Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Доп. образование / Другие методич. материалы / Мақала қазақ тілі "Қазақтың рәміздік есімдері"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Доп. образование

Мақала қазақ тілі "Қазақтың рәміздік есімдері"

библиотека
материалов

ҚАЗАҚТЫҢ РӘМІЗДІК ЕСІМДЕРІ


Қазақ тілінде жиынтық образға айналған көбіне аңыздағы кейіпкерлер мен өмірде болған тұлғалар. Оларға: Асан қайғы, Алдаркөсе, Жиренше, Қожанасыр, Қарабай және т. б. жатады.

Асан қайғы. Халқының сорлы тағдырын, мүшкіл тұрмысын, құлазып жатқан даланы көріп қайғы алған Асан малға мекен, елге ырыс жер іздейді. Бұл аңыздағы бақытты жер іздеу – халықтың өз арманы, оның басқа тұрмысты көксеген тілегі. Қазақ халқы өзінің бүкіл тарихи жолында, Асан есімін өктемдікке қарсылықтың символындай сезді.

Алдар көсе. Ел ішінде аңқау, ақкөңіл адамды Қожанасыр деп атайтын болса, айлакер, қу адамды Алдар Көсеге теңейді. Сараңдық пен қараулықты, ақымақтық пен аярлықты аяусыз әжуа ететін халықтық юмор Алдар Көсе жайындағы ертегілерде әсіресе мол болып келеді. Алдардың айлалы ақылдығы мен тапқырлығына байланысты аңыз-әңгімелер халық арасында аса көп. Сондықтан Алдар аты жиынтық есім болып кеткен. Оның «шық бермес Шығайбайды» алдап сайқымазақ етуі – сараң, жеміт, сасық бай атаулыға арналған қоғамдық мысқылдың айқын көрінісі. Мұнда дүниеқоңыз, шірік байдың сұм құлқынын, көзі тоймас озбырлығын көпшілік Алдардың іс-әрекеті арқылы өлтіре мазақ етеді. [28; 57].

Жиренше. Халқымыз шешендікті, аталы сөзді қадір тұтқан халық. Небір бітімсіз дау-жанжалдың шешімін екі-ақ ауыз сөзбен айтып тындыру, ойлы да образды сөздерді суырып салып айту қазақ тарихында көп болған. Шешен, тапқыр адамның образы қазақ халық ауыз әдебиеті үлгілерінің бәрінде де бар. Ал Жиренше жайындағы аңыздың бәрінен де оның асқан тапқырлығы, шешендігі айқын көрінеді. Жиренше аты жезтаңдай, тапқыр, шешен адамның жиынтық есіміндей болып кеткен.

Қожанасыр. Қазақ арасына тараған аңыз-әңгімелерде Қожанасыр есімі аңқаулықтың, ақкөңілділіктің бейнесін елестетеді. Ол қу емес, аңқау, бірақ та оны алдамақ болған қулардың өзі ақыр соңында опық жеп отырады. Ал осы образ өзге Шығыс халықтарында Ходжа Насредин есімді айлакер, сайқымазақ, жол тапқыш адамның кейпін білдіреді [33; 2].

Қарынбай. Бұл қазақ фольклорындағы көзі тоймайтын сараң, қараң байдың бейнесі. Құрандағы Харун туралы аңызға байланысты қалыптасады. Харун – жетім-жесірге қайыр садақасы жоқ, қолда бар байлығын місе тұтпайтын адам. Тәңірі Харунның сараңдығын сынау үшін оған Мұса пайғамбарды қайыршы етіп жіберіпті-міс. Харун қайыршыға бір тал қыл ғана садақа бергені үшін аңызда, ол «Құдайдың қаһарына ұшырап, оны жер жұтады. Малдары түгел жабайы аңға айналып кетеді. Харунды тозаққа түсетін жолда қайыр ретінде берген жалғыз тал қыл ұстап қалады». Қазақ аңызында Харун есімі Қарынбай, Қарабай болып, оқиға жемісі өзгерген.

Қодар. «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» дастанының кейіпкері. Жырда Қодар Қарабайдың тоқсан мың жылқысын шөлден құтқарады. Қара күш иесі Қодар Баянды алмақ ниетпен Көрпешті өлтіреді. Қодар дөкір қара күш рәмізіне айналған.




Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Автор
Дата добавления 15.02.2016
Раздел Доп. образование
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров134
Номер материала ДВ-457211
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх