Инфоурок / Другое / Презентации / Классного час "Бурунгу 9 чудулгелер"

Классного час "Бурунгу 9 чудулгелер"


библиотека
материалов
Классный час Бурунгу 9 чудулгелер Разработала: мастер производственного обуч...
. 1.Хүнге чүдүүрү. Хүн чок болза, чуртталга чок. Даңгаар эртен хүнче көрнүп...
Шагаайтаары. 2 чаагынче 5-5 катап кагары. Манзылаары. Узун манзы-биле балдыр...
Уруг сыртыы. Чаш уруг төрүттүнерге чаларап үнер. Чөөк сыртык. Чаш уругнуң ба...
Эртенги шайын үнген хүнче өгнүң кадай ээзи чажар. Айже бир катап чажар: үнге...
Уруг дою Уруг бажын кыргыырының дою (3 хар) Дүк дою. Тараа дою. Сиген дою. К...
Көк дээр. Улуг хат болбас. Ак-көк дээр. Дыка үр үеде чаъс дүшпес. Аяс дээр....
 алдын мөңгүн шуру. чинчи. оюу каң чес көк даш туң. 9 эртине
 артыш шаанак агы каңгы шиви бүрүзү чойган бүрүзү кодан-хаак сүт суг 9 аржаан
Дээр дагыыры. Таңды дагыыры. От дагыыры. Суг дагыыры. Хам ыяш дагыыры. Тел ы...
Хойну ыдыктаары Сергени ыдыктаары Аътты ыдыктаары Тевени ыдыктаары Сарлыкты...
өлүм ажыын ажып эртери; эки эжинден чарылганының хилегдели; өгбе чуртундан ы...
малдарны изинден ылгап таныыр. ыт изин бөрү изинден ылгап билир. Кижи изин а...
«Тыва кижинин сагылгазында 9 деп сан: 9 чудулге 9 дойлар 9 ыдык 9 эртине 9 ар...
14 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Классный час Бурунгу 9 чудулгелер Разработала: мастер производственного обуч
Описание слайда:

Классный час Бурунгу 9 чудулгелер Разработала: мастер производственного обучения Оюн Ч.Н. ГБПОУ с. Хову-Аксы РТ

№ слайда 2 . 1.Хүнге чүдүүрү. Хүн чок болза, чуртталга чок. Даңгаар эртен хүнче көрнүп
Описание слайда:

. 1.Хүнге чүдүүрү. Хүн чок болза, чуртталга чок. Даңгаар эртен хүнче көрнүп алгаш, чажыг чажып, кежик дилээр. 2. Айга чүдүүрү. Үнген айның оттуун көргеш, Тыва улус агаар-бойдустуң өскерлирин билип алыр, эндевес чораан. 3.Дээрге чүдүүрү. Эртенги шайның үстүн көк дээрже углай чажар, чалбарып чугаалаар. 4.Черге чүдүүрү. Черге чүдүүрү дээрге ажы-төлдү, черни камгалаар, черге ынакшыыр, көк дээр адаанга чер кырынга бай чурттаары болур. 5.Сугга чүдүүрү. Тывалар сугга чүдүп чораан, ол чүдүлгениң кол уу сугнуң, хемнерниң, хөлдерниң арыг-чаагай болурунче угланган болур. 6. Артка чүдүүрү. Арт ажарга назынның бир бергезин ашканы ол деп Тыва улустуң үлегер сөзү бар. Арт кырындан ыяш кеспес, чечек чулбас. 7.Адыгга чүдүүрү. Эрги шагның кырган улузу адыгны бурганчыдып чораан. 8.Чеди-Хаанга чүдүүрү. Чеди-Хаанга тывалар чүдүп чажыын чажып, ол 7 сылдыстан кежик дилеп чорааннар. 9.Сүтке чүдүүрү. Сүт ак өңнүг болгаш эрте шагдан бээр Тыва кижиниң бодалынга эң-не буянныг чорукту илередип турар. Өгбелерниң сүтке чүдүүрү- ыдыктыг сүзүглел.

№ слайда 3 Шагаайтаары. 2 чаагынче 5-5 катап кагары. Манзылаары. Узун манзы-биле балдыр
Описание слайда:

Шагаайтаары. 2 чаагынче 5-5 катап кагары. Манзылаары. Узун манзы-биле балдырынче 60 катап кагары. Сайга олуртуру. Бистиг сайга чанагаш дискек кырынга олурткаш, далгыптар. Кымчылаары. Өрүглүг баглыг кымчы-биле 100 чедир хагар. Саспылгалаары. Салааларын ыяш-биле кызары. Саактаары. Кижиниң 2 буттарын чиңге чудуктар-биле кыстырары. Шивегейзиг кулузуннар кагары. Дыргактар адаанче киир кагар. Каракче хыл урары. Аъттың челиниң хылдарын үзе хээй кыргааш, карактарже урар. Ооргазынга хаг кыпсыры. 9 эрии

№ слайда 4 Уруг сыртыы. Чаш уруг төрүттүнерге чаларап үнер. Чөөк сыртык. Чаш уругнуң ба
Описание слайда:

Уруг сыртыы. Чаш уруг төрүттүнерге чаларап үнер. Чөөк сыртык. Чаш уругнуң бажын өшкү чөөгүнден кылган сыртыкка чыттырар. Орун сыртыы. Арнын чинчилер – биле каастап болур. Иштинче чаш уругларның хиннери, ие кижиниң ховар эди, өгнүң бир эртине дажы чоруур. Алгы сыртык. Чымчадыр эттеп каан хой,өшкү кежи болур. Идик сыртык. Эр кижилер орук , чер чорааш идиктерин сыртанып алыр. Чең сыртык. Кедип чораан тонунуң чеңин сыртаныры.( чорук чорааш) Эзер сыртык. Аңчылар азы чорумал улус ажыглаар. Өжүн сыртык. Ынакшылга бердинген ийи чалыылар. Даш сыртык. Өлген кижиниң бажының адаанга даш суп каар чораан. 9 сыртык

№ слайда 5 Эртенги шайын үнген хүнче өгнүң кадай ээзи чажар. Айже бир катап чажар: үнге
Описание слайда:

Эртенги шайын үнген хүнче өгнүң кадай ээзи чажар. Айже бир катап чажар: үнген айның чаазынче көргеш. Кандыг-бир хемниң бажынче үнгеш чалбарыыр. Дээр диңмирей бээрге, хууңда сүттү дээрже углай чажып чалбарыыр. Ырак-узак чер чоруур дээнде эң бедик тайгазынче углай чажып чалбарыыр. Каттаар, аңнаар дээнде , арга-арыгже чажыг чажар. Улуг хар уруп, улуг чаъс чаап, улуг хат хадып туруп бээрге сүт чажып чалбарыыр. Ай чаазында өг иштин артыжар. Ада-өгбе чуртунга чедип келгенде, өгбе чуртунга бир чылда бир катап эргип келгеш чалбарыыр 9 сузук

№ слайда 6 Уруг дою Уруг бажын кыргыырының дою (3 хар) Дүк дою. Тараа дою. Сиген дою. К
Описание слайда:

Уруг дою Уруг бажын кыргыырының дою (3 хар) Дүк дою. Тараа дою. Сиген дою. Кыштаг дою. Өг дою. Тарак дою. Дүңгүр дою. 9 дойлар

№ слайда 7 Көк дээр. Улуг хат болбас. Ак-көк дээр. Дыка үр үеде чаъс дүшпес. Аяс дээр.
Описание слайда:

Көк дээр. Улуг хат болбас. Ак-көк дээр. Дыка үр үеде чаъс дүшпес. Аяс дээр. Сылдыстыг дээр. Кара дээр. Булуттуг дээр. Деңгерниң дээри. Азар дээр. Ак дээр. 9 дээр

№ слайда 8  алдын мөңгүн шуру. чинчи. оюу каң чес көк даш туң. 9 эртине
Описание слайда:

алдын мөңгүн шуру. чинчи. оюу каң чес көк даш туң. 9 эртине

№ слайда 9  артыш шаанак агы каңгы шиви бүрүзү чойган бүрүзү кодан-хаак сүт суг 9 аржаан
Описание слайда:

артыш шаанак агы каңгы шиви бүрүзү чойган бүрүзү кодан-хаак сүт суг 9 аржаан

№ слайда 10 Дээр дагыыры. Таңды дагыыры. От дагыыры. Суг дагыыры. Хам ыяш дагыыры. Тел ы
Описание слайда:

Дээр дагыыры. Таңды дагыыры. От дагыыры. Суг дагыыры. Хам ыяш дагыыры. Тел ыяш дагыыры Оваа дагыыры. Буга бажын дагыыры. Көжээ дагыыры. 9 дагылга

№ слайда 11 Хойну ыдыктаары Сергени ыдыктаары Аътты ыдыктаары Тевени ыдыктаары Сарлыкты
Описание слайда:

Хойну ыдыктаары Сергени ыдыктаары Аътты ыдыктаары Тевени ыдыктаары Сарлыкты ыдыктаары Буганы ыдыктаары Ивини ыдыктаары Ыдык-оъкту ыдыктаары Хараачаны ыдыктаары 9 ыдык

№ слайда 12 өлүм ажыын ажып эртери; эки эжинден чарылганының хилегдели; өгбе чуртундан ы
Описание слайда:

өлүм ажыын ажып эртери; эки эжинден чарылганының хилегдели; өгбе чуртундан ыраарын ажып эртери; өске чуртка сарыннавайн чорууру; өрт халавын чайлап эртери; кара нүгүлдү ажып эртери чашпаа кижилерге алыспазы; тос-тостуң соогун тоовазы; узун орукка чорааш могап-шылап ундаравазы. Эр кижинин ажып эртер 9 бергези:

№ слайда 13 малдарны изинден ылгап таныыр. ыт изин бөрү изинден ылгап билир. Кижи изин а
Описание слайда:

малдарны изинден ылгап таныыр. ыт изин бөрү изинден ылгап билир. Кижи изин адыг изинден ылгап билир. аал ивизин черлик ивиден ылгап билир. кулуннуң чоржаң аът азы чүгүрүк аът болурун ылгап билир. үнген хүнден кандыг агаар болурун ылгап билир. булуттарның өңүнден хар азы чаъс чаарын баш бурунгаар билир үнген ай оттундан кандыг хүннер болурун билир сылдыстар караандан соок азы изиг болурун билир УЖУРЛУГ. 9 харлыг оол:

№ слайда 14 «Тыва кижинин сагылгазында 9 деп сан: 9 чудулге 9 дойлар 9 ыдык 9 эртине 9 ар
Описание слайда:

«Тыва кижинин сагылгазында 9 деп сан: 9 чудулге 9 дойлар 9 ыдык 9 эртине 9 аржаан 9 сыртык 9 сузук 9 дагылга 9 эрии 9 дээр 9 берге 9 харлыг оол…» Улусчу ужурлар:

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Общая информация

Номер материала: ДБ-096855

Похожие материалы