Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / ««Кыталыктаах» ыьыахтыыр сиргэ, о5олорго олонхо дойдутун дьиэтэ- проект

««Кыталыктаах» ыьыахтыыр сиргэ, о5олорго олонхо дойдутун дьиэтэ- проект

  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:

«Кэнчээри»

Дьиэ кэргэн экологическай бырайыага








««Кыталыктаах» ыьыахтыыр сиргэ, о5олорго олонхо дойдутун дьиэтин бырайыага»


Толордо: Володя Самсонов,

Ст. Васильев аатынан Ньурба №1

орто оскуолатын 1 «а» кл. үөрэнээччитэ

Салайааччыта: Самсонова М. А.

Алексеева Е. Н.






Ньурба куорат

2013 сыл

Иhинээ5итэ:

  1. Кииритэ…………………………………………………………………………………………3

  2. Сурун санаата……………………………………………………………………………….3

  3. Улэм сыала……………………………………………………………………………………3

  4. Соруктара……………………………………………………………………………………..3

  5. Улэбэр туттубут ньымаларым……………………………………………….4

  6. Чинчийэр улэ………………………………………………………………………………..4

  7. Тумугэ……………………………………………………………………………………………5

  8. Сыhыарыылар………………………………………………………………………….6-18

  9. Туттуллубут литература………………………………………………………………19





««Кыталыктаах» ыьыахтыыр сиргэ, о5олорго олонхо дойдутун дьиэтин бырайыага»


Киириитэ:

Омук бэйэтэ киэн туттардаах, дьонно кэпсиирдээх буолар. Биьиги сахалар оннук киэн туттарбыт – олонхо. Олонхо5о уоьээ дойдуга – айыылар, орто дойдуга – дьоннор, аллараа дойдуга – абааьылар тустарынан кэпсэнэр. Олонхо бэрт былыр уоскээбит, ол иьин «уьу» диибит…

Сурун санаата:

«Кыталыктаах» ыьыахтыыр сиргэ о5олорго анаан тутуллубут биир да сынньалан сир суох дии саныыбын. Ол иьин, о5олорго интэриэьинэй буоллун диэн санааттан, саха омуга буоларбыт быьыытынан - обугэ оонньуутун оонньуур, дуоьуйа олонхо, остуоруйа истэр - о5олорго олонхо дойдутун дьиэтин бырайыагын иэбинээн а5абынаан онордубут.


Улэм сыала:

Ыьыахтыыр сиргэ о5олорго олонхо дойдутун дьиэтин курдук, сана, сонун тутууларынан о5олор интэриэстэрин тардыы.


Сыалбын ситиьээри ус сорук туруоруннум:

1). Бэйэ омугун культуратынан киэн туттуу.

2). Олонхо суолтатын урдэтии,киниэхэ интэриэьи тардыы.

3). Олонхо дойдутун дьиэтин бырайыагын тумуктээн, макет оноруу.






Улэбэр туттубут ньымаларым:

1). Ырытыы;

2). Олонхону кытары билсиьии;

3). Бырайыагы тоьумурдаан макет оноруу.


Чинчийэр улэ:

Сыалбын, соруктарбын ситиьээри ийэм уонна а5ам онорбут сметаларын туьанан бу тутуу дьиннээх сыанатын быьаардыбыт. Олонхону чинэтэн билистим. Макет онорорго элбэ5и, сананы биллим – кордум.










О5олорго анаммыт олонхо дойдутун дьиэтэ, бэйэбит былааннаабыппытынан, «Кыталыктаахха» сир ортотун диэки тутуллуохтаах. Тутуллар матырыйааллара бары чэпчэки, сайынны дьыл кэмигэр анаммыттар. Ол курдук, тас орто – дуосканан оноьуллубут тогуруччу. Уоьээ оттуттэн коруугэ – топ-тогурук быьыылаах, куупал курдук сарайдаах. Сарайын билинни уйэ «металлочерепица» матырыйаалтан оноруохха соп. Ис оттугэр киирдэххэ, ус аныы хоско арахсыбыт. Уоьээ дойду: Былыыр-былыр кулэр куох салгыннаах,урун илгэ уктэллээх,укэр куйаас тыыннаах кундул кунус дойду бара эбитэ уьу. «Уоьээ дойду» олохтоохторо улуу ойууттардаахтар, уда5аттардаахтар, атын угус аймах-билэ дьонноох эбиттэр. Орто дойду: Ус саха уоскээбит, туорт саха торообут, ойон тахсар куннээх, охтон баранар мастаах, уолан бутэр уулаах ала5аркаан-тэтэгэркээн дойду. Бу хоско истиэнэ5э олонхо персонажтара уонна уруьуйдара бааллар, суруннээн «Куонэ Ко5оччор аттаах куустээх-уохтаах Кун Кундулу бухатыыр» олонхоттон. Аллараа дойду: Силлиэ туспут, холорук ытыллыбыт, барбатах балык миинин курдук борук-сорук дойду бара эбитэ уьу. Хостор быыстарын гипсокартонтан оноьуллар, быыс урдугэ: (2,5м). Тутуубут саамай ортотугар: тогурук сцена (5м*5м). Манна о5олор бэйэлэрэ олонхо, остуоруйа кэпсээн-оонньоон, обугэ оонньууларын санаан ылыахтарын соп.

Тумуктээн эттэххэ, биьиги – «о5олор сынньалан площадкаларын» курдук элбэх сана, сонун бырайыак оссо да толкуйданан, олоххо киирэн иьэрэ буоллар уунэр колуонэ сайдыытыгар улахан бол5омто, олук ууруллуо этэ дии саныыбыт.




Туттуллубут литература:

  1. Акулина Попова: «Олонхо киэн киэлитигэр» - 1995с.

  2. П.Е.Решетников: «Куонэ Ко5оччор аттаах куустээх-уохтаах Кун Кундулу бухатыыр» - Дь. Компания «Даниалмаз», 2009с.

  3. Е.П.Чехордуна: «Мин дойдум – олонхо дойдута» - Дь. Бичик, 2006с.

  4. Е.П.Чехордуна: «Олонхо дойдута» - Дь.Бичик, 2000с.

  5. AutoCAD программа

  6. WinRIK программа


Автор
Дата добавления 20.01.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Конспекты
Просмотров126
Номер материала ДВ-360764
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх