрәсәсе эзләре.

Авторның фамилиясе, исеме, әтисенең исеме (тулысынча)

Абдуллаева Диләрә Ботир кызы.

Гарифуллина Рената Әлфинат кызы.

Сыйныфы

8А, 8Б

Катнашучының адресы һәм телефоны

Ул. М. Горького 2-43. 89631258610

Фәнни җитәкченең фамилиясе, исеме, әтисенең исеме (тулысынча), вазифасы, квалификациясе, фәнни дәрәҗәсе

Хуҗәхмәтова Гөлнара Рәмзил кызы, татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Эшне тәкъдим итүче оешма

МБОУ СОШ№4

Оешманың адресы һәм телефоны

г. Агрыз, ул. К.Маркса д.7 Тел. 21364

Чыгыш ясау һәм өстәмә материалны презентацияләү өчен кирәк булган техник чаралар (компьютер, экран )



Конференциядә катнашучыны

җибәрә торган учреждение җитәкчесенең имзасы __________________


«26» март 2015 ел

М.П.









































Мин – Гарифуллина Рената Альфинат кызы Әгерҗе шәһәренең 4нче мәктәбендә 8 сыйныфта укыйм. Минем чыгышымның темасы: Мәдрәсәнең көлен актарсаң – тарих чыга. Мәгърифәтче, җәмәгать эшлеклесе Даут Гобәйди турында.

Максатым: Иж-Бубый мәдрәсәсендә укыган һәм укыткан Давыт Гобәйди эшчәнлеге белән таныштыру.

Аның оныгы Сәгыйрь Гобәйди белән әңгәмә оештыру.

Әгерҗедә Давыт Гобәйди белән бәйле истәлекле урыннарны барлау.



Мин быелгы “Буби укулары”на эзләнү эшемне Иж-Бубый мәдрәсәсендә укыган һәм укыткан Давыт Гобәйдигә багышларга булдым. Ул бары 46 ел гына яшәсә дә ике-өч мәктәп салдырган, балалар укыткан, шигырьләр язган, тәрҗемә эше белән шөгыльләнгән, дәреслекләр төзегән. Үзе ачкан җәдит мәктәбендә укыту методикасын булдырган. Бер үк вакытта имам булып торган.

Мәгърифәтче, шагыйрь, җәмәгать эшлеклесе Давыт Гобәйди 1873 елда Кыдырлы авылында ярлы крестьян гаиләсендә туа. Бик яшьли ятим кала. Әбисе аны алдынгы уку йортларыннан саналган «Буби» мәдрәсәсенә бирә. Давыт мәдрәсәне уңышлы тәмамлап, туган авылына укытучы булып кайта, малайлар өчен җәдитчә мәктәп ача. Бубилар үрнәгендә Кыдырлы авылы тарихында беренче буларак, кызлар мәктәбе дә эшли башлый һәм Давыт шунда үзе мөгаллимлек итә.

Аны тирә-як авылларда гына түгел, Казанда да яхшы белгәннәр. Октябрь революциясеннән соң халык аны хөрмәтләп искә алган, хәтта аның батырлыгын мактап авыл сәхнәләрендә спектакльләр уйналган.

Давыт Гобәйди урыс телен һәм культурасын үзләштерүгә көчен кызганмый. Патша хакимияте 1912 елда Иж-Бубый мәдрәсәсен тар-мар итә, аның җитәкчеләрен төрмәгә яба. Шул вакытта Давыт Гобәйди дә кулга алына. Ләкин исбат итәрлек дәлилләр тапмаганлыктан азат ителә.

1917 елда патша төшерелүне, аннан Октябрь көннәрен Д. Гобәйди сөенеп каршы ала һәм шигырьләр иҗат итә. Революциядән соң якташлары аны Сарсак-Омга волосте советына депутат итеп сайлыйлар.

1919 елда Сарсак-Омга волостена Колчак гаскәрләре басып керә. Д.Гобәйдине кулга алалар һәм җәзалап үтерәләр. Д.Гобәйдинең шигырьләре 1959 елда китап итеп чыгарыла.

Хәзерге вакытта Әгерҗедә Давыт Гобәйдинең дәвамчысы – аның оныгы Сәгыйрь Гобәйди гомер кичерә. Әлеге эшне башкарганда бабасы турында сөйләвен үтенеп мин аңа да мөрәҗәгать иттем. Ул менә ниләр сөйләде:

  • Бабам Давыт белән аның энесе Нәҗип Иж-Бубый мәдрәсәсендә муллалыкка укыганнан соң, Нәҗипне – Кыдырлыга, Давытны Иске Кызылъярга мулла итеп чакыралар. Бабам бирегә килгәч тә эшчәнлеген яңа мәктәп салудан башлый. Тау башына мәдрәсә салалар, аннан азрак урын калдырып, бабама йорт төзиләр. Давыт Гобәйди муллалык вазифасын башкарган мәчет әле узган ел гына җимерелде. Ул 109 ел авылның иң истәлекле бинасы булды.

Давыт бабам белән Маһар әбиемнең җиде баласы булган: Һаҗәр, Шөгылә, Динә, Ләлә, Габдулла, Фаиз, Хәмзә. Габдулла – минем әтием. Әмма мин аны белмим. Ул сугышка киткәндә миңа өч яшь кенә булган. Ул аннан кире туган якларга кайтмады. Бабам 46 яшендә җәзалап үтерелә, Маһар әби аннан соң балаларын ялгызы үстерә.

Иске Кызылъярда һәм Әгерҗедә Давыт Гобәйди исеме мәңгеләштерелде. Әгерҗедә яңа урамга аның исеме бирелде. Иске Кызылъярда да аның исемен йөртүче урам бар. Иске Кызылъярдагы мәчет узган ел гына җимерелде. Киләчәктә, бәлки, районыбыздагы берәр мәктәпкә дә мәгърифәтче Давыт Гобәйди исеме бирелер дип уйлыйм.




Краткое описание документа:

Данная исследовательская работа посвящена просветителю, учителю и поэту Давыту Губайди, который преподавал в известнейшем медресе Буби Агрызского района.

XX гасыр башында татар белем учакларының иң күренеклесе булган Иж-Бубый мәдрәсәсенең чәчәк атуы бертуган Гобәйдулла, Мөхлиса һәм Габдулла Буби исемнәре белән турыдан-туры бәйле булса да, биредә йөзләгән педагог, галим һәм зыялылар нигезле һәм төпле белем биргәннәр, олы эшләргә фатиха алганнар. Шуларның берсе – танылган шәхес Давыт Гобәйди. Мин быелгы “Буби укулары”на эзләнү эшемне Иж-Бубый мәдрәсәсендә укыган һәм укыткан Давыт Гобәйдигә багышларга булдым. Ул бары 46 ел гына яшәсә дә, халык өчен шактый файдалы эшләр эшләп калдырырга өлгерә. Давыт Гобәйди ике-өч мәктәп салдырган, балалар укыткан, шигырьләр язган, тәрҗемә эше белән шөгыльләнгән, дәреслекләр төзегән, аларны бастырып чыгарган. Үзе ачкан җәдит мәктәбендә үзенең укыту методикасын булдырган. Бер үк вакытта имам булып торган.

Общая информация

Номер материала: 275610



Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «Управление персоналом и оформление трудовых отношений»
Курс «Инспектор по кадрам»
Курс повышения квалификации «Специфика преподавания конституционного права с учетом реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Управление финансами: как уйти от банкротства»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС юридических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Страхование и актуарные расчеты»
Курс повышения квалификации «Финансы предприятия: актуальные аспекты в оценке стоимости бизнеса»
Курс профессиональной переподготовки «Управление ресурсами информационных технологий»
Курс профессиональной переподготовки «Деятельность по хранению музейных предметов и музейных коллекций в музеях всех видов»
Курс профессиональной переподготовки «Эксплуатация и обслуживание общего имущества многоквартирного дома»
Курс профессиональной переподготовки «Организация процесса страхования (перестрахования)»
Курс профессиональной переподготовки «Информационная поддержка бизнес-процессов в организации»
Курс повышение квалификации «Информационная этика и право»
Курс профессиональной переподготовки «Стандартизация и метрология»
Курс профессиональной переподготовки «Управление корпоративной информационной безопасностью: Администрирование и эксплуатация аппаратно-программных средств защиты информации в компьютерных системах»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.