Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Конспекты / Конспект урока по профессиональному казахскому языку на тему "Горючие полезные ископаемые"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Другое

Конспект урока по профессиональному казахскому языку на тему "Горючие полезные ископаемые"

библиотека
материалов

Күні: Тобы:

Пән атауы: Кәсіптік қазақ тілі

Сабақ тақырыбы: Жаңғыш пайдалы қазбалар

Сабақтың мақсаты: білім алушылардың пайдалы қазбалар классификациясы туралы білімін толықтыру, сөздік қорын молайту, сөйлеу қабілетін арттыру.
Білімділік:  танысу:

1) Пайдалы қазбалардың жалпы сипаттамасы.

2) Мұнай.

3) Табиғи газ.

4) Тас көмір.

Дамытушылық: пайдалы қазбалардың ел экономикасындағы маңызы.
Тәрбиелік: Қазақстандағы пайдалы қазбалар қорларына ұқыпты қарау және Отанға деген сүйіспеншілік.

Көрнекі құралдар: интерактивті тақта (слайдтар), Қазақстан картасы, таратпа материал.
Сабақтың типі: аралас
Пәнаралық байланыс: география, химия

Ұйымдастыру түрлері: жеке жұмыс, топтық жұмыс.
Әдістері: түсіндіру, әңгіме, картамен жұмыс жасау, түсіндірмелі-иллюстративті.


Сабақ жоспары

1. Ұйымдастыру кезеңі
2. Үй тапсырмасын тексеру кезеңі (блиц-сұрақтар, тапсырма орындау)
3. Жаңа сабаққа кіріспе кезеңі (фонетикалық жаттығу жұмбақ шешу)

4. Жаңа тақырыпты түсіндіру кезеңі (түсінік беру, әңгімелесу, сөздік жұмысы, мәтінмен жұмыс)
5. Жаңа сабақты пысықтау кезеңі (ауызша, жазбаша тапсырмалар орындау)
6. Жаңа сабақты бекіту кезеңі (кесте толтыру)

7. Рефлексия
8. Қорытынды кезеңі, үй тапсырмасын беру, бағалау.


Сабақ барысы


1.Ұйымдастыру кезеңі (сынып дайындығы) 

Сабақ тақырыбын, мақсатын айту 

- Сәлеметсіздер ме! Бүгінгі сабақта біз Қазақстанның пайдалы қазбаларын еске түсіреміз, кейін жаңа тақырыппен танысамыз.



2.Үй тапсырмасын тексеру кезеңі.
Пайдалы қазбалар деген не?

Пайдалы қазбалар қандай түрге бөлінеді?

Біздің облысымызда қандай пайдалы қазбалар бар?

Біздің ауданымызда қандай пайдалы қазбалар бар?


Тапсырма Сөздердің дұрыс аудармасын тауып сызықша арқылы қосыңыз

hello_html_m57f1ab96.png

hello_html_34c3f802.png


3. Жаңа сабаққа кіріспе кезеңі Фонетикалық жаттығу (жұмбақ шешу)

Қызуын аямайды, 
Көлікке азық жасайды. /Мұнай/ 
Қара түсті, отын, 
Жанады жарқын. /Көмір/ 
Мөлдір, әрі түссіз, 
Өзі табиғи отын. /Газ/ 


4.Жаңа сабақ кезеңі.

Бүгін сабақта біз жаңғыш пайдалы қазбалармен танысамыз. Олар: мұнай, табиғи газ, тас көмір.

ТМД елдері арасында Қазақстан хром және қорғасын бойынша – бірінші орында, мұнай қорлары бойынша – екінші орында, газ, көмір бойынша – үшінші орныда.

- Жаңғыш пайдалы қазбалардың Қазақстанның қай аймағында орналасқандығын карта бойынша анықтайық:


Тапсырма 1

Қазақстандағы мұнай, газ, көмір кен орындарының негізгі аймақтарын картадан көрсетіңіз.

hello_html_m1a6e0563.png


  • Тhello_html_m3a02b5fe.pngарих, география, экология, химия пәндерінен мұнай туралы естідіңіз.

Мұнай деген не? Что такое нефть?

Теплотехник «Жоғары сапалы отын» деп жауап берер еді.

Географ: «Құнды пайдалы қазба».

Химик: «Жоқ! Бұл көптеген химиялық өнім алатын шикізат» деп айтар еді.

- Бүгінгі сабақта біз мұнай деген не? Оны неліктен «қара алтын» деп айтады? Оны қалай өндіреді? Қалай қолданады? деген сұрақтарды қарастырамыз.


Слайд

Мұнай адамзатқа ежелгі заманнан таныс. Оның дәрі-дәрмек жасауға қолданғандығы туралы Геродот пен Плутарх айтқан болатын. 19 ғасырда алғашқы ойлап шығарылған май шам мұнайдың дамуына ынталандырды. 20 ғасырда мұнай адамзаттың экономикалық және әлеуметтік дамуына үлкен ықпал етті.

Мұнай – кез келген мемлекеттің отын энергикалық комлексінің негізін қалайды. Мұнайдың әрбір тамшысының құрамында 900 химиялық қоспа бар, ол Д.И.Менделеевтің химиялық элементтердің периодты жүйесінің жартысы. Мұнайдың 90% жанармай ретінде пайдаланылады. Сондықтан оны «қара алтын» деп айтады.

Бүгінгі күні мұнай – электр қуат көзі.

Мұнай және газ теңіз түбінен алынады. Мұнай мен газды өндіру үшін скважина бұрғылайды, құбыр өткізеді, сол бойынша мұнай жоғарыға өндеу орнына қотарылып шығады.

Мұнай қорлары Атырау, Маңғыстау, Ақтөбе, Батыс Қазақстан облыстарында. Ең бірінші мұнай 1899 жылы Эмбі кен орнында Қарашұнғыл скважинасынан фонтан секілді шықты.

Қазақстандағы мұнай өндіруші компаниялар – Қазмұнайгаз, Тенгизшевройл, CNPC-Актобемунайгаз, Карачаганак Петролиум Оперейтинг, Роснефть және тағы басқалар.

-Мұнайдан не өндіріледі?......................................................

Мотор майы – моторное масло

Керосин

Жарылғыш заттар – взрывчатые вещества

Парфюмерияға арналған май

Еріткіш заттар - растворители

Бензин

Көксағыз - каучук


Әңгімелесу

- Біз мұнай электр қуатының негізі деп айттық. Айтындаршы бүгінгі күні қуат көзінің баламасы бар ма? Болса, айтындаршы қандай?


- Мұнайдың геологиялық көршісі не? Табиғи газ 

Слайд

Табиғи газды жанармай ретінде алғаш рет Қытайда қолданған екен. Табиғи газдың түсі мен иісі болмайды. Табиғи газдың негізгі бөлігін метан (CH4) құрайды. Метаннан басқа оның құрамына оның гомологтары: этан, пропан, бутан кіреді.

Қазақстандағы газ барлаушы негізгі компаниялар — Карачаганак Петролиум Оперейтинг, Казмунайгаз, CNPC-Актюбемунайгаз.

Қазақстандағы басты кен орындары— Карашыганак, Жанажол, Кызылой тағы басқалар.


Адамның түрлі қажеттіліктеріне отын қажет.

Қалай ойласындар, бұрын үйлер қандай отынмен жылытылған?

Неліктен ағашқа сенуге болмайды?

- Ағашты не ауыстырды? Көмір

Слайд

            Көмір 350 миллион жыл бұрын пайда болды. Ұзақ уақыт бойына өсімдіктің  заттары тығыз сығылғаны соншалықты, жұмсақ қара – қоңыр жынысқа айналды. Көмірді басқа жыныстардың арасынан қабатталып жатқан жерінен табады. Оны терең шахталар мен туннелдерді бұрғылау арқылы немесе ашық әдіспен өндіру деп алатын, жер бетіне жақын жатқан көмір қабаттарын ашу арқылы өндіреді. Көмір өсімдік қалдықтарынан түзілген жанғыш қатты шөгінді кен жынысы. Көмір құрамында әр түрлі мөлшерде минералдық қоспалар (50%-дан аспайды) бар, ол басқа шөгінді кен жыныстарының арасында қабаттар түрінде кездеседі. Көмірдің түрлері: қоңыр көмір, тас көмір, антрациттер.

Тас көмір кен орны - Қарағанды, Екібастұз.

Көмірдің пайдаланылуы: металлургияда (домна және энергетикалық кокс), химия өнеркәсібінде (сия, газ, ацетилен, спирт, қышқылтым, пластмасса, бояулар, дәрі-дәрмектер және т.б.), энергетикада (отын)


Сөздік жұмыс (дауыстап оқу, сөз тіркес құрау)

Жаңғыш пайдалы қазбалар - горючие полезные ископаемые

Мұнай нефть

Әрбір құрамының тамшысында - в составе каждой капли

Үлкен ықпал - большое влияние

Химиялық элементтердің периодты жүйесінің - периодическая система химических элементов

Жанармай - топливо

Табиғи природный

Түрі мен иісі болмайды – без цвета и запаха

Тас көмір - каменный уголь

Өнеркәсіп - промышленность


Мәтінді оқып, орыс тіліне аударыңыз


Жаңғыш пайдалы қазбалар


Мұнай адамзатқа ежелгі заманнан таныс. Оның дәрі-дәрмек жасауға қолданғандығы туралы Геродот пен Плутарх айтқан болатын. 20 ғасырда мұнай адамзаттың экономикалық және әлеуметтік дамуына үлкен ықпал етті.

Мұнай – кез келген мемлекеттің отын энергетикалық комлексінің негізін қалайды. Мұнайдың әрбір тамшысының құрамында 900 химиялық қоспа бар, ол Д.И.Менделеевтің химиялық элементтердің периодты жүйесінің жартысы. Мұнайдың 90% жанармай ретінде пайдаланылады. Сондықтан оны «қара алтын» деп айтады.

Бүгінгі күні мұнай – электр қуат көзі. Мұнай және газ теңіз түбінен алынады.

Мұнай қорлары Атырау, Маңғыстау, Ақтөбе, Батыс Қазақстан облыстарында. Ең бірінші мұнай 1899 жылы Эмбі кен орнында Қарашұнғыл скважинасынан шықты. Қазақстандағы мұнай өндіруші компаниялар – Қазмұнайгаз, Тенгизшевройл, CNPC-Актобемунайгаз, Карачаганак Петролиум Оперейтинг, Роснефть және тағы басқалар.

Табиғи газды жанармай ретінде алғаш рет Қытайда қолданған екен. Табиғи газдың түсі мен иісі болмайды. Табиғи газдың негізгі бөлігін метан (CH4) құрайды. Метаннан басқа оның құрамына оның гомологтары: этан, пропан, бутан кіреді.

Қазақстандағы газ барлаушы негізгі компаниялар — Карачаганак Петролиум Оперейтинг, Казмунайгаз, CNPC-Актюбемунайгаз. Қазақстандағы басты кен орындары— Карашыганак, Жанажол, Кызылой тағы басқалар.

Көмір 350 миллион жыл бұрын пайда болды. Қазақстанда Қарағанды көмірін алғаш тапқан адам – Аппақ Байжанұлы. Жылқышы Аппақ тышқан аулап жүріп, іннің қасынан жылтыраған қара тасты тауып алады. Ол бұл тасты қара бояу деп ойлайды. Отқа лақтырса, ол тас лапылдап жанып, жұртты таң қалдырады. 1856 жылы керемет тастың хабары Қызылжар саудагері Ушаковқа жетеді. Ол тас табылған жерді Игілік байдан сатып алады. Сөйтіп, оның көмірін қазуға кіріседі. Қарағандының дәуірлеу кезі 1930 жылдары басталды. Көмірдің түрлері: қоңыр көмір, тас көмір, антрациттер.

Тас көмір кен орны - Қарағанды, Екібастұз.

Көмірдің пайдаланылуы: металлургияда (домна және энергетикалық кокс), химия өнеркәсібінде (сия, газ, ацетилен, спирт, қышқылтым, пластмасса, бояулар, дәрі-дәрмектер және т.б.), энергетикада (отын).



5.Жаңа сабақты пысықтау кезеңі.

Тапсырма 2 (топты үшке бөлу)

1 топ Мұнай деген не ? Мұнай - ...............................

Мұнай Қазақстанның қай жерінде өндіріледі? Мұнай - ..........................

Мұнай қай салада қолданылады? Мұнайды ............................... қолданады.

2 топ Газ алғаш рет қайда қолданылған? Газ - .................

Табиғи газдың негізгі бөлігін не құрайды?

Газ қай салада қолданылады?

3 топ Көмірдің анықтамасын жаз? Көмір - ............................

Қазақстанный қай жерінде көмір барланады? Көмір - ...........................

Көмір қай салада қолданылады? ...............................


Тапсырма 3

1 топ Мына сөздерді септеңіз: мұнай, газ, көмір

2 топ Мына сөйлемдерді сөз таптарына қарай талдаңыз.

Мұнай және газ теңіз түбінен алынады. Табиғи газдың түсі мен иісі болмайды. Табиғи газдың негізгі бөлігін метан (CH4) құрайды.

3 топ Мына сөйлемдерді сөйлем мүшелеріне қарай талдаңыз

Мұнай адамзатқа ежелгі заманнан таныс. Көмір 350 миллион жыл бұрын пайда болды.

Мұнай – кез келген мемлекеттің отын энергетикалық комлексінің негізін қалайды.


6. Жаңа сабақты бекіту кезеңі

Тапсырма 4 Тас көмір, мұнай және газдың қасиеттері, түрі, иісі туралы кесте сызыңыз. Ұқсастығы және айырмашылығы туралы айтыңыз.

Қасиеті: қатты, сұйық, газ тәріздес

Түсі: қара, түсі жоқ

Иісі: иісі жоқ, аңқыған иіс

Пайдалы қазбалар

Тас көмір

Мұнай

Табиғи газ

Қасиеті




Түсі




Иісі





- Ал енді өздерің пайдалы қазбалар туралы айтып бере аласыздар деп ойлаймын.

- Пайдалы қазбалар көп жылға жету үшін адам не істеу керек деп ойлайсыздар?


Слайд

Адамзат пайдалы қазбаларды қалайша қорғай алады?

1. Үнемдеп пайдалану - Экономно использовать.

2. Өрттен сақтау - Оберегать от пожаров.

3. Тасымалдау тәртібін сақтау - Соблюдать правила перевозки.

4. Мүмкіндігінше жасанды заттармен ауыстыру - Заменять по возможности искусственными материалами.

5.Металл сынықтары мен макулатура жинау - Собирать металлолом и макулатуру.

1 тонна металл сынығы 2 тонна темір рудасын сақтап қалады - 1 тонна металлолома сберегает 2 тонны железной руды.

1 тонна пластмасса 6 тонна болатты ауыстырады - 1 тонна пластмассы заменяет 6 тонн стали!


- Біздің еліміздің бағасы жетпес байлығын сақтап қалуға қалай көмектесе аласыздар? (мысалы жарықты үнемдеу, үйде, мектепте, колледжде; бізді қоршаған барлық затқа ұқыпты қарау)


7. Рефлексия
- Бүгінгі сабақ Сіздер үшін қалай өтті? – Өздерің үшін не білдіңдер? - Не білгілерің келеді?


Бүгінгі сабақтан алған әсерлеріңіз көңіл күйлеріңіз туралы білсем деймін


hello_html_m3c160041.png



8. Қорытынды кезеңі

- Бүгінгі сабағымыз аяқталып келеді. Бүгінгі сабақта жасаған жұмысымызға қорытынды жасайық. Сабақта жаңғыш пайдалы қазбалар туралы соның ішінде мұнай, газ, көмір туралы, олардың қашан пайда болғандығы, қай салада қолданатыны туралы әңгімеледік.


9. Үй тапсырмасын беру кезеңі Жаңғыш пайдалы қазбалар тақырыбына реферат жазып келу.

Бағалау кезеңі баға қою, қойылған бағаларды айту.









Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 26.11.2015
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров220
Номер материала ДВ-196924
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх