Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Конспекты / "Лексикадан өткенді қайталау" 5 сынып

"Лексикадан өткенді қайталау" 5 сынып

  • Другое

Название документа лексика қайт..doc

Поделитесь материалом с коллегами:

Күні : 16.03.12.

Сынып:

Пән: қазақ тілі.

Тақырып: Лексикадан өткенді қайталау.

Саб.мақсаттары:

  1. Білімділік: Тіл білімінің сөз бен оның мағынасын зерттейтін бір саласы лексикадан өткенді қайталау.

  2. Дамытушылық: Дұрыс сөйлеуге, сөзді дұрыс, қатесіз, сауатты жазуға дағдыландыру. Сөздік қорын молайту, ойлау, есте сақтау қабілеттерін дамыту, танымдық қасиеттерін кеңейту.

  3. Тәрбиелік: Оқушыларды топпен жұмыс істеуге үйрете отырып, бір-бірін тыңдауға, бір-бірімен санасуға, татулыққа, бірлікке тәрбиелеу.

Саб. түрі: аралас

Саб. типі: қайталау, бекіту

Саб. әдісі: түсіндіру, әңгімелеу, сұрақ-жауап, тілдесім

Саб.көрнекілігі: интребелсенді тақта, кестелер.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі:

1. амандасу

2. түгендеу

3. кезекшілік

4. саб.тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

5. саб.дайындықтарын тексеру.

6. саб.назарларын аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Өткен тақырыптарды қайталау.(бейнероликтер)

  • Лексика дегеніміз не? Сөздердің қандай мағыналары болады?

  • Белгілі бір тілдегі сөздердің жиынтығы. Сөз және оның мағынасын зерттейтін ғылым. Сөздердің тура және ауыспалы мағыналары болады.

  • Омоним д.не? Мысал келтір.

  • Омонимдер біркелдкі дыбысталып айтылатын, бірақ мағынасы басқа-басқа сөздердің тобын білдіреді.

  • Синонимдер д.не? Мысал келтір.

  • Мағыналары бір-біріне жақын, бірақ әр түрлі дыбысталып айтылатын сөздер тобы синонимдер д.а.

  • Антонимдер д.не? Мысал келтір.

  • Мағыналары бір-біріне қарама қарсы болып келетін сөздер антонимдер д.а.

  • Табу, эвфемизм, дисфемизм д.не?

  • Халықтың наным-сенімі мен салт-дәстүрлеріне байланысты атын тура айтуға тыйым салынған сөздер табу д.а. Эвфемизм- сыпайы, әдепті сөйеу; дисфемизм- дөрекі, жағымсыз сөйлеу.

  • Тұрақты тіркес д.не?

  • Екі немесе бірнеше сөздің тіркесуі арқылы жасалғанмен, бір ғана мағынаны білдіретін тіркестер тұрақты тіркестер немесе фразеологизмдер д.а.

  • Мақал-мәтелдер д.не? Олардың бір-бірінен айырмашылығы қандай?

  • Мақал-мәтелдер тұрақты тіркестер сияқты аз сөзбен көп мағына білдіреді. Мақал- тәрбиелік мәні бар, ақыл-нақыл сипатында айтылады. Мәтел- ой-пікірді бейнелеп, тұспалдап тұрады.

ІІІ. Өткен тақырыппен байланыстыру. Фонетика.

  • Фонетика д.не? Дыбыстар қалай бөлінеді?(тіл дыбыстарын зертт., д\ты, д\сыз)

  • Әліпби д.не?(жазуда қолд.әріптердің рет тәртібі, араб алф.алғашқы 2әрпінен жасалған алиф пен би)

  • Дауысты д.қалай жасалады? Олар қалай бөлінеді?(ауа өкпеден кедергісіз шығып, үннен ғана тұрады; тілдің қат.қарай- жуан және жің., жақтың қ.қ.- ашық және қысаң, ерін мен езудің қ.қ.- еріндік және езулік)

  • Дауыссыз дыбыстар қалай жасалады? Олар неше топқа бөлінеді?(өкпеден шыққан ауаның кедергіге ұшырап шығауынан жасалады; салдыр- қатаң, салдыр мен үн- ұяң, үн мен салдыр- үнді).

  • Буын д.не? Буынның түрлері.(сөз құрамындағы бір немесе бірнеше дыб.тобынан жасалған фонет-қ бөлшек.)

  • Үндестік заңы д.не? (сөздің бастан-аяқ біркелкі әуезбен айтуды үнд.заңы дейді; буын үнд., дыбыс үнд.)

IV. Бекіту.

1 тапсырма.Семантикалық картаны толтырыңыз.


9

Мылжың



10

Ауру



11

Саңырау



12

Найзағай ,жай



13

Бақиға аттанды



14

Ақсақ




2 тапсырма. Тұрақты тіркестердің мағынасын тауып, көшіріп жазыңдар.

3-тапсырманы көшіріп жазып, мына сөздердің тура және ауыспалы мағынасын табыңдар.

Ауыспалы мағыналы сөздер

Ауыр


Ашық


Қисық


Суық


Терең


Таяз


Жылы



4тапсырма. Мағынасына сәйкес тұрақты тіркестерді синонимдерімен сәйкестендіріңдер.

10.Жүрек жұтқан

Батыр

9.Бармағын тістеу

Өкіну

8.Ит арқасы қиянда

Алыс

1.Тасы өрге домалау

Жолы болу

3.Қабақ шытысты

Ашуланды

6.Арасынан қыл өтпейді

Тату

7.Ат ізін салмау

Хабарласпау

4.Сөз байлау

Уәделесу

5.Көзге түртсе көргісіз

Қараңғы


5 тапсырма.Семантикалық картаны толтырыңыз.

6 тапсырма. Мақал-мәтелдердегі көп нүктенің орнына тиісті сөзді тауып көшіріп жазыңдар, антонимдердің астын сызыңдар.

  1. Жаман сөз жылатады,

Жақсы сөз жұбатад.

  1. Жіптің ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.

  2. Дос жылатып айтады,

Дұшпан күлдіріп айтады.

  1. Ұсталы ел озар,

Ұстасыз ел тозар.

  1. Көз қорқақ, қол батыр.

  2. Көп сөз күміс, аз сөз- алтын.

  3. Қыс азығын жаз жина.

  4. Ақыл -дос, ашу- дұшпан.


7тапсырма. Салыстырыңар.

1.Сөздің екі я одан да көп мағынаға ие болуы.

2.Көп мағыналы сөздер бір негізден таралады да,бір сөз табына қатысты болады.

М: Ол аяғының басына қарады.Тізімнің аяғы көрініп қалды. Кітаптың аяғына келдім.

1. Сөз байлығын көрсетеді.

2.Біркелкі дыбысталады.


1. Айтылуы бірдей, мағыналары бөлек.

2. Әр сөз табынан болады, соған орай атқаратын қызметтері де бөлек болады.

М: Ойын жаңа қызды. Олар жаңа салынған үйге көшті.


8-тапсырма. Архаизмдердің қазіргі атауын жазыңдар.

Есік атауы

/архаизм/

Жаңа атауы

/неологизм/

Аэропорт

Әуежай

Адрес

Мекен-жай

Рыноктық

Нарықтық

Таможня

Кеден

Станция

Бекет

Реклама

Жарнама

Посредник

Дәнекер

Пенсия

Зейнетақы

Парк

Саябақ

Документ

Құжат

Планета

Ғаламшар

Космос

Ғарыш

Комплекс

кешен


9 тапсырма. Мына мақалдардағы көнерген сөздердің астын сызып және олардың сипатын анықтаңдар.

1.Асабасы (тамада)жоқ асқа жарымас.

2.Қараша үйден ханша шығар.

3.Шықсаң ұзақ сапарға,арымас ат – отарба.

4.Ер-азамат белгісі – түзде мырза, үйде құл.

6.Бақа – көлінде патша, жігіт – елінде патша.

7.Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.


10тапсырма. Диалект сөздердің әдеби баламасын табыңдар.

11 тапсырма. Математика, география, тіл білімі саласы бойынша өздерің білетін термин сөздерді жазыңыздар.(топ б\ша)


12 тапсырма.Семантикалық картаны толтырыңдар.

13 тапсырма. Мақал-мәтелдер ішінен антонимдерді бір бағанға, болымды-болымсыздық мағынадағы сөздерді бір бағанға жазыңдар.

*Жіптің ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.

*Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.

*Мал сақтама, ар сақта.

*Дұшпанға тастай қатты бол,

Досыңа балдай тәтті бол.

*Берекені көктен тілеме,

Бірлігі мол көптен тіле.

*Жаман сөз –жанға кірген тікен,

Жақсы сөз – таусылмайтын ем.

*Ердің өзіне қарама, сөзіне қара.

*Атаңның баласы болма,

Адамның баласы бол.

*Қыс арбаңды сайла,

Жаз шанаңды сайла.


V. Бекіту.

Тест сұрақтары.

1. Бірлік, ынтымақ туралы мақалды табыңыз.

А/ Еменнің иілгені – сынғаны,

Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені.

В/Әзіл айтсаң да, әділ айт.

С/Алтау ала болса ауыздағы кетеді,

Төртеу түгел болса төбедегі келеді.

2. Мәтелді табыңыз.

А/Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле.

В/Ел құлағы – елу.

С/Отан үшін отқа түс – күймейсің.

3. “Айдағаны бес ешкі, ысқырығы жер жарар” мәтелдің мағынасын тап.

А/ аз іс істеп, көп міндет ету.

В/ әнші болу, ән айту

С/ысқыра алатын адам, мал бағу.

4.Нағашы қай жақтан туысқан.

А/ Әке В/Ана С/ Жезде

5. Қимыл-қозғалысқа қатысты сөзі тап.

А/сөйле В/ тас С/ ожау

6. Қай тіркес “ұялу” сөзімен синонимдес.

А/табанын жалтырату

В/мұрнын шүйіру

С/кірерге тесік таппау

7. “Ит арқасы қиянда” тұрақты тіркестің антонимін тап.

А/Таяқ тастам жер

В/Ит өлген жер

С/ Сүт пісірім уақыт

8. Қай тіркес тура мағынада қолданылған?

А)Көз сүзу В)Тізе бүгу С)Шашын алу Д)Іші пысу

9. «Өкіну» мәніндегі тұрақты тіркесті тап?

А)салы суға кету В)санын соғып қалу С)аузына құм құйылу Д) төбе шашы тік тұру

10. Қай тұрақты тіркес «Әділ» деген мағынаны береді?

А) тонның ішкі бауындай В)ала жіпті аттамау

С)он саусағынан бал тамған Д)қара қылды қақ жарған

11. Антонимдес фразеологизмдерді табыңыз?

А) су жүрек - жүрек жұтқан В)ит өлген жер – ит аяғы қиянда

С)көз жұмды – жүріп кетті Д)көзге түртсе көргісіз- ақ саусақ

12. Тұрақты тіркесті тіл білімінің қай саласы зерттейді?

А)фонетик а В)фразеология С)синтаксис Д)морфология

13. Мағынасы синонимдес тұрақты тіркестерді тап?

А)Бауыр басу–тайға таңба басқандай В)Таяқ тастам жер–ер жүрек

С)Екі езуі құлағында- төбесі көкке жету Д)көз ілмеу –көз шырымын алу

14.Тұрақты тіркесті тап.

А)Қолы бармау В)Қолы ауыру С)Қолы күю Д) Қолы мұздау

15. «Салу» сөзі қай сөзбен тіркескенде тұрақты тіркес болады?

А) Затты В)Сурет С)Хат Д)Құлақ

16. Қай тіркес «менсінбеу» сөзімен синонимдес?

А)мұрнын шүйіру В)табанын жалтырату

С)кірерге тесік таппау Д) сіркесі су көтермеу

17. Қай тұрақты тіркестің мағынасы дұрыс көрсетілген?

А)Мұрнын шүйірі – дәмелену В)Сөз беру - таңдану

С)Зығыры қайнау - өлу Д)Сілесі қату – шаршау

VI. Қорытынды.

  1. Сұрақ-жауап.

  2. Ү\т: Тұрақты тіркестерді қатыстырып шағын мәтін жазыңдар.

  3. Бағалау.

Сабақ аяқталды!

Сау болыңыздар!








8



Название документа тетрадь.doc

Поделитесь материалом с коллегами:










5 Ә сынып оқушысы

_____________________________________

Қазақ тілінен ашық сабаққа арналған дәптері









2012 жыл



_______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________


2 тапсырма. Тұрақты тіркестердің мағынасын тауып жазыңдар.


3 -тапсырма. Мына сөздердің тура және ауыспалы мағынасын тап.




4-тапсырма. Мағынасына сәйкес тұрақты тіркестерді синонимдерімен сәйкестендір.

Жүрек жұтқан

Ашуланды

Бармағын тістеу

Қараңғы

Ит арқасы қиянда

Тату

Тасы өрге домалау

Батыр

Қабақ шытысты

Хабарласпау

Арасынан қыл өтпейді

Уәделесу

Ат ізін салмау

Жолы болу

Сөз байлау

Алыс

Көзге түртсе көргісіз

Өкіну



6-тапсырма. Мақал-мәтелдердегі көп нүктенің орнына тиісті сөзді тауып қой, антонимдердің астын сыз.

  1. .............. сөз жылатады,

Жақсы сөз ..................

  1. Жіптің ұзыны, сөздің ................ жақсы.

  2. Дос ................ айтады,

..................... күлдіріп айтады.

  1. Ұсталы ел озар,

Ұстасыз ел .................

  1. Көз қорқақ, қол .................

  2. Қыс азығын ............. жина.

  3. Ақыл -дос, ашу- ................


7- тапсырма. Салыстыр.

8-тапсырма. Архаизмдердің қазіргі атауын жаз.

Ескі атауы

/архаизм/

Жаңа атауы

/неологизм/

Аэропорт


Адрес


Рыноктық


Таможня


Станция


Реклама


Посредник


Пенсия


Парк


Документ


Планета


Космос


Комплекс



9-тапсырма. Диалект сөздердің әдеби баламасын тап.

10- тапсырма. Мына мақалдардағы көнерген сөздердің астын сызып және олардың сипатын анықта.

1.Асабасы жоқ асқа жарымас.

2.Қараша үйден ханша шығар.

3.Шықсаң ұзақ сапарға,арымас ат – отарба.

4.Ер-азамат белгісі – түзде мырза, үйде құл.

6.Бақа – көлінде патша, жігіт – елінде патша.

7.Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол.



13- тапсырма. Мақал-мәтелдер ішінен антонимдерді бір бағанға, болымды-болымсыздық мағынадағы сөздерді бір бағанға жаз.


*Жіптің ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.

*Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.

*Мал сақтама, ар сақта.

*Дұшпанға тастай қатты бол,

Досыңа балдай тәтті бол.

*Берекені көктен тілеме,

Бірлігі мол көптен тіле.

*Жаман сөз –жанға кірген тікен,

Жақсы сөз – таусылмайтын ем.

*Ердің өзіне қарама, сөзіне қара.

*Атаңның баласы болма,

Адамның баласы бол.

*Қыс арбаңды сайла,

Жаз шанаңды сайла.



















1. Бірлік, ынтымақ туралы мақалды тап.

А/ Еменнің иілгені – сынғаны,

Ер жігіттің екі сөйлегені - өлгені.

В/Әзіл айтсаң да, әділ айт.

С/Алтау ала болса ауыздағы кетеді,

Төртеу түгел болса төбедегі келеді.


2. Мәтелді тап.

А/Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле.

В/Ел құлағы – елу.

С/Отан үшін отқа түс – күймейсің.


3. “Айдағаны бес ешкі, ысқырығы жер жарар” мәтелдің мағынасын тап.

А/ аз іс істеп, көп міндет ету.

В/ әнші болу, ән айту

С/ысқыра алатын адам, мал бағу.


4.Нағашы қай жақтан туысқан.

А/ Әке В/Ана С/ Жезде


5. Қимыл-қозғалысқа қатысты сөзі тап.

А/сөйле В/ тас С/ ожау


6. Қай тіркес “ұялу” сөзімен синонимдес.

А/табанын жалтырату

В/мұрнын шүйіру

С/кірерге тесік таппау


7. “Ит арқасы қиянда” тұрақты тіркестің антонимін тап.

А/Таяқ тастам жер

В/Ит өлген жер

С/ Сүт пісірім уақыт


8. Қай тіркес тура мағынада қолданылған?

А)Көз сүзу В)Тізе бүгу С)Шашын алу Д)Іші пысу


9. «Өкіну» мәніндегі тұрақты тіркесті тап?

А)салы суға кету В)санын соғып қалу С)аузына құм құйылу Д) төбе шашы тік тұру


10. Қай тұрақты тіркес «Әділ» деген мағынаны береді?

А) тонның ішкі бауындай В)ала жіпті аттамау

С)он саусағынан бал тамған Д)қара қылды қақ жарған


11. Антонимдес фразеологизмдерді тап.

А) су жүрек - жүрек жұтқан В)ит өлген жер – ит аяғы қиянда

С)көз жұмды – жүріп кетті Д)көзге түртсе көргісіз- ақ саусақ


12. Тұрақты тіркесті тіл білімінің қай саласы зерттейді?

А)фонетик а В)фразеология С)синтаксис Д)морфология


13. Мағынасы синонимдес тұрақты тіркестерді тап

А)Бауыр басу–тайға таңба басқандай В)Таяқ тастам жер–ер жүрек

С)Екі езуі құлағында- төбесі көкке жету Д)көз ілмеу –көз шырымын алу


14.Тұрақты тіркесті тап.

А)Қолы бармау В)Қолы ауыру С)Қолы күю Д) Қолы мұздау


15. «Салу» сөзі қай сөзбен тіркескенде тұрақты тіркес болады?

А) Затты В)Сурет С)Хат Д)Құлақ

16. Қай тіркес «менсінбеу» сөзімен синонимдес?

А)мұрнын шүйіру В)табанын жалтырату

С)кірерге тесік таппау Д) сіркесі су көтермеу


17. Қай тұрақты тіркестің мағынасы дұрыс көрсетілген?

А)Мұрнын шүйірі – дәмелену В)Сөз беру - таңдану

С)Зығыры қайнау - өлу Д)Сілесі қату – шаршау









































5



Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 12.07.2016
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров294
Номер материала ДБ-141568
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх