Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Технология / Презентации / "Киіз үй" 8 сынып

"Киіз үй" 8 сынып


  • Технология

Поделитесь материалом с коллегами:

Кереге Уық Шаңырақ Сықырлауық Киіз үйдің сүйегі
Шаңырақ
Шаңырақтың төрт күлдiреуiшi - төрт тарапты бiлдiредi. Уықтарды күннiң шашыран...
Кереге
Уық
Сықырлауықты тақтайдан жасайды. Шеберлер киіз үйді сәулетіне қарай оюлы өрне...
Киіз үйді тігу үшін ең алдымен ауыл азаматы сықырлауықты құрып ұстап тұрады....
Киіз үйдің ішкі баулары
Киіз үйдің ішкі баулары Киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұластыру мақсатында ба...
Киіз үйдің ішкі баулары Басқұр – киіз үйдің ішін безендіру үшін, әр туырлықты...
Киіз үйдің шилері Кереге мен туырлық арасынан айналдыра тұтылатын шилер туырл...
Киіз үйдің ішкі көрінісі
Киіз үйдің ішкі жасауы Киіз үйдің ішкі жасауында тоқыма бұйымдар ерекше орын...
1 из 15

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Кереге Уық Шаңырақ Сықырлауық Киіз үйдің сүйегі
Описание слайда:

Кереге Уық Шаңырақ Сықырлауық Киіз үйдің сүйегі

№ слайда 2 Шаңырақ
Описание слайда:

Шаңырақ

№ слайда 3 Шаңырақтың төрт күлдiреуiшi - төрт тарапты бiлдiредi. Уықтарды күннiң шашыран
Описание слайда:

Шаңырақтың төрт күлдiреуiшi - төрт тарапты бiлдiредi. Уықтарды күннiң шашырандысы деп ұғыңыз. Ертеректе шаңыраққа үрлеген қарын байлап қоятын болған. Оның мәнiсi, кұт құйылады деп есептеген. Шаңырақтың астында ошақ орналасады. Ошақ - адамның оты. Шаңырақтың үстiнде Алланың оты маздаса, төменде адамның оты лаулайды. Киiз үй - ғаламның моделi. Бүкiл ғалам мен адам арасын байланыстырушы. Шаңырақ - күннiң символы. Шаңырақ көтерiлiп жатқанда ешкiм сөйлемейдi. Өйткенi ұлы iс атқарылып жатқанда үнсiздiк орнауы тиiс. Шаңырақ

№ слайда 4 Кереге
Описание слайда:

Кереге

№ слайда 5 Уық
Описание слайда:

Уық

№ слайда 6 Сықырлауықты тақтайдан жасайды. Шеберлер киіз үйді сәулетіне қарай оюлы өрне
Описание слайда:

Сықырлауықты тақтайдан жасайды. Шеберлер киіз үйді сәулетіне қарай оюлы өрнектермен, өрнектелген сүйекпен жапсырмалап әшекейлейді. Киіз үй есігі Киіз үйдің ағаш есігін сықырлауық дейді. Ол киіз үйдің ішіне қарай ашылады. Есік бірнеше бөліктен тұрады. Олар: маңдайша босаға сықырлауық жақтау табалдырық

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8 Киіз үйді тігу үшін ең алдымен ауыл азаматы сықырлауықты құрып ұстап тұрады.
Описание слайда:

Киіз үйді тігу үшін ең алдымен ауыл азаматы сықырлауықты құрып ұстап тұрады. Одан соң оң босаға жақтан бастап кереге керіліп байланады. Кереге құрып болған соң ауыл азаматының бірі (ер адам болу керек) бақанмен шаңырақты ортаға көтеріп ұстайды. Осы кезде қыз, келіншектер уық шаншып байлай бастайды. Киіз үйді тігуге ауылдағы бар жастар ұйымдасқан түрде қатысады.

№ слайда 9 Киіз үйдің ішкі баулары
Описание слайда:

Киіз үйдің ішкі баулары

№ слайда 10 Киіз үйдің ішкі баулары Киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұластыру мақсатында ба
Описание слайда:

Киіз үйдің ішкі баулары Киіз үйдің сүйегін бір-бірімен ұластыру мақсатында бау-құрлар қолданылады. Таңғыш – екі керегенің сағанағын (жігін) кіріктіріп таңатын өрнекті жіңішке құр. Бас арқан – керегенің басын сыртынан бастыра орап таңатын қыл – арқан. Шалма – уықтарды ығып кетпеуі үшін шалмалап байлайтын құр. Желбау – өрнекті, төгілме шашақты құр, шаңыраққа үш жерден байланып, керегеге асылады, киіз үйге сәндік жиһаздық сипат береді.Оның негізгі міндеті – дауыл кезінде шаңырақты салмамен басып тұру.

№ слайда 11 Киіз үйдің ішкі баулары Басқұр – киіз үйдің ішін безендіру үшін, әр туырлықты
Описание слайда:

Киіз үйдің ішкі баулары Басқұр – киіз үйдің ішін безендіру үшін, әр туырлықтың кереге басына үйкелмеу үшін уық пен керегенің түйіскен жерін сыртынан бастырып тағатын, өрнекті жалпақ құр. Үзік бау – үзіктің екі жиегінен екі немесе үш жерден айқастыра тартып керегеге байлайтын жалпақ терме бау. Бел-бау – туырлықтың керегеге тығыз жатуы және жел көтеріп кетпеуі үшін сыртынан бастырып буатын қыл арқан.

№ слайда 12 Киіз үйдің шилері Кереге мен туырлық арасынан айналдыра тұтылатын шилер туырл
Описание слайда:

Киіз үйдің шилері Кереге мен туырлық арасынан айналдыра тұтылатын шилер туырлықты кереге көгінің жылуынан қорғап, киіз үйдің сырт пішінін жұмырлай түседі. Қой жүнін бояп, әшекейлеп орау арқылы тоқылған шиді шым ши деп атайды. Ши кейде тамақ қоятын сол жақ босағаға да тұтылады. Киіз үйдің сыртқы жабдықтары – күн сәулесін және тамшы өткізбеу, жылу сақтау қызметін атқарады. Оларды пісірген ақ шаңқан киізден пішіп, ою - өрнектермен безендіреді. Туырлық – керегенің іргесінен уықтың ортасына дейінгі жерді, үзік кереге басынан шаңырақ шеңберіне дейінгі аралықты жауып тұрады. Киіз есік – сықырлауықты жауып, шаңырақ арқылы өткізіп байланады. Киіз есіктің сыртқы киіз, ортасы ши, астары жарғақ теріден жасалады. Түндік – шаңырақты, киіз есікті туырлық шетін бастыра жабылады. Түндіктің төрт бұрышына түндік бау байланады. Түндікті ық жақтан қайырып ашады, әйтпесе жел көтеріп, желпіп кетуі мүмкін.

№ слайда 13 Киіз үйдің ішкі көрінісі
Описание слайда:

Киіз үйдің ішкі көрінісі

№ слайда 14 Киіз үйдің ішкі жасауы Киіз үйдің ішкі жасауында тоқыма бұйымдар ерекше орын
Описание слайда:

Киіз үйдің ішкі жасауы Киіз үйдің ішкі жасауында тоқыма бұйымдар ерекше орын алады. Кереге мен уықтың қиысатын тұсына ені 30-50 см-лік термебасқұр тартылады. Одан бөлек, қанаттардың аралығын байланыстыратын таңғыш, уыққа байланатын жүннен тоқылған уықбау, сәндікке ілінетін шаңырақбау, желбау салпыншақтары, туырлық, үзік жолақтары - қолдан тоқылған бұйымдар болып табылады. Алайда тоқыма бұйымдары арасында тықыр және түкті кілемдер, алаша, қоржындар ерекше орын алады. Әсіресе көшпелі тұрмыста қоржындардың орны ерекше болды. Қазақтың дәстүрлі өнерінің көне нұсқаларының бірі - түскиіз, төсек жапқыш. Түскиіз де әдемілік үшін киіз үйдің керегесін айналдыра ілінеді.

№ слайда 15
Описание слайда:


Автор
Дата добавления 14.05.2016
Раздел Технология
Подраздел Презентации
Просмотров95
Номер материала ДБ-081741
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх