Инфоурок / Другое / Конспекты / Конспект урока на тему "Татар халкының милли киемнәре"

Конспект урока на тему "Татар халкының милли киемнәре"


Напоминаем, что в соответствии с профстандартом педагога (утверждён Приказом Минтруда России), если у Вас нет соответствующего преподаваемому предмету образования, то Вам необходимо пройти профессиональную переподготовку по профилю педагогической деятельности. Сделать это Вы можете дистанционно на сайте проекта "Инфоурок" и получить диплом с присвоением квалификации уже через 2 месяца!

Только сейчас действует СКИДКА 50% для всех педагогов на все 184 курса профессиональной переподготовки! Доступна рассрочка с первым взносом всего 10%, при этом цена курса не увеличивается из-за использования рассрочки!

ВЫБРАТЬ КУРС И ПОДАТЬ ЗАЯВКУ
библиотека
материалов

Тема: Милли киемгә мәдхия.

Планлаштырылган нәтиҗәләр:

М е т а п р е д м е т – милли сәнгать әсәрләре турында төшенчә бирү.

П р е д м е т – татар халкының милли киемнәре (түбәтәй, калфак, читек) һәм бизәнү әйберләре (беләзек, чулпы, изү) белән таныштыру.

Ш ә х е с к ә к а г ы л ы ш л ы – балаларда милләтебезнең рухи мирасына ихтирам хисләре тәрбияләү.

Материал: дәреслек (1 нче кисәк, 74 – 78 нче битләр), эш дәфтәрендә 13,14 нче битләр.

Җиһазлау: мультимедиа проекторы, экран (такта), слайдлар: милли киемнәр, татар халкының бизәнү әйберләре сурәтләнгән рәсемнәр, милли орнаментлар турында язылган китаплар.

Дәрес барышы:

I. Мотивлаштыру-ориентлаштыру

1. Дәресне оештыру

Дәресне башлау. Психологик уңай халәт тудыру.

2. Актуальләштерү

1) Г.Ибраһимовның биографиясе, “Алмачуар” хикәясе турында алган белемнәрне искә төшерү, кабатлау.

2) Өй эшен тикшерү: укучыларның Г. Ибраһимовның “Алмачуар” әсәре буенча эшләнгән иҗади эшләрен (презентация) тыңлау; эш дәфтәрендәге биремнәрне тикшерү, аларны бәяләү.

3. Уку мәсьәләсен кую

Укытучы бүген дәрестә татар халкының милли киемнәре һәм бизәнү әйберләре турында сөйләшәчәкләрен искәртә.

II. Уку мәсьәләсен өлешләп чишү

Татар халкының милли киемнәре, бизәнү әйберләре белән таныштыру (һәр кием, бизәнү әйберләре белән таныштырганда, презентация кулланыла. Бу – укучылар аңлап калсыннар өчен эшләнә.)

1. Түбәтәй белән таныштыру.

1) Бер укучы дәреслектән түбәтәй турында белешмәне укый.

2) Укыганны аңлаганны тикшерү. Укытучы сораулар ярдәмендә укучыларның аңлавын тикшерә.

4) Сүзлек белән эш.

2. Калфак турында белешмә бирү.

1) Бер укучы дәреслектәге калфак турында белешмәне укый.

2) Сүзлек өстендә эш.

3. Читек белән таныштыру (шул ук тәртиптә).

4. Текстларга нигезләнеп, укучылар сораулар төзиләр, партадашлары белән парлап эшлиләр (сорау – җавап).

5. Халкыбызның бизәнү әйберләре турында төшенчә бирү. Бүгенге көндәге бизәнү әйберләре белән уртак һәм аермалы якларын күрсәтү.

6. Укучылар презентация ярдәмендә бизәнү әйберләренә бәя бирәләр.

7. Бер укучы дәреслектән чулпы, беләзек, изү турында белешмәне укый.

8. Сүзлек өстендә эш.

9. Текстларга нигезләнеп, укучылар сораулар төзиләр, партадашлары белән парлап эшлиләр (сорау-җавап).

10. Укытучы сорау бирә:

  • Татар халкының милли киемнәре һәм бизәнү әйберләре турында

нәрсәләр белдегез?

  • «Җиз кыңгырау» хикәясендә әлеге киемнәр һәм бизәнү әйберләренең

кайсылары турында әйтелә? Исегезгә төшерегез.

  • Бу киемнәрне һәм бизәнү әйберләрен сезнең күргәнегез бармы? Кайда?

11. Биремнәр һәм сораулар, эш дәфтәрендә эшләү.

III. Рефлексив бәяләү

1.Дәреслектәге бирем эшләнгәндә, өйрәнгәннәр тулысынча яңадан кабатланырга тиеш.

2. Бәяләү. Укучыларга дәрестә катнашканнары өчен билгеләр куела.

3. Өй эше: а) милли киемнәр һәм бизәнү әйберләре турындагы текстларны сәнгатьле укырга өйрәнергә;

ә) «Музейдан кайткач» темасына кечкенә хикәя языгыз;

б) башка милләт халыкларының милли киемнәренең рәсемнәрен алып килергә.

4. Алдагы дәрескә проблема кую. Укытучы, дәресне тәмамлаганчы, йомгаклап, нәтиҗә ясар өчен сораулар бирә:

  • Ни өчен безнең милли киемнәр, бизәнү әйберләре халыкның рухи

мирасы булып санала? (Бу әйберләрне әби-бабаларыбыз уйлап тапканнар, киеп йөргәннәр. Аларда халыкның күңел җылылыгы саклана)

Укытучы өчен өстәмә материал

Татар халкы, башка халыклар кебек үк, элек-электән үзенә генә хас булган милли киемнәре белән аерылып торган. Киемнәрдә халыкның рухи дөньясы, милли үзенчәлекләре чагылган.

Бигрәк тә безнең сылу кызларыбыз, яшь киленнәребез үзләренең кием-салымнарына игътибарлы булганнар. Кызлар каз өмәләренә, аулык өйләргә, кунакка бару өчен махсус күлмәкләр тектергәннәр, ә яшь киленнәр исә, чишмәгә суга барганда да, үзләренең гүзәллекләрен күрсәтү өчен, иң матур киемнәрен кигәннәр.

Милли киемнәребездә ата-бабаларыбызның шөгыльләре, hөнәрчелеге, башка халыклар белән аралашулары да чагылыш тапкан. Бу киемнәр аны киеп йөрүче кешенең шәхси, социаль хәлен, яшен, характерын, эстетик зәвыгын күз алдына китерергә мөмкинлек биргән. Әлбәттә, чорлар алмашу белән, кием-салым да үзгәрешләр кичергән. Ул кешенең яңалыкка hәм камиллеккә омтылышы белән ярашкан. Бу омтылыш бигрәк тә хатын-кыз киемендәге үзгәрешләрдә чагылыш тапкан.

Гасырлар үтү белән татар халкының киенү рәвеше зур үзгәрешләр кичергән hәм менә без, яңадан үткәннәргә кайтабыз.

Татар халкының баш киемнәре дә гаять үзенчәлекле. Борын-борыннан ирләр өйдә түбәтәй кияргә яратканнар. Көн саен кия торган түбәтәйләрне карарак төстәге тукымадан булган, ә бәйрәмнәрдә кию очен затлырак тукымадан (ефәк, бәрхет, парча) эшләгәннәр. Байлар, сәүдәгәрләр энҗеле яки алтын-көмеш җепләр, укалар, канитель белән чигелгән түбәтәй киюне дәрәҗәле санаган. Борынгырак заманда бераз очлырак булса, XIX йөз ахыры – XX йөз башында башка ятып тора торган яссырак форма ала. Шәhәр зыялылары арасында кара хәтфәдән эшләнгән яссы түбәле түбәтәй – кәләпүшләр тарала. Хәзерге вакытта түбәтәй халыкның киң катламы көнкүрешенә яңадан әйләнеп кайтты. Милли декоратив-гамәли сәнгатьнең түбәтәйләр әзерләү төре сакланып кына калмады, ә яңа яклары белән ачылып, үсеп китте. Ул бүгенге көндә дә татар халкының нечкә зәвыгын, аның табигый талантын чагылдыра.

Хатын-кызларның баш киемнәре шактый катлаулы. Калфакларның төрләре гаять күп. XIX гасырның урталарына кадәр зур, чуклары аркага ук (яки иңгә) төшеп торган капчык калфаклар кигәннәр. Аларны төрле төстәге җептән яки тукымадан ясаганнар. Ак җептән бәйләнгән озын калфаклар барлык катлам кызларына да хас була. Ләкин керәшен татарларында бу төр кызлар калфагы бигрәк тә тотрыклы булган. Мондый озын калфакны башка кигәндә, аның кырыен 1-2 кат бөкләгәннәр hәм өстән маңгайга ука-чачак бәйләгәннәр.

Шәhәрдәге мөселман татар кызлары зур, йомшак капчык калфакларны төрле төстәге ефәк җепләр белән чигеп бизәгәннәр, як-якларына hәм маңгай турысына ука-чуклар тотканнар. Мондый калфакка “чачак калфак” дигәннәр. Аны кызлар гына түгел, яшь хатыннар да бөркәнчек астыннан кигәннәр, XIX йөзнең икенче яртысыннан (яңа кием стиле барлыкка килгәндә) кечерәк "капчыклы" хәтфә калфаклар өстенлек ала. Декоратив алымнарына карап, аларны “энҗеле калфак”, “канитил калфак”, “тәңкәле калфак” дип йөртәләр. Шул ук вакытта кәләпүш формасындагы тәкыя калфаклар да шактый киң тарала. Аларның да маңгай турысын, кайвыкытларда түбәсен дә энҗеләр, тәңкәләр белән бизәгәннәр. Олырак яшьтәге хатыннар чигелмәгән тәкыя калфак (кәттәши) кигәннәр. Хатын-кызлар бәрхет калфакларны да яулык яки ефәк шәл астыннан киеп йөргәннәр.

Әйе, дин буенча башны каплап йөрергә кирәк булган, шуңа күрә элекке заманда калфак хатын-кызларның милли киеменең гүзәл бизәге булып торган. Оста чигүчеләр яшел, зәңгәр, кызыл, чия төсендәге бәрхет калфакларга ука (алтын, көмеш җеп) яки сәйлән (бисер) белән бик тә нәфис чәчәк-үлән бизәкләрен төшергәннәр.

Калфаклар бизәлешләре ягыннан күп төрле булганнар. Аларда иң популяр композицияләр – чәчәк бәйләме, бодай башагы, йолдыз hәм ярымай мотивлары, шулай ук вак бәйләмнәр рәвешендә чәчәкләр сурәте hәм үзенчәлекле алтын каурый бизәге (Баш артына салынган тоташ үсемлек бизәге каурыйга охшаганга шулай атаганнар). (Ф.Г. Габдуллина . "Вышиваем сами. Бисер", - Казань, "Тарих",2003)




Общая информация

Номер материала: ДВ-172612


Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 60% скидки (только до конца зимы) при обучении на курсах профессиональной переподготовки (124 курса на выбор).

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG

Похожие материалы

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Вам будут интересны эти курсы:

Курс «Менеджер по продажам»
Курс «Логистика»
Курс повышения квалификации «Организация научно-исследовательской работы студентов в соответствии с требованиями ФГОС»
Курс повышения квалификации «Формирование компетенций межкультурной коммуникации в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС технических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Этика делового общения»
Курс повышения квалификации «Маркетинг в организации, как средство привлечения новых клиентов»
Курс повышения квалификации «Экономика: инструменты контроллинга»
Курс повышения квалификации «Психодинамический подход в консультировании»
Курс профессиональной переподготовки «Организация деятельности помощника-референта руководителя со знанием иностранных языков»
Курс профессиональной переподготовки «Управление сервисами информационных технологий»
Курс профессиональной переподготовки «Корпоративная культура как фактор эффективности современной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и управление службой рекламы и PR»
Курс профессиональной переподготовки «Информационная поддержка бизнес-процессов в организации»
Курс профессиональной переподготовки «Управление качеством»