Инфоурок / Физика / Конспекты / Казакша материал Жылдамдықтарды түрлендіру

Казакша материал Жылдамдықтарды түрлендіру


Напоминаем, что в соответствии с профстандартом педагога (утверждён Приказом Минтруда России), если у Вас нет соответствующего преподаваемому предмету образования, то Вам необходимо пройти профессиональную переподготовку по профилю педагогической деятельности. Сделать это Вы можете дистанционно на сайте проекта "Инфоурок" и получить диплом с присвоением квалификации уже через 2 месяца!

Только сейчас действует СКИДКА 50% для всех педагогов на все 184 курса профессиональной переподготовки! Доступна рассрочка с первым взносом всего 10%, при этом цена курса не увеличивается из-за использования рассрочки!

ВЫБРАТЬ КУРС И ПОДАТЬ ЗАЯВКУ
библиотека
материалов

Жылдамдықтарды түрлендіру.Релятивті жылдамдықтарды қосу заңы.

Жылдамдықтың классикалық механика бойынша да салыстырмалы шама екені белгілі.Олардың компоненттері /координат осьтеріндегі проекциялары/бір ИСЖ-ден екеншісіне көшкенде Галилейдің жылдамдықтарды қосу заңы бойынша түрленеді. Релятивті механикада да жылдамдық компоненттері салыстырмалы шама.Бірақ оларды түрлендіру Галилей заңынан мүлдем басқаша болады. , К жүйесіндегі материялық нүкте жылдамдығының компоненттерін hello_html_6ffb876d.gif деп,ал К жүйесінде hello_html_40172483.gif деп белгілесек,онда бірінші тараудағы /1.3/ формула бойынша Галилейдің жылдамдықтарды қосу заңын былай жазамыз:



hello_html_mcfa1a7d.gif, hello_html_m5573b5.gif hello_html_698778d8.gif. /2.18/



Енді релятивті жылдамдықпен қозғалған бөлшекті қарастырайық К жүйесінде шексіз аз hello_html_74f305bf.gif уақыт ішіндегі орын ауыстыруы бойынша оның лездік жылдамдығы бұрындығыдай анықталады:

hello_html_m4786d63c.gif, hello_html_m6cdbacd3.gif, hello_html_15899c03.gif. /2.19/



К жүйесіндегі бақылаушы да қозғалып бара жатқан бөлшек жылдамдығын осылайша анықтайды.Екі жүйе теңдей ,ал жылдамдықты анықтау ережесі инвариантты болғандықтан,

hello_html_m53c3744.gif /2.20/



Деп жаза аламыз./2.19/және/2.20/өрнектеріндегі шамалар өзара Лоренц түрлендірулері арқылы байланысатықтан /2.11/Лоренц түрлендірулерін дифференциалдаймыз:

hello_html_1136b65d.gif



hello_html_52c00e5.gif

hello_html_4a534a72.gif



hello_html_m1593d6a.gif /2.21/

Табылған дифференциалдарды /2.19/теңдеуіне қойып әрі /2.20/формуласындағы белгілеуді ескерсек,былай болады:



hello_html_m132fbd74.gif

hello_html_9a08552.gif





hello_html_m3ff9ccbd.gif/2.22/



Релятивті жылдамдықтарды түрлендіру заңын аламыз.Классикалық жағдайда, hello_html_27ffc3ce.gif болғанда бұл формулалар белгілі /2.18/ Галилейдің жылдамдықтарды қосу заңына көшетінін байқау қиын емес.Ол үшін /2.22/түрлендіруде hello_html_3967eda5.gif деп алсақ жеткілікті.Релятивті механиканың шекті жағдайы классикалық механикада әсерлесу шексіз үлкен жылдамдықпен беріледі деп ескерткенбіз.

Жылдамдықты түрлендіру заңын жарық фотондарының өзіне қолдансақ,яғни hello_html_542b52f4.gif деп алсақ,онда /2.22/ бойынша hello_html_7debe476.gif екенін көреміз.Жарық жылдамдығы екі жүйеде де бірдей болады.Басқаша болуы мүмкін емес,себебі /2.22/ түрлендірулерді қорытып шығарғанда біз Эйнштейннің постуллаттарына сүйендік.

Релятивті жылдамдықтарды қосу заңын Физо тәжірибесінің нәтижесін түсіндіруге қолданайық.Қозғалмай тұрған су ішіндегі жарықтың фазалық жылдамдығы hello_html_244d3b38.gif болатыны белгілі,мұндағы n-судың сыну көрсеткіші.Егер су мен K жүйесін байланыстырсақ,онда hello_html_79888417.gif болады.Жарық hello_html_m63209e1a.gif осі бойымен бағытталған деп есептейік.

K жүйесіндегі ағын судың жылдамдығын немесе KI жүйесінің жылдамдығын бұрынғыдай hello_html_397c1811.gif деп алайық.Онда/2.22/ түрлендіруі бойынша



hello_html_m6048c440.gif

Судың жылдамдығы релятивті жылдамдық бола алмайдықтан, hello_html_m74f15b30.gif аз шаманы ескермесек,онда Физоның тапқан нәтижесін аламыз:



hello_html_m5e5d10a4.gif /2.23/



Осылайша,Эйнштейннің жылдамдықтарды қосу заңы,Физо тәжірибесінің нәтижесін оңай түсіндіреді.

Релятивті жылдамдықтарды қосу заңынан кез келген материялық нүктенің жылдамдығы жарық жылдамдығынан аспайтынын көреміз.Тіпті жарық жылдамдығына жақын екі жылдамдықты қоссақ та, бәрібір қорытқы жылдамдық жарық жылдамдығынан кіші болады. Мысалы hello_html_2b0cd60b.gif болсын.Онда /2.22/ түрлендіруі бойынша



hello_html_m4d6dcb1c.gif



Релятивті жылдамдықтарды қосудың тағы бір ерекшелігі – жылдамдықтың hello_html_m66d64d5f.gif және hello_html_503450a6.gif осьтеріндегі құраушыларының да түрленетіні.Бұл құбылысты жылдамдықтың бағытының түрленуімен түсіндіруге болады. K жүйесінде жылдамдық векторының hello_html_5751006f.gif осімен жасайтын бұрышы hello_html_m3fe15b40.gif деп белгілейік. hello_html_m3c3e2b7e.gif жүйесіне көшкенде бұл бұрыштың шамасы өзгереді, яғни жылдамдық бағыты салыстырмалы шама. hello_html_m3fe15b40.gif бұрышының тангенсін анықтайық:

hello_html_6e8ae3c9.gif



Бұл формулаға /2.22/ бойынша анықталған құраушыларды қойсақ, hello_html_m3c3e2b7e.gif жүйесіндегі жылдамдық құраушылары арқылы өрнектеледі:

hello_html_3935f2e.gif

hello_html_m7a28decc.gif жүйесіндегі жылдамдықтың шамасы hello_html_m62b73b64.gif пен оның осьтеріндегі проекциялары арқылы hello_html_m46d1cf8.gif бұрыш анықталады : hello_html_m5eaa719.gif

Сонда:

hello_html_587e58bc.gif. /2.24/



Бұл формула бір жүйеден екіншісіне өткендегі жылдамдық векторының х осінің бағытымен жасайтын бұрышының түрлену заңдылығын береді.



Общая информация

Номер материала: ДA-034673


Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG

Похожие материалы

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Информационные технологии в деятельности учителя физики»
Курс профессиональной переподготовки «Физика: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Библиотечно-библиографические и информационные знания в педагогическом процессе»
Курс повышения квалификации «Основы местного самоуправления и муниципальной службы»
Курс повышения квалификации «Экономика предприятия: оценка эффективности деятельности»
Курс повышения квалификации «Специфика преподавания конституционного права с учетом реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС юридических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Этика делового общения»
Курс повышения квалификации «Правовое регулирование рекламной и PR-деятельности»
Курс профессиональной переподготовки «Организация маркетинга в туризме»
Курс повышения квалификации «ЕГЭ по физике: методика решения задач»
Курс профессиональной переподготовки «Управление сервисами информационных технологий»
Курс профессиональной переподготовки «Разработка эффективной стратегии развития современного вуза»
Курс профессиональной переподготовки «Гостиничный менеджмент: организация управления текущей деятельностью»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»