Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Марһан –наадн «Алтн шаһа"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Марһан –наадн «Алтн шаһа"

библиотека
материалов

Бичкдүдин келмрчин марһан –наадн «Алтн шаһа"

Сурһмҗлач Манҗин В. У.

Күсл: Бичкдүдиг наадна йовдлта наадулх,ик шаһан темдг бәәдлтә (алц, та сар,чох саадг,бөк цалм,нарн онх),герин малта,юмна өңг цааранднь таньлдулҗ тодлх, чикәр зәңг тогтадг, йовлгчин сурврмудт хәрү өгдг хальмг ду дулдг , биилдг , тәәлвртә туульс , үлгүрмүд келдг, ни-негн наадг дасх.

Наадна эклцд бичкдүд, шаһа нәәрүләд : кен ямаран мал унҗ ,ямаран мал унҗ ,ямаран өңгтә хаалһар йовх медҗ авлһна чадвр , бичкдүдин медрл үзүлһн, наадн соньн ,байртаһар йовулһн.

Ик шаһан темдгин бәәдл .

Алц- боковая сторона альчика , где ямочка(сурвр өглһн ), зеленый цвет.

Та сар – противоположная сторона ямочки , где ровнее (суввр өглһн), синий цвет.

Бөк цалм – выгнутая сторона (спинка) альчика – повторно подкидываем , желтый цвет.

Чох саадг – противоположная сторона выгнутой спинки (теряем ход ,йовдлан гев), красный цвет.

Нарн онх – когда альчик стоит вертикально , ход через одну клетку.

Көгҗмн завср: дун «Хавр».

Сурһмҗлач: Мендвт! Күндтә мана бичкдүд. Эндр мадн «Алтн шаһа» гидг наад-марһан үзүлхвидн. Нааднь орҗахнь: Уушан Мигмр , Сарңга Санан ,Сандҗин Карина.

- Ода цуһар нааран хәләһәд , оньган өгәд,

намаг сонстн. Эн самбр деер һурвн герин мал зурата бәәнә: мөрн , үкр , темән. Эн малмуд тус-тустан хаалһта. Мөрн- негдгч көк хаалһар гүүх, үкр- хойрдгч шар хаалһар ,темән- һурвдгч ноһан хаалһар йовх. Ода би эн ик шаһан темдг таднд келҗ өгнәв: Алц тусхла – би таднд сурвр өгхв.Та сар тусхла – бас сурвр өгхв. Бөк цалм – бас нег дәкҗ шаһаһан нәәрүлҗ хайх кергтә.Нарн онх – тусхла хаалһин нег дөрвлҗиг һәрәдәд һархт. Чох саадг – болад тусхла тадн йовлдан гееҗәнәт.Тана хаалһд олн – зүсн сурвр , белг, көгҗмин заврс харһнгиҗәнә.

Сурһмҗлач: Нә , ода наадан эклий. Бичкн шаһас нәәруләд , кен түрүләд йовхан медтн.Дәкәд ямаран тойгта конвертас сурвр өгхән медхм. Кен ямаран мал унхар бәәнә.Тигәд шаһаһан нәәрүләд медҗ авхмн.

Наадын йовдл.

Сурһмҗлач: Мигмр ик шаһа хай.(шаһа алц тусна).Сурвр : « Чини нерн кемб? Чи кедү наставч? Ямаран нертә селәнд бәәнәч ?»

Мигмр: Мини нерн Мигмр. Би зурһатав . Би Джалыков нертә селәнд бәәнәв.

Сурһмҗлач: Чик , йир сән. Мигмр , чини мөрн хаалһдан орад авчкв.(мөриг нег дөрвлҗн уралан тәвх зөвтә)

Наадан цаар йовул.Шаһа чох саадг болҗ тусна . Мигмр йовдлан гев. Цааранднь наадҗахн – Карина. Каринан шаһа та сар тусна . Сурвр: « Ямаран герин мал меднәч?»

Карина: үкр, туһл, хөн, хурһн, һаха, ноха, яман.

Сурһмҗлач: Карина йир сән.Чик хәрү өгвч.Цааранднь наадан йовул. Шаһа нарн онх – болҗ тусна. Каринан үкр нег дөрвлҗ һәрәдәд һарв.Тигәд Каринан үкр өмн йовна.Бас нег шаһа хаяд Карина йовдлан гев.

Сурһмҗлач: Ода наадн орлцҗахнь Санан .Санан шаһа алц тусна.Сурвр: «Ямаран йөрәл меднәч?»

Санан: Ут наста ,бат кишгтә, амулң бәәтн!

Сурһмҗлач: Сән Санан ! Чини темән хаалһдан орн хатхрад йовҗ одв. Шаһаһан цааранднь хай , наадан йовул.Тигәд , цааранднь иим бәәдлтәһәр мана наадн йовна . Күүкдт хаалһднь сурврмудас талдан әмтәхн мөрә, наадһас , дегтр – мөрә харһна.

Дакад болхла көгҗмин завсрт мана бичкдүд ду дуулад , би бииләд , эрдмән үзүлнә.

Кенә мал түрүләд наад чиләхлә , тер күн наад шүүнә. Ик мөрәтә харһна.

Дәкәд , кен һурвн сурврмудт чикәр хәрү өгхлә , тенд хойр авдр өгх кергтә. Нег авдр дотр белг бәәнә. Кен сурвртан хаҗһр хәрү өгхлә, сурһмҗлач ялын хашаһас сурвр өгнә, эс гиҗ залас дөң авҗ болх.

Краткое описание документа:

Бичкдүдин келмрчин марһан –наадн                           «Алтн шаһа"

Сурһмҗлач Манҗин В. У.

Күсл:      Бичкдүдиг наадна йовдлта наадулх,ик шаһан темдг бәәдлтә (алц, та сар,чох саадг,бөк      цалм,нарн онх),герин малта,юмна өңг цааранднь  таньлдулҗ  тодлх, чикәр зәңг тогтадг, йовлгчин   сурврмудт хәрү өгдг хальмг ду дулдг , биилдг , тәәлвртә  туульс , үлгүрмүд келдг, ни-негн наадг дасх.

Наадна эклцд бичкдүд, шаһа нәәрүләд : кен ямаран мал унҗ ,ямаран мал унҗ ,ямаран өңгтә хаалһар йовх медҗ авлһна чадвр , бичкдүдин медрл үзүлһн, наадн соньн ,байртаһар йовулһн.

                     Ик шаһан темдгин бәәдл .

Алц- боковая сторона альчика , где ямочка(сурвр өглһн ), зеленый цвет.

Та сар – противоположная сторона ямочки , где ровнее (суввр өглһн), синий цвет.

Бөк цалм – выгнутая сторона (спинка) альчика – повторно подкидываем , желтый цвет.

Чох саадг – противоположная сторона выгнутой спинки (теряем ход ,йовдлан гев), красный цвет.

Нарн онх – когда альчик стоит вертикально , ход через одну клетку.

 

Көгҗмн завср:    дун «Хавр».

Автор
Дата добавления 13.02.2015
Раздел Начальные классы
Подраздел Конспекты
Просмотров256
Номер материала 384588
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх